Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 15

मत्स्यपुराणम्

MatsP_15.1

विभ्राजा नाम चान्ये तु दिवि सन्ति सुवर्चसः लोका बर्हिषदो यत्र पितरः सन्ति सुव्रताः

vibhrājā nāma cānye tu divi santi suvarcasaḥ lokā barhiṣado yatra pitaraḥ santi suvratāḥ

MatsP_15.2

यत्र बर्हिणयुक्तानि विमानानि सहस्रशः संकल्प्या बर्हिषो यत्र तिष्ठन्ति फलदायिनः

yatra barhiṇayuktāni vimānāni sahasraśaḥ saṃkalpyā barhiṣo yatra tiṣṭhanti phaladāyinaḥ

MatsP_15.3

यत्राभ्युदयशालासु मोदन्ते श्राद्धदायिनः यांश् च देवासुरगणा गन्धर्वाप्सरसां गणाः

yatrābhyudayaśālāsu modante śrāddhadāyinaḥ yāṃś ca devāsuragaṇā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

MatsP_15.4

यक्षरक्षोगणाश्चैव यजन्ति दिवि देवताः पुलस्त्यपुत्राः शतशस् तपोयोगसमन्विताः

yakṣarakṣogaṇāścaiva yajanti divi devatāḥ pulastyaputrāḥ śataśas tapoyogasamanvitāḥ

MatsP_15.5

महात्मानो महाभागा भक्तानामभयप्रदाः एतेषां पीवरी कन्या मानसी दिवि विश्रुता

mahātmāno mahābhāgā bhaktānāmabhayapradāḥ eteṣāṃ pīvarī kanyā mānasī divi viśrutā

MatsP_15.6

योगिनी योगमाता च तपश्चक्रे सुदारुणम् प्रसन्नो भगवांस्तस्या वरं वव्रे तु सा हरेः

yoginī yogamātā ca tapaścakre sudāruṇam prasanno bhagavāṃstasyā varaṃ vavre tu sā hareḥ

MatsP_15.7

योगवन्तं सुरूपं च भर्तारं विजितेन्द्रियम् देहि देव प्रसन्नस्त्वं पतिं मे वदतां वरम्

yogavantaṃ surūpaṃ ca bhartāraṃ vijitendriyam dehi deva prasannastvaṃ patiṃ me vadatāṃ varam

MatsP_15.8

उवाच देवो भविता व्यासपुत्रो यदा शुकः भविता तस्य भार्या त्वं योगाचार्यस्य सुव्रते

uvāca devo bhavitā vyāsaputro yadā śukaḥ bhavitā tasya bhāryā tvaṃ yogācāryasya suvrate

MatsP_15.9

भविष्यति च ते कन्या कृत्वी नाम च योगिनी पाञ्चालाधिपतेर्देया मानुषस्य त्वया तदा

bhaviṣyati ca te kanyā kṛtvī nāma ca yoginī pāñcālādhipaterdeyā mānuṣasya tvayā tadā

MatsP_15.10

जननी ब्रह्मदत्तस्य योगसिद्धा च गौः स्मृता कृष्णो गौरः प्रभुः शम्भुर् भविष्यन्ति च ते सुताः

jananī brahmadattasya yogasiddhā ca gauḥ smṛtā kṛṣṇo gauraḥ prabhuḥ śambhur bhaviṣyanti ca te sutāḥ

MatsP_15.11

महात्मानो महाभागा गमिष्यन्ति परं पदम् तानुत्पाद्य पुनर् योगात् सवरा मोक्षमेष्यसि

mahātmāno mahābhāgā gamiṣyanti paraṃ padam tānutpādya punar yogāt savarā mokṣameṣyasi

MatsP_15.12

सुमूर्तिमन्तः पितरो वसिष्ठस्य सुताः स्मृताः नाम्ना तु मानसाः सर्वे सर्वे ते धर्ममूर्तयः

sumūrtimantaḥ pitaro vasiṣṭhasya sutāḥ smṛtāḥ nāmnā tu mānasāḥ sarve sarve te dharmamūrtayaḥ

MatsP_15.13

ज्योतिर्भासिषु लोकेषु ये वसन्ति दिवः परम् विराजमानाः क्रीडन्ति यत्र ते श्राद्धदायिनः

jyotirbhāsiṣu lokeṣu ye vasanti divaḥ param virājamānāḥ krīḍanti yatra te śrāddhadāyinaḥ

MatsP_15.14

सर्वकामसमृद्धेषु विमानेष्वपि पादजाः किं पुनः श्राद्धदा विप्रा भक्तिमन्तः क्रियान्विताः

sarvakāmasamṛddheṣu vimāneṣvapi pādajāḥ kiṃ punaḥ śrāddhadā viprā bhaktimantaḥ kriyānvitāḥ

MatsP_15.15

गौर् नाम कन्या येषां तु मानसी दिवि राजते शुक्रस्य दयिता पत्नी साध्यानां कीर्तिवर्धिनी

gaur nāma kanyā yeṣāṃ tu mānasī divi rājate śukrasya dayitā patnī sādhyānāṃ kīrtivardhinī

MatsP_15.16

मरीचिगर्भा नाम्ना तु लोका मार्तण्डमण्डले पितरो यत्र तिष्ठन्ति हविष्मन्तो ऽङ्गिरःसुताः

marīcigarbhā nāmnā tu lokā mārtaṇḍamaṇḍale pitaro yatra tiṣṭhanti haviṣmanto 'ṅgiraḥsutāḥ

MatsP_15.17

तीर्थश्राद्धप्रदा यान्ति ये च क्षत्रियसत्तमाः राज्ञां तु पितरस्ते वै स्वर्गमोक्षफलप्रदाः

tīrthaśrāddhapradā yānti ye ca kṣatriyasattamāḥ rājñāṃ tu pitaraste vai svargamokṣaphalapradāḥ

MatsP_15.18

एतेषां मानसी कन्या यशोदा लोकविश्रुता पत्नी ह्य् अंशुमतः श्रेष्ठा स्नुषा पञ्चजनस्य च

eteṣāṃ mānasī kanyā yaśodā lokaviśrutā patnī hy aṃśumataḥ śreṣṭhā snuṣā pañcajanasya ca

MatsP_15.19

जनन्यथ दिलीपस्य भगीरथपितामही लोकाः कामदुघा नाम कामभोगफलप्रदाः

jananyatha dilīpasya bhagīrathapitāmahī lokāḥ kāmadughā nāma kāmabhogaphalapradāḥ

MatsP_15.20

सुस्वधा नाम पितरो यत्र तिष्ठन्ति सुव्रताः आज्यपा नाम लोकेषु कर्दमस्य प्रजापतेः

susvadhā nāma pitaro yatra tiṣṭhanti suvratāḥ ājyapā nāma lokeṣu kardamasya prajāpateḥ

MatsP_15.21

पुलहाङ्गजदायादा वैश्यास्तान्भावयन्ति च यत्र श्राद्धकृतः सर्वे पश्यन्ति युगपद्गताः

pulahāṅgajadāyādā vaiśyāstānbhāvayanti ca yatra śrāddhakṛtaḥ sarve paśyanti yugapadgatāḥ

MatsP_15.22

मातृभ्रातृपितृस्वसृसखिसम्बन्धिबान्धवान् अपि जन्मायुतैर्दृष्टान् अनुभूतान्सहस्रशः

mātṛbhrātṛpitṛsvasṛsakhisambandhibāndhavān api janmāyutairdṛṣṭān anubhūtānsahasraśaḥ

MatsP_15.23

एतेषां मानसी कन्या विरजा नाम विश्रुता या पत्नी नहुषस्यासीद् ययातेर्जननी तथा

eteṣāṃ mānasī kanyā virajā nāma viśrutā yā patnī nahuṣasyāsīd yayāterjananī tathā

MatsP_15.24

एकाष्टकाभवत् पश्चाद् ब्रह्मलोके गता सती त्रय एते गणाः प्रोक्ताश् चतुर्थं तु वदाम्यतः

ekāṣṭakābhavat paścād brahmaloke gatā satī traya ete gaṇāḥ proktāś caturthaṃ tu vadāmyataḥ

MatsP_15.25

लोकास्तु मानसा नाम ब्रह्माण्डोपरि संस्थिताः येषां तु मानसी कन्या नर्मदा नाम विश्रुता

lokāstu mānasā nāma brahmāṇḍopari saṃsthitāḥ yeṣāṃ tu mānasī kanyā narmadā nāma viśrutā

MatsP_15.26

सोमपा नाम पितरो यत्र तिष्ठन्ति शाश्वताः धर्ममूर्तिधराः सर्वे परतो ब्रह्मणः स्मृताः

somapā nāma pitaro yatra tiṣṭhanti śāśvatāḥ dharmamūrtidharāḥ sarve parato brahmaṇaḥ smṛtāḥ

MatsP_15.27

उत्पन्नाः स्वधया ते तु ब्रह्मत्वं प्राप्य योगिनः कृत्वा सृष्ट्यादिकं सर्वं मानसे साम्प्रतं स्थिताः

utpannāḥ svadhayā te tu brahmatvaṃ prāpya yoginaḥ kṛtvā sṛṣṭyādikaṃ sarvaṃ mānase sāmprataṃ sthitāḥ

MatsP_15.28

नर्मदा नाम तेषां तु कन्या तोयवहा सरित् भूतानि या पावयति दक्षिणापथगामिनी

narmadā nāma teṣāṃ tu kanyā toyavahā sarit bhūtāni yā pāvayati dakṣiṇāpathagāminī

MatsP_15.29

तेभ्यः सर्वे तु मनवः प्रजाः सर्गेषु निर्मिताः ज्ञात्वा श्राद्धानि कुर्वन्ति धर्माभावे ऽपि सर्वदा

tebhyaḥ sarve tu manavaḥ prajāḥ sargeṣu nirmitāḥ jñātvā śrāddhāni kurvanti dharmābhāve 'pi sarvadā

MatsP_15.30

तेभ्य एव पुनः प्राप्तुं प्रसादाद्योगसंततिम् पितॄणामादिसर्गे तु श्राद्धमेव विनिर्मितम्

tebhya eva punaḥ prāptuṃ prasādādyogasaṃtatim pitṝṇāmādisarge tu śrāddhameva vinirmitam

MatsP_15.31

सर्वेषां राजतं पात्रम् अथवा रजतान्वितम् दत्तं स्वधा पुरोधाय पितॄन् प्रीणाति सर्वदा

sarveṣāṃ rājataṃ pātram athavā rajatānvitam dattaṃ svadhā purodhāya pitṝn prīṇāti sarvadā

MatsP_15.32

अग्नीषोमयमानां तु कार्यमाप्यायनं बुधः अग्न्यभावे ऽपि विप्रस्य प्राणाव् अपि जले ऽथवा

agnīṣomayamānāṃ tu kāryamāpyāyanaṃ budhaḥ agnyabhāve 'pi viprasya prāṇāv api jale 'thavā

MatsP_15.33

अजाकर्णे ऽश्वकर्णे वा गोष्ठे वा सलिलान्तिके पितॄणाम् अम्बरं स्थानं दक्षिणा दिक्प्रशस्यते

ajākarṇe 'śvakarṇe vā goṣṭhe vā salilāntike pitṝṇām ambaraṃ sthānaṃ dakṣiṇā dikpraśasyate

MatsP_15.34

प्राचीनावीतमुदकं तिलाः सव्याङ्गमेव च दर्भा मांसं च पाठीनं गोक्षीरं मधुरा रसाः

prācīnāvītamudakaṃ tilāḥ savyāṅgameva ca darbhā māṃsaṃ ca pāṭhīnaṃ gokṣīraṃ madhurā rasāḥ

MatsP_15.35

खड्गलोहामिषमधुकुशश्यामाकशालयः यवनीवारमुद्गेक्षुशुक्लपुष्पघृतानि च

khaḍgalohāmiṣamadhukuśaśyāmākaśālayaḥ yavanīvāramudgekṣuśuklapuṣpaghṛtāni ca

MatsP_15.36

वल्लभानि प्रशस्तानि पितॄणामिह सर्वदा द्वेष्याणि सम्प्रवक्ष्यामि श्राद्धे वर्ज्यानि यानि तु

vallabhāni praśastāni pitṝṇāmiha sarvadā dveṣyāṇi sampravakṣyāmi śrāddhe varjyāni yāni tu

MatsP_15.37

मसूरशणनिष्पावराजमाषकुसुम्भिकाः पद्मबिल्वार्कधत्तूरपारिभद्राटरूषकाः

masūraśaṇaniṣpāvarājamāṣakusumbhikāḥ padmabilvārkadhattūrapāribhadrāṭarūṣakāḥ

MatsP_15.38

न देयाः पितृकार्येषु पयश्चाजाविकं तथा कोद्रवोदारचणकाः कपित्थं मधुकातसी

na deyāḥ pitṛkāryeṣu payaścājāvikaṃ tathā kodravodāracaṇakāḥ kapitthaṃ madhukātasī

MatsP_15.39

एतान्यपि न देयानि पितृभ्यः प्रियमिच्छता पितॄन् प्रीणाति यो भक्त्या ते पुनः प्रीणयन्ति तम्

etānyapi na deyāni pitṛbhyaḥ priyamicchatā pitṝn prīṇāti yo bhaktyā te punaḥ prīṇayanti tam

MatsP_15.40

यच्छन्ति पितरः पुष्टिं स्वर्गारोग्यं प्रजाफलम् देवकार्यादपि पुनः पितृकार्यं विशिष्यते

yacchanti pitaraḥ puṣṭiṃ svargārogyaṃ prajāphalam devakāryādapi punaḥ pitṛkāryaṃ viśiṣyate

MatsP_15.41

देवतानां च पितरः पूर्वमाप्यायनं स्मृतम् शीघ्रप्रसादास्त्वक्रोधा निःशस्त्राः स्थिरसौहृदाः

devatānāṃ ca pitaraḥ pūrvamāpyāyanaṃ smṛtam śīghraprasādāstvakrodhā niḥśastrāḥ sthirasauhṛdāḥ

MatsP_15.42

शान्तात्मानः शौचपराः सततं प्रियवादिनः भक्तानुरक्ताः सुखदाः पितरः पूर्वदेवताः

śāntātmānaḥ śaucaparāḥ satataṃ priyavādinaḥ bhaktānuraktāḥ sukhadāḥ pitaraḥ pūrvadevatāḥ

MatsP_15.43

हविष्मतामाधिपत्ये श्राद्धदेवः स्मृतो रविः एतद्वः सर्वमाख्यातं पितृवंशानुकीर्तनम् पुण्यं पवित्रम् आयुष्यं कीर्तनीयं सदा नृभिः

haviṣmatāmādhipatye śrāddhadevaḥ smṛto raviḥ etadvaḥ sarvamākhyātaṃ pitṛvaṃśānukīrtanam puṇyaṃ pavitram āyuṣyaṃ kīrtanīyaṃ sadā nṛbhiḥ

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः