59 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे चतुर्व्यूहावतारो नाम द्वितीयो ऽध्यायः पञ्चमो ऽध्यायः पक्षिण ऊचुः त्वष्टृपुत्रे हते पूर्वं ब्रह्मन्निन्द्रस्य तेजसः । ब्रह्महत्याभिभूतस्य परा हानिरजायत
59 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe caturvyūhāvatāro nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ pañcamo 'dhyāyaḥ pakṣiṇa ūcuḥ tvaṣṭṛputre hate pūrvaṃ brahmannindrasya tejasaḥ / brahmahatyābhibhūtasya parā hānirajāyata
1 ॥ तद्धमं प्रविवेशाथ शाक्रतेजो ऽपचारतः । निस्तेजाश्चाभवच्छक्रो धर्मे तेजसि निर्गते
1 // taddhamaṃ praviveśātha śākratejo 'pacārataḥ / nistejāścābhavacchakro dharme tejasi nirgate
2 ॥ ततः पुत्रं हतं श्रुत्वा त्वष्टा क्रुद्धः प्रजापतिः । अवलुञ्च्य जटामेकामिदं वचनमब्रवीत्
2 // tataḥ putraṃ hataṃ śrutvā tvaṣṭā kruddhaḥ prajāpatiḥ / avaluñcya jaṭāmekāmidaṃ vacanamabravīt
3 ॥ अद्य पश्यन्तु मे वीर्यं त्रयो लोकाः सदेवताः । स च पश्यतु दुर्बुद्धिर्ब्रह्महा पाकशासनः
3 // adya paśyantu me vīryaṃ trayo lokāḥ sadevatāḥ / sa ca paśyatu durbuddhirbrahmahā pākaśāsanaḥ
4 ॥ स्वकर्माभिरतो येन मत्सुतो विनपातितः । इत्युक्त्वा कोपरक्ताक्षो जटामग्नौ जुहाव ताम्
4 // svakarmābhirato yena matsuto vinapātitaḥ / ityuktvā koparaktākṣo jaṭāmagnau juhāva tām
5 ॥ ततो वृत्रः समुत्तस्थौ ज्वालामाली महासुरः । महाकायो महादंष्ट्रो भिन्नाञ्जनचयप्रभः
5 // tato vṛtraḥ samuttasthau jvālāmālī mahāsuraḥ / mahākāyo mahādaṃṣṭro bhinnāñjanacayaprabhaḥ
6 ॥ इन्द्रशत्रुरमेयात्मा त्वष्टृतेजोपबृंहितः । अहन्यहनि सो ऽवर्धदिषुपातं महाबलः
6 // indraśatrurameyātmā tvaṣṭṛtejopabṛṃhitaḥ / ahanyahani so 'vardhadiṣupātaṃ mahābalaḥ
7 ॥ वधाय चात्मनो दृष्ट्वा वृत्रं शक्रो महासुरम् । प्रेषयामास सप्तर्षोन् सन्धिमिच्छन् भयातुरः
7 // vadhāya cātmano dṛṣṭvā vṛtraṃ śakro mahāsuram / preṣayāmāsa saptarṣon sandhimicchan bhayāturaḥ
8 ॥ सख्यञ्चक्रुस्ततस्तस्य वृत्रेण समयांस्तथा । ऋषयः प्रीतमनसः सर्वभूतहिते रताः
8 // sakhyañcakrustatastasya vṛtreṇa samayāṃstathā / ṛṣayaḥ prītamanasaḥ sarvabhūtahite ratāḥ
9 ॥ समयस्थितिमुल्लङ्घ्य यदा शक्रेण घातितः । वृत्रो हत्याभिभूतस्य तदा बलमशीर्यत
9 // samayasthitimullaṅghya yadā śakreṇa ghātitaḥ / vṛtro hatyābhibhūtasya tadā balamaśīryata
10 ॥ तच्छक्रदेहविभ्रष्टं बलं मारुतमाविशत् । सर्वव्यापिनमव्यक्तं बलस्यैवाधिदैवतम्
10 // tacchakradehavibhraṣṭaṃ balaṃ mārutamāviśat / sarvavyāpinamavyaktaṃ balasyaivādhidaivatam
11 ॥ अहल्याञ्च यदा शक्रो गौतमं रूपमास्थितः । धर्षयामास देवेन्द्रस्तदा रूपमहीयत
11 // ahalyāñca yadā śakro gautamaṃ rūpamāsthitaḥ / dharṣayāmāsa devendrastadā rūpamahīyata
12 ॥ अङ्गप्रत्यङ्गलावण्यं यदतीव मनोरम् । विहाय दुष्टं देवेन्द्रं नासत्यावगमत् ततः
12 // aṅgapratyaṅgalāvaṇyaṃ yadatīva manoram / vihāya duṣṭaṃ devendraṃ nāsatyāvagamat tataḥ
13 ॥ धर्मेण तेजसा त्यक्तं बलहीनमरूपिणम् । ज्ञात्वा सुरेशं दैतेयास्तज्जये चक्रुरुद्यमम्
13 // dharmeṇa tejasā tyaktaṃ balahīnamarūpiṇam / jñātvā sureśaṃ daiteyāstajjaye cakrurudyamam
14 ॥ राज्ञामुद्रिक्तवीर्याणां देवेन्द्रं विजिगीषवः । कुलेष्वतिबला दैत्या अजायन्त महामुने
14 // rājñāmudriktavīryāṇāṃ devendraṃ vijigīṣavaḥ / kuleṣvatibalā daityā ajāyanta mahāmune
15 ॥ कस्यचित्त्वथ कालस्य धरणी भारपीडिता । जगाम मेरुशिखरं सदो यत्र दिवौकसाम्
15 // kasyacittvatha kālasya dharaṇī bhārapīḍitā / jagāma meruśikharaṃ sado yatra divaukasām
16 ॥ तेषां सा कथयामास भूरिभारावपीडिता । दनुजात्मजदैत्योत्थं खेदकारणमात्मनः
16 // teṣāṃ sā kathayāmāsa bhūribhārāvapīḍitā / danujātmajadaityotthaṃ khedakāraṇamātmanaḥ
17 ॥ एते भवद्भिरसुरा निहताः पृथुलौजसः । ते सर्वे मानुषे लोके जाता गेहेषु भूभृताम्
17 // ete bhavadbhirasurā nihatāḥ pṛthulaujasaḥ / te sarve mānuṣe loke jātā geheṣu bhūbhṛtām
18 ॥ अक्षौहिण्यो हि बहुलास्तद्भारार्ता व्रजाम्यधः । तथा कुरुध्वं त्रिदशा यथा शान्तिर्भवेन्मम
18 // akṣauhiṇyo hi bahulāstadbhārārtā vrajāmyadhaḥ / tathā kurudhvaṃ tridaśā yathā śāntirbhavenmama
19 ॥ पक्षिण ऊचुः तेजोभागैस्ततो देवा अवतेरुर्दिवो महीम् । प्रजानामुपकारार्थं भूभारहरणाय च
19 // pakṣiṇa ūcuḥ tejobhāgaistato devā avaterurdivo mahīm / prajānāmupakārārthaṃ bhūbhāraharaṇāya ca
20 ॥ यदिन्द्रदेहजं तेजस्तन्मुमोच स्वयं वृषः । कुन्त्या जातो महातेजास्ततो राजा युधिष्ठिरः
20 // yadindradehajaṃ tejastanmumoca svayaṃ vṛṣaḥ / kuntyā jāto mahātejāstato rājā yudhiṣṭhiraḥ
21 ॥ बलं मुमोच पवनस्ततो भीमो व्यजायत । शक्रवीर्यार्धतश्चैव जज्ञे पार्थो धनञ्जयः
21 // balaṃ mumoca pavanastato bhīmo vyajāyata / śakravīryārdhataścaiva jajñe pārtho dhanañjayaḥ
22 ॥ उत्पन्नौ यमजौ माद्रयां शक्ररूपौ महाद्युती । पञ्चधा भगवानित्थमवतीर्णः शतक्रतुः
22 // utpannau yamajau mādrayāṃ śakrarūpau mahādyutī / pañcadhā bhagavānitthamavatīrṇaḥ śatakratuḥ
23 ॥ तस्योत्पन्ना महाभागा पत्नी कृष्णा हुताशनात्
23 // tasyotpannā mahābhāgā patnī kṛṣṇā hutāśanāt
24 ॥ शक्रस्यैकस्य सा पत्नी कृष्णा नान्यस्य कस्यचित् । योगीश्वराः शरीराणि कुर्वन्ति बहुलान्यपि
24 // śakrasyaikasya sā patnī kṛṣṇā nānyasya kasyacit / yogīśvarāḥ śarīrāṇi kurvanti bahulānyapi
25 ॥ पञ्चानामेकपत्नीत्वमित्येतत् कथितं तव । श्रूयतां बलदेवो ऽपि यथा यातः सरस्वतीम्
25 // pañcānāmekapatnītvamityetat kathitaṃ tava / śrūyatāṃ baladevo 'pi yathā yātaḥ sarasvatīm