11 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे ऽशीतितमो ऽध्यायः एकाशीतितमो ऽध्यायः- 81। मार्कण्डेय उवाच सावर्णिः सूर्यतनयो यो मनुः कथ्यते ऽष्टमः । निशामय तदुत्पत्तिं विस्तराद् गदतो मम
11 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe 'śītitamo 'dhyāyaḥ ekāśītitamo 'dhyāyaḥ- 81/ mārkaṇḍeya uvāca sāvarṇiḥ sūryatanayo yo manuḥ kathyate 'ṣṭamaḥ / niśāmaya tadutpattiṃ vistarād gadato mama
1 ॥ महामायानुभावेन यथा मन्वन्तराधिपः । स बभूव महाभागः सावर्णिस्तनयो रवेः
1 // mahāmāyānubhāvena yathā manvantarādhipaḥ / sa babhūva mahābhāgaḥ sāvarṇistanayo raveḥ
2 ॥ स्वारोचिषे ऽन्तरे पूर्वं चैत्रवंशसमुद्भवः । सुरथो नाम राजाभूत् समस्ते क्षितिमण्डले
2 // svārociṣe 'ntare pūrvaṃ caitravaṃśasamudbhavaḥ / suratho nāma rājābhūt samaste kṣitimaṇḍale
3 ॥ तस्य पालयतः सम्यक् प्रजाः पुत्रानिवौरसान् । बभूवुः शत्रवो भूपाः कोलाविध्वंसिनस्तथा
3 // tasya pālayataḥ samyak prajāḥ putrānivaurasān / babhūvuḥ śatravo bhūpāḥ kolāvidhvaṃsinastathā
4 ॥ तस्य तैरभवद् युद्धमतिप्रबलदण्डिनः । न्यूनैरपि स तैर्युद्धे कोलाविध्वंसिभिर्जितः
4 // tasya tairabhavad yuddhamatiprabaladaṇḍinaḥ / nyūnairapi sa tairyuddhe kolāvidhvaṃsibhirjitaḥ
5 ॥ ततः स्वपुरमायातो निजदेशाधिपो ऽभवत् । आक्रान्तः स महाभागस्तैस्तदा प्रबलारिभिः
5 // tataḥ svapuramāyāto nijadeśādhipo 'bhavat / ākrāntaḥ sa mahābhāgastaistadā prabalāribhiḥ
6 ॥ अमात्यैर्बलिभिर्दुष्टैर्दुर्बलस्य दुरात्मभिः । कोषो बलञ्चापहृतं तत्रापि स्वपुरे ततः
6 // amātyairbalibhirduṣṭairdurbalasya durātmabhiḥ / koṣo balañcāpahṛtaṃ tatrāpi svapure tataḥ
7 ॥ ततो मृगयाव्याजेन हृतस्वाम्यः स भुपतिः । एकाकी हयमारुह्य जगाम गहनं वनम्
7 // tato mṛgayāvyājena hṛtasvāmyaḥ sa bhupatiḥ / ekākī hayamāruhya jagāma gahanaṃ vanam
8 ॥ स तत्राश्रममद्राक्षीद् द्विजवर्यस्य मेधसः । प्रशान्तश्वापदाकीर्णं मुनिश्ष्योपशोभितम्
8 // sa tatrāśramamadrākṣīd dvijavaryasya medhasaḥ / praśāntaśvāpadākīrṇaṃ muniśṣyopaśobhitam
9 ॥ तस्थौ कञ्चित् स कालञ्च मुनिना तेन सत्कृतः । इतश्चैतश्च विचरंस्तस्मिन् मुनिवराश्रमे
9 // tasthau kañcit sa kālañca muninā tena satkṛtaḥ / itaścaitaśca vicaraṃstasmin munivarāśrame
10 ॥ सो ऽचिन्तयत् तदा तत्र ममत्वाकृष्टचेतनः । मत्पूर्वैः पालितं पूर्वं मया हीनं पुरं हि तत् । मद्भृत्यैस्तैरसद्वृत्तैर्धर्मतः पाल्यते न वा
10 // so 'cintayat tadā tatra mamatvākṛṣṭacetanaḥ / matpūrvaiḥ pālitaṃ pūrvaṃ mayā hīnaṃ puraṃ hi tat / madbhṛtyaistairasadvṛttairdharmataḥ pālyate na vā
11 ॥ न जाने स प्रधानो मे शूरहस्ती सदामदः । मम वैरिवशं यातः कान् भोगानुपलप्स्यते
11 // na jāne sa pradhāno me śūrahastī sadāmadaḥ / mama vairivaśaṃ yātaḥ kān bhogānupalapsyate
12 ॥ ये ममानुगता नित्यं प्रसादधनभोजनैः । अनुवृत्तिं ध्रुवं ते ऽद्य कुर्वन्त्यन्यमहीभृताम्
12 // ye mamānugatā nityaṃ prasādadhanabhojanaiḥ / anuvṛttiṃ dhruvaṃ te 'dya kurvantyanyamahībhṛtām
13 ॥ असम्यग्व्ययशीलैस्तैः कुर्वद्भिः सततं व्ययम् । संचितः सो ऽतिदुः खेन क्षयं कोशो गमिष्यति
13 // asamyagvyayaśīlaistaiḥ kurvadbhiḥ satataṃ vyayam / saṃcitaḥ so 'tiduḥ khena kṣayaṃ kośo gamiṣyati
14 ॥ एतच्चान्यच्च सततं चिन्तयामास पार्थिवः । तत्र विप्राश्रमाभ्यासे वैश्यमेकं ददर्श सः
14 // etaccānyacca satataṃ cintayāmāsa pārthivaḥ / tatra viprāśramābhyāse vaiśyamekaṃ dadarśa saḥ
15 ॥ स पृष्टस्तेन कस्त्वं भोः हेतुश्चागमने ऽत्र कः । सशोक इव कस्मात्त्वं दुर्मना इव लक्ष्यसे
15 // sa pṛṣṭastena kastvaṃ bhoḥ hetuścāgamane 'tra kaḥ / saśoka iva kasmāttvaṃ durmanā iva lakṣyase
16 ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्य भूपतेः प्रणयोदितम् । प्रत्युवाच स तं वैश्यः प्रश्रयावनतो नृपम्
16 // ityākarṇya vacastasya bhūpateḥ praṇayoditam / pratyuvāca sa taṃ vaiśyaḥ praśrayāvanato nṛpam
17 ॥ वैश्य उवाच समाधिर्नाम वैश्यो ऽहमुत्पन्नो धनिनां कुले । पुत्रदारैर्निरस्तश्च धनलोभादसाधुभिः
17 // vaiśya uvāca samādhirnāma vaiśyo 'hamutpanno dhanināṃ kule / putradārairnirastaśca dhanalobhādasādhubhiḥ
18 ॥ विहीनश्च धनैर्दारैः पुत्रैरादाय मे धनम् । वनमभ्यागतो दुः खी निरस्तश्चाप्तबन्धुभैः
18 // vihīnaśca dhanairdāraiḥ putrairādāya me dhanam / vanamabhyāgato duḥ khī nirastaścāptabandhubhaiḥ
19 ॥ सो ऽहं न वेद्मि पुत्राणां कुशलाकुशलात्मिकाम् । प्रवृत्तिं स्वजनानाञ्च दाराणाञ्चात्र संस्थितः
19 // so 'haṃ na vedmi putrāṇāṃ kuśalākuśalātmikām / pravṛttiṃ svajanānāñca dārāṇāñcātra saṃsthitaḥ
20 ॥ किं नु तेषां गृहे क्षेममक्षेमं किं नु साम्प्रतम् । कथं ते किं नु सद्वृत्ताः दुर्वृत्ताः किं नु मे सुताः
20 // kiṃ nu teṣāṃ gṛhe kṣemamakṣemaṃ kiṃ nu sāmpratam / kathaṃ te kiṃ nu sadvṛttāḥ durvṛttāḥ kiṃ nu me sutāḥ
21 ॥ राजोवाच यैर्निरस्तो भवांल्लुब्धैः पुत्रदारादिभिर्धनैः । तेषु किं भवतः स्नेहमनुबध्नाति मानसम्
21 // rājovāca yairnirasto bhavāṃllubdhaiḥ putradārādibhirdhanaiḥ / teṣu kiṃ bhavataḥ snehamanubadhnāti mānasam
22 ॥ वैश्च उवाच एवमेतद्यथा प्राह भवानस्मद्गतं वचः । किं करोमि न बध्नाति मम निष्ठुरतां मनः
22 // vaiśca uvāca evametadyathā prāha bhavānasmadgataṃ vacaḥ / kiṃ karomi na badhnāti mama niṣṭhuratāṃ manaḥ
23 ॥ यैः सन्त्यज्य पितृस्नेहं धनलुब्धैर्निराकृतः । पतिस्वजनहार्दं च हार्दि तेष्वेव मे मनः
23 // yaiḥ santyajya pitṛsnehaṃ dhanalubdhairnirākṛtaḥ / patisvajanahārdaṃ ca hārdi teṣveva me manaḥ
24 ॥ किमेतन्नाभिजानामि जानन्नपि महामते । यत्प्रेमप्रवणं चित्तं विगुणेष्वपि बन्धुषु
24 // kimetannābhijānāmi jānannapi mahāmate / yatpremapravaṇaṃ cittaṃ viguṇeṣvapi bandhuṣu
25 ॥ तेषां कृते मे निः श्वासो दौर्मनस्यं च जायते । करोमि किं यन्न मनस्तेष्वप्रीतिषु निष्ठुरम्
25 // teṣāṃ kṛte me niḥ śvāso daurmanasyaṃ ca jāyate / karomi kiṃ yanna manasteṣvaprītiṣu niṣṭhuram
26 ॥ मार्कण्डेय उवाच ततस्तौ सहितौ विप्र तं मुनिं समुपस्थितौ । समाधिर्नाम वैश्यो ऽसौ स च पार्थिवसत्तमः
26 // mārkaṇḍeya uvāca tatastau sahitau vipra taṃ muniṃ samupasthitau / samādhirnāma vaiśyo 'sau sa ca pārthivasattamaḥ
27 ॥ कृत्वा तु तौ यथान्यायं यथार्हं तेन संविदम् । उपविष्टौ कथाः काश्चिच्चक्रतुर्वैश्य-पार्थिवौ
27 // kṛtvā tu tau yathānyāyaṃ yathārhaṃ tena saṃvidam / upaviṣṭau kathāḥ kāściccakraturvaiśya-pārthivau
28 ॥ राजौवाच भगवंस्त्वामहं प्रष्टुमिच्चाम्येकं वदस्व तत् । दुः खाय यन्मे मनसः स्वचित्तायत्ततां विना
28 // rājauvāca bhagavaṃstvāmahaṃ praṣṭumiccāmyekaṃ vadasva tat / duḥ khāya yanme manasaḥ svacittāyattatāṃ vinā
29 ॥ ममत्वं गतराज्यस्य राज्याङ्गेष्वखिलेष्वपि । जानतो ऽपि यथाज्ञस्य किमेतन्मुनिसत्तम
29 // mamatvaṃ gatarājyasya rājyāṅgeṣvakhileṣvapi / jānato 'pi yathājñasya kimetanmunisattama
30 ॥ अयं च निकृतः पुत्रैर्दारैर्भृत्यैस्तथोज्झितः । स्वजनेन च सन्त्यक्तस्तेषु हार्दे तथाप्यति
30 // ayaṃ ca nikṛtaḥ putrairdārairbhṛtyaistathojjhitaḥ / svajanena ca santyaktasteṣu hārde tathāpyati
31 ॥ एवमेष तथाहं च द्वावप्यत्यन्तदुः खितौ । दृष्टदोषे ऽपि विषये ममत्वाकृष्टमानसौ
31 // evameṣa tathāhaṃ ca dvāvapyatyantaduḥ khitau / dṛṣṭadoṣe 'pi viṣaye mamatvākṛṣṭamānasau
32 ॥ तत्किमेतन्महाभाग यन्मोहो ज्ञानिनोरपि । ममास्य च भवत्येषा विवेकान्धस्य मूढता
32 // tatkimetanmahābhāga yanmoho jñāninorapi / mamāsya ca bhavatyeṣā vivekāndhasya mūḍhatā
33 ॥ ऋषिरुवाच ज्ञानमस्ति समस्तस्य जन्तोर्विषयगोचरे । विषयश्च महाभाग याति चैवं पृथक् पृथक्
33 // ṛṣiruvāca jñānamasti samastasya jantorviṣayagocare / viṣayaśca mahābhāga yāti caivaṃ pṛthak pṛthak
34 ॥ दिवान्धाः प्राणिनः केचिद्रात्रावन्धास्तथापरे । केचिद् दिवा तथा रात्रौ प्राणिनस्तुल्यदृष्टयः
34 // divāndhāḥ prāṇinaḥ kecidrātrāvandhāstathāpare / kecid divā tathā rātrau prāṇinastulyadṛṣṭayaḥ
35 ॥ ज्ञानिनो मनुजाः सत्यं किन्तु ते न हि केवलम् । यतो हि ज्ञानिनः सर्वे पशु-पक्षि-मृगादयः
35 // jñānino manujāḥ satyaṃ kintu te na hi kevalam / yato hi jñāninaḥ sarve paśu-pakṣi-mṛgādayaḥ
36 ॥ ज्ञानं च तन्मनुष्याणां यत्तेषां मृगृपक्षिणाम् । मनुष्याणां च यत्तेषां तुल्यमन्यत्तथोभयोः
36 // jñānaṃ ca tanmanuṣyāṇāṃ yatteṣāṃ mṛgṛpakṣiṇām / manuṣyāṇāṃ ca yatteṣāṃ tulyamanyattathobhayoḥ
37 ॥ ज्ञाने ऽपि सति पश्यैतान् पतङ्गाञ्छावचञ्चुषु । कणमोक्षादृतान् मोहात्पीड्यमानानपि क्षुधा
37 // jñāne 'pi sati paśyaitān pataṅgāñchāvacañcuṣu / kaṇamokṣādṛtān mohātpīḍyamānānapi kṣudhā
38 ॥ मानुषा मनुजव्याघ्र साभिलाषाः सुतान् प्रति । लोभात्प्रत्युपकाराय नन्वेतान् किं न पश्यसि
38 // mānuṣā manujavyāghra sābhilāṣāḥ sutān prati / lobhātpratyupakārāya nanvetān kiṃ na paśyasi
39 ॥ तथापि ममतावर्ते मोहगर्ते निपातिताः । महामायाप्रभावेण संसारस्थितिकारिणा
39 // tathāpi mamatāvarte mohagarte nipātitāḥ / mahāmāyāprabhāveṇa saṃsārasthitikāriṇā
40 ॥ तन्नात्र विस्मयः कार्यो योगनिद्रा जगत्पतेः । महामाया हरेश्चैतत्तथा संमोह्यते जगत्
40 // tannātra vismayaḥ kāryo yoganidrā jagatpateḥ / mahāmāyā hareścaitattathā saṃmohyate jagat
41 ॥ ज्ञानिनामपि चेतांसि देवी भगवती हि सा । बलादाकृष्य मोहाय महामाया प्रयच्छति
41 // jñānināmapi cetāṃsi devī bhagavatī hi sā / balādākṛṣya mohāya mahāmāyā prayacchati
42 ॥ तया विसृज्यते विश्वं जगदेतच्चराचरम् । सैषा प्रसन्ना वरदा नृणां भवति मुक्तये
42 // tayā visṛjyate viśvaṃ jagadetaccarācaram / saiṣā prasannā varadā nṛṇāṃ bhavati muktaye
43 ॥ सा विद्या परमा मुक्तेर्हेतुभूता सनातनी । संसारबन्धहेतुश्च सैव सर्वेश्वरेश्वरी
43 // sā vidyā paramā mukterhetubhūtā sanātanī / saṃsārabandhahetuśca saiva sarveśvareśvarī
44 ॥ रोजोवाच भगवन् ! का हि सा देवी महामायेति यां भवान् । ब्रवीति कथमुत्पन्ना सा कर्मास्याश्च किं द्विज
44 // rojovāca bhagavan ! kā hi sā devī mahāmāyeti yāṃ bhavān / bravīti kathamutpannā sā karmāsyāśca kiṃ dvija
45 ॥ यत्स्वभावा च सा देवी यत्स्वरूपा यदुद्भवा । तत् सर्वं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तो ब्रह्मविदां वर
45 // yatsvabhāvā ca sā devī yatsvarūpā yadudbhavā / tat sarvaṃ śrotumicchāmi tvatto brahmavidāṃ vara
46 ॥ ऋषिरुवाच नित्यैव सा जगन्मूर्तिस्तया सर्वमिदं ततम् । तथापि तत्समुत्पत्तिर्बहुधा श्रुयतां मम
46 // ṛṣiruvāca nityaiva sā jaganmūrtistayā sarvamidaṃ tatam / tathāpi tatsamutpattirbahudhā śruyatāṃ mama
47 ॥ देवानां कार्यसिद्ध्यर्थमाविर्भवति सा यदा । उत्पन्नेति तदा लोके सा नित्याप्यभिधीयते
47 // devānāṃ kāryasiddhyarthamāvirbhavati sā yadā / utpanneti tadā loke sā nityāpyabhidhīyate
48 ॥ योगनिद्रां यदा विष्णुर्जगत्येकार्णवीकृते । आस्तीर्य शेषमभजत् कल्पान्ते भगवान् प्रभुः
48 // yoganidrāṃ yadā viṣṇurjagatyekārṇavīkṛte / āstīrya śeṣamabhajat kalpānte bhagavān prabhuḥ
49 ॥ तदा द्वावसुरौ घोरौ विख्यातौ मधुकैटभौ । विष्णुकर्णमलोद्भूतौ हन्तुं ब्रह्माणमुद्यतौ
49 // tadā dvāvasurau ghorau vikhyātau madhukaiṭabhau / viṣṇukarṇamalodbhūtau hantuṃ brahmāṇamudyatau
50 ॥ स नाभिकमले विष्णोः स्थितो ब्रह्मा प्रजापतिः । दृष्ट्वा तावसुरौ चोग्रौ प्रसुप्तं च जनार्दनम्
50 // sa nābhikamale viṣṇoḥ sthito brahmā prajāpatiḥ / dṛṣṭvā tāvasurau cograu prasuptaṃ ca janārdanam
51 ॥ तुष्टाव योगनिद्रां तामेकाग्रहृदयस्थितः । विबोधनार्थाय हरेर्हरिनेत्रकृतालयाम्
51 // tuṣṭāva yoganidrāṃ tāmekāgrahṛdayasthitaḥ / vibodhanārthāya harerharinetrakṛtālayām
52 ॥ ब्रह्मोवाच विश्वेश्वरीं जगद्धात्रीं स्थिति-संहारकारिणीम् । निद्रां भगवतीं विष्णोरतुलां तेजसः प्रभुः
52 // brahmovāca viśveśvarīṃ jagaddhātrīṃ sthiti-saṃhārakāriṇīm / nidrāṃ bhagavatīṃ viṣṇoratulāṃ tejasaḥ prabhuḥ
53 ॥ त्वं स्वाहा त्वं स्वधा त्वं हि वषट्कारः स्वरात्मिका । सुधा त्वमक्षरे नित्ये त्रिधा मात्रात्मिका स्थिता
53 // tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā tvaṃ hi vaṣaṭkāraḥ svarātmikā / sudhā tvamakṣare nitye tridhā mātrātmikā sthitā
54 ॥ अर्धमात्रा स्थिता नित्या यानुच्चार्या विशेषतः । त्वमेव सन्ध्या सावित्री त्वं देवि जननी परा
54 // ardhamātrā sthitā nityā yānuccāryā viśeṣataḥ / tvameva sandhyā sāvitrī tvaṃ devi jananī parā
55 ॥ त्वयैव धार्यते सर्वं त्वयैतत्सृज्यते जगत् । त्वयैतत्पाल्यते देवि त्वमत्स्यन्ते च सर्वदा
55 // tvayaiva dhāryate sarvaṃ tvayaitatsṛjyate jagat / tvayaitatpālyate devi tvamatsyante ca sarvadā
56 ॥ विसृष्टौ सृष्टिरूपा त्वं स्थितिरूपा च पालने । तथा संहृतिरूपान्ते जगतो ऽस्य जगन्मये
56 // visṛṣṭau sṛṣṭirūpā tvaṃ sthitirūpā ca pālane / tathā saṃhṛtirūpānte jagato 'sya jaganmaye
57 ॥ महाविद्या महामाया महामेधा महास्मृतिः । महामोहा च भवती महादेवी महेश्वरी
57 // mahāvidyā mahāmāyā mahāmedhā mahāsmṛtiḥ / mahāmohā ca bhavatī mahādevī maheśvarī
58 ॥ प्रकृतिस्त्वञ्च सर्वस्य गुणत्रयविभाविनी । कालरात्रिर्महारात्रिर्मोहरात्रिश्च दारुणा
58 // prakṛtistvañca sarvasya guṇatrayavibhāvinī / kālarātrirmahārātrirmoharātriśca dāruṇā
59 ॥ त्वं श्रीस्त्वमीश्वरी त्वं ह्रीस्त्वं बुद्धिर्बोधलक्षणा । लज्जा पुष्टिस्तथा तुष्टिस्त्वं शान्तिः क्षान्तिरेव च
59 // tvaṃ śrīstvamīśvarī tvaṃ hrīstvaṃ buddhirbodhalakṣaṇā / lajjā puṣṭistathā tuṣṭistvaṃ śāntiḥ kṣāntireva ca
60 ॥ खडिगनी शूलिनी घोरा गदिनी चक्रिणी तथा । शङ्खिनी चापिनी बाण-भुशुण्डी परिघायुधा
60 // khaḍiganī śūlinī ghorā gadinī cakriṇī tathā / śaṅkhinī cāpinī bāṇa-bhuśuṇḍī parighāyudhā
61 ॥ सौम्या सौम्यतराशेष-सौम्येभ्यस्त्वतिसुन्दरी । परापराणां परमा त्वमेव परमेश्वरी
61 // saumyā saumyatarāśeṣa-saumyebhyastvatisundarī / parāparāṇāṃ paramā tvameva parameśvarī
62 ॥ यच्च किञ्चित् क्वचिद्वस्तु सदसद्वाखिलात्मिके । तस्य सर्वस्य या शिक्तिः सा त्वं किं स्तूयते तदा
62 // yacca kiñcit kvacidvastu sadasadvākhilātmike / tasya sarvasya yā śiktiḥ sā tvaṃ kiṃ stūyate tadā
63 ॥ यया त्वया जगत्स्त्रष्टा जगत्पात्यत्ति यो जगत् । सो ऽपि निद्रावशं नीतः कस्त्वां स्तोतुमिहेश्वरः
63 // yayā tvayā jagatstraṣṭā jagatpātyatti yo jagat / so 'pi nidrāvaśaṃ nītaḥ kastvāṃ stotumiheśvaraḥ
64 ॥ विष्णुः शरीरग्रहणमहामीशान एव च । कारितास्ते यतो ऽतस्त्वां कः स्तोतुं शक्तिमान् भवेत्
64 // viṣṇuḥ śarīragrahaṇamahāmīśāna eva ca / kāritāste yato 'tastvāṃ kaḥ stotuṃ śaktimān bhavet
65 ॥ सा त्वमित्थं प्रभावैः स्वैरुदारैर्देवि संस्तुता । मोहयैतौ दुराधर्षावसुरो मधुकैटभौ
65 // sā tvamitthaṃ prabhāvaiḥ svairudārairdevi saṃstutā / mohayaitau durādharṣāvasuro madhukaiṭabhau
66 ॥ प्रबोधञ्च जगत्स्वामी नीयतामच्युतो लघु । बोधश्च क्रियतामस्य हन्तुमेतौ महासुरौ
66 // prabodhañca jagatsvāmī nīyatāmacyuto laghu / bodhaśca kriyatāmasya hantumetau mahāsurau
67 ॥ ऋषिरुवाच एवं स्तुता तदा देवी तामसी तत्र वेधसा । विष्णोः प्रबोधनार्थाय निहन्तुं मधुकैटभौ
67 // ṛṣiruvāca evaṃ stutā tadā devī tāmasī tatra vedhasā / viṣṇoḥ prabodhanārthāya nihantuṃ madhukaiṭabhau
68 ॥ नेत्रास्यनासिका-बाहु-हृदयेभ्यस्तथोरसः । निर्गम्य दर्शने तस्थौ ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
68 // netrāsyanāsikā-bāhu-hṛdayebhyastathorasaḥ / nirgamya darśane tasthau brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ
69 ॥ उत्तस्थौ च जगन्नाथस्तया मुक्तो जनार्दनः । एकार्णवे ऽहिशयनात्ततः स ददृशे च तौ
69 // uttasthau ca jagannāthastayā mukto janārdanaḥ / ekārṇave 'hiśayanāttataḥ sa dadṛśe ca tau
70 ॥ मधुकैटभौ दुरात्मानावतिवीर्यपराक्रमौ । क्रोधरक्तेक्षणावत्तुं ब्रह्माणं जनितोद्यमौ
70 // madhukaiṭabhau durātmānāvativīryaparākramau / krodharaktekṣaṇāvattuṃ brahmāṇaṃ janitodyamau
71 ॥ समुत्थाय ततस्ताभ्यां युयुधे भगवान् हरिः । पञ्चवर्षसहस्राणि बाहुप्रहरणो विभुः
71 // samutthāya tatastābhyāṃ yuyudhe bhagavān hariḥ / pañcavarṣasahasrāṇi bāhupraharaṇo vibhuḥ
72 ॥ तावप्यतिबलोन्मत्तौ महामायाविमोहितौ । उक्तवन्तौ वरो ऽस्मत्तो व्रियतामिति केशवम्
72 // tāvapyatibalonmattau mahāmāyāvimohitau / uktavantau varo 'smatto vriyatāmiti keśavam
73 ॥ भगवानुवाच भवनेतामद्य मे तुष्टौ मम वध्यावुभावपि । किमन्येन वरेणात्र एतावद्धि वृतं मम
73 // bhagavānuvāca bhavanetāmadya me tuṣṭau mama vadhyāvubhāvapi / kimanyena vareṇātra etāvaddhi vṛtaṃ mama
74 ॥ ऋषिरुवाच वञ्चिताभ्यामिति तदा सर्वमापोमयं जगत् । विलोक्य ताभ्यां गदितो भगवान् कमलेक्षणः
74 // ṛṣiruvāca vañcitābhyāmiti tadā sarvamāpomayaṃ jagat / vilokya tābhyāṃ gadito bhagavān kamalekṣaṇaḥ
75 ॥ आवां जहि न यत्रोर्वो सलिलेन परिप्लुता । प्रीतौ स्वस्तव युद्धेन श्लाघ्यस्त्वं मृत्युरावयोः
75 // āvāṃ jahi na yatrorvo salilena pariplutā / prītau svastava yuddhena ślāghyastvaṃ mṛtyurāvayoḥ
76 ॥ ऋषिरुवाच तथेत्युक्त्वा भगवता शङ्ख-चक्र-गदाभृता । कृत्वा चक्रेण वै च्छिन्ने जघने शिरसी तयोः
76 // ṛṣiruvāca tathetyuktvā bhagavatā śaṅkha-cakra-gadābhṛtā / kṛtvā cakreṇa vai cchinne jaghane śirasī tayoḥ
77 ॥ एवमेषा समुत्पन्ना ब्रह्मणा संस्तुता स्वयम् । प्रभावमस्या देव्यास्तु भूयः शृणु वदामि ते
77 // evameṣā samutpannā brahmaṇā saṃstutā svayam / prabhāvamasyā devyāstu bhūyaḥ śṛṇu vadāmi te