चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तु कृतं युगम् तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा रविनन्दन
catvāryāhuḥ sahasrāṇi varṣāṇāṃ tu kṛtaṃ yugam tasya tāvacchatī saṃdhyā dviguṇā ravinandana
यत्र धर्मश्चतुष्पादस् त्व् अधर्मः पादविग्रहः स्वधर्मनिरताः सन्तो जायन्ते यत्र मानवाः
yatra dharmaścatuṣpādas tv adharmaḥ pādavigrahaḥ svadharmaniratāḥ santo jāyante yatra mānavāḥ
विप्राः स्थिता धर्मपरा राजवृत्तौ स्थिता नृपाः कृष्यामभिरता वैश्याः शूद्राः शुश्रूषवः स्थिताः
viprāḥ sthitā dharmaparā rājavṛttau sthitā nṛpāḥ kṛṣyāmabhiratā vaiśyāḥ śūdrāḥ śuśrūṣavaḥ sthitāḥ
तदा सत्यं च शौचं च धर्मश्चैव विवर्धते सद्भिराचरितं कर्म क्रियते ख्यायते च वै
tadā satyaṃ ca śaucaṃ ca dharmaścaiva vivardhate sadbhirācaritaṃ karma kriyate khyāyate ca vai
एतत्कार्तयुगं वृत्तं सर्वेषामपि पार्थिव प्राणिनां धर्मसङ्गानाम् अपि वै नीचजन्मनाम्
etatkārtayugaṃ vṛttaṃ sarveṣāmapi pārthiva prāṇināṃ dharmasaṅgānām api vai nīcajanmanām
त्रीणि वर्षसहस्राणि त्रेतायुगमिहोच्यते तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा परिकीर्त्यते
trīṇi varṣasahasrāṇi tretāyugamihocyate tasya tāvacchatī saṃdhyā dviguṇā parikīrtyate
द्वाभ्यामधर्मः पादाभ्यां त्रिभिर्धर्मो व्यवस्थितः यत्र सत्यं च सत्त्वं च त्रेताधर्मो विधीयते
dvābhyāmadharmaḥ pādābhyāṃ tribhirdharmo vyavasthitaḥ yatra satyaṃ ca sattvaṃ ca tretādharmo vidhīyate
त्रेतायां विकृतिं यान्ति वर्णास्त्वेते न संशयः चातुर्वर्ण्यस्य वैकृत्याद् यान्ति दौर्बल्यमाश्रमाः
tretāyāṃ vikṛtiṃ yānti varṇāstvete na saṃśayaḥ cāturvarṇyasya vaikṛtyād yānti daurbalyamāśramāḥ
एषा त्रेतायुगगतिर् विचित्रा देवनिर्मिता द्वापरस्य तु या चेष्टा तामपि श्रोतुमर्हसि
eṣā tretāyugagatir vicitrā devanirmitā dvāparasya tu yā ceṣṭā tāmapi śrotumarhasi
द्वापरं द्वे सहस्रे तु वर्षाणां रविनन्दन तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा युगमुच्यते
dvāparaṃ dve sahasre tu varṣāṇāṃ ravinandana tasya tāvacchatī saṃdhyā dviguṇā yugamucyate
तत्र चार्थपराः सर्वे प्राणिनो रजसा हताः सर्वे नैष्कृतिकाः क्षुद्रा जायन्ते रविनन्दन
tatra cārthaparāḥ sarve prāṇino rajasā hatāḥ sarve naiṣkṛtikāḥ kṣudrā jāyante ravinandana
द्वाभ्यां धर्मः स्थितः पद्भ्याम् अधर्मस्त्रिभिरुत्थितः विपर्ययाच्छनैर्धर्मः क्षयमेति कलौ युगे
dvābhyāṃ dharmaḥ sthitaḥ padbhyām adharmastribhirutthitaḥ viparyayācchanairdharmaḥ kṣayameti kalau yuge
ब्राह्मण्यभावस्य ततस् तथौत्सुक्यं विशीर्यते व्रतोपवासास्त्यज्यन्ते द्वापरे युगपर्यये
brāhmaṇyabhāvasya tatas tathautsukyaṃ viśīryate vratopavāsāstyajyante dvāpare yugaparyaye
तथा वर्षसहस्रं तु वर्षाणां द्वे शते अपि संध्यया सह संख्यातं क्रूरं कलियुगं स्मृतम्
tathā varṣasahasraṃ tu varṣāṇāṃ dve śate api saṃdhyayā saha saṃkhyātaṃ krūraṃ kaliyugaṃ smṛtam
यत्राधर्मश्चतुष्पादः स्याद्धर्मः पादविग्रहः कामिनस्तपसा हीना जायन्ते तत्र मानवाः
yatrādharmaścatuṣpādaḥ syāddharmaḥ pādavigrahaḥ kāminastapasā hīnā jāyante tatra mānavāḥ
नैवातिसात्त्विकः कश्चिन् न साधुर्न च सत्यवाक् नास्तिका ब्रह्मभक्ता वा जायन्ते तत्र मानवाः
naivātisāttvikaḥ kaścin na sādhurna ca satyavāk nāstikā brahmabhaktā vā jāyante tatra mānavāḥ
अहंकारगृहीताश्च प्रक्षीणस्नेहबन्धनाः विप्राः शूद्रसमाचाराः सन्ति सर्वे कलौ युगे
ahaṃkāragṛhītāśca prakṣīṇasnehabandhanāḥ viprāḥ śūdrasamācārāḥ santi sarve kalau yuge
आश्रमाणां विपर्यासः कलौ सम्परिवर्तते वर्णानां चैव संदेहो युगान्ते रविनन्दन
āśramāṇāṃ viparyāsaḥ kalau samparivartate varṇānāṃ caiva saṃdeho yugānte ravinandana
विद्याद्द्वादशसाहस्रीं युगाख्यां पूर्वनिर्मिताम् एवं सहस्रपर्यन्तं तदहर्ब्राह्ममुच्यते
vidyāddvādaśasāhasrīṃ yugākhyāṃ pūrvanirmitām evaṃ sahasraparyantaṃ tadaharbrāhmamucyate
ततो ऽहनि गते तस्मिन् सर्वेषामेव जीविनाम् शरीरनिर्वृतिं दृष्ट्वा लोकसंहारबुद्धितः
tato 'hani gate tasmin sarveṣāmeva jīvinām śarīranirvṛtiṃ dṛṣṭvā lokasaṃhārabuddhitaḥ
देवतानां च सर्वासां ब्रह्मादीनां महीपते दैत्यानां दानवानां च यक्षराक्षसपक्षिणाम्
devatānāṃ ca sarvāsāṃ brahmādīnāṃ mahīpate daityānāṃ dānavānāṃ ca yakṣarākṣasapakṣiṇām
गन्धर्वाणामप्सरसां भुजंगानां च पार्थिव पर्वतानां नदीनां च पशूनां चैव सत्तम तिर्यग्योनिगतानां च सत्त्वानां कृमिणां तथा
gandharvāṇāmapsarasāṃ bhujaṃgānāṃ ca pārthiva parvatānāṃ nadīnāṃ ca paśūnāṃ caiva sattama tiryagyonigatānāṃ ca sattvānāṃ kṛmiṇāṃ tathā
महाभूतपतिः पञ्च हृत्वा भूतानि भूतकृत् जगत्संहरणार्थाय कुरुते वैशसं महत्
mahābhūtapatiḥ pañca hṛtvā bhūtāni bhūtakṛt jagatsaṃharaṇārthāya kurute vaiśasaṃ mahat
भूत्वा सूर्यश्चक्षुषी चाददानो भूत्वा वायुः प्राणिनां प्राणजालम् भूत्वा वह्निर्निर्दहन्सर्वलोकान् भूत्वा मेघो भूय उग्रो ऽप्यवर्षत्
bhūtvā sūryaścakṣuṣī cādadāno bhūtvā vāyuḥ prāṇināṃ prāṇajālam bhūtvā vahnirnirdahansarvalokān bhūtvā megho bhūya ugro 'pyavarṣat