Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 147

मत्स्यपुराणम्

MatsP_147.1

त्रासितास्म्यपविद्धास्मि ताडिता पीडितापि च रौद्रेण देवराजेन नष्टनाथेव भूरिशः

trāsitāsmyapaviddhāsmi tāḍitā pīḍitāpi ca raudreṇa devarājena naṣṭanātheva bhūriśaḥ

MatsP_147.2

दुःखपारमपश्यन्ती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता पुत्रं मे तारकं देहि दुःखशोकमहार्णवात्

duḥkhapāramapaśyantī prāṇāṃstyaktuṃ vyavasthitā putraṃ me tārakaṃ dehi duḥkhaśokamahārṇavāt

MatsP_147.3

एवमुक्तः स दैत्येन्द्रः कोपव्याकुललोचनः शक्तो ऽपि देवराजस्य प्रतिकर्तुं महासुरः

evamuktaḥ sa daityendraḥ kopavyākulalocanaḥ śakto 'pi devarājasya pratikartuṃ mahāsuraḥ

MatsP_147.4

तपः कर्तुं पुनर्दैत्यो व्यवस्वेत महाबलः ज्ञात्वा तु तस्य संकल्पं ब्रह्मा क्रूरतरं पुनः

tapaḥ kartuṃ punardaityo vyavasveta mahābalaḥ jñātvā tu tasya saṃkalpaṃ brahmā krūrataraṃ punaḥ

MatsP_147.5

आजगाम तदा तत्र यत्रासौ दितिनन्दनः उवाच तस्मै भगवान् प्रभुर्मधुरया गिरा

ājagāma tadā tatra yatrāsau ditinandanaḥ uvāca tasmai bhagavān prabhurmadhurayā girā

MatsP_147.6

किमर्थं पुत्रं भूयस्त्वं नियमं क्रूरमिच्छसि आहाराभिमुखो दैत्य तन्नो ब्रूहि महाव्रत

kimarthaṃ putraṃ bhūyastvaṃ niyamaṃ krūramicchasi āhārābhimukho daitya tanno brūhi mahāvrata

MatsP_147.7

यावदब्दसहस्रेण निराहारस्य यत्फलम् क्षणेनैकेन तल्लभ्यं त्यक्त्वाहारमुपस्थितम्

yāvadabdasahasreṇa nirāhārasya yatphalam kṣaṇenaikena tallabhyaṃ tyaktvāhāramupasthitam

MatsP_147.8

त्यागो ह्यप्राप्तकामानां कामेभ्यो न तथा गुरुः यथा प्राप्तं परित्यज्य कामं कमललोचन

tyāgo hyaprāptakāmānāṃ kāmebhyo na tathā guruḥ yathā prāptaṃ parityajya kāmaṃ kamalalocana

MatsP_147.9

श्रुत्वैतद्ब्रह्मणो वाक्यं दैत्यः प्राञ्जलिरब्रवीत् चिन्तयंस्तपसा युक्तो हृदि ब्रह्ममुखेरितम्

śrutvaitadbrahmaṇo vākyaṃ daityaḥ prāñjalirabravīt cintayaṃstapasā yukto hṛdi brahmamukheritam

MatsP_147.10

उत्थितेन मया दृष्टा समाधानात्त्वदाज्ञया महिषी भीषिता दीना रुदती शाखिनस्तले

utthitena mayā dṛṣṭā samādhānāttvadājñayā mahiṣī bhīṣitā dīnā rudatī śākhinastale

MatsP_147.11

सा मयोक्ता तु तन्वङ्गी दूयमानेन चेतसा किमेवं वर्तसे भीरु वद त्वं किं चिकीर्षसि

sā mayoktā tu tanvaṅgī dūyamānena cetasā kimevaṃ vartase bhīru vada tvaṃ kiṃ cikīrṣasi

MatsP_147.12

इत्युक्ता सा मया देव प्रोवाच स्खलिताक्षरम् वाक्यं चोवाच तन्वङ्गी भीता सा हेतुसंहितम्

ityuktā sā mayā deva provāca skhalitākṣaram vākyaṃ covāca tanvaṅgī bhītā sā hetusaṃhitam

MatsP_147.13

त्रासितास्म्यपविद्धास्मि कर्षिता पीडितास्मि च रौद्रेण देवराजेन नष्टनाथेव भूरिशः

trāsitāsmyapaviddhāsmi karṣitā pīḍitāsmi ca raudreṇa devarājena naṣṭanātheva bhūriśaḥ

MatsP_147.14

दुःखस्यान्तमपश्यन्ती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता पुत्रं मे तारकं देहि ह्य् अस्माद्दुःखमहार्णवात्

duḥkhasyāntamapaśyantī prāṇāṃstyaktuṃ vyavasthitā putraṃ me tārakaṃ dehi hy asmādduḥkhamahārṇavāt

MatsP_147.15

एवमुक्तस्तु संक्षुब्धस् तस्याः पुत्रार्थमुद्यतः तपो घोरं करिष्यामि जयाय त्रिदिवौकसाम्

evamuktastu saṃkṣubdhas tasyāḥ putrārthamudyataḥ tapo ghoraṃ kariṣyāmi jayāya tridivaukasām

MatsP_147.16

एतच्छ्रुत्वा वचो देवः पद्मगर्भोद्भवस्तदा उवाच दैत्यराजानं प्रसन्नश्चतुराननः

etacchrutvā vaco devaḥ padmagarbhodbhavastadā uvāca daityarājānaṃ prasannaścaturānanaḥ

MatsP_147.17

अलं ते तपसा वत्स मा क्लेशे दुस्तरे विश पुत्रस्ते तारको नाम भविष्यति महाबलः

alaṃ te tapasā vatsa mā kleśe dustare viśa putraste tārako nāma bhaviṣyati mahābalaḥ

MatsP_147.18

देवसीमन्तिनीनां तु धम्मिल्लस्य विमोक्षणः इत्युक्तो दैत्यनाथस्तु प्रणिपत्य पितामहम्

devasīmantinīnāṃ tu dhammillasya vimokṣaṇaḥ ityukto daityanāthastu praṇipatya pitāmaham

MatsP_147.19

आगत्यानन्दयामास महिषीं हर्षिताननः तौ दम्पती कृतार्थौ तु जग्मतुः स्वाश्रमं मुदा

āgatyānandayāmāsa mahiṣīṃ harṣitānanaḥ tau dampatī kṛtārthau tu jagmatuḥ svāśramaṃ mudā

MatsP_147.20

वज्राङ्गेणाहितं गर्भं वराङ्गी वरवर्णिनी पूर्णं वर्षसहस्रं च दधारोदर एव हि

vajrāṅgeṇāhitaṃ garbhaṃ varāṅgī varavarṇinī pūrṇaṃ varṣasahasraṃ ca dadhārodara eva hi

MatsP_147.21

ततो वर्षसहस्रान्ते वराङ्गी सुषुवे सुतम् जायमाने तु दैत्येन्द्रे तस्मिंल्लोकभयंकरे

tato varṣasahasrānte varāṅgī suṣuve sutam jāyamāne tu daityendre tasmiṃllokabhayaṃkare

MatsP_147.22

चचाल सकला पृथ्वी समुद्राश्च चकम्पिरे चेलुर्महीधराः सर्वे ववुर्वाताश्च भीषणाः

cacāla sakalā pṛthvī samudrāśca cakampire celurmahīdharāḥ sarve vavurvātāśca bhīṣaṇāḥ

MatsP_147.23

जेपुर्जप्यं मुनिवरा नेदुर्व्यालमृगा अपि चन्द्रसूर्यौ जहुः कान्तिं सनीहारा दिशो ऽभवन्

jepurjapyaṃ munivarā nedurvyālamṛgā api candrasūryau jahuḥ kāntiṃ sanīhārā diśo 'bhavan

MatsP_147.24

जाते महासुरे तस्मिन् सर्वे चापि महासुराः आजग्मुर्हृषितास्तत्र तथा चासुरयोषितः

jāte mahāsure tasmin sarve cāpi mahāsurāḥ ājagmurhṛṣitāstatra tathā cāsurayoṣitaḥ

MatsP_147.25

जगुर्हर्षसमाविष्टा ननृतुश्चासुराङ्गनाः ततो महोत्सवो जातो दानवानां द्विजोत्तमाः

jagurharṣasamāviṣṭā nanṛtuścāsurāṅganāḥ tato mahotsavo jāto dānavānāṃ dvijottamāḥ

MatsP_147.26

विषण्णमनसो देवाः समहेन्द्रास्तदाभवन् वराङ्गी स्वसुतं दृष्ट्वा हर्षेणापूरिता तदा

viṣaṇṇamanaso devāḥ samahendrāstadābhavan varāṅgī svasutaṃ dṛṣṭvā harṣeṇāpūritā tadā

MatsP_147.27

बहु मेने न देवेन्द्रविजयं तु तदेव सा जातमात्रस्तु दैत्येन्द्रस् तारकश्चण्डविक्रमः

bahu mene na devendravijayaṃ tu tadeva sā jātamātrastu daityendras tārakaścaṇḍavikramaḥ

MatsP_147.28

अभिषिक्तो ऽसुरैः सर्वैः कुजम्भमहिषादिभिः सर्वासुरमहाराज्ये पृथिवीतुलनक्षमैः

abhiṣikto 'suraiḥ sarvaiḥ kujambhamahiṣādibhiḥ sarvāsuramahārājye pṛthivītulanakṣamaiḥ

MatsP_147.29

स तु प्राप्य महाराज्यं तारको मुनिसत्तमाः उवाच दानवश्रेष्ठान् युक्तियुक्तमिदं वचः

sa tu prāpya mahārājyaṃ tārako munisattamāḥ uvāca dānavaśreṣṭhān yuktiyuktamidaṃ vacaḥ

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः