प्रमथैः समरे भिन्नास् त्रैपुरास्ते सुरारयः पुरं प्रविविशुर्भीताः प्रमथैर्भग्नगोपुरम्
pramathaiḥ samare bhinnās traipurāste surārayaḥ puraṃ praviviśurbhītāḥ pramathairbhagnagopuram
शीर्णदंष्ट्रा यथा नागा भग्नशृङ्गा यथा वृषाः यथा विपक्षाः शकुना नद्यः क्षीणोदका यथा
śīrṇadaṃṣṭrā yathā nāgā bhagnaśṛṅgā yathā vṛṣāḥ yathā vipakṣāḥ śakunā nadyaḥ kṣīṇodakā yathā
मृतप्रायास्तथा दैत्या दैवतैर्विकृताननाः बभूवुस्ते विमनसः कथं कार्यमिति ब्रुवन्
mṛtaprāyāstathā daityā daivatairvikṛtānanāḥ babhūvuste vimanasaḥ kathaṃ kāryamiti bruvan
अथ तान्म्लानमनसस् तदा तामरसाननः उवाच दैत्यो दैत्यानां परमाधिपतिर्मयः
atha tānmlānamanasas tadā tāmarasānanaḥ uvāca daityo daityānāṃ paramādhipatirmayaḥ
कृत्वा युद्धानि घोराणि प्रमथैः सह सामरैः तोषयित्वा तथा युद्धे प्रमथानमरैः सह
kṛtvā yuddhāni ghorāṇi pramathaiḥ saha sāmaraiḥ toṣayitvā tathā yuddhe pramathānamaraiḥ saha
यूयं यत्प्रथमं दैत्याः पश्चाच्च बलपीडिताः प्रविष्टा नगरं त्रासात् प्रमथैर्भृशमर्दिताः
yūyaṃ yatprathamaṃ daityāḥ paścācca balapīḍitāḥ praviṣṭā nagaraṃ trāsāt pramathairbhṛśamarditāḥ
अप्रियं क्रियते व्यक्तं देवैर्नास्त्यत्र संशयः यत्र नाम महाभागाः प्रविशन्ति गिरेर्वनम्
apriyaṃ kriyate vyaktaṃ devairnāstyatra saṃśayaḥ yatra nāma mahābhāgāḥ praviśanti girervanam
अहो हि कालस्य बलम् अहो कालो हि दुर्जयः यत्रेदृशस्य दुर्गस्य उपरोधो ऽवमागतः
aho hi kālasya balam aho kālo hi durjayaḥ yatredṛśasya durgasya uparodho 'vamāgataḥ
मये विवदमाने तु नर्दमान इवाम्बुदे बभूवुर्निष्प्रभा दैत्या ग्रहा इन्दूदये यथा
maye vivadamāne tu nardamāna ivāmbude babhūvurniṣprabhā daityā grahā indūdaye yathā
वापीपालास्ततो ऽभ्येत्य नभः काल इवाम्बुदाः मयमाहुर्यमप्रख्यं साञ्जलिप्रग्रहाः स्थिताः
vāpīpālāstato 'bhyetya nabhaḥ kāla ivāmbudāḥ mayamāhuryamaprakhyaṃ sāñjalipragrahāḥ sthitāḥ
या सामृतरसा गूढा वापी वै निर्मिता त्वया समाकुलोत्पलवना समीनाकुलपङ्कजा
yā sāmṛtarasā gūḍhā vāpī vai nirmitā tvayā samākulotpalavanā samīnākulapaṅkajā
पीता सा वृषरूपेण केनचिद्दैत्यनायक वापी सा साम्प्रतं दृष्टा मृतसंज्ञा इवाङ्गना
pītā sā vṛṣarūpeṇa kenaciddaityanāyaka vāpī sā sāmprataṃ dṛṣṭā mṛtasaṃjñā ivāṅganā
वापीपालवचः श्रुत्वा मयो ऽसौ दानवप्रभुः कष्टमित्यसकृत्प्रोच्य दितिजानिदमब्रवीत्
vāpīpālavacaḥ śrutvā mayo 'sau dānavaprabhuḥ kaṣṭamityasakṛtprocya ditijānidamabravīt
मया मायाबलकृता वापी पीता त्वियं यदि विनष्टाः स्म न संदेहस् त्रिपुरं दानवा गतम्
mayā māyābalakṛtā vāpī pītā tviyaṃ yadi vinaṣṭāḥ sma na saṃdehas tripuraṃ dānavā gatam
निहतान्निहतान्दैत्यान् आजीवयति दैवतैः पीता वा यदि वा वापी पीता वै पीतवाससा
nihatānnihatāndaityān ājīvayati daivataiḥ pītā vā yadi vā vāpī pītā vai pītavāsasā
को ऽन्यो मन्मायया गुप्तां वापीम् अमृततोयिनीम् पास्यते विष्णुमजितं वर्जयित्वा गदाधरम्
ko 'nyo manmāyayā guptāṃ vāpīm amṛtatoyinīm pāsyate viṣṇumajitaṃ varjayitvā gadādharam
सुगुह्यम् अपि दैत्यानां नास्त्यस्याविदितं भुवि यत्र मद्वरकौशल्यं विज्ञातं न वृतं बुधैः
suguhyam api daityānāṃ nāstyasyāviditaṃ bhuvi yatra madvarakauśalyaṃ vijñātaṃ na vṛtaṃ budhaiḥ
समो ऽयं रुचिरो देशो निर्द्रुमो निर्द्रुमाचलः नवाम्भःपूरितं कृत्वा बाधन्ते ऽस्मान्मरुद्गणाः
samo 'yaṃ ruciro deśo nirdrumo nirdrumācalaḥ navāmbhaḥpūritaṃ kṛtvā bādhante 'smānmarudgaṇāḥ
ते यूयं यदि मन्यध्वं सागरोपरिधिष्ठिताः प्रमथानां महावेगं सहामः श्वसनोपमम्
te yūyaṃ yadi manyadhvaṃ sāgaroparidhiṣṭhitāḥ pramathānāṃ mahāvegaṃ sahāmaḥ śvasanopamam
एतेषां च समारम्भास् तस्मिन्सागरसम्प्लवे निरुत्साहा भविष्यन्ति एतद्रथपथावृताः
eteṣāṃ ca samārambhās tasminsāgarasamplave nirutsāhā bhaviṣyanti etadrathapathāvṛtāḥ
युध्यतां निघ्नतां शत्रून् भीतानां च द्रविष्यताम् सागरो ऽम्बरसंकाशः शरणं नो भविष्यति
yudhyatāṃ nighnatāṃ śatrūn bhītānāṃ ca draviṣyatām sāgaro 'mbarasaṃkāśaḥ śaraṇaṃ no bhaviṣyati
इत्युक्त्वा स मयो दैत्यो दैत्यानामधिपस्तदा त्रिपुरेण ययौ तूर्णं सागरं सिन्धुबान्धवम्
ityuktvā sa mayo daityo daityānāmadhipastadā tripureṇa yayau tūrṇaṃ sāgaraṃ sindhubāndhavam
सागरे जलगम्भीर उत्पपात पुरं वरम् अवतस्थुः पुराण्येव गोपुराभरणानि च
sāgare jalagambhīra utpapāta puraṃ varam avatasthuḥ purāṇyeva gopurābharaṇāni ca
अपक्रान्ते तु त्रिपुरे त्रिपुरारिस्त्रिलोचनः पितामहमुवाचेदं वेदवादविशारदम्
apakrānte tu tripure tripurāristrilocanaḥ pitāmahamuvācedaṃ vedavādaviśāradam
पितामह दृढं भीता भगवन्दानवा हि नः विपुलं सागरं ते तु दानवाः समुपाश्रिताः
pitāmaha dṛḍhaṃ bhītā bhagavandānavā hi naḥ vipulaṃ sāgaraṃ te tu dānavāḥ samupāśritāḥ
यत एव हि ते यातास् त्रिपुरेण तु दानवाः तत एव रथं तूर्णं प्रापयस्व पितामह
yata eva hi te yātās tripureṇa tu dānavāḥ tata eva rathaṃ tūrṇaṃ prāpayasva pitāmaha
सिंहनादं ततः कृत्वा देवा देवरथं च तम् परिवार्य ययुर्हृष्टाः सायुधाः पश्चिमोदधिम्
siṃhanādaṃ tataḥ kṛtvā devā devarathaṃ ca tam parivārya yayurhṛṣṭāḥ sāyudhāḥ paścimodadhim
ततो ऽमरामरगुरुं परिवार्य भवं हरम् नर्दयन्तो ययुस्तूर्णं सागरं दानवालयम्
tato 'marāmaraguruṃ parivārya bhavaṃ haram nardayanto yayustūrṇaṃ sāgaraṃ dānavālayam
अथ चारुपताकभूषितं पटहाडम्बरशङ्खनादितम् । त्रिपुरमभिसमीक्ष्य देवता विविधबला ननदुर्यथा घनाः
atha cārupatākabhūṣitaṃ paṭahāḍambaraśaṅkhanāditam / tripuramabhisamīkṣya devatā vividhabalā nanaduryathā ghanāḥ
अमरवरपुरे ऽपि दारुणो जलधररावमृदङ्गगह्वरः दनुतनयनिनादमिश्रितः प्रतिनिधिसंक्षुभिताणवोपमः
amaravarapure 'pi dāruṇo jaladhararāvamṛdaṅgagahvaraḥ danutanayaninādamiśritaḥ pratinidhisaṃkṣubhitāṇavopamaḥ
अथ भुवनपतिर्गतिः सुराणाम् अरिमृगयाम् अददात्सुलब्धबुद्धिः त्रिदशगणपतिर्ह्युवाच शक्रं त्रिपुरगतं सहसा निरीक्ष्य शत्रुम्
atha bhuvanapatirgatiḥ surāṇām arimṛgayām adadātsulabdhabuddhiḥ tridaśagaṇapatirhyuvāca śakraṃ tripuragataṃ sahasā nirīkṣya śatrum
त्रिदशगणपते निशामयैतत् त्रिपुरनिकेतनं दानवाः प्रविष्टाः यमवरुणकुबेरषण्मुखैस्तत् सह गणपैरपि हन्मि तावदेव
tridaśagaṇapate niśāmayaitat tripuraniketanaṃ dānavāḥ praviṣṭāḥ yamavaruṇakuberaṣaṇmukhaistat saha gaṇapairapi hanmi tāvadeva
विहितपरबलाभिघातभूतं व्रज जलधेस्तु यतः पुराणि तस्थुः स रथवरगतो भवः समर्थो ह्य् उदधिमगात्त्रिपुरं पुनर्निहन्तुम्
vihitaparabalābhighātabhūtaṃ vraja jaladhestu yataḥ purāṇi tasthuḥ sa rathavaragato bhavaḥ samartho hy udadhimagāttripuraṃ punarnihantum
इति परिगणयन्तो दितेः सुता ह्य् अवतस्थुर्लवणार्णवोपरिष्टात् अभिभवत्रिपुरं सदानवेन्द्रं शरवर्षैर्मुसलैश्च वज्रमिश्रैः
iti parigaṇayanto diteḥ sutā hy avatasthurlavaṇārṇavopariṣṭāt abhibhavatripuraṃ sadānavendraṃ śaravarṣairmusalaiśca vajramiśraiḥ
अहमपि रथवर्यमास्थितः सुरवरवर्य भवेय पृष्ठतः असुरवरवधार्थमुद्यतानां प्रतिविदधामि सुखाय ते ऽनघ
ahamapi rathavaryamāsthitaḥ suravaravarya bhaveya pṛṣṭhataḥ asuravaravadhārthamudyatānāṃ pratividadhāmi sukhāya te 'nagha
इति भववचनप्रचोदिते दशशतनयनवपुः समुद्यतः त्रिपुरपुरजिघांसया हरिः प्रविकसिताम्बुजलोचनो ययौ
iti bhavavacanapracodite daśaśatanayanavapuḥ samudyataḥ tripurapurajighāṃsayā hariḥ pravikasitāmbujalocano yayau