भगवञ्श्रोतुमिच्छामि पितॄणां वंशमुत्तमम् रवेश्च श्राद्धदेवत्वं सोमस्य च विशेषतः
bhagavañśrotumicchāmi pitṝṇāṃ vaṃśamuttamam raveśca śrāddhadevatvaṃ somasya ca viśeṣataḥ
हन्त ते कथयिष्यामि पितॄणां वंशमुत्तमम् स्वर्गे पितृगणाः सप्त त्रयस्तेषाममूर्तयः
hanta te kathayiṣyāmi pitṝṇāṃ vaṃśamuttamam svarge pitṛgaṇāḥ sapta trayasteṣāmamūrtayaḥ
मूर्तिमन्तो ऽथ चत्वारः सर्वेषाममितौजसः अमूर्तयः पितृगणा वैराजस्य प्रजापतेः
mūrtimanto 'tha catvāraḥ sarveṣāmamitaujasaḥ amūrtayaḥ pitṛgaṇā vairājasya prajāpateḥ
जयन्ति यान्देवगणा वैराजा इति विश्रुताः ये चैते योगविभ्रष्टाः प्राप्य लोकान्सनातनान्
jayanti yāndevagaṇā vairājā iti viśrutāḥ ye caite yogavibhraṣṭāḥ prāpya lokānsanātanān
पुनर्ब्रह्मदिनान्ते तु जायन्ते ब्रह्मवादिनः सम्प्राप्य तां स्मृतिं भूयो योगं सांख्यमनुत्तमम्
punarbrahmadinānte tu jāyante brahmavādinaḥ samprāpya tāṃ smṛtiṃ bhūyo yogaṃ sāṃkhyamanuttamam
सिद्धिं प्रयान्ति योगेन पुनरावृत्तिदुर्लभाम् योगिनामेव देयानि तस्माच्छ्राद्धानि दातृभिः
siddhiṃ prayānti yogena punarāvṛttidurlabhām yogināmeva deyāni tasmācchrāddhāni dātṛbhiḥ
एतेषां मानसी कन्या पत्नी हिमवतो मता मैनाकस्तस्य दायादः क्रौञ्चस्तस्याग्रजो ऽभवत् क्रौञ्चद्वीपः स्मृतो येन चतुर्थो घृतसंवृतः
eteṣāṃ mānasī kanyā patnī himavato matā mainākastasya dāyādaḥ krauñcastasyāgrajo 'bhavat krauñcadvīpaḥ smṛto yena caturtho ghṛtasaṃvṛtaḥ
मेना च सुषुवे तिस्रः कन्या योगवतीस्ततः उमैकपर्णापर्णा च तीव्रव्रतपरायणाः
menā ca suṣuve tisraḥ kanyā yogavatīstataḥ umaikaparṇāparṇā ca tīvravrataparāyaṇāḥ
रुद्रस्यैका सितस्यैका जैगीषव्यस्य चापरा दत्ता हिमवता बालाः सर्वा लोके तपो ऽधिकाः
rudrasyaikā sitasyaikā jaigīṣavyasya cāparā dattā himavatā bālāḥ sarvā loke tapo 'dhikāḥ
कस्माद्दाक्षायणी पूर्वं ददाहात्मानमात्मना हिमवद्दुहिता तद्वत् कथं जाता महीतले
kasmāddākṣāyaṇī pūrvaṃ dadāhātmānamātmanā himavadduhitā tadvat kathaṃ jātā mahītale
संहरन्ती किमुक्तासौ सुता वा ब्रह्मसूनुना दक्षेण लोकजननी सूत विस्तरतो वद
saṃharantī kimuktāsau sutā vā brahmasūnunā dakṣeṇa lokajananī sūta vistarato vada
दक्षस्य यज्ञे वितते प्रभूतवरदक्षिणे समाहूतेषु देवेषु प्रोवाच पितरं सती
dakṣasya yajñe vitate prabhūtavaradakṣiṇe samāhūteṣu deveṣu provāca pitaraṃ satī
किमर्थं तात भर्ता मे यज्ञे ऽस्मिन्नाभिमन्त्रितः अयोग्य इति तामाह दक्षो यज्ञेषु शूलभृत्
kimarthaṃ tāta bhartā me yajñe 'sminnābhimantritaḥ ayogya iti tāmāha dakṣo yajñeṣu śūlabhṛt
उपसंहारकृद्रुद्रस् तेनामङ्गलभागयम् चुकोपाथ सती देहं त्यक्ष्यामीति त्वदुद्भवम्
upasaṃhārakṛdrudras tenāmaṅgalabhāgayam cukopātha satī dehaṃ tyakṣyāmīti tvadudbhavam
दशानां त्वं च भविता पितॄणामेकपुत्रकः क्षत्रियत्वे ऽश्वमेधे च रुद्रात्त्वं नाशमेष्यसि
daśānāṃ tvaṃ ca bhavitā pitṝṇāmekaputrakaḥ kṣatriyatve 'śvamedhe ca rudrāttvaṃ nāśameṣyasi
इत्युक्त्वा योगमास्थाय स्वदेहोद्भवतेजसा निर्दहन्ती तदात्मानं सदेवासुरकिंनरैः
ityuktvā yogamāsthāya svadehodbhavatejasā nirdahantī tadātmānaṃ sadevāsurakiṃnaraiḥ
किं किमेतदिति प्रोक्ता गन्धर्वगणगुह्यकैः उपगम्याब्रवीद्दक्षः प्रणिपत्याथ दुःखितः
kiṃ kimetaditi proktā gandharvagaṇaguhyakaiḥ upagamyābravīddakṣaḥ praṇipatyātha duḥkhitaḥ
त्वमस्य जगतो माता जगत्सौभाग्यदेवता दुहितृत्वं गता देवि ममानुग्रहकाम्यया
tvamasya jagato mātā jagatsaubhāgyadevatā duhitṛtvaṃ gatā devi mamānugrahakāmyayā
न त्वया रहितं किंचिद् ब्रह्माण्डे सचराचरम् प्रसादं कुरु धर्मज्ञे न मां त्यक्तुमिहार्हसि
na tvayā rahitaṃ kiṃcid brahmāṇḍe sacarācaram prasādaṃ kuru dharmajñe na māṃ tyaktumihārhasi
प्राह देवी यदारब्धं तत्कार्यं मे न संशयः किंत्ववश्यं त्वया मर्त्ये हतयज्ञेन शूलिना
prāha devī yadārabdhaṃ tatkāryaṃ me na saṃśayaḥ kiṃtvavaśyaṃ tvayā martye hatayajñena śūlinā
प्रसादे लोकसृष्ट्यर्थं तपः कार्यं ममान्तिके प्रजापतिस्त्वं भविता दशानामङ्गजो ऽप्यलम्
prasāde lokasṛṣṭyarthaṃ tapaḥ kāryaṃ mamāntike prajāpatistvaṃ bhavitā daśānāmaṅgajo 'pyalam
मदंशेनाङ्गना षष्टिर् भविष्यन्त्यङ्गजास्तव मत्संनिधौ तपः कुर्वन् प्राप्स्यसे योगमुत्तमम्
madaṃśenāṅganā ṣaṣṭir bhaviṣyantyaṅgajāstava matsaṃnidhau tapaḥ kurvan prāpsyase yogamuttamam
एवमुक्तो ऽब्रवीद्दक्षः केषु केषु मयानघे तीर्थेषु च त्वं द्रष्टव्या स्तोतव्या कैश्च नामभिः
evamukto 'bravīddakṣaḥ keṣu keṣu mayānaghe tīrtheṣu ca tvaṃ draṣṭavyā stotavyā kaiśca nāmabhiḥ
सर्वदा सर्वभूतेषु द्रष्टव्या सर्वतो भुवि सर्वलोकेषु यत्किंचिद् रहितं न मया विना
sarvadā sarvabhūteṣu draṣṭavyā sarvato bhuvi sarvalokeṣu yatkiṃcid rahitaṃ na mayā vinā
तथापि येषु स्थानेषु द्रष्टव्या सिद्धिमीप्सुभिः स्मर्तव्या भूतिकामैर् वा तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः
tathāpi yeṣu sthāneṣu draṣṭavyā siddhimīpsubhiḥ smartavyā bhūtikāmair vā tāni vakṣyāmi tattvataḥ
वाराणस्यां विशालाक्षी नैमिषे लिङ्गधारिणी प्रयागे ललिता देवी कामाक्षी गन्धमादने मानसे कुमुदा नाम विश्वकाया तथाम्बरे
vārāṇasyāṃ viśālākṣī naimiṣe liṅgadhāriṇī prayāge lalitā devī kāmākṣī gandhamādane mānase kumudā nāma viśvakāyā tathāmbare
गोमन्ते गोमती नाम मन्दरे कामचारिणी मदोत्कटा चैत्ररथे जयन्ती हस्तिनापुरे
gomante gomatī nāma mandare kāmacāriṇī madotkaṭā caitrarathe jayantī hastināpure
कान्यकुब्जे तथा गौरी रम्भा मलयपर्वते एकाम्भके कीर्तिमती विश्वां विश्वेश्वरे विदुः
kānyakubje tathā gaurī rambhā malayaparvate ekāmbhake kīrtimatī viśvāṃ viśveśvare viduḥ
पुष्करे पुरुहूतेति केदारे मार्गदायिनी नन्दा हिमवतः पृष्ठे गोकर्णे भद्रकर्णिका
puṣkare puruhūteti kedāre mārgadāyinī nandā himavataḥ pṛṣṭhe gokarṇe bhadrakarṇikā
स्थानेश्वरे भवानी तु बिल्वले बिल्वपत्त्रिका श्रीशैले माधवी नाम भद्रा भद्रेश्वरे तथा
sthāneśvare bhavānī tu bilvale bilvapattrikā śrīśaile mādhavī nāma bhadrā bhadreśvare tathā
जया वराहशैले तु कामला कमलालये रुद्रकोट्यां च रुद्राणी काली कालञ्जरे गिरौ
jayā varāhaśaile tu kāmalā kamalālaye rudrakoṭyāṃ ca rudrāṇī kālī kālañjare girau
महालिङ्गे तु कपिला मर्कोटे मुकुटेश्वरी शालग्रामे महादेवी शिवलिङ्गे जलप्रिया
mahāliṅge tu kapilā markoṭe mukuṭeśvarī śālagrāme mahādevī śivaliṅge jalapriyā
मायापुर्यां कुमारी तु संताने ललिता तथा उत्पलाक्षी सहस्राक्षे कमलाक्षे महोत्पला
māyāpuryāṃ kumārī tu saṃtāne lalitā tathā utpalākṣī sahasrākṣe kamalākṣe mahotpalā
गङ्गायां मङ्गला नाम विमिला पुरुषोत्तमे विपाशायाम् अमोघाक्षी पाटला पुण्ड्रवर्धने
gaṅgāyāṃ maṅgalā nāma vimilā puruṣottame vipāśāyām amoghākṣī pāṭalā puṇḍravardhane
नारायणी सुपार्श्वे तु विकूटे भद्रसुन्दरी विपुले विपुला नाम कल्याणी मलयाचले
nārāyaṇī supārśve tu vikūṭe bhadrasundarī vipule vipulā nāma kalyāṇī malayācale
कोटवी कोटितीर्थे तु सुगन्धा माधवे वने गोदाश्रमे त्रिसंध्या तु गङ्गाद्वारे रतिप्रिया
koṭavī koṭitīrthe tu sugandhā mādhave vane godāśrame trisaṃdhyā tu gaṅgādvāre ratipriyā
शिवकुण्डे शिवानन्दा नन्दिनी देविकातटे रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृन्दावने वने
śivakuṇḍe śivānandā nandinī devikātaṭe rukmiṇī dvāravatyāṃ tu rādhā vṛndāvane vane
देवकी मथुरायां तु पाताले परमेश्वरी चित्रकूटे तथा सीता विन्ध्ये विन्ध्याधिवासिनी
devakī mathurāyāṃ tu pātāle parameśvarī citrakūṭe tathā sītā vindhye vindhyādhivāsinī
सह्याद्राव् एकवीरा तु हरिश्चन्द्रे तु चन्द्रिका रमणा रामतीर्थे तु यमुनायां मृगावती
sahyādrāv ekavīrā tu hariścandre tu candrikā ramaṇā rāmatīrthe tu yamunāyāṃ mṛgāvatī
करवीरे महालक्ष्मीर् उमा देवी विनायके अरोगा वैद्यनाथे तु महाकाले महेश्वरी
karavīre mahālakṣmīr umā devī vināyake arogā vaidyanāthe tu mahākāle maheśvarī
अभयेत्युष्णतीर्थेषु चामृता विन्ध्यकन्दरे माण्डव्ये माण्डवी नाम स्वाहा माहेश्वरे पुरे
abhayetyuṣṇatīrtheṣu cāmṛtā vindhyakandare māṇḍavye māṇḍavī nāma svāhā māheśvare pure
छागलाण्डे प्रचण्डा तु चण्डिका मकरन्दके सोमेश्वरे वरारोहा प्रभासे पुष्करावती
chāgalāṇḍe pracaṇḍā tu caṇḍikā makarandake someśvare varārohā prabhāse puṣkarāvatī
देवमाता सरस्वत्यां पारावारतटे मता महालये महाभागा पयोष्ण्यां पिङ्गलेश्वरी
devamātā sarasvatyāṃ pārāvārataṭe matā mahālaye mahābhāgā payoṣṇyāṃ piṅgaleśvarī
सिंहिका कृतशौचे तु कार्त्तिकेये यशस्करी उत्पलावर्तके लोला सुभद्रा शोणसंगमे
siṃhikā kṛtaśauce tu kārttikeye yaśaskarī utpalāvartake lolā subhadrā śoṇasaṃgame
माता सिद्धपुरे लक्ष्मीर् अङ्गना भरताश्रमे जालंधरे विश्वमुखी तारा किष्किन्धपर्वते
mātā siddhapure lakṣmīr aṅganā bharatāśrame jālaṃdhare viśvamukhī tārā kiṣkindhaparvate
देवदारुवने पुष्टिर् मेधा काश्मीरमण्डले भीमा देवी हिमाद्रौ तु पुष्टिर्विश्वेश्वरे तथा
devadāruvane puṣṭir medhā kāśmīramaṇḍale bhīmā devī himādrau tu puṣṭirviśveśvare tathā
कपालमोचने शुद्धिर् माता कायावरोहणे शङ्खोद्धारे ध्वनिर्नाम धृतिः पिण्डारके तथा
kapālamocane śuddhir mātā kāyāvarohaṇe śaṅkhoddhāre dhvanirnāma dhṛtiḥ piṇḍārake tathā
काला तु चन्द्रभागायाम् अच्छोदे शिवकारिणी वेणायाममृता नाम बदर्यामुर्वशी तथा
kālā tu candrabhāgāyām acchode śivakāriṇī veṇāyāmamṛtā nāma badaryāmurvaśī tathā
ओषधी चोत्तरकुरौ कुशद्वीपे कुशोदका मन्मथा हेमकूटे तु मुकुटे सत्यवादिनी
oṣadhī cottarakurau kuśadvīpe kuśodakā manmathā hemakūṭe tu mukuṭe satyavādinī
अश्वत्थे वन्दनीया तु निधिर्वैश्रवणालये गायत्री वेदवदने पार्वती शिवसंनिधौ
aśvatthe vandanīyā tu nidhirvaiśravaṇālaye gāyatrī vedavadane pārvatī śivasaṃnidhau
देवलोके तथेन्द्राणी ब्रह्मास्येषु सरस्वती सूर्यबिम्बे प्रभा नाम मातॄणां वैष्णवी मता
devaloke tathendrāṇī brahmāsyeṣu sarasvatī sūryabimbe prabhā nāma mātṝṇāṃ vaiṣṇavī matā
अरुन्धती सतीनां तु रामासु च तिलोत्तमा चित्ते ब्रह्मकला नाम शक्तिः सर्वशरीरिणाम्
arundhatī satīnāṃ tu rāmāsu ca tilottamā citte brahmakalā nāma śaktiḥ sarvaśarīriṇām
एतदुद्देशतः प्रोक्तं नामाष्टशतमुत्तमम् अष्टोत्तरं च तीर्थानां शतमेतदुदाहृतम्
etaduddeśataḥ proktaṃ nāmāṣṭaśatamuttamam aṣṭottaraṃ ca tīrthānāṃ śatametadudāhṛtam
यः स्मरेच्छृणुयाद् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते एषु तीर्थेषु यः कृत्वा स्नानं पश्यति मां नरः
yaḥ smarecchṛṇuyād vāpi sarvapāpaiḥ pramucyate eṣu tīrtheṣu yaḥ kṛtvā snānaṃ paśyati māṃ naraḥ
सर्वपापविनिर्मुक्तः कल्पं शिवपुरे वसेत् यस्तु मत्परमं कालं करोत्येतेषु मानवः
sarvapāpavinirmuktaḥ kalpaṃ śivapure vaset yastu matparamaṃ kālaṃ karotyeteṣu mānavaḥ
स भित्त्वा ब्रह्मसदनं पदमभ्येति शांकरम् नाम्नामष्टशतं यस्तु श्रावयेच्छिवसंनिधौ
sa bhittvā brahmasadanaṃ padamabhyeti śāṃkaram nāmnāmaṣṭaśataṃ yastu śrāvayecchivasaṃnidhau
तृतीयायामथाष्टम्यां बहुपुत्रो भवेन्नरः गोदाने श्राद्धदाने वा अहन्य् अहनि वा बुधः
tṛtīyāyāmathāṣṭamyāṃ bahuputro bhavennaraḥ godāne śrāddhadāne vā ahany ahani vā budhaḥ
देवार्चनविधौ विद्वान् पठन् ब्रह्माधिगच्छति एवं वदन्ती सा तत्र ददाहात्मानम् आत्मना
devārcanavidhau vidvān paṭhan brahmādhigacchati evaṃ vadantī sā tatra dadāhātmānam ātmanā
स्वायम्भुवो ऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसो ऽभवत् पार्वती साभवद्देवी शिवदेहार्धधारिणी
svāyambhuvo 'pi kālena dakṣaḥ prācetaso 'bhavat pārvatī sābhavaddevī śivadehārdhadhāriṇī
मेनागर्भसमुत्पन्ना भुक्तमुक्तिफलप्रदा अरुन्धती जपन्त्येतत् प्राप योगमनुत्तमम्
menāgarbhasamutpannā bhuktamuktiphalapradā arundhatī japantyetat prāpa yogamanuttamam
पुरूरवाश्च राजर्षिलोके व्यजेयताम् अगात् ययातिः पुत्रलाभं च धनलाभं च भार्गवः
purūravāśca rājarṣiloke vyajeyatām agāt yayātiḥ putralābhaṃ ca dhanalābhaṃ ca bhārgavaḥ
तथान्ये देवदैत्याश्च ब्राह्मणाः क्षत्रियास्तथा वैश्याः शूद्राश्च बहवः सिद्धिमीयुर्यथेप्सिताम्
tathānye devadaityāśca brāhmaṇāḥ kṣatriyāstathā vaiśyāḥ śūdrāśca bahavaḥ siddhimīyuryathepsitām
यत्रैतल्लिखितं तिष्ठेत् पूज्यते देवसंनिधौ न तत्र शोको दौर्गत्यं कदाचिदपि जायते
yatraitallikhitaṃ tiṣṭhet pūjyate devasaṃnidhau na tatra śoko daurgatyaṃ kadācidapi jāyate