Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 31

मत्स्यपुराणम्

MatsP_31.1

ययातिः स्वपुरं प्राप्य महेन्द्रपुरसंनिभम् प्रविश्यान्तःपुरं तत्र देवयानीं न्यवेशयत्

yayātiḥ svapuraṃ prāpya mahendrapurasaṃnibham praviśyāntaḥpuraṃ tatra devayānīṃ nyaveśayat

MatsP_31.2

देवयान्याश्चानुमते सुतां तां वृषपर्वणः अशोकवनिकाभ्याशे गृहं कृत्वा न्यवेशयत्

devayānyāścānumate sutāṃ tāṃ vṛṣaparvaṇaḥ aśokavanikābhyāśe gṛhaṃ kṛtvā nyaveśayat

MatsP_31.3

वृतां दासीसहस्रेण शर्मिष्ठाम् आसुरायणीम् वासोभिरन्नपानैश्च संविभज्य सुसंवृताम्

vṛtāṃ dāsīsahasreṇa śarmiṣṭhām āsurāyaṇīm vāsobhirannapānaiśca saṃvibhajya susaṃvṛtām

MatsP_31.4

देवयान्या तु सहितः स नृपो नहुषात्मजः विजहार बहूनब्दान् देववन्मुदितो भृशम्

devayānyā tu sahitaḥ sa nṛpo nahuṣātmajaḥ vijahāra bahūnabdān devavanmudito bhṛśam

MatsP_31.5

ऋतुकाले तु सम्प्राप्ते देवयानी वराङ्गना लेभे गर्भं प्रथमतः कुमारश्च व्यजायत

ṛtukāle tu samprāpte devayānī varāṅganā lebhe garbhaṃ prathamataḥ kumāraśca vyajāyata

MatsP_31.6

गते वर्षसहस्रे तु शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ददर्श यौवनं प्राप्ता ऋतुं सा कमलेक्षणा

gate varṣasahasre tu śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī dadarśa yauvanaṃ prāptā ṛtuṃ sā kamalekṣaṇā

MatsP_31.7

चिन्तयामास धर्मज्ञा ऋतुप्राप्तौ च भामिनी ऋतुकालश्च सम्प्राप्तो न कश्चिन्मे पतिर्वृतः

cintayāmāsa dharmajñā ṛtuprāptau ca bhāminī ṛtukālaśca samprāpto na kaścinme patirvṛtaḥ

MatsP_31.8

किं प्राप्तं किंच कर्तव्यं कथं कृत्वा सुखं भवेत् देवयानी प्रसूतासौ वृथाहं प्राप्तयौवना

kiṃ prāptaṃ kiṃca kartavyaṃ kathaṃ kṛtvā sukhaṃ bhavet devayānī prasūtāsau vṛthāhaṃ prāptayauvanā

MatsP_31.9

यथा तया वृतो भर्ता तथैवाहं वृणोमि तम् राज्ञा पुत्रफलं देयम् इति मे निश्चिता मतिः अपीदानीं स धर्मात्मा रहो मे दर्शनं व्रजेत्

yathā tayā vṛto bhartā tathaivāhaṃ vṛṇomi tam rājñā putraphalaṃ deyam iti me niścitā matiḥ apīdānīṃ sa dharmātmā raho me darśanaṃ vrajet

MatsP_31.10

अथ निष्क्रम्य राजासौ तस्मिन्काले यदृच्छया अशोकवनिकाभ्याशे शर्मिष्ठां प्राप्य विस्मितः

atha niṣkramya rājāsau tasminkāle yadṛcchayā aśokavanikābhyāśe śarmiṣṭhāṃ prāpya vismitaḥ

MatsP_31.11

तमेकं रहसि दृष्ट्वा शर्मिष्ठा चारुहासिनी प्रत्युद्गम्याञ्जलिं कृत्वा राजानं वाक्यमब्रवीत्

tamekaṃ rahasi dṛṣṭvā śarmiṣṭhā cāruhāsinī pratyudgamyāñjaliṃ kṛtvā rājānaṃ vākyamabravīt

MatsP_31.12

सोमश्चेन्द्रश्च वायुश्च यमश्च वरुणश्च वा तव वा नाहुष गृहे कः स्त्रियं द्रष्टुमर्हति

somaścendraśca vāyuśca yamaśca varuṇaśca vā tava vā nāhuṣa gṛhe kaḥ striyaṃ draṣṭumarhati

MatsP_31.13

रूपाभिजनशीलैर्हि त्वं राजन्वेत्थ मां सदा सा त्वां याचे प्रसाद्येह रन्तुमेहि नराधिप

rūpābhijanaśīlairhi tvaṃ rājanvettha māṃ sadā sā tvāṃ yāce prasādyeha rantumehi narādhipa

MatsP_31.14

वेद्मि त्वां शीलसम्पन्नां दैत्यकन्यामनिन्दिताम् रूपं तु ते न पश्यामि सूच्यग्रमपि निन्दितम्

vedmi tvāṃ śīlasampannāṃ daityakanyāmaninditām rūpaṃ tu te na paśyāmi sūcyagramapi ninditam

MatsP_31.15

मामब्रवीत्तदा शुक्रो देवयानीं यदावहम् नेयम् आह्वयितव्या ते शयने वार्षपर्वणी

māmabravīttadā śukro devayānīṃ yadāvaham neyam āhvayitavyā te śayane vārṣaparvaṇī

MatsP_31.16

न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति न स्त्रीषु राजन् न विवाहकाले प्राणात्यये सर्वधनापहारे पञ्चानृतान्याहुर् अपातकानि

na narmayuktaṃ vacanaṃ hinasti na strīṣu rājan na vivāhakāle prāṇātyaye sarvadhanāpahāre pañcānṛtānyāhur apātakāni

MatsP_31.17

पृष्टास्तु साक्ष्ये प्रवदन्ति चान्यथा भवन्ति मिथ्यावचना नरेन्द्र ते एकार्थतायां तु समाहितायां मिथ्या वदन्तं ह्य् अनृतं हिनस्ति

pṛṣṭāstu sākṣye pravadanti cānyathā bhavanti mithyāvacanā narendra te ekārthatāyāṃ tu samāhitāyāṃ mithyā vadantaṃ hy anṛtaṃ hinasti

MatsP_31.18

राजा प्रमाणं भूतानां स विनश्येन्मृषा वदन् अर्थकृच्छ्रमपि प्राप्य न मिथ्या कर्तुमुत्सहे

rājā pramāṇaṃ bhūtānāṃ sa vinaśyenmṛṣā vadan arthakṛcchramapi prāpya na mithyā kartumutsahe

MatsP_31.19

समाव् एतौ मतौ राजन् पतिः सख्याश्च यः पतिः समं विवाह इत्याहुः सख्या मे ऽसि पतिर्यतः

samāv etau matau rājan patiḥ sakhyāśca yaḥ patiḥ samaṃ vivāha ityāhuḥ sakhyā me 'si patiryataḥ

MatsP_31.20

दातव्यं याचमानस्य हीति मे व्रतमाहितम् त्वं च याचसि कामं मां ब्रूहि किं करवाणि तत्

dātavyaṃ yācamānasya hīti me vratamāhitam tvaṃ ca yācasi kāmaṃ māṃ brūhi kiṃ karavāṇi tat

MatsP_31.21

अधर्मात्त्राहि मां राजन् धर्मं च प्रतिपादय त्वत्तो ऽपत्यवती लोके चरेयं धर्ममुत्तमम्

adharmāttrāhi māṃ rājan dharmaṃ ca pratipādaya tvatto 'patyavatī loke careyaṃ dharmamuttamam

MatsP_31.22

त्रय एवाधना राजन् भार्या दासस्तथा सुतः यत्ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद्धनम्

traya evādhanā rājan bhāryā dāsastathā sutaḥ yatte samadhigacchanti yasya te tasya taddhanam

MatsP_31.23

देवयान्या भुजिष्यास्मि वश्या च तव भार्गवी सा चाहं च त्वया राजन् भरणीयां भजस्व माम्

devayānyā bhujiṣyāsmi vaśyā ca tava bhārgavī sā cāhaṃ ca tvayā rājan bharaṇīyāṃ bhajasva mām

MatsP_31.24

एवमुक्तस्तया राजा तथ्यम् इत्यभिजज्ञिवान् पूजयामास शर्मिष्ठां धर्मं च प्रतिपादयन्

evamuktastayā rājā tathyam ityabhijajñivān pūjayāmāsa śarmiṣṭhāṃ dharmaṃ ca pratipādayan

MatsP_31.25

स समागम्य शर्मिष्ठां यथाकाममवाप्य च अन्योन्यं चाभिसंपूज्य जग्मतुस्तौ यथागतम्

sa samāgamya śarmiṣṭhāṃ yathākāmamavāpya ca anyonyaṃ cābhisaṃpūjya jagmatustau yathāgatam

MatsP_31.26

तस्मिन्समागमे सुभ्रूः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी लेभे गर्भं प्रथमतस् तस्मान्नृपतिसत्तमात्

tasminsamāgame subhrūḥ śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī lebhe garbhaṃ prathamatas tasmānnṛpatisattamāt

MatsP_31.27

प्रजज्ञे च ततः काले राज्ञी राजीवलोचना कुमारं देवगर्भाभम् आदित्यसमतेजसम्

prajajñe ca tataḥ kāle rājñī rājīvalocanā kumāraṃ devagarbhābham ādityasamatejasam

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः