Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 159

मत्स्यपुराणम्

MatsP_159.1

वामं विदार्य निष्क्रान्तः सुतो देव्याः पुनः शिशुः स्कन्दाच्च वदने वह्नेः शुक्रात्सुवदनो ऽरिहा

vāmaṃ vidārya niṣkrāntaḥ suto devyāḥ punaḥ śiśuḥ skandācca vadane vahneḥ śukrātsuvadano 'rihā

MatsP_159.2

कृत्तिकामेलनादेव शाखाभिः सविशेषतः शाखाभिधाः समाख्याताः षट्सु वक्त्रेषु विस्तृताः

kṛttikāmelanādeva śākhābhiḥ saviśeṣataḥ śākhābhidhāḥ samākhyātāḥ ṣaṭsu vaktreṣu vistṛtāḥ

MatsP_159.3

यतस्ततो विशाखो ऽसौ ख्यातो लोकेषु षण्मुखः स्कन्दो विशाखः षड्वक्त्रः कार्तिकेयश्च विश्रुतः

yatastato viśākho 'sau khyāto lokeṣu ṣaṇmukhaḥ skando viśākhaḥ ṣaḍvaktraḥ kārtikeyaśca viśrutaḥ

MatsP_159.4

चैत्रस्य बहुले पक्षे पञ्चदश्यां महाबलौ सम्भूतावर्कसदृशौ विशाले शरकानने

caitrasya bahule pakṣe pañcadaśyāṃ mahābalau sambhūtāvarkasadṛśau viśāle śarakānane

MatsP_159.5

चैत्रस्यैव सिते पक्षे पञ्चम्यां पाकशासनः बालकाभ्यां चकारैकं मत्वा चामरभूतये

caitrasyaiva site pakṣe pañcamyāṃ pākaśāsanaḥ bālakābhyāṃ cakāraikaṃ matvā cāmarabhūtaye

MatsP_159.6

तस्यामेव ततः षष्ठ्याम् अभिषिक्तो गुहः प्रभुः सर्वैरमरसंघातैर् ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रभास्करैः

tasyāmeva tataḥ ṣaṣṭhyām abhiṣikto guhaḥ prabhuḥ sarvairamarasaṃghātair brahmendropendrabhāskaraiḥ

MatsP_159.7

गन्धमाल्यैः शुभैर्धूपैस् तथा क्रीडनकैरपि छत्रैश्चामरजालैश्च भूषणैश्च विलेपनैः

gandhamālyaiḥ śubhairdhūpais tathā krīḍanakairapi chatraiścāmarajālaiśca bhūṣaṇaiśca vilepanaiḥ

MatsP_159.8

अभिषिक्तो विधानेन यथावत्षण्मुखः प्रभुः सुतामस्मै ददौ शक्रो देवसेनेति विश्रुताम्

abhiṣikto vidhānena yathāvatṣaṇmukhaḥ prabhuḥ sutāmasmai dadau śakro devaseneti viśrutām

MatsP_159.9

पत्न्यर्थं देवदेवस्य ददौ विष्णुस्तदायुधम् यक्षाणां दशलक्षाणि ददावस्मै धनाधिपः

patnyarthaṃ devadevasya dadau viṣṇustadāyudham yakṣāṇāṃ daśalakṣāṇi dadāvasmai dhanādhipaḥ

MatsP_159.10

ददौ हुताशनस्तेजो ददौ वायुश्च वाहनम् ददौ क्रीडनकं त्वष्टा कुक्कुटं कामरूपिणम् एवं सुरास्तु ते सर्वे परिवारमनुत्तमम्

dadau hutāśanastejo dadau vāyuśca vāhanam dadau krīḍanakaṃ tvaṣṭā kukkuṭaṃ kāmarūpiṇam evaṃ surāstu te sarve parivāramanuttamam

MatsP_159.11

ददुर्मुदितचेतस्काः स्कन्दायादित्यवर्चसे

dadurmuditacetaskāḥ skandāyādityavarcase

MatsP_159.12

जानुभ्यामवनौ स्थित्वा सुरसंघास्तमस्तुवन् स्तोत्रेणानेन वरदं षण्मुखं मुख्यशः सुराः

jānubhyāmavanau sthitvā surasaṃghāstamastuvan stotreṇānena varadaṃ ṣaṇmukhaṃ mukhyaśaḥ surāḥ

MatsP_159.13

नमः कुमाराय महाप्रभाय स्कन्दाय च स्कन्दितदानवाय नवार्कविद्युद्द्युतये नमो ऽस्तुते नमो ऽस्तु ते षण्मुख कामरूप

namaḥ kumārāya mahāprabhāya skandāya ca skanditadānavāya navārkavidyuddyutaye namo 'stute namo 'stu te ṣaṇmukha kāmarūpa

MatsP_159.14

पिनद्धनानाभरणाय भर्त्रे नमो रणे दानवदारणाय नमो ऽस्तु ते ऽर्कप्रतिमप्रभाय नमो ऽस्तु गुह्याय गुहाय तुभ्यम्

pinaddhanānābharaṇāya bhartre namo raṇe dānavadāraṇāya namo 'stu te 'rkapratimaprabhāya namo 'stu guhyāya guhāya tubhyam

MatsP_159.15

नमो ऽस्तु त्रैलोक्यभयापहाय नमो ऽस्तु ते बाल कृपापराय नमो विशालामललोचनाय नमो विशाखाय महाव्रताय

namo 'stu trailokyabhayāpahāya namo 'stu te bāla kṛpāparāya namo viśālāmalalocanāya namo viśākhāya mahāvratāya

MatsP_159.16

नमो नमस्ते ऽस्तु मनोहराय नमो नमस्ते ऽस्तु रणोत्कटाय नमो मयूरोज्ज्वलवाहनाय नमो ऽस्तु केयूरधराय तुभ्यम्

namo namaste 'stu manoharāya namo namaste 'stu raṇotkaṭāya namo mayūrojjvalavāhanāya namo 'stu keyūradharāya tubhyam

MatsP_159.17

नमो धृतोदग्रपताकिने नमस्ते नमः प्रभावप्रणताय ते ऽस्तु नमस्ते नमस्ते वरवीर्यशालिने कृपापरो नो भव भव्यमूर्ते

namo dhṛtodagrapatākine namaste namaḥ prabhāvapraṇatāya te 'stu namaste namaste varavīryaśāline kṛpāparo no bhava bhavyamūrte

MatsP_159.18

क्रियापरा यज्ञपतिं च स्तुत्वा विनेमुरेवं त्वमराधिपाद्याः एवं तदा षड्वदनस्तु सेन्द्रान् उवाच तुष्टश्च गुहस्ततस्तान् निरीक्ष्य नेत्रैरमलैः सुरेशाञ् शत्रून्हनिष्यामि गतज्वराः स्थ

kriyāparā yajñapatiṃ ca stutvā vinemurevaṃ tvamarādhipādyāḥ evaṃ tadā ṣaḍvadanastu sendrān uvāca tuṣṭaśca guhastatastān nirīkṣya netrairamalaiḥ sureśāñ śatrūnhaniṣyāmi gatajvarāḥ stha

MatsP_159.19

कं वः कामं प्रयच्छामि देवता ब्रूत निर्वृताः यद्यप्यसाध्यं हृद्यं वो हृदये चिन्तितं परम्

kaṃ vaḥ kāmaṃ prayacchāmi devatā brūta nirvṛtāḥ yadyapyasādhyaṃ hṛdyaṃ vo hṛdaye cintitaṃ param

MatsP_159.20

इत्युक्तास्तु सुरास्तेन प्रोचुः प्रणतमौलयः सर्व एव महात्मानं गुहं तद्गतमानसाः

ityuktāstu surāstena procuḥ praṇatamaulayaḥ sarva eva mahātmānaṃ guhaṃ tadgatamānasāḥ

MatsP_159.21

दैत्येन्द्रस्तारको नाम सर्वामरकुलान्तकृत् बलवान्दुर्जयो दुष्टो दुराचारो ऽतिकोपनः तमेव जहि हृद्यो ऽर्थ एषो ऽस्माकं भयापह

daityendrastārako nāma sarvāmarakulāntakṛt balavāndurjayo duṣṭo durācāro 'tikopanaḥ tameva jahi hṛdyo 'rtha eṣo 'smākaṃ bhayāpaha

MatsP_159.22

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सर्वामरपदानुगः जगाम जगतां नाथः स्तूयमानो ऽमरेश्वरैः

evamuktastathetyuktvā sarvāmarapadānugaḥ jagāma jagatāṃ nāthaḥ stūyamāno 'mareśvaraiḥ

MatsP_159.23

तारकस्य वधार्थाय जगतः कण्टकस्य वै ततश्च प्रेषयामास शक्रो लब्धसमाश्रयः

tārakasya vadhārthāya jagataḥ kaṇṭakasya vai tataśca preṣayāmāsa śakro labdhasamāśrayaḥ

MatsP_159.24

दूतं दानवसिंहस्य परुषाक्षरवादिनम् स तु गत्वाब्रवीद्दैत्यं निर्भयो भीमदर्शनः

dūtaṃ dānavasiṃhasya paruṣākṣaravādinam sa tu gatvābravīddaityaṃ nirbhayo bhīmadarśanaḥ

MatsP_159.25

शक्रस्त्वामाह देवेशो दैत्यकेतो दिवस्पतिः तारकासुर तच्छ्रुत्वा घटशक्त्या यथेच्छया

śakrastvāmāha deveśo daityaketo divaspatiḥ tārakāsura tacchrutvā ghaṭaśaktyā yathecchayā

MatsP_159.26

यज्जगद्दलनादाप्तं किल्बिषं दानव त्वया तस्याहं शासकस्ते ऽद्य राजास्मि भुवनत्रये

yajjagaddalanādāptaṃ kilbiṣaṃ dānava tvayā tasyāhaṃ śāsakaste 'dya rājāsmi bhuvanatraye

MatsP_159.27

श्रुत्वैतद्दूतवचनं कोपसंरक्तलोचनः उवाच दूतं दुष्टात्मा नष्टप्रायविभूतिकः

śrutvaitaddūtavacanaṃ kopasaṃraktalocanaḥ uvāca dūtaṃ duṣṭātmā naṣṭaprāyavibhūtikaḥ

MatsP_159.28

दृष्टं ते पौरुषं शक्र रणेषु शतशो मया निस्त्रपत्वान्न ते लज्जा विद्यते शक्र दुर्मते

dṛṣṭaṃ te pauruṣaṃ śakra raṇeṣu śataśo mayā nistrapatvānna te lajjā vidyate śakra durmate

MatsP_159.29

एवमुक्ते गते दूते चिन्तयामास दानवः नालब्धसंश्रयः शक्रो वक्तुमेवं हि चार्हति

evamukte gate dūte cintayāmāsa dānavaḥ nālabdhasaṃśrayaḥ śakro vaktumevaṃ hi cārhati

MatsP_159.30

जितः स शक्रो नाकस्माज् जायते संश्रयाश्रयः निमित्तानि च दुष्टानि सो ऽपश्यद्दुष्टचेष्टितः

jitaḥ sa śakro nākasmāj jāyate saṃśrayāśrayaḥ nimittāni ca duṣṭāni so 'paśyadduṣṭaceṣṭitaḥ

MatsP_159.31

पांशुवर्षमसृक्पातं गगनादवनीतले भुजनेत्रप्रकम्पं च वक्त्रशोषमनोभ्रमम्

pāṃśuvarṣamasṛkpātaṃ gaganādavanītale bhujanetraprakampaṃ ca vaktraśoṣamanobhramam

MatsP_159.32

स्वकान्तावक्त्रपद्मानां म्लानतां च व्यलोकयत् दुष्टांश्च प्राणिनो रौद्रान् सो ऽपश्यद्दुष्टवेदिनः

svakāntāvaktrapadmānāṃ mlānatāṃ ca vyalokayat duṣṭāṃśca prāṇino raudrān so 'paśyadduṣṭavedinaḥ

MatsP_159.33

तदचिन्त्वैव दितिजो न्यस्तचिन्तो ऽभवत्क्षणात् यावद्गजघटाघण्टारणत्काररवोत्कटाम्

tadacintvaiva ditijo nyastacinto 'bhavatkṣaṇāt yāvadgajaghaṭāghaṇṭāraṇatkāraravotkaṭām

MatsP_159.34

तद्वत्तुरगसंघातक्षुण्णभूरेणुपिञ्जराम् चञ्चलस्यन्दनोदग्रध्वजराजिविराजिताम्

tadvatturagasaṃghātakṣuṇṇabhūreṇupiñjarām cañcalasyandanodagradhvajarājivirājitām

MatsP_159.35

विमानैश्चाद्भुताकारैश् चलितामरचामरैः तां भूषणनिबद्धां च किंनरोद्गतिनादिताम्

vimānaiścādbhutākāraiś calitāmaracāmaraiḥ tāṃ bhūṣaṇanibaddhāṃ ca kiṃnarodgatināditām

MatsP_159.36

नानानाकतरूत्फुल्लकुसुमापीडधारिणीम् विकोशास्त्रपरिष्कारां वर्मनिर्मलदर्शनाम्

nānānākatarūtphullakusumāpīḍadhāriṇīm vikośāstrapariṣkārāṃ varmanirmaladarśanām

MatsP_159.37

बन्द्युद्घुष्टस्तुतिरवां नानावाद्यनिनादिताम् सेनां नाकसदां दैत्यः प्रासादस्थो व्यलोकयत्

bandyudghuṣṭastutiravāṃ nānāvādyanināditām senāṃ nākasadāṃ daityaḥ prāsādastho vyalokayat

MatsP_159.38

चिन्तयामास स तदा किंचिदुद्भ्रान्तमानसः अपूर्वः को भवेद्योद्धा यो मया न विनिर्जितः

cintayāmāsa sa tadā kiṃcidudbhrāntamānasaḥ apūrvaḥ ko bhavedyoddhā yo mayā na vinirjitaḥ

MatsP_159.39

ततश्चिन्ताकुलो दैत्यः शुश्राव कटुकाक्षरम् सिद्धबन्दिभिरुद्घुष्टम् इदं हृदयदारणम्

tataścintākulo daityaḥ śuśrāva kaṭukākṣaram siddhabandibhirudghuṣṭam idaṃ hṛdayadāraṇam

MatsP_159.40

जयातुलशक्तिदीधितिपिञ्जर भुजदण्डचण्डरणरभस । सुरवदन कुमुदकानन-विकासनेन्दो कुमार जय दितिजकुलमहोदधिवडवानल ॥

jayātulaśaktidīdhitipiñjara bhujadaṇḍacaṇḍaraṇarabhasa | suravadana kumudakānana-vikāsanendo kumāra jaya ditijakulamahodadhivaḍavānala ||

MatsP_159.41

षण्मुख मधुररवमयूररथ सुरमुकुटकोटिघट्टितचरणनखाङ्कुरमहासन । जय ललितचूडाकलापनवविमलदलकमलकान्त दैत्यवंशदुःसहदावानल ॥

ṣaṇmukha madhuraravamayūraratha suramukuṭakoṭighaṭṭitacaraṇanakhāṅkuramahāsana | jaya lalitacūḍākalāpanavavimaladalakamalakānta daityavaṃśaduḥsahadāvānala ||

MatsP_159.42

जय विशाख विभो जय सकललोकतारक जय देवसेनानायक । स्कन्द जय गौरीनन्दन घण्टाप्रिय प्रिय विशाख विभो धृतपताकप्रकीर्णपटल । कनकभूषण भासुरदिनकरच्छाय ॥

jaya viśākha vibho jaya sakalalokatāraka jaya devasenānāyaka | skanda jaya gaurīnandana ghaṇṭāpriya priya viśākha vibho dhṛtapatākaprakīrṇapaṭala | kanakabhūṣaṇa bhāsuradinakaracchāya ||

MatsP_159.43

जय जनितसंभ्रम लीलालूनाखिलाराते जय सकललोकतारक दितिजासुरवरतारकान्तक । स्कन्द जय बाल सप्तवासर जय भुवनावलिशोकविनाशन ॥

jaya janitasaṃbhrama līlālūnākhilārāte jaya sakalalokatāraka ditijāsuravaratārakāntaka | skanda jaya bāla saptavāsara jaya bhuvanāvaliśokavināśana ||

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः