बहुभिर् धारिणी भुक्ता भूपालैः श्रूयते पुरा पार्थिवाः पृथिवीयोगात् पृथिवी कस्य योगतः
bahubhir dhāriṇī bhuktā bhūpālaiḥ śrūyate purā pārthivāḥ pṛthivīyogāt pṛthivī kasya yogataḥ
किम् अर्थं च कृता संज्ञा भूमेः किं पारिभाषिकी गौर् इतीयं च विख्याता सूत कस्माद्ब्रवीहि नः
kim arthaṃ ca kṛtā saṃjñā bhūmeḥ kiṃ pāribhāṣikī gaur itīyaṃ ca vikhyātā sūta kasmādbravīhi naḥ
वंशे स्वायम्भुवस्यासीद् अङ्गो नाम प्रजापतिः मृत्योस्तु दुहिता तेन परिणीता सुदुर्मुखा
vaṃśe svāyambhuvasyāsīd aṅgo nāma prajāpatiḥ mṛtyostu duhitā tena pariṇītā sudurmukhā
सुनीथा नाम तस्यास्तु वेनो नाम सुतः पुरा अधर्मनिरतश्चासीद् बलवान् वसुधाधिपः
sunīthā nāma tasyāstu veno nāma sutaḥ purā adharmanirataścāsīd balavān vasudhādhipaḥ
लोके ऽप्यधर्मकृज्जातः परभार्यापहारकः धर्माचारस्य सिद्ध्यर्थं जगतो ऽथ महर्षिभिः
loke 'pyadharmakṛjjātaḥ parabhāryāpahārakaḥ dharmācārasya siddhyarthaṃ jagato 'tha maharṣibhiḥ
अनुनीतो ऽपि न ददाव् अनुज्ञां स यदा ततः शापेन मारयित्वैनम् अराजकमयार्दिताः
anunīto 'pi na dadāv anujñāṃ sa yadā tataḥ śāpena mārayitvainam arājakamayārditāḥ
ममन्थुर् ब्राह्मणास्तस्य बलाद्देहमकल्मषाः तत्कायान्मथ्यमानात्तु निपेतुर्म्लेच्छजातयः
mamanthur brāhmaṇāstasya balāddehamakalmaṣāḥ tatkāyānmathyamānāttu nipeturmlecchajātayaḥ
शरीरे मातुरंशेन कृष्णाञ्जनसमप्रभाः पितुरंशस्य चांशेन धार्मिको धर्मचारिणः
śarīre māturaṃśena kṛṣṇāñjanasamaprabhāḥ pituraṃśasya cāṃśena dhārmiko dharmacāriṇaḥ
उत्पन्नो दक्षिणाद्धस्तात् सधनुः सशरो गदी दिव्यतेजोमयवपुः सरत्नकवचाङ्गदः
utpanno dakṣiṇāddhastāt sadhanuḥ saśaro gadī divyatejomayavapuḥ saratnakavacāṅgadaḥ
पृथोरेवाभवद्यत्नात् ततः पृथुरजायत स विप्रैरभिषिक्तो ऽपि तपः कृत्वा सुदारुणम्
pṛthorevābhavadyatnāt tataḥ pṛthurajāyata sa viprairabhiṣikto 'pi tapaḥ kṛtvā sudāruṇam
विष्णोर्वरेण सर्वस्य प्रभुत्वम् अगमत् पुनः निःस्वाध्यायवषट्कारं निर्धर्मं वीक्ष्य भूतलम्
viṣṇorvareṇa sarvasya prabhutvam agamat punaḥ niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ nirdharmaṃ vīkṣya bhūtalam
दग्धुमेवोद्यतः कोपाच् छरेणामितविक्रमः ततो गोरूपमास्थाय भूः पलायितुम् उद्यता
dagdhumevodyataḥ kopāc chareṇāmitavikramaḥ tato gorūpamāsthāya bhūḥ palāyitum udyatā
पृष्ठतो ऽनुगतस्तस्याः पृथुर्दीप्तशरासनः ततः स्थित्वैकदेशे तु किं करोमीति चाब्रवीत्
pṛṣṭhato 'nugatastasyāḥ pṛthurdīptaśarāsanaḥ tataḥ sthitvaikadeśe tu kiṃ karomīti cābravīt
पृथुर् अप्यवदद् वाक्यम् ईप्सितं देहि सुव्रते सर्वस्य जगतः शीघ्रं स्थावरस्य चरस्य च
pṛthur apyavadad vākyam īpsitaṃ dehi suvrate sarvasya jagataḥ śīghraṃ sthāvarasya carasya ca
तथैव साब्रवीद् भूमिर् दुदोह स नराधिपः स्वके पाणौ पृथुर्वत्सं कृत्वा स्वायम्भुवं मनुम्
tathaiva sābravīd bhūmir dudoha sa narādhipaḥ svake pāṇau pṛthurvatsaṃ kṛtvā svāyambhuvaṃ manum
तदन्नमभवच्छुद्धं प्रजा जीवन्ति येन वै ततस्तु ऋषिभिर्दुग्धा वत्सः सोमस्तदाभवत्
tadannamabhavacchuddhaṃ prajā jīvanti yena vai tatastu ṛṣibhirdugdhā vatsaḥ somastadābhavat
दोग्धा बृहस्पतिरभूत् पात्रं वेदस्तपो रसः देवैश्च वसुधा दुग्धा दोग्धा मित्रस्तदाभवत्
dogdhā bṛhaspatirabhūt pātraṃ vedastapo rasaḥ devaiśca vasudhā dugdhā dogdhā mitrastadābhavat
इन्द्रो वत्सः समभवत् क्षीरमूर्जस्करं बलम् देवानां काञ्चनं पात्रं पितॄणां राजतं तथा
indro vatsaḥ samabhavat kṣīramūrjaskaraṃ balam devānāṃ kāñcanaṃ pātraṃ pitṝṇāṃ rājataṃ tathā
अन्तकश्चाभवद्दोग्धा यमो वत्सः स्वधा रसः अलाबुपात्रं नागानां तक्षको वत्सको ऽभवत्
antakaścābhavaddogdhā yamo vatsaḥ svadhā rasaḥ alābupātraṃ nāgānāṃ takṣako vatsako 'bhavat
विषं क्षीरं ततो दोग्धा धृतराष्ट्रो ऽभवत्पुनः असुरैरपि दुग्धेयम् आयसे शक्रपीडिनीम्
viṣaṃ kṣīraṃ tato dogdhā dhṛtarāṣṭro 'bhavatpunaḥ asurairapi dugdheyam āyase śakrapīḍinīm
पात्रे मायाम् अभूद् वत्सः प्राह्लादिस् तु विरोचनः दोग्धा द्विमूर्धा तत्रासीन् माया येन प्रवर्तिता
pātre māyām abhūd vatsaḥ prāhlādis tu virocanaḥ dogdhā dvimūrdhā tatrāsīn māyā yena pravartitā
यक्षैश्च वसुधा दुग्धा पुरान्तर्धानम् ईप्सुभिः कृत्वा वैश्रवणं वत्सम् आमपात्रे महीपते
yakṣaiśca vasudhā dugdhā purāntardhānam īpsubhiḥ kṛtvā vaiśravaṇaṃ vatsam āmapātre mahīpate
प्रेतरक्षोगणैर्दुग्धा धरा रुधिरमुल्बणम् रौप्यनाभो ऽभवद्दोग्धा सुमाली वत्स एव तु
pretarakṣogaṇairdugdhā dharā rudhiramulbaṇam raupyanābho 'bhavaddogdhā sumālī vatsa eva tu
गन्धर्वैश्च पुरा दुग्धा वसुधा साप्सरोगणैः वत्सं चैत्ररथं कृत्वा गन्धान्पद्मदले तथा
gandharvaiśca purā dugdhā vasudhā sāpsarogaṇaiḥ vatsaṃ caitrarathaṃ kṛtvā gandhānpadmadale tathā
दोग्धा वररुचिर्नाम नाट्यवेदस्य पारगः गिरिभिर्वसुधा दुग्धा रत्नानि विविधानि च
dogdhā vararucirnāma nāṭyavedasya pāragaḥ giribhirvasudhā dugdhā ratnāni vividhāni ca
औषधानि च दिव्यानि दोग्धा मेरुर्महाचलः वत्सो ऽभूद्धिमवांस् तत्र पात्रं शैलमयं पुनः
auṣadhāni ca divyāni dogdhā merurmahācalaḥ vatso 'bhūddhimavāṃs tatra pātraṃ śailamayaṃ punaḥ
वृक्षैश्च वसुधा दुग्धा क्षीरं छिन्नप्ररोहणम् पालाशपात्रे दोग्धा तु शालः पुष्पलताकुलः
vṛkṣaiśca vasudhā dugdhā kṣīraṃ chinnaprarohaṇam pālāśapātre dogdhā tu śālaḥ puṣpalatākulaḥ
प्लक्षो ऽभवत्ततो वत्सः सर्ववृक्षो धनाधिपः एवमन्यैश्च वसुधा तदा दुग्धा यथेप्सितम्
plakṣo 'bhavattato vatsaḥ sarvavṛkṣo dhanādhipaḥ evamanyaiśca vasudhā tadā dugdhā yathepsitam
आयुर् धनानि सौख्यं च पृथौ राज्यं प्रशासति न दरिद्रस्तदा कश्चिन् न रोगी न च पापकृत्
āyur dhanāni saukhyaṃ ca pṛthau rājyaṃ praśāsati na daridrastadā kaścin na rogī na ca pāpakṛt
नोपसर्गभयं किंचित् पृथौ राजनि शासति नित्यं प्रमुदिता लोका दुःखशोकविवर्जिताः
nopasargabhayaṃ kiṃcit pṛthau rājani śāsati nityaṃ pramuditā lokā duḥkhaśokavivarjitāḥ
धनुष्कोट्या च शैलेन्द्रान् उत्सार्य स महाबलः भुवस्तलं समं चक्रे लोकानां हितकाम्यया
dhanuṣkoṭyā ca śailendrān utsārya sa mahābalaḥ bhuvastalaṃ samaṃ cakre lokānāṃ hitakāmyayā
न पुरग्रामदुर्गाणि न चायुधधरा नराः क्षयातिशयदुःखं च नार्थशास्त्रस्य चादरः
na puragrāmadurgāṇi na cāyudhadharā narāḥ kṣayātiśayaduḥkhaṃ ca nārthaśāstrasya cādaraḥ
धर्मैकवासना लोकाः पृथौ राज्यं प्रशासति कथितानि च पात्राणि यत्क्षीरं च मया तव
dharmaikavāsanā lokāḥ pṛthau rājyaṃ praśāsati kathitāni ca pātrāṇi yatkṣīraṃ ca mayā tava
येषां यत्र रुचिस्तत्तद् देयं तेभ्यो विजानता यज्ञश्राद्धेषु सर्वेषु मया तुभ्यं निवेदितम्
yeṣāṃ yatra rucistattad deyaṃ tebhyo vijānatā yajñaśrāddheṣu sarveṣu mayā tubhyaṃ niveditam
दुहितृत्वं गता यस्मात् पृथोर्धर्मवतो मही तदानुरागयोगाच्च पृथिवी विश्रुता बुधैः
duhitṛtvaṃ gatā yasmāt pṛthordharmavato mahī tadānurāgayogācca pṛthivī viśrutā budhaiḥ