Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 50

मत्स्यपुराणम्

MatsP_50.1

अजमीढस्य नीलिन्यां नीलः समभवन्नृपः नीलस्य तपसोग्रेण सुशान्तिरुदपद्यत

ajamīḍhasya nīlinyāṃ nīlaḥ samabhavannṛpaḥ nīlasya tapasogreṇa suśāntirudapadyata

MatsP_50.2

पुरुजानुः सुशान्तेस्तु पृथुस्तु पुरुजानुतः भद्राश्वः पृथुदायादो भद्राश्वतनयाञ्छृणु

purujānuḥ suśāntestu pṛthustu purujānutaḥ bhadrāśvaḥ pṛthudāyādo bhadrāśvatanayāñchṛṇu

MatsP_50.3

मुद्गलश्च जयश्चैव राजा बृहदिषुस्तथा जवीनरश्च विक्रान्तः कपिलश्चैव पञ्चमः

mudgalaśca jayaścaiva rājā bṛhadiṣustathā javīnaraśca vikrāntaḥ kapilaścaiva pañcamaḥ

MatsP_50.4

पञ्चानां चैव पञ्चालान् एताञ्जनपदान्विदुः पञ्चालरक्षिणो ह्य् एते देशानामिति नः श्रुतम्

pañcānāṃ caiva pañcālān etāñjanapadānviduḥ pañcālarakṣiṇo hy ete deśānāmiti naḥ śrutam

MatsP_50.5

मुद्गलस्यापि मौद्गल्याः क्षत्रोपेता द्विजातयः एते ह्य् अङ्गिरसः पक्षं संश्रिताः काण्वमुद्गलाः

mudgalasyāpi maudgalyāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ ete hy aṅgirasaḥ pakṣaṃ saṃśritāḥ kāṇvamudgalāḥ

MatsP_50.6

मुद्गलस्य सुतो जज्ञे ब्रह्मिष्ठः सुमहायशाः इन्द्रसेनः सुतस्तस्य विन्ध्याश्वस्तस्य चात्मजः

mudgalasya suto jajñe brahmiṣṭhaḥ sumahāyaśāḥ indrasenaḥ sutastasya vindhyāśvastasya cātmajaḥ

MatsP_50.7

विन्ध्याश्वान्मिथुनं जज्ञे मेनकायामिति श्रुतिः दिवोदासश्च राजर्षिर् अहल्या च यशस्विनी

vindhyāśvānmithunaṃ jajñe menakāyāmiti śrutiḥ divodāsaśca rājarṣir ahalyā ca yaśasvinī

MatsP_50.8

शरद्वतस्तु दायादम् अहल्या सम्प्रसूयत शतानन्दमृषिश्रेष्ठं तस्यापि सुमहातपाः

śaradvatastu dāyādam ahalyā samprasūyata śatānandamṛṣiśreṣṭhaṃ tasyāpi sumahātapāḥ

MatsP_50.9

सुतः सत्यधृतिर्नाम धनुर्वेदस्य पारगः आसीत्सत्यधृतेः शुक्रम् अमोघं धार्मिकस्य तु

sutaḥ satyadhṛtirnāma dhanurvedasya pāragaḥ āsītsatyadhṛteḥ śukram amoghaṃ dhārmikasya tu

MatsP_50.10

स्कन्नं रेतः सत्यधृतेर् दृष्ट्वा चाप्सरसं जले मिथुनं तत्र संभृतं तस्मिन्सरसि संभृतम्

skannaṃ retaḥ satyadhṛter dṛṣṭvā cāpsarasaṃ jale mithunaṃ tatra saṃbhṛtaṃ tasminsarasi saṃbhṛtam

MatsP_50.11

ततः सरसि तस्मिंस्तु क्रममाणं महीपतिः दृष्ट्वा जग्राह कृपया शंतनुर्मृगयां गतः

tataḥ sarasi tasmiṃstu kramamāṇaṃ mahīpatiḥ dṛṣṭvā jagrāha kṛpayā śaṃtanurmṛgayāṃ gataḥ

MatsP_50.12

एते शरद्वतः पुत्रा आख्याता गौतमा वराः अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि दिवोदासस्य वै प्रजाः

ete śaradvataḥ putrā ākhyātā gautamā varāḥ ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi divodāsasya vai prajāḥ

MatsP_50.13

दिवोदासस्य दायादो धर्मिष्ठो मित्रयुर्नृपः मैत्रायणावरः सो ऽथ मैत्रेयस्तु ततः स्मृतः

divodāsasya dāyādo dharmiṣṭho mitrayurnṛpaḥ maitrāyaṇāvaraḥ so 'tha maitreyastu tataḥ smṛtaḥ

MatsP_50.14

एते वंश्या यतेः पक्षाः क्षत्रोपेतास्तु भार्गवाः राजा चैद्यवरो नाम मैत्रेयस्य सुतः स्मृतः

ete vaṃśyā yateḥ pakṣāḥ kṣatropetāstu bhārgavāḥ rājā caidyavaro nāma maitreyasya sutaḥ smṛtaḥ

MatsP_50.15

अथ चैद्यवराद्विद्वान् सुदासस्तस्य चात्मजः अजमीढः पुनर्जातः क्षीणे वंशे तु सोमकः

atha caidyavarādvidvān sudāsastasya cātmajaḥ ajamīḍhaḥ punarjātaḥ kṣīṇe vaṃśe tu somakaḥ

MatsP_50.16

सोमकस्य सुतो जन्तुर् हते तस्मिञ्छतं बभौ पुत्राणामजमीढस्य सोमकस्य महात्मनः

somakasya suto jantur hate tasmiñchataṃ babhau putrāṇāmajamīḍhasya somakasya mahātmanaḥ

MatsP_50.17

महिषी त्व् अजमीढस्य धूमिनी पुत्रवर्धिनी पुत्राभावे तपस्तेपे शतं वर्षाणि दुश्चरम्

mahiṣī tv ajamīḍhasya dhūminī putravardhinī putrābhāve tapastepe śataṃ varṣāṇi duścaram

MatsP_50.18

हुत्वाग्निं विधिवत्सम्यक् पवित्रीकृतभोजना अग्निहोत्रक्रमेणैव सा सुष्वाप महाव्रता

hutvāgniṃ vidhivatsamyak pavitrīkṛtabhojanā agnihotrakrameṇaiva sā suṣvāpa mahāvratā

MatsP_50.19

तस्यां वै धूमवर्णायाम् अजमीढः समीयिवान् ऋक्षं सा जनयामास धूमवर्णं शताग्रजम्

tasyāṃ vai dhūmavarṇāyām ajamīḍhaḥ samīyivān ṛkṣaṃ sā janayāmāsa dhūmavarṇaṃ śatāgrajam

MatsP_50.20

ऋक्षात्संवरणो जज्ञे कुरुः संवरणात् ततः यः प्रयागमतिक्रम्य कुरुक्षेत्रमकल्पयत्

ṛkṣātsaṃvaraṇo jajñe kuruḥ saṃvaraṇāt tataḥ yaḥ prayāgamatikramya kurukṣetramakalpayat

MatsP_50.21

कृष्यतस्तु महाराजो वर्षाणि सुबहून्यथ कृष्यमाणस्ततः शक्रो भयात्तस्मै वरं ददौ

kṛṣyatastu mahārājo varṣāṇi subahūnyatha kṛṣyamāṇastataḥ śakro bhayāttasmai varaṃ dadau

MatsP_50.22

पुण्यं च रमणीयं च कुरुक्षेत्रं तु तत्स्मृतम् तस्यान्ववायः सुमहान् यस्य नाम्ना तु कौरवाः

puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca kurukṣetraṃ tu tatsmṛtam tasyānvavāyaḥ sumahān yasya nāmnā tu kauravāḥ

MatsP_50.23

कुरोस्तु दयिताः पुत्राः सुधन्वा जह्नुरेव च परीक्षिच्च महातेजाः प्रजनश्चारिमर्दनः

kurostu dayitāḥ putrāḥ sudhanvā jahnureva ca parīkṣicca mahātejāḥ prajanaścārimardanaḥ

MatsP_50.24

सुधन्वनस्तु दायादः पुत्रो मतिमतां वरः च्यवनस्तस्य पुत्रस्तु राजा धर्मार्थतत्त्ववित्

sudhanvanastu dāyādaḥ putro matimatāṃ varaḥ cyavanastasya putrastu rājā dharmārthatattvavit

MatsP_50.25

च्यवनस्य कृमिः पुत्र ऋक्षाज्जज्ञे महातपाः कृमेः पुत्रो महावीर्यः ख्यातस्त्विन्द्रसमो विभुः

cyavanasya kṛmiḥ putra ṛkṣājjajñe mahātapāḥ kṛmeḥ putro mahāvīryaḥ khyātastvindrasamo vibhuḥ

MatsP_50.26

चैद्योपरिचरो वीरो वसुर्नामान्तरिक्षगः चैद्योपरिचराज्जज्ञे गिरिका सप्त वै सुतान्

caidyoparicaro vīro vasurnāmāntarikṣagaḥ caidyoparicarājjajñe girikā sapta vai sutān

MatsP_50.27

महारथो मगधराड् विश्रुतो यो बृहद्रथः प्रत्यश्रवाः कुशश्चैव चतुर्थो हरिवाहनः

mahāratho magadharāḍ viśruto yo bṛhadrathaḥ pratyaśravāḥ kuśaścaiva caturtho harivāhanaḥ

MatsP_50.28

पञ्चमश्च यजुश्चैव मत्स्यः काली च सप्तमी बृहद्रथस्य दायादः कुशाग्रो नाम विश्रुतः

pañcamaśca yajuścaiva matsyaḥ kālī ca saptamī bṛhadrathasya dāyādaḥ kuśāgro nāma viśrutaḥ

MatsP_50.29

कुशाग्रस्यात्मजश्चैव वृषभो नाम वीर्यवान् वृषभस्य तु दायादः पुण्यवान्नाम पार्थिवः

kuśāgrasyātmajaścaiva vṛṣabho nāma vīryavān vṛṣabhasya tu dāyādaḥ puṇyavānnāma pārthivaḥ

MatsP_50.30

पुण्यः पुण्यवतश्चैव राजा सत्यधृतिस्ततः दायादस्तस्य धनुषस् तस्मात्सर्वश्च जज्ञिवान्

puṇyaḥ puṇyavataścaiva rājā satyadhṛtistataḥ dāyādastasya dhanuṣas tasmātsarvaśca jajñivān

MatsP_50.31

सर्वस्य सम्भवः पुत्रस् तस्माद्राजा बृहद्रथः द्वे तस्य शकले जाते जरया संधितश् च सः

sarvasya sambhavaḥ putras tasmādrājā bṛhadrathaḥ dve tasya śakale jāte jarayā saṃdhitaś ca saḥ

MatsP_50.32

जरया संधितो यस्माज् जरासंधस्ततः स्मृतः जेता सर्वस्य क्षत्रस्य जरासंधो महाबलः

jarayā saṃdhito yasmāj jarāsaṃdhastataḥ smṛtaḥ jetā sarvasya kṣatrasya jarāsaṃdho mahābalaḥ

MatsP_50.33

जरासंधस्य पुत्रस्तु सहदेवः प्रतापवान् सहदेवात्मजः श्रीमान् सोमवित् स महातपाः

jarāsaṃdhasya putrastu sahadevaḥ pratāpavān sahadevātmajaḥ śrīmān somavit sa mahātapāḥ

MatsP_50.34

श्रुतश्रवास्तु सोमादेर् मागधाः परिकीर्तिताः जह्नुस्त्वजनयत्पुत्रं सुरथं नाम भूमिपम्

śrutaśravāstu somāder māgadhāḥ parikīrtitāḥ jahnustvajanayatputraṃ surathaṃ nāma bhūmipam

MatsP_50.35

सुरथस्य तु दायादो वीरो राजा विदूरथः विदूरथसुतश्चापि सार्वभौम इति स्मृतः

surathasya tu dāyādo vīro rājā vidūrathaḥ vidūrathasutaścāpi sārvabhauma iti smṛtaḥ

MatsP_50.36

सार्वभौमाज्जयत्सेनो रुचिरस्तस्य चात्मजः रुचिरात्तु ततो भौमस् त्वरितायुस्ततो ऽभवत्

sārvabhaumājjayatseno rucirastasya cātmajaḥ rucirāttu tato bhaumas tvaritāyustato 'bhavat

MatsP_50.37

अक्रोधनस् त्व् आयुसुतस् तस्माद्देवातिथिः स्मृतः देवातिथेस्तु दायादो दक्ष एव बभूव ह

akrodhanas tv āyusutas tasmāddevātithiḥ smṛtaḥ devātithestu dāyādo dakṣa eva babhūva ha

MatsP_50.38

भीमसेनस्ततो दक्षाद् दिलीपस् तस्य चात्मजः दिलीपस्य प्रतीपस्तु तस्य पुत्रास् त्रयः स्मृताः

bhīmasenastato dakṣād dilīpas tasya cātmajaḥ dilīpasya pratīpastu tasya putrās trayaḥ smṛtāḥ

MatsP_50.39

देवापिः शंतनुश्चैव वाह्लीकश्चैव ते त्रयः वाह्लीकस्य तु दायादाः सप्त वाह्लीश्वरा नृपाः देवापिस्तु ह्य् अपध्यातः प्रजाभिरभवन्मुनिः

devāpiḥ śaṃtanuścaiva vāhlīkaścaiva te trayaḥ vāhlīkasya tu dāyādāḥ sapta vāhlīśvarā nṛpāḥ devāpistu hy apadhyātaḥ prajābhirabhavanmuniḥ

MatsP_50.40

प्रजाभिस्तु किमर्थं वै ह्य् अपध्यातो जनेश्वरः को दोषो राजपुत्रस्य प्रजाभिः समुदाहृतः

prajābhistu kimarthaṃ vai hy apadhyāto janeśvaraḥ ko doṣo rājaputrasya prajābhiḥ samudāhṛtaḥ

MatsP_50.41

किलासीद्राजपुत्रस्तु कुष्ठी तं नाभ्यपूजयन् कार्यं चैव तु देवानां क्षत्रं प्रति द्विजोत्तमाः भविष्यं कीर्तयिष्यामि शंतनोस्तु निबोधत

kilāsīdrājaputrastu kuṣṭhī taṃ nābhyapūjayan kāryaṃ caiva tu devānāṃ kṣatraṃ prati dvijottamāḥ bhaviṣyaṃ kīrtayiṣyāmi śaṃtanostu nibodhata

MatsP_50.42

शंतनुस्त्वभवद्राजा विद्वान्स वै महाभिषक् इदं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं प्रति महाभिषक्

śaṃtanustvabhavadrājā vidvānsa vai mahābhiṣak idaṃ codāharantyatra ślokaṃ prati mahābhiṣak

MatsP_50.43

यं यं कराभ्यां स्पृशति जीर्णं रोगिणमेव च पुनर्युवा च भवति तस्मात्तं शंतनुं विदुः

yaṃ yaṃ karābhyāṃ spṛśati jīrṇaṃ rogiṇameva ca punaryuvā ca bhavati tasmāttaṃ śaṃtanuṃ viduḥ

MatsP_50.44

तत्तस्य शंतनुत्वं हि प्रजाभिरिह कीर्त्यते ततो ऽवृणुत भार्यार्थं शंतनुर्जाह्नवीं नृप

tattasya śaṃtanutvaṃ hi prajābhiriha kīrtyate tato 'vṛṇuta bhāryārthaṃ śaṃtanurjāhnavīṃ nṛpa

MatsP_50.45

तस्यां देवव्रतं नाम कुमारं जनयद्विभुः काली विचित्रवीर्यं तु दाशेयी जनयत्सुतम्

tasyāṃ devavrataṃ nāma kumāraṃ janayadvibhuḥ kālī vicitravīryaṃ tu dāśeyī janayatsutam

MatsP_50.46

शंतनोर्दयितं पुत्रं शान्तात्मानमकल्मषम् कृष्णद्वैपायनो नाम क्षेत्रे वैचित्रविर्यके

śaṃtanordayitaṃ putraṃ śāntātmānamakalmaṣam kṛṣṇadvaipāyano nāma kṣetre vaicitraviryake

MatsP_50.47

धृतराष्ट्रं च पाण्डुं च विदुरं चाप्यजीजनत् धृतराष्ट्रस्तु गान्धार्यां पुत्रानजनयच्छतम्

dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ ca viduraṃ cāpyajījanat dhṛtarāṣṭrastu gāndhāryāṃ putrānajanayacchatam

MatsP_50.48

तेषां दुर्योधनः श्रेष्ठः सर्वक्षत्रस्य वै प्रभुः माद्री कुन्ती तथा चैव पाण्डोर्भार्ये बभूवतुः

teṣāṃ duryodhanaḥ śreṣṭhaḥ sarvakṣatrasya vai prabhuḥ mādrī kuntī tathā caiva pāṇḍorbhārye babhūvatuḥ

MatsP_50.49

देवदत्ताः सुताः पञ्च पाण्डोरर्थे ऽभिजज्ञिरे धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे मारुताच्च वृकोदरः

devadattāḥ sutāḥ pañca pāṇḍorarthe 'bhijajñire dharmādyudhiṣṭhiro jajñe mārutācca vṛkodaraḥ

MatsP_50.50

इन्द्राद्धनंजयश्चैव इन्द्रतुल्यपराक्रमः नकुलं सहदेवं च माद्र्यश्विभ्यामजीजनत्

indrāddhanaṃjayaścaiva indratulyaparākramaḥ nakulaṃ sahadevaṃ ca mādryaśvibhyāmajījanat

MatsP_50.51

पञ्चैते पाण्डवेभ्यस्तु द्रौपद्यां जज्ञिरे सुताः द्रौपद्यजनयच्छ्रेष्ठं प्रतिविन्ध्यं युधिष्ठिरात्

pañcaite pāṇḍavebhyastu draupadyāṃ jajñire sutāḥ draupadyajanayacchreṣṭhaṃ prativindhyaṃ yudhiṣṭhirāt

MatsP_50.52

श्रुतसेनं भीमसेनाच् छ्रुतकीर्तिं धनंजयात् चतुर्थं श्रुतकर्माणं सहदेवाद् अजायत

śrutasenaṃ bhīmasenāc chrutakīrtiṃ dhanaṃjayāt caturthaṃ śrutakarmāṇaṃ sahadevād ajāyata

MatsP_50.53

नकुलाच्च शतानीकं द्रौपदेयाः प्रकीर्तिताः तेभ्यो ऽपरे पाण्डवेयाः षडेवान्ये महारथाः

nakulācca śatānīkaṃ draupadeyāḥ prakīrtitāḥ tebhyo 'pare pāṇḍaveyāḥ ṣaḍevānye mahārathāḥ

MatsP_50.54

हैडम्बो भीमसेनात्तु पुत्रो जज्ञे घटोत्कचः काशी बलधराद्भीमाज् जज्ञे वै सर्वगं सुतम्

haiḍambo bhīmasenāttu putro jajñe ghaṭotkacaḥ kāśī baladharādbhīmāj jajñe vai sarvagaṃ sutam

MatsP_50.55

सुहोत्रं तनयं माद्री सहदेवादसूयत करेणुमत्यां चैद्यायां निरमित्रस्तु नाकुलिः

suhotraṃ tanayaṃ mādrī sahadevādasūyata kareṇumatyāṃ caidyāyāṃ niramitrastu nākuliḥ

MatsP_50.56

सुभद्रायां रथी पार्थाद् अभिमन्युरजायत यौधेयं देवकी चैव पुत्रं जज्ञे युधिष्ठिरात्

subhadrāyāṃ rathī pārthād abhimanyurajāyata yaudheyaṃ devakī caiva putraṃ jajñe yudhiṣṭhirāt

MatsP_50.57

अभिमन्योः परीक्षित्तु पुत्रः परपुरजयः जनमेजयः परीक्षितः पुत्रः परमधार्मिकः

abhimanyoḥ parīkṣittu putraḥ parapurajayaḥ janamejayaḥ parīkṣitaḥ putraḥ paramadhārmikaḥ

MatsP_50.58

ब्रह्माणं कल्पयामास स वै वाजसनेयकम् स वैशम्पायनेनैव शप्तः किल महर्षिणा

brahmāṇaṃ kalpayāmāsa sa vai vājasaneyakam sa vaiśampāyanenaiva śaptaḥ kila maharṣiṇā

MatsP_50.59

न स्थास्यतीह दुर्बुद्धे तवैतद्वचनं भुवि यावत्स्थास्यसि त्वं लोके तावदेव प्रपत्स्यति

na sthāsyatīha durbuddhe tavaitadvacanaṃ bhuvi yāvatsthāsyasi tvaṃ loke tāvadeva prapatsyati

MatsP_50.60

क्षत्रस्य विजयं ज्ञात्वा ततःप्रभृति सर्वशः अभिगम्य स्थिताश्चैव नृपं च जनमेजयम्

kṣatrasya vijayaṃ jñātvā tataḥprabhṛti sarvaśaḥ abhigamya sthitāścaiva nṛpaṃ ca janamejayam

MatsP_50.61

ततःप्रभृति शापेन क्षत्रियस्य तु याजिनः उत्सन्ना याजिनो यज्ञे ततःप्रभृति सर्वशः

tataḥprabhṛti śāpena kṣatriyasya tu yājinaḥ utsannā yājino yajñe tataḥprabhṛti sarvaśaḥ

MatsP_50.62

क्षत्रस्य याजिनः केचिच् छापात्तस्य महात्मनः पौर्णमासेन हविषा इष्ट्वा तस्मिन्प्रजापतिम् स वैशम्पायनेनैव प्रविशन्वारितस्ततः

kṣatrasya yājinaḥ kecic chāpāttasya mahātmanaḥ paurṇamāsena haviṣā iṣṭvā tasminprajāpatim sa vaiśampāyanenaiva praviśanvāritastataḥ

MatsP_50.63

परीक्षितः सुतो ऽसौ वै पौरवो जनमेजयः द्विर् अश्वमेधमाहृत्य महावाजसनेयकः

parīkṣitaḥ suto 'sau vai pauravo janamejayaḥ dvir aśvamedhamāhṛtya mahāvājasaneyakaḥ

MatsP_50.64

प्रवर्तयित्वा तं सर्वम् ऋषिं वाजसनेयकम् विवादे ब्राह्मणैः सार्धम् अभिशप्तो वनं ययौ

pravartayitvā taṃ sarvam ṛṣiṃ vājasaneyakam vivāde brāhmaṇaiḥ sārdham abhiśapto vanaṃ yayau

MatsP_50.65

जनमेजयाच्छतानीकस् तस्माज्जज्ञे स वीर्यवान् जनमेजयः शतानीकं पुत्रं राज्ये ऽभिषिक्तवान्

janamejayācchatānīkas tasmājjajñe sa vīryavān janamejayaḥ śatānīkaṃ putraṃ rājye 'bhiṣiktavān

MatsP_50.66

अथाश्वमेधेन ततः शतानीकस्य वीर्यवान् जज्ञे ऽधिसोमकृष्णाख्यः साम्प्रतं यो महायशाः

athāśvamedhena tataḥ śatānīkasya vīryavān jajñe 'dhisomakṛṣṇākhyaḥ sāmprataṃ yo mahāyaśāḥ

MatsP_50.67

तस्मिञ्छासति राष्ट्रं तु युष्माभिरिदमाहृतम् दुरापं दीर्घसत्त्रं वै त्रीणि वर्षाणि पुष्करे वर्षद्वयं कुरुक्षेत्रे दृषद्वत्यां द्विजोत्तमाः

tasmiñchāsati rāṣṭraṃ tu yuṣmābhiridamāhṛtam durāpaṃ dīrghasattraṃ vai trīṇi varṣāṇi puṣkare varṣadvayaṃ kurukṣetre dṛṣadvatyāṃ dvijottamāḥ

MatsP_50.68

भविष्यं श्रोतुमिच्छामः प्रजानां लोमहर्षणे पुरा किल यदेतद्वै व्यतीतं कीर्तितं त्वया

bhaviṣyaṃ śrotumicchāmaḥ prajānāṃ lomaharṣaṇe purā kila yadetadvai vyatītaṃ kīrtitaṃ tvayā

MatsP_50.69

येषु वै स्थास्यते क्षत्रम् उत्पत्स्यन्ते नृपाश्च ये तेषाम् आयुष्प्रमाणं च नामतश्चैव तान्नृपान्

yeṣu vai sthāsyate kṣatram utpatsyante nṛpāśca ye teṣām āyuṣpramāṇaṃ ca nāmataścaiva tānnṛpān

MatsP_50.70

कृतयुगप्रमाणं च त्रेताद्वापरयोस्तथा कलियुगप्रमाणं च युगदोषं युगक्षयम्

kṛtayugapramāṇaṃ ca tretādvāparayostathā kaliyugapramāṇaṃ ca yugadoṣaṃ yugakṣayam

MatsP_50.71

सुखदुःखप्रमाणं च प्रजादोषं युगस्य तु एतत्सर्वं प्रसंख्याय पृच्छतां ब्रूहि नः प्रभो

sukhaduḥkhapramāṇaṃ ca prajādoṣaṃ yugasya tu etatsarvaṃ prasaṃkhyāya pṛcchatāṃ brūhi naḥ prabho

MatsP_50.72

यथा मे कीर्तितं पूर्वं व्यासेनाक्लिष्टकर्मणा भाव्यं कलियुगं चैव तथा मन्वन्तराणि च

yathā me kīrtitaṃ pūrvaṃ vyāsenākliṣṭakarmaṇā bhāvyaṃ kaliyugaṃ caiva tathā manvantarāṇi ca

MatsP_50.73

अनागतानि सर्वाणि ब्रुवतो मे निबोधत अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि भविष्या ये नृपास्तथा

anāgatāni sarvāṇi bruvato me nibodhata ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi bhaviṣyā ye nṛpāstathā

MatsP_50.74

ऐडेक्ष्वाक्वन्वये चैव पौरवे चान्वये तथा येषु संस्थास्यते तच्च ऐडेक्ष्वाकुकुलं शुभम् तान्सर्वान्कीर्तयिष्यामि भविष्ये कथितान्नृपान्

aiḍekṣvākvanvaye caiva paurave cānvaye tathā yeṣu saṃsthāsyate tacca aiḍekṣvākukulaṃ śubham tānsarvānkīrtayiṣyāmi bhaviṣye kathitānnṛpān

MatsP_50.75

तेभ्यो ऽपरे ऽपि ये त्व् अन्ये ह्य् उत्पत्स्यन्ते नृपाः पुनः क्षत्राः पारशवाः शूद्रास् तथान्ये ये बहिश्चराः

tebhyo 'pare 'pi ye tv anye hy utpatsyante nṛpāḥ punaḥ kṣatrāḥ pāraśavāḥ śūdrās tathānye ye bahiścarāḥ

MatsP_50.76

अन्धाः शकाः पुलिन्दाश्च चूलिका यवनास्तथा कैवर्ताभीरशबरा ये चान्ये म्लेच्छसम्भवाः पर्यायतः प्रवक्ष्यामि नामतश्चैव तान्नृपान्

andhāḥ śakāḥ pulindāśca cūlikā yavanāstathā kaivartābhīraśabarā ye cānye mlecchasambhavāḥ paryāyataḥ pravakṣyāmi nāmataścaiva tānnṛpān

MatsP_50.77

अधिसोमकृष्णश् चैतेषां प्रथमं वर्तते नृपः तस्यान्ववाये वक्ष्यामि भविष्ये कथितान्नृपान्

adhisomakṛṣṇaś caiteṣāṃ prathamaṃ vartate nṛpaḥ tasyānvavāye vakṣyāmi bhaviṣye kathitānnṛpān

MatsP_50.78

अधिसोमकृष्णपुत्रस्तु विवक्षुर्भविता नृपः गङ्गया तु हृते तस्मिन् नगरे नागसाह्वये

adhisomakṛṣṇaputrastu vivakṣurbhavitā nṛpaḥ gaṅgayā tu hṛte tasmin nagare nāgasāhvaye

MatsP_50.79

त्यक्त्वा विवक्षुर्नगरं कौशाम्ब्यां तु निवत्स्यति भविष्याष्टौ सुतास्तस्य महाबलपराक्रमाः

tyaktvā vivakṣurnagaraṃ kauśāmbyāṃ tu nivatsyati bhaviṣyāṣṭau sutāstasya mahābalaparākramāḥ

MatsP_50.80

भूरिर्ज्येष्ठः सुतस्तस्य तस्य चित्ररथः स्मृतः शुचिद्रवश्चित्ररथाद् वृष्णिमांश्च शुचिद्रवात्

bhūrirjyeṣṭhaḥ sutastasya tasya citrarathaḥ smṛtaḥ śucidravaścitrarathād vṛṣṇimāṃśca śucidravāt

MatsP_50.81

वृष्णिमतः सुषेणश्च भविष्यति शुचिर्नृपः तस्मात्सुषेणाद्भविता सुनीथो नाम पार्थिवः

vṛṣṇimataḥ suṣeṇaśca bhaviṣyati śucirnṛpaḥ tasmātsuṣeṇādbhavitā sunītho nāma pārthivaḥ

MatsP_50.82

नृपात्सुनीथाद्भविता नृचक्षुः सुमहायशाः नृचक्षुषस्तु दायादो भविता वै सुखीवलः

nṛpātsunīthādbhavitā nṛcakṣuḥ sumahāyaśāḥ nṛcakṣuṣastu dāyādo bhavitā vai sukhīvalaḥ

MatsP_50.83

सुखीवलसुतश्चापि भावी राजा परिष्णवः परिष्णवसुतश्चापि भविता सुतपा नृपः

sukhīvalasutaścāpi bhāvī rājā pariṣṇavaḥ pariṣṇavasutaścāpi bhavitā sutapā nṛpaḥ

MatsP_50.84

मेधावी तस्य दायादो भविष्यति न संशयः मेधाविनः सुतश्चापि भविष्यति पुरंजयः

medhāvī tasya dāyādo bhaviṣyati na saṃśayaḥ medhāvinaḥ sutaścāpi bhaviṣyati puraṃjayaḥ

MatsP_50.85

उर्वो भाव्यः सुतस्तस्य तिग्मात्मा तस्य चात्मजः तिग्माद्बृहद्रथो भाव्यो वसुदामा बृहद्रथात्

urvo bhāvyaḥ sutastasya tigmātmā tasya cātmajaḥ tigmādbṛhadratho bhāvyo vasudāmā bṛhadrathāt

MatsP_50.86

वसुदाम्नः शतानीको भविष्योदयनस्ततः भविष्यते चोदयनाद् वीगे राजा वहीनरः

vasudāmnaḥ śatānīko bhaviṣyodayanastataḥ bhaviṣyate codayanād vīge rājā vahīnaraḥ

MatsP_50.87

वहीनरात्मजश्चैव दण्डपाणिर्भविष्यति दण्डपाणेर्निरमित्रो निरमित्रात्तु क्षेमकः

vahīnarātmajaścaiva daṇḍapāṇirbhaviṣyati daṇḍapāṇerniramitro niramitrāttu kṣemakaḥ

MatsP_50.88

अत्रानुवंशश्लोको ऽयं गीतो विप्रैः पुरातनैः ब्रह्मक्षत्रस्य यो योनिर् वंशो देवर्षिसत्कृतः क्षेमकं प्राप्य राजानं संस्थास्यति कलौ युगे

atrānuvaṃśaśloko 'yaṃ gīto vipraiḥ purātanaiḥ brahmakṣatrasya yo yonir vaṃśo devarṣisatkṛtaḥ kṣemakaṃ prāpya rājānaṃ saṃsthāsyati kalau yuge

MatsP_50.89

इत्येष पौरवो वंशो यथावदिह कीर्तितः धीमतः पाण्डुपुत्रस्य चार्जुनस्य महात्मनः

ityeṣa pauravo vaṃśo yathāvadiha kīrtitaḥ dhīmataḥ pāṇḍuputrasya cārjunasya mahātmanaḥ

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः