91 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे सूतशौनकसंवादे उत्तरखण्डे तृतीयांशे ब्रह्मकाण्डे सात्त्विकादिपुराणविभागनम्यानम्यदेवविभागादिविषयनिरूपणं नाम प्रथमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 2 श्रीशौनक उवाच । कथं ससर्ज भगवांस्तत्तत्तत्त्वाभिमानिनः । सृष्टिक्रमं न जानामि देवानां ह्यन्तरं मुने
91 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe sūtaśaunakasaṃvāde uttarakhaṇḍe tṛtīyāṃśe brahmakāṇḍe sāttvikādipurāṇavibhāganamyānamyadevavibhāgādiviṣayanirūpaṇaṃ nāma prathamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 2 śrīśaunaka uvāca / kathaṃ sasarja bhagavāṃstattattattvābhimāninaḥ / sṛṣṭikramaṃ na jānāmi devānāṃ hyantaraṃ mune
1 ॥ शौनकेनैव मुक्तस्तु सूतो वचनमब्रवीत् । शूत उवाच । सम्यग्व्यवसिता बुद्धिस्तव ब्रह्मर्षिसत्तम
1 // śaunakenaiva muktastu sūto vacanamabravīt / śūta uvāca / samyagvyavasitā buddhistava brahmarṣisattama
2 ॥ एवमेव कृतः प्रश्रो हरौ तु गरुडेन वै । यदुक्तवान्हरिस्तस्मैतद्वक्ष्यामि तवानघ । गरुड उवाच । सृष्टिं व्रूहि महाभाग सच्चिदानन्दविग्रह
2 // evameva kṛtaḥ praśro harau tu garuḍena vai / yaduktavānharistasmaitadvakṣyāmi tavānagha / garuḍa uvāca / sṛṣṭiṃ vrūhi mahābhāga saccidānandavigraha
3 ॥ सृष्टौ ज्ञाते तवोत्कर्षो ज्ञातप्रायो भविष्यति । ब्रह्मादीनां तारतम्यज्ञानं मम भविष्यति
3 // sṛṣṭau jñāte tavotkarṣo jñātaprāyo bhaviṣyati / brahmādīnāṃ tāratamyajñānaṃ mama bhaviṣyati
4 ॥ मोक्षोपायम्यः स वोक्त मिततरत्तस्य साधनम् । गरुडेनैव मुक्तस्तु कृष्णो वचनमब्रवीत्
4 // mokṣopāyamyaḥ sa vokta mitatarattasya sādhanam / garuḍenaiva muktastu kṛṣṇo vacanamabravīt
5 ॥ शृकृष्ण उवाच मूलरूपे ह्यतो ज्ञेयो विष्णुत्वाद्विष्णुरव्ययः
5 // śṛkṛṣṇa uvāca mūlarūpe hyato jñeyo viṣṇutvādviṣṇuravyayaḥ
6 ॥ अवतारमिदं प्रोक्तं पूर्णत्वादेव सुव्रत । अनेको ह्येकतां प्राप्य संशेते प्रलयाय वै
6 // avatāramidaṃ proktaṃ pūrṇatvādeva suvrata / aneko hyekatāṃ prāpya saṃśete pralayāya vai
7 ॥ तत्रापि च विशेषोस्ति ज्ञातव्यं तत्वमेव सः
7 // tatrāpi ca viśeṣosti jñātavyaṃ tatvameva saḥ
8 ॥ भेदेन दर्शनाद्वापि भेदाभेदेन दर्शनात् । विष्णोर्गुणानां रूपाणां तदङ्गानां सुखादिनाम् । तत्रैव दशनाद्वापि क्षिप्रमेव तमो व्रजेत्
8 // bhedena darśanādvāpi bhedābhedena darśanāt / viṣṇorguṇānāṃ rūpāṇāṃ tadaṅgānāṃ sukhādinām / tatraiva daśanādvāpi kṣiprameva tamo vrajet
9 ॥ पुरुषान्तरमारभ्य कल्पिता ये द्विजोत्तम । हरिरूपास्तु ते ज्ञेया एकीभूता हि तेन ते
9 // puruṣāntaramārabhya kalpitā ye dvijottama / harirūpāstu te jñeyā ekībhūtā hi tena te
10 ॥ प्रलेय समनुप्राप्ते जीवाः स यान्ति मामकाः । विराजृपे हरेः संति तदा ते च ह्यनेकधा
10 // praleya samanuprāpte jīvāḥ sa yānti māmakāḥ / virājṛpe hareḥ saṃti tadā te ca hyanekadhā
11 ॥ एकीभावं प्राप्नुवन्ति मूलेन प्रलये द्विज । बिंबेन तु स्वयं विष्णुरेकीभावं व्रजेद्यदि
11 // ekībhāvaṃ prāpnuvanti mūlena pralaye dvija / biṃbena tu svayaṃ viṣṇurekībhāvaṃ vrajedyadi
12 ॥ प्रतिबिंबः कथं जीवो भवेन्नारायणस्य च । तदधीनस्तत्सदृशो हरेर्जीवो न संशयः
12 // pratibiṃbaḥ kathaṃ jīvo bhavennārāyaṇasya ca / tadadhīnastatsadṛśo harerjīvo na saṃśayaḥ
13 ॥ प्रतिबिंबस्य शब्दार्थो ह्ययमेवमुदाहृतः । तस्माच्च बिंबरूपाणामेकीभावं न चिन्तयेत्
13 // pratibiṃbasya śabdārtho hyayamevamudāhṛtaḥ / tasmācca biṃbarūpāṇāmekībhāvaṃ na cintayet
14 ॥ कृष्णरामादिवच्चैव त्वेकी भावो विवक्षितः । बिंबानां मूलरूपस्य भेदो नात्र विवक्षितः
14 // kṛṣṇarāmādivaccaiva tvekī bhāvo vivakṣitaḥ / biṃbānāṃ mūlarūpasya bhedo nātra vivakṣitaḥ
15 ॥ तत्रापि च विशेषोस्ति ज्ञातव्यस्तत्त्वमिच्छुभिः । एकांशेन तु बिंबैस्तु चैकीभावं व्रजन्ति ते
15 // tatrāpi ca viśeṣosti jñātavyastattvamicchubhiḥ / ekāṃśena tu biṃbaistu caikībhāvaṃ vrajanti te
16 ॥ एकांशेन तु जीवत्वे संस्थिता नात्र संशयः । बिंबमूलं न जानन्ति ते जना ह्यसुराः स्मृताः
16 // ekāṃśena tu jīvatve saṃsthitā nātra saṃśayaḥ / biṃbamūlaṃ na jānanti te janā hyasurāḥ smṛtāḥ
17 ॥ एक एव हरिः पूर्वं ह्यविद्यावशतः स्वयम् । अनेको भवति ह्यारादादर्शप्रतिर्बिबवत्
17 // eka eva hariḥ pūrvaṃ hyavidyāvaśataḥ svayam / aneko bhavati hyārādādarśapratirbibavat
18 ॥ एवं वदन्ति ये मूढा स्तेपि यान्त्यधरं तमः । उपाधिर्द्विविधः प्रोक्तः स्वरूपो बाह्य एव च
18 // evaṃ vadanti ye mūḍhā stepi yāntyadharaṃ tamaḥ / upādhirdvividhaḥ proktaḥ svarūpo bāhya eva ca
19 ॥ बाह्योपाधिर्लये याति मुक्तावन्यस्य संश्थितिः । सर्वोपाधिवि नाशे हि प्रतिबिंबः कथं भवेत्
19 // bāhyopādhirlaye yāti muktāvanyasya saṃśthitiḥ / sarvopādhivi nāśe hi pratibiṃbaḥ kathaṃ bhavet
20 ॥ चिद्रूपाख्यो ह्युपाधिस्तु मोक्षे येप्यधिकारिणः । दुः खरूपो ह्युपाधिस्तु तमसो येधिकारिणः
20 // cidrūpākhyo hyupādhistu mokṣe yepyadhikāriṇaḥ / duḥ kharūpo hyupādhistu tamaso yedhikāriṇaḥ
21 ॥ मिश्ररूपो ह्युपाधिस्तु नित्यसंसारिणां मतः । बाह्योपाधिर्लिङ्गदेहः सर्वेषां नात्र संशयः
21 // miśrarūpo hyupādhistu nityasaṃsāriṇāṃ mataḥ / bāhyopādhirliṅgadehaḥ sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ
22 ॥ दैत्याः दुः खायते यस्मात्तस्मादुः खी हरिः स्वयम् । तत्तद्दुः खस्वरूपत्वाद्दैत्यानां बिंबरूपकः
22 // daityāḥ duḥ khāyate yasmāttasmāduḥ khī hariḥ svayam / tattadduḥ khasvarūpatvāddaityānāṃ biṃbarūpakaḥ
23 ॥ दैत्यस्थितानां बिंबानां मूलरूपस्य वै प्रभोः । परस्परं तथा भेदं ह्यन्तरं वा न चिन्तयेत्
23 // daityasthitānāṃ biṃbānāṃ mūlarūpasya vai prabhoḥ / parasparaṃ tathā bhedaṃ hyantaraṃ vā na cintayet
24 ॥ श्रीभूदुर्गादिरूपाणां तथा सीतादिरूपिणाम् । अन्योन्यं नाणुमात्रं च भेदो बाह्यान्तरेपि च
24 // śrībhūdurgādirūpāṇāṃ tathā sītādirūpiṇām / anyonyaṃ nāṇumātraṃ ca bhedo bāhyāntarepi ca
25 ॥ चिन्तनीयः कथमपि ज्ञात्वा यान्त्यधरं तमः । प्रतिबिंबस्थितो बिंबः स्त्रीरूपो ह्यस्ति सर्वदा
25 // cintanīyaḥ kathamapi jñātvā yāntyadharaṃ tamaḥ / pratibiṃbasthito biṃbaḥ strīrūpo hyasti sarvadā
26 ॥ प्रलये समनुप्राप्ते लक्ष्म्या सह खगोत्तम । एकीभावं नाप्नुवन्ति विंबेन सह संस्थिताः
26 // pralaye samanuprāpte lakṣmyā saha khagottama / ekībhāvaṃ nāpnuvanti viṃbena saha saṃsthitāḥ
27 ॥ बिंवस्थितानां रूपाणां लक्ष्म्याश्च विनतासुत । भेदस्तु नाणुमात्रं च शङ्कनीयः कथञ्चन
27 // biṃvasthitānāṃ rūpāṇāṃ lakṣmyāśca vinatāsuta / bhedastu nāṇumātraṃ ca śaṅkanīyaḥ kathañcana
28 ॥ यदा हि शेते प्रलयार्णवे विभुर्जीवांश्च सर्वानुदरे निवेश्य । मुक्तांश्च ब्रह्मेन्द्रमरुद्गणादीन्प्रात्पव्यमुक्तींश्च सुतौ? च संस्थितान्
28 // yadā hi śete pralayārṇave vibhurjīvāṃśca sarvānudare niveśya / muktāṃśca brahmendramarudgaṇādīnprātpavyamuktīṃśca sutau? ca saṃsthitān
29 ॥ प्राप्तान्धकूपादिसमस्तजीवांस्तथैव प्राप्तव्यकलीनथापरान् । तथैव नित्यं सृतिसंस्थिताञ्जनानचेतनानृक्षरूपादिजीवान्
29 // prāptāndhakūpādisamastajīvāṃstathaiva prāptavyakalīnathāparān / tathaiva nityaṃ sṛtisaṃsthitāñjanānacetanānṛkṣarūpādijīvān
30 ॥ एवं जनाञ्जठरे संनिधाय सम्यकूशेते ह्यंभसि वै स कल्पे । लक्ष्मीस्तु सा सर्ववेदात्मिका च भक्त्या हरौ नित्यसंवर्धितापि
30 // evaṃ janāñjaṭhare saṃnidhāya samyakūśete hyaṃbhasi vai sa kalpe / lakṣmīstu sā sarvavedātmikā ca bhaktyā harau nityasaṃvardhitāpi
31 ॥ अत्यादरं दर्शयतीव सा तु ईडे विष्णुं भक्तिसंवर्धितापि । चेष्टादिरूपेण तदा न किञ्चिदासीद्विना विष्णुमथ श्रियं च
31 // atyādaraṃ darśayatīva sā tu īḍe viṣṇuṃ bhaktisaṃvardhitāpi / ceṣṭādirūpeṇa tadā na kiñcidāsīdvinā viṣṇumatha śriyaṃ ca
32 ॥ पर्यङ्करूपेण वभूव देवी वासस्वरूपेण रमा विरेजे । सर्वं रमा सैव तदैव चासीत्सैका देवी बहुरूपा बभाषे
32 // paryaṅkarūpeṇa vabhūva devī vāsasvarūpeṇa ramā vireje / sarvaṃ ramā saiva tadaiva cāsītsaikā devī bahurūpā babhāṣe
33 ॥ त्वमुत्कृष्टः सर्वदेवोत्तमत्वान्न त्वत्समः कश्चिदेवाधिको वा । त्वं ब्रह्म एको न चतुर्मुखश्च नाहं रुद्रो न बृहस्पतिश्च
33 // tvamutkṛṣṭaḥ sarvadevottamatvānna tvatsamaḥ kaścidevādhiko vā / tvaṃ brahma eko na caturmukhaśca nāhaṃ rudro na bṛhaspatiśca
34 ॥ विष्णावेव ब्रह्मशब्दो हि मुख्यो ह्यन्येष्वमुख्यो ब्रह्मरुद्रादिकेषु । अनन्तगुणपूर्णत्वाद्ब्रह्मेति हरिरुच्यते
34 // viṣṇāveva brahmaśabdo hi mukhyo hyanyeṣvamukhyo brahmarudrādikeṣu / anantaguṇapūrṇatvādbrahmeti harirucyate
35 ॥ गुणादिपूर्णताभावान्नान्ये ब्रह्मेत्युदाहृताः । देशानन्त्यं गुणतः कालतो वा नास्त्यानन्त्यं क्वापि देशे च काले
35 // guṇādipūrṇatābhāvānnānye brahmetyudāhṛtāḥ / deśānantyaṃ guṇataḥ kālato vā nāstyānantyaṃ kvāpi deśe ca kāle
36 ॥ यदा नन्त्यं किमु वक्तव्यमत्र गुणानन्त्यं नास्ति ब्रह्मादिकेषु । यद्यप्यहं देशतः कालतश्च समस्तदा वासुदेवेन सार्धम्
36 // yadā nantyaṃ kimu vaktavyamatra guṇānantyaṃ nāsti brahmādikeṣu / yadyapyahaṃ deśataḥ kālataśca samastadā vāsudevena sārdham
37 ॥ तथापि मे गुणतो नास्त्यनन्तं ततो धर्मा गुणतोनन्ततश्च । संति श्रुतावविरुद्धाश्च देवे चिन्त्या ह्यचिन्त्या बहुधा ते ह्यनन्ताः
37 // tathāpi me guṇato nāstyanantaṃ tato dharmā guṇatonantataśca / saṃti śrutāvaviruddhāśca deve cintyā hyacintyā bahudhā te hyanantāḥ
38 ॥ अतो गुणांस्तव देवस्य विष्णो स्तोतुं सदा स्मो न हरेः कदापि । नाहं न केशौ न च गीर्न रुद्रो न दक्षकन्या न च मेनकासुता
38 // ato guṇāṃstava devasya viṣṇo stotuṃ sadā smo na hareḥ kadāpi / nāhaṃ na keśau na ca gīrna rudro na dakṣakanyā na ca menakāsutā
39 ॥ न वै बिडौजा न च वा पुलोमजा न चेध्मवाहो न यमो न चान्यः । न नारदो नापि भृगुर्वसिष्ठो न विघ्नपो नापि बल्यादयश्च
39 // na vai biḍaujā na ca vā pulomajā na cedhmavāho na yamo na cānyaḥ / na nārado nāpi bhṛgurvasiṣṭho na vighnapo nāpi balyādayaśca
40 ॥ न वै विराटो नापि भीमः शनिश्च न पुष्करो न कशेरुस्तथैव । न किन्नराः पितरो नैव देवा गन्धर्वमुख्या नापि वा तुष्यसंज्ञाः
40 // na vai virāṭo nāpi bhīmaḥ śaniśca na puṣkaro na kaśerustathaiva / na kinnarāḥ pitaro naiva devā gandharvamukhyā nāpi vā tuṣyasaṃjñāḥ
41 ॥ न वै क्षितीशा न च मानुषाश्च विष्णोर्न जानन्ति किमत्र चान्ये । मत्तोधमः कोचिगुणेन ब्रह्मा समो हि तस्य ब्रह्मणो मातरिश्व
41 // na vai kṣitīśā na ca mānuṣāśca viṣṇorna jānanti kimatra cānye / mattodhamaḥ kociguṇena brahmā samo hi tasya brahmaṇo mātariśva
42 ॥ तौ वै विरागे हरिभक्तिभावे धृतिस्तितिप्राणबलेषुयोगे । बुद्धौ समानौ संसृतौ मोक्षकाले परस्पराधारसमन्वितौ च
42 // tau vai virāge haribhaktibhāve dhṛtistitiprāṇabaleṣuyoge / buddhau samānau saṃsṛtau mokṣakāle parasparādhārasamanvitau ca
43 ॥ अन्नाभिमानं ब्रह्म चाहुर्मुरारिं जीवाभिमानं वायुमाहुर्महान्तः । न शक्तोसौ ब्रह्मदेवो विवस्तुं वायुं विना संसृतावेव नित्यम्
43 // annābhimānaṃ brahma cāhurmurāriṃ jīvābhimānaṃ vāyumāhurmahāntaḥ / na śaktosau brahmadevo vivastuṃ vāyuṃ vinā saṃsṛtāveva nityam
44 ॥ न तं विना मातरिश्वा च वस्तुमन्योन्यमाप्तिः कालतो न्यूनता च । यदा महत्तत्त्वनि यामकोभूद्ब्रह्माण्डान्तस्थूलसृष्टौ महात्मा
44 // na taṃ vinā mātariśvā ca vastumanyonyamāptiḥ kālato nyūnatā ca / yadā mahattattvani yāmakobhūdbrahmāṇḍāntasthūlasṛṣṭau mahātmā
45 ॥ तदा वायुर्नाशकद्वै महात्मा बाह्ये सृष्टौ कालभेदेन चास्ति । सरस्वती भारती ब्रह्मणस्तु संवत्सरानन्तरं संबभूव
45 // tadā vāyurnāśakadvai mahātmā bāhye sṛṣṭau kālabhedena cāsti / sarasvatī bhāratī brahmaṇastu saṃvatsarānantaraṃ saṃbabhūva
46 ॥ यदा दशाब्दाः समतीता महात्मा तदा वायुः समभूल्लोकपूज्यः । किञ्चिन्न्यूनत्वं स्थूलसृष्टौ महात्मन्नैतावता वानयोः सौम्यहानिः
46 // yadā daśābdāḥ samatītā mahātmā tadā vāyuḥ samabhūllokapūjyaḥ / kiñcinnyūnatvaṃ sthūlasṛṣṭau mahātmannaitāvatā vānayoḥ saumyahāniḥ
47 ॥ सरस्वती वत्सरात्संबभूव ह्यनन्तरं ब्रह्मणो जन्मकालात् । गिरः सकाशात्कालतो न्यूनतास्ति वायोस्तदा ह्यधमत्त्वे क्षतिः का
47 // sarasvatī vatsarātsaṃbabhūva hyanantaraṃ brahmaṇo janmakālāt / giraḥ sakāśātkālato nyūnatāsti vāyostadā hyadhamattve kṣatiḥ kā
48 ॥ वायोरनन्तरं वाणी ह्यभूत्संवत्सरात्परम् । यावत्पश्चाज्जनिस्तावत्पूर्वदेहक्षयो भवेत्
48 // vāyoranantaraṃ vāṇī hyabhūtsaṃvatsarātparam / yāvatpaścājjanistāvatpūrvadehakṣayo bhavet
49 ॥ शेषस्त्विन्द्रो रुद्र एते त्रयश्च समा ह्येते ज्ञानबलादिकेष्वपि तथापि तेषां कालतो न्यूनतास्ति कालोपि तेषां द्विव्येसहस्रवर्षम्
49 // śeṣastvindro rudra ete trayaśca samā hyete jñānabalādikeṣvapi tathāpi teṣāṃ kālato nyūnatāsti kālopi teṣāṃ dvivyesahasravarṣam
50 ॥ अनन्तरुद्रो ब्रह्मवायू यथा वा तथा ज्ञेयो नैव हानिः स्वरूपे । स्थूलस्य सृष्टौ बाह्यसृष्टौ महात्मन्कालान्न्यूनत्वं स मया नैव चिन्त्यः
50 // anantarudro brahmavāyū yathā vā tathā jñeyo naiva hāniḥ svarūpe / sthūlasya sṛṣṭau bāhyasṛṣṭau mahātmankālānnyūnatvaṃ sa mayā naiva cintyaḥ
51 ॥ तेषां सकाशाद्वारुणी पार्वती च सौपर्णीनाम्नी तिस्त्र एता महात्मन् । दशाब्देभ्योनन्तरं संबभूवुः सरस्वती भारतीवच्च बोध्या
51 // teṣāṃ sakāśādvāruṇī pārvatī ca sauparṇīnāmnī tistra etā mahātman / daśābdebhyonantaraṃ saṃbabhūvuḥ sarasvatī bhāratīvacca bodhyā
52 ॥ इन्द्रो वरो रुद्रभार्यादिकेभ्य एवं ज्ञानं सर्वदा देह्यमन्दम् । एवं ज्ञानं यस्य भवेच्च लोके स वै ज्ञानी वेदवेद्यः स एव
52 // indro varo rudrabhāryādikebhya evaṃ jñānaṃ sarvadā dehyamandam / evaṃ jñānaṃ yasya bhavecca loke sa vai jñānī vedavedyaḥ sa eva
53 ॥ न वै ज्ञानीत्यन्तरं यो न वेद स वेदवादी न च वेदपाठकः
53 // na vai jñānītyantaraṃ yo na veda sa vedavādī na ca vedapāṭhakaḥ
54 ॥ वेदाक्षराणि यावन्ति पठितानि द्विजातिभिः । तावन्ति हरिनामानि प्रियाणि च हरेःसदा
54 // vedākṣarāṇi yāvanti paṭhitāni dvijātibhiḥ / tāvanti harināmāni priyāṇi ca hareḥsadā
55 ॥ मम स्वामी हरिर्नित्यं दासोहं सर्वदा हरेः । ब्रह्माद्या देवताः सर्वा गुरवो मे यथाक्रमम्
55 // mama svāmī harirnityaṃ dāsohaṃ sarvadā hareḥ / brahmādyā devatāḥ sarvā guravo me yathākramam
56 ॥ एतेषां च हरिः स्वामी वेदे सर्वत्र गीयते । एवं जानंस्तु यो वेदान्संपठेत्स द्विजोत्तमः
56 // eteṣāṃ ca hariḥ svāmī vede sarvatra gīyate / evaṃ jānaṃstu yo vedānsaṃpaṭhetsa dvijottamaḥ
57 ॥ स वेदपाठको ज्ञेयस्तदन्ये वेदवादिनः । वेदभारभराक्रान्तः स वै ब्राह्मणगर्दभः
57 // sa vedapāṭhako jñeyastadanye vedavādinaḥ / vedabhārabharākrāntaḥ sa vai brāhmaṇagardabhaḥ
58 ॥ ज्ञानाभिमानी वेदमानी उभौ तु परस्परं ह्यूचतुः सर्वदैव । जलं वेदो यत्र वासो मुरारेराचार्याणां संगदोषाद्द्विजानाम्
58 // jñānābhimānī vedamānī ubhau tu parasparaṃ hyūcatuḥ sarvadaiva / jalaṃ vedo yatra vāso murārerācāryāṇāṃ saṃgadoṣāddvijānām
59 ॥ महापराधाः संति लोके महात्मन्सहस्रशः शतशः कोटिशश्च । हरिश्च तान्क्षमते सर्वदैव नामत्रयस्मरणाद्वै कुपालुः
59 // mahāparādhāḥ saṃti loke mahātmansahasraśaḥ śataśaḥ koṭiśaśca / hariśca tānkṣamate sarvadaiva nāmatrayasmaraṇādvai kupāluḥ
60 ॥ सर्वापराधाद्रहितं दानमानैर्युक्तं सदा तारतम्याच्च हीनम् । दृष्ट्वापराधं तस्य विष्णुर्महात्मा हाहाकारं कुरुते क्रोधबुद्ध्या
60 // sarvāparādhādrahitaṃ dānamānairyuktaṃ sadā tāratamyācca hīnam / dṛṣṭvāparādhaṃ tasya viṣṇurmahātmā hāhākāraṃ kurute krodhabuddhyā
61 ॥ उत्तिष्ठ गोविन्द सुवेदवेद्य सोव्यात्कृताख्यो मयि सम्यक् प्रसीद । भो केशवोत्तिष्ठ सुखस्वरूप सृष्टौ व्यये वर्तयितुं समर्थः
61 // uttiṣṭha govinda suvedavedya sovyātkṛtākhyo mayi samyak prasīda / bho keśavottiṣṭha sukhasvarūpa sṛṣṭau vyaye vartayituṃ samarthaḥ
62 ॥ सृष्ट्वा ब्रह्माणं प्रेरयेत्पूज्यसृष्टौ सृष्ट्वा रुद्रं प्रेरयेत्संहृतौ च । प्राप्तव्ययोग्यान्ब्रह्मशेषादिदेवान्दृष्ट्वादृष्ट्वा देहि मोक्षं च सम्यक्
62 // sṛṣṭvā brahmāṇaṃ prerayetpūjyasṛṣṭau sṛṣṭvā rudraṃ prerayetsaṃhṛtau ca / prāptavyayogyānbrahmaśeṣādidevāndṛṣṭvādṛṣṭvā dehi mokṣaṃ ca samyak
63 ॥ हरे मुरारे स्वापहीनाद्य तिष्ठ कल्पा दिकानन्तरज्ञान (रं बुद्धि) (जान) हीनात् । सम्यग् दृष्ट्वा कर्मदृष्ट्या महात्मल्लंब्धं तमो दाहि दुः खस्वरूपम्
63 // hare murāre svāpahīnādya tiṣṭha kalpā dikānantarajñāna (raṃ buddhi) (jāna) hīnāt / samyag dṛṣṭvā karmadṛṣṭyā mahātmallaṃbdhaṃ tamo dāhi duḥ khasvarūpam
64 ॥ दैत्यादिकान्दुः खमतीन्ह यस्मात्तमस्यन्धेसर्वदा चित्स्वरूपी । तस्मादाहुर्दुः स्वरूपी हरिस्त्वं दुः खस्वरूपात्त्वं च दुः खी हरे त्वम्
64 // daityādikānduḥ khamatīnha yasmāttamasyandhesarvadā citsvarūpī / tasmādāhurduḥ svarūpī haristvaṃ duḥ khasvarūpāttvaṃ ca duḥ khī hare tvam
65 ॥ उत्तिष्ठ नारायण वासुदेव ह्युत्तिष्ठ कृष्णाच्युत माधवेति । उत्तिष्ठ वैकुण्ठ दयार्द्रमूर्ते उत्तिष्ठ लक्ष्मीश नमोनमस्ते
65 // uttiṣṭha nārāyaṇa vāsudeva hyuttiṣṭha kṛṣṇācyuta mādhaveti / uttiṣṭha vaikuṇṭha dayārdramūrte uttiṣṭha lakṣmīśa namonamaste
66 ॥ उत्तिष्ठ मध्वेश सरस्वतीश उत्तिष्ठ रुद्रेश तथांबिकेश । उत्तिष्ठ चन्द्रेश तथा शचीश विप्रेश भक्तेश गवेश नित्यम्
66 // uttiṣṭha madhveśa sarasvatīśa uttiṣṭha rudreśa tathāṃbikeśa / uttiṣṭha candreśa tathā śacīśa vipreśa bhakteśa gaveśa nityam
67 ॥ शास्त्रप्रियोत्तिष्ठ ऋचि प्रियस्त्वं यजुः प्रियोत्तिष्ठ निदानमूर्ते । सामप्रियस्त्वं च तथा मुरारे अथर्ववेदप्रिय सर्वदा त्वम्
67 // śāstrapriyottiṣṭha ṛci priyastvaṃ yajuḥ priyottiṣṭha nidānamūrte / sāmapriyastvaṃ ca tathā murāre atharvavedapriya sarvadā tvam
68 ॥ गद्यप्रियस्त्वं च पुराणमूर्ते स्तुतिप्रियोत्तिष्ठ विचित्रमूर्ते । सुगायनप्रीतिकरस्त्वमेव ह्युतिष्ठ शीघ्रं कमला पतिस्त्वम्
68 // gadyapriyastvaṃ ca purāṇamūrte stutipriyottiṣṭha vicitramūrte / sugāyanaprītikarastvameva hyutiṣṭha śīghraṃ kamalā patistvam
69 ॥ एवं स्तुतो विष्णुरजः पुराणो ह्यतित्वरावानुत्थितो नित्यबद्धः
69 // evaṃ stuto viṣṇurajaḥ purāṇo hyatitvarāvānutthito nityabaddhaḥ