65 ॥ इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे ऽलर्कानुशासने पार्वणश्राद्धकल्पोनाम एकत्रिंशो ऽध्यायः द्वात्रिंशो ऽध्यायः मदालसोवाच अतः परं शृणुष्वेमं पुत्र ! भक्त्या यदाहृतम् । पितॄणां प्रीतये यद्वा वर्ज्यं वा प्रीतिकारकम्
65 // iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe 'larkānuśāsane pārvaṇaśrāddhakalponāma ekatriṃśo 'dhyāyaḥ dvātriṃśo 'dhyāyaḥ madālasovāca ataḥ paraṃ śṛṇuṣvemaṃ putra ! bhaktyā yadāhṛtam / pitṝṇāṃ prītaye yadvā varjyaṃ vā prītikārakam
1 ॥ मासं पितॄणां तृप्तिश्च हविष्यान्नेन जायते । मासद्वयं मत्स्यमांसैस्तृप्तिं यान्ति पितामहाः
1 // māsaṃ pitṝṇāṃ tṛptiśca haviṣyānnena jāyate / māsadvayaṃ matsyamāṃsaistṛptiṃ yānti pitāmahāḥ
2 ॥ त्रीन् मासान् हारिणां मांसं विज्ञेयं पितृतृप्तये । चतुर्मासांस्तु पुष्णाति शशस्य पिशितं पितॄन्
2 // trīn māsān hāriṇāṃ māṃsaṃ vijñeyaṃ pitṛtṛptaye / caturmāsāṃstu puṣṇāti śaśasya piśitaṃ pitṝn
3 ॥ शाकुनं पञ्च वै मासान् षण्मासान् शूकरामिषम् । छागलं सप्त वै मासानैणेयञ्चाष्टमासिकीम्
3 // śākunaṃ pañca vai māsān ṣaṇmāsān śūkarāmiṣam / chāgalaṃ sapta vai māsānaiṇeyañcāṣṭamāsikīm
4 ॥ करोति तृप्तिं नव वै रुरोर्मांसं न संशयः । गवयस्यामिषं तृप्तिं करोति दशमासिकीम्
4 // karoti tṛptiṃ nava vai rurormāṃsaṃ na saṃśayaḥ / gavayasyāmiṣaṃ tṛptiṃ karoti daśamāsikīm
5 ॥ तथैकादशमासंस्तु औरभ्रं पितृतृप्तिदम् । संवत्सरं तथा गव्यं पयः पायसमेव वा
5 // tathaikādaśamāsaṃstu aurabhraṃ pitṛtṛptidam / saṃvatsaraṃ tathā gavyaṃ payaḥ pāyasameva vā
6 ॥ वाध्रीणसामिषं लौहं कालशाकन्तथा मधु । दौहित्रामिषमन्यच्च यच्चान्यत् स्वकुलोद्भवैः
6 // vādhrīṇasāmiṣaṃ lauhaṃ kālaśākantathā madhu / dauhitrāmiṣamanyacca yaccānyat svakulodbhavaiḥ
7 ॥ अनन्तां वै प्रयच्छन्ति तृप्तिं गौरीसुतस्तथा । पितॄणां नात्र सन्देहो गायाश्राद्धञ्च पुत्रक
7 // anantāṃ vai prayacchanti tṛptiṃ gaurīsutastathā / pitṝṇāṃ nātra sandeho gāyāśrāddhañca putraka
8 ॥ श्यामाकराजश्यामाकौ तद्वच्चैव प्रसातिकाः । नीवाराः पौष्कलाश्चैव धान्यानां पितृतृप्तये
8 // śyāmākarājaśyāmākau tadvaccaiva prasātikāḥ / nīvārāḥ pauṣkalāścaiva dhānyānāṃ pitṛtṛptaye
9 ॥ यवव्रीहिसगोधूमतिला मुद्गाः ससर्षपाः । प्रियङ्गवः कोविदारा निष्पावाश्चातिशोभनाः
9 // yavavrīhisagodhūmatilā mudgāḥ sasarṣapāḥ / priyaṅgavaḥ kovidārā niṣpāvāścātiśobhanāḥ
10 ॥ वर्ज्या मर्कटकाः श्राद्धे राजमाषास्तथाणवः । विप्राषिका मसूराश्च श्राद्धकर्मणि गर्हिताः
10 // varjyā markaṭakāḥ śrāddhe rājamāṣāstathāṇavaḥ / viprāṣikā masūrāśca śrāddhakarmaṇi garhitāḥ
11 ॥ लशुनं गृञ्जनञ्चैव पलाण्डं,पिण्डमूलकम् । करम्भं यानि चान्यानि हीनानि रसवर्णतः
11 // laśunaṃ gṛñjanañcaiva palāṇḍaṃ,piṇḍamūlakam / karambhaṃ yāni cānyāni hīnāni rasavarṇataḥ
12 ॥ गान्धारिकामलाबूनि लवणान्यूषराणि च । आरक्ता ये च निर्यासाः प्रत्यक्षलवणानि च
12 // gāndhārikāmalābūni lavaṇānyūṣarāṇi ca / āraktā ye ca niryāsāḥ pratyakṣalavaṇāni ca
13 ॥ वर्ज्यान्येतानि वै श्राद्धे यच्च वाचा न शस्यते । यच्चोत्कोचादिना प्राप्तं पतिताद्यदुपार्जितम्
13 // varjyānyetāni vai śrāddhe yacca vācā na śasyate / yaccotkocādinā prāptaṃ patitādyadupārjitam
14 ॥ अन्यायकन्याशुल्कोत्थं द्रव्यञ्चात्र विगर्हितम् । दुर्गन्धि फेनिलञ्चाम्बु तथैवाल्पतरोदकम्
14 // anyāyakanyāśulkotthaṃ dravyañcātra vigarhitam / durgandhi phenilañcāmbu tathaivālpatarodakam
15 ॥ न लभेद्यत्र गौस्तृप्तिं नक्तं यच्चाप्युपाहृतम् । यन्न सर्वापचोत्सृष्टं यच्चाभोज्यं निपानजम्
15 // na labhedyatra gaustṛptiṃ naktaṃ yaccāpyupāhṛtam / yanna sarvāpacotsṛṣṭaṃ yaccābhojyaṃ nipānajam
16 ॥ तद्वर्ज्यं सलिलं तात ! सदैव पितृकर्मणि । मार्गमाविकमौष्ट्रञ्च सर्वमैकशफञ्च यत्
16 // tadvarjyaṃ salilaṃ tāta ! sadaiva pitṛkarmaṇi / mārgamāvikamauṣṭrañca sarvamaikaśaphañca yat
17 ॥ माहिषञ्चामरञ्चैव धेन्वा गोश्चाप्यनिर्दशम् । पित्रर्थं मे प्रयच्छस्वेत्युक्त्वा यच्चाप्युपाहृतम्
17 // māhiṣañcāmarañcaiva dhenvā goścāpyanirdaśam / pitrarthaṃ me prayacchasvetyuktvā yaccāpyupāhṛtam
18 ॥ वर्जनीयं सदा सदिभस्तत्पयः श्राद्धकर्मणि । वर्ज्या जन्तुमती रूक्षा क्षितिः प्लुष्टा तथाग्निना
18 // varjanīyaṃ sadā sadibhastatpayaḥ śrāddhakarmaṇi / varjyā jantumatī rūkṣā kṣitiḥ pluṣṭā tathāgninā
19 ॥ अनिष्टदुष्टशब्दोग्रदुर्गन्धा चात्र कर्मणि । कुलापमानकाः श्राद्धे व्यायुज्य कुलहिंसकाः
19 // aniṣṭaduṣṭaśabdogradurgandhā cātra karmaṇi / kulāpamānakāḥ śrāddhe vyāyujya kulahiṃsakāḥ
20 ॥ नग्नाः पातकिनश्चैव हन्युर्दृष्ट्या पितृक्रियाम् । अपुमानपविद्धश्च कुक्कुटो ग्रामशूकरः
20 // nagnāḥ pātakinaścaiva hanyurdṛṣṭyā pitṛkriyām / apumānapaviddhaśca kukkuṭo grāmaśūkaraḥ
21 ॥ श्वा चैव हन्ति श्राद्धानि यातुधानाश्च दर्शनात् । तस्मात् सुसंवृतो दद्यात्तिलैश्चावकिरन्महीम्
21 // śvā caiva hanti śrāddhāni yātudhānāśca darśanāt / tasmāt susaṃvṛto dadyāttilaiścāvakiranmahīm
22 ॥ एवं रक्षा भवेच्छ्राद्धे कृता तातोभयोरपि । शावसूतकसंस्पृष्टं दीर्घरोगिभिरेव च
22 // evaṃ rakṣā bhavecchrāddhe kṛtā tātobhayorapi / śāvasūtakasaṃspṛṣṭaṃ dīrgharogibhireva ca
23 ॥ पतितैर्मलिनैश्चैव न पुष्णाति पितामहान् । वर्जनीयं तथा श्राद्धे तथोदक्याश्च दर्शनम्
23 // patitairmalinaiścaiva na puṣṇāti pitāmahān / varjanīyaṃ tathā śrāddhe tathodakyāśca darśanam
24 ॥ मुण्डशौण्डसमाभ्यासो यजमानेन यादरात् । केशकीटावपन्नञ्च तथाश्वभिरवेक्षितम्
24 // muṇḍaśauṇḍasamābhyāso yajamānena yādarāt / keśakīṭāvapannañca tathāśvabhiravekṣitam
25 ॥ पूति पर्युषितञ्चैव वार्ताक्यभिषवांस्तथा । वर्जनीयानि वै श्राद्धे यच्च वस्त्रानिलाहतम्
25 // pūti paryuṣitañcaiva vārtākyabhiṣavāṃstathā / varjanīyāni vai śrāddhe yacca vastrānilāhatam
26 ॥ श्रद्धया परया दत्तं पितॄणां नामगोत्रतः । यदाहारास्तु ते जातास्तदाहारत्वमेति तत्
26 // śraddhayā parayā dattaṃ pitṝṇāṃ nāmagotrataḥ / yadāhārāstu te jātāstadāhāratvameti tat
27 ॥ तस्मात् श्रद्धावता पात्रे यच्छस्तं पितृकर्मणि । यथावच्चैव दातव्यं पितॄणां तृप्तिमिच्छता
27 // tasmāt śraddhāvatā pātre yacchastaṃ pitṛkarmaṇi / yathāvaccaiva dātavyaṃ pitṝṇāṃ tṛptimicchatā
28 ॥ योगिनश्च सदा श्राद्धे भोजनीया विपश्चिता । योगाधारा हि पिररस्तस्मात् तान् पूजयेत् सदा
28 // yoginaśca sadā śrāddhe bhojanīyā vipaścitā / yogādhārā hi pirarastasmāt tān pūjayet sadā
29 ॥ ब्राह्मणानां सहस्रेभ्यो योगी त्वग्राशनी यदि । यजमानञ्च भोक्तॄंश्च नौरिवाम्भसि तारयेत्
29 // brāhmaṇānāṃ sahasrebhyo yogī tvagrāśanī yadi / yajamānañca bhoktṝṃśca naurivāmbhasi tārayet
30 ॥ पितृगाथास्तथवात्र गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः । या गीताः पितृभिः पूर्वमैलस्यासीन्महीपतेः
30 // pitṛgāthāstathavātra gīyante brahmavādibhiḥ / yā gītāḥ pitṛbhiḥ pūrvamailasyāsīnmahīpateḥ
31 ॥ कदा नः सन्ततावग्र्यः कस्यचिद् भविता सुतः । यो योगिभुक्तशोषान्नो भुवि पिण्डं प्रदास्यति
31 // kadā naḥ santatāvagryaḥ kasyacid bhavitā sutaḥ / yo yogibhuktaśoṣānno bhuvi piṇḍaṃ pradāsyati
32 ॥ गयायामथवा पिण्डं खड्गमांसं महाहविः । कालशाकं तिलाढ्यं वा कृसरं मासतृप्तये
32 // gayāyāmathavā piṇḍaṃ khaḍgamāṃsaṃ mahāhaviḥ / kālaśākaṃ tilāḍhyaṃ vā kṛsaraṃ māsatṛptaye
33 ॥ वैश्वदेवञ्च सौम्यञ्च खड्गमांसं परं हविः । विषाणवर्ज्यखड्गाप्त्या आसूर्यञ्चाश्नुवामहे
33 // vaiśvadevañca saumyañca khaḍgamāṃsaṃ paraṃ haviḥ / viṣāṇavarjyakhaḍgāptyā āsūryañcāśnuvāmahe
34 ॥ दद्यात् श्राद्धं त्रयोदश्यां मघासु च यथाविधि । मधुसर्पिः समायुक्तं पायसं दक्षिणायने
34 // dadyāt śrāddhaṃ trayodaśyāṃ maghāsu ca yathāvidhi / madhusarpiḥ samāyuktaṃ pāyasaṃ dakṣiṇāyane
35 ॥ तस्मात् सम्पूजयेत् भक्त्या स्वपितॄन् पुत्र मानवः । कामानभीप्सन् सकलान् पापाच्चात्मविमोचनम्
35 // tasmāt sampūjayet bhaktyā svapitṝn putra mānavaḥ / kāmānabhīpsan sakalān pāpāccātmavimocanam
36 ॥ वसून् रुद्रांस्तथादित्यान्नक्षत्रग्रहतारकाः । प्रीणयन्ति मनुष्याणां पितरः श्राद्धतर्पिताः
36 // vasūn rudrāṃstathādityānnakṣatragrahatārakāḥ / prīṇayanti manuṣyāṇāṃ pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ
37 ॥ आयुः प्रज्ञां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च । प्रयच्छन्ति तथा राज्यं पितरः श्राद्धतर्पिताः
37 // āyuḥ prajñāṃ dhanaṃ vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca / prayacchanti tathā rājyaṃ pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ
38 ॥ एतत् ते पुत्र ! कथितं श्राद्धकर्म यथोदितम् । काम्यानां श्रूयतां वत्स ! श्राद्धानां तिथिकीर्तनम्
38 // etat te putra ! kathitaṃ śrāddhakarma yathoditam / kāmyānāṃ śrūyatāṃ vatsa ! śrāddhānāṃ tithikīrtanam