37 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे जीवस्य शुभाशुभगतिनिरूपणं नाम षट्चत्वारिंशोध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 47 गरुड उवाच । भगवन्देवदेवेश कृपया परया वद । दानं दानस्य माहात्म्यं वैतरण्याः प्रमाणकम्
37 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe jīvasya śubhāśubhagatinirūpaṇaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśodhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 47 garuḍa uvāca / bhagavandevadeveśa kṛpayā parayā vada / dānaṃ dānasya māhātmyaṃ vaitaraṇyāḥ pramāṇakam
1 ॥ श्रीकृष्ण उवाच । या सा वैतरणी नाम यममार्गे महासरित् । अगाधा दुस्तरा पापैर्दृष्टमात्रा भयावहा
1 // śrīkṛṣṇa uvāca / yā sā vaitaraṇī nāma yamamārge mahāsarit / agādhā dustarā pāpairdṛṣṭamātrā bhayāvahā
2 ॥ पूयशोणिततोयाढ्या मांसकर्दमसकुंला । पापिनञ्चागतान्दृष्ट्वा नानाभयसमावृता
2 // pūyaśoṇitatoyāḍhyā māṃsakardamasakuṃlā / pāpinañcāgatāndṛṣṭvā nānābhayasamāvṛtā
3 ॥ क्वाथ्यते सत्वरं तोयं पात्रमध्ये घृतं यथा । क्रिमिभिः सङ्कुलं पूयं वज्रतुण्डैः समावृतम्
3 // kvāthyate satvaraṃ toyaṃ pātramadhye ghṛtaṃ yathā / krimibhiḥ saṅkulaṃ pūyaṃ vajratuṇḍaiḥ samāvṛtam
4 ॥ शिशुमारैश्च मकरैर्वज्रकर्तरिकायुतैः । अन्यैश्च जलजीवैश्च हिंसकैर्मांसभेदिभिः
4 // śiśumāraiśca makarairvajrakartarikāyutaiḥ / anyaiśca jalajīvaiśca hiṃsakairmāṃsabhedibhiḥ
5 ॥ उद्यान्ति द्वादशादित्याः प्रलयान्ते तथा हि ते । तपन्ति तत्र वै मर्त्याः क्रन्द मानास्तु पापिनः
5 // udyānti dvādaśādityāḥ pralayānte tathā hi te / tapanti tatra vai martyāḥ kranda mānāstu pāpinaḥ
6 ॥ हा भ्रातः पुत्र तातेति प्रलपन्ति मुहुर्मुहुः । विचरन्ति निमज्जन्ति ग्लानिं गच्छन्ति जन्तवः
6 // hā bhrātaḥ putra tāteti pralapanti muhurmuhuḥ / vicaranti nimajjanti glāniṃ gacchanti jantavaḥ
7 ॥ चतुर्विधैः प्राणिगणैर्दृष्टा व्याप्ता महानदी । तरन्ति गोप्रदानेन त्वन्यथा च पतन्ति ते
7 // caturvidhaiḥ prāṇigaṇairdṛṣṭā vyāptā mahānadī / taranti gopradānena tvanyathā ca patanti te
8 ॥ मां नरा ये ऽवमन्यन्ते चाचार्यं गुरुमेव च । वृद्धानन्यांश्चापि मूढास्तेषां वासस्तु तत्र वै
8 // māṃ narā ye 'vamanyante cācāryaṃ gurumeva ca / vṛddhānanyāṃścāpi mūḍhāsteṣāṃ vāsastu tatra vai
9 ॥ पतिव्रतां साधुशीलामूढां धर्मेषु निश्चलाम् । परित्यजन्ति ये मूढास्तेषां वासस्तु सन्ततम्
9 // pativratāṃ sādhuśīlāmūḍhāṃ dharmeṣu niścalām / parityajanti ye mūḍhāsteṣāṃ vāsastu santatam
10 ॥ विश्वासप्रतिपन्नानां स्वामिमित्रतपस्विनाम् । स्त्रीबालविकलादीनां वधं कृत्वा पतन्ति हि । पच्यन्ते तत्र मध्ये तु क्रन्दमानास्तु पापिनः
10 // viśvāsapratipannānāṃ svāmimitratapasvinām / strībālavikalādīnāṃ vadhaṃ kṛtvā patanti hi / pacyante tatra madhye tu krandamānāstu pāpinaḥ
11 ॥ शान्तं बुभुक्षितं विप्रंयो विघ्नायोपसर्पति । क्रिमिभिर्भक्ष्यते तत्र यावदाभूतसंप्लवम्
11 // śāntaṃ bubhukṣitaṃ vipraṃyo vighnāyopasarpati / krimibhirbhakṣyate tatra yāvadābhūtasaṃplavam
12 ॥ ब्राह्मणाय प्रतीश्रुत्य यमार्थं न ददाति तम् । आहूय नास्ति यो ब्रूयात्तस्य वासस्तु तत्र वै
12 // brāhmaṇāya pratīśrutya yamārthaṃ na dadāti tam / āhūya nāsti yo brūyāttasya vāsastu tatra vai
13 ॥ अग्निदो गरदश्चैव कूटसाक्षी च मद्यपः । यज्ञविध्वंसकश्चैव राज्ञीगामी च पैशुनः
13 // agnido garadaścaiva kūṭasākṣī ca madyapaḥ / yajñavidhvaṃsakaścaiva rājñīgāmī ca paiśunaḥ
14 ॥ कथाभङ्गकरश्चैव स्वयन्दत्ता पहारकः । क्षेत्रसेतुविभेदी च परदारप्रधर्षकः
14 // kathābhaṅgakaraścaiva svayandattā pahārakaḥ / kṣetrasetuvibhedī ca paradārapradharṣakaḥ
15 ॥ ब्राह्मणो रसविक्रेता तथा यो वृषलीपतिः । गोधनस्य तृषार्तस्य वाप्या भेदं करोति यः
15 // brāhmaṇo rasavikretā tathā yo vṛṣalīpatiḥ / godhanasya tṛṣārtasya vāpyā bhedaṃ karoti yaḥ
16 ॥ कन्याविदूषकश्चैव दानं दत्त्वानुतापकः । शूबद्रस्तु कपिलापायी ब्राह्मणो मांसभोजनः
16 // kanyāvidūṣakaścaiva dānaṃ dattvānutāpakaḥ / śūbadrastu kapilāpāyī brāhmaṇo māṃsabhojanaḥ
17 ॥ एते वसन्ति सततं मा विचारं कृथाः क्वचित् । कृपणो नास्तिकः क्षुद्रः स तस्यां निवसेत्खग
17 // ete vasanti satataṃ mā vicāraṃ kṛthāḥ kvacit / kṛpaṇo nāstikaḥ kṣudraḥ sa tasyāṃ nivasetkhaga
18 ॥ सदामर्षो सदा क्रोधी निजवाक्यप्रमाणकृत् । परोक्त्युच्छेदको नित्यं वैतरण्या वसेच्चिरम्
18 // sadāmarṣo sadā krodhī nijavākyapramāṇakṛt / paroktyucchedako nityaṃ vaitaraṇyā vasecciram
19 ॥ यस्त्वहङ्कारवान्पापी स्वविकत्थनकारकः । कृतघ्नो गर्भसन्तापी वैतरण्यां स मज्जति
19 // yastvahaṅkāravānpāpī svavikatthanakārakaḥ / kṛtaghno garbhasantāpī vaitaraṇyāṃ sa majjati
20 ॥ कदापि भाग्ययोगेन तरणेच्छा भवेद्यदि । सानुकूला भवेद्येन तदाकर्णय काश्यप
20 // kadāpi bhāgyayogena taraṇecchā bhavedyadi / sānukūlā bhavedyena tadākarṇaya kāśyapa
21 ॥ अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते दिनोदये । चन्द्रसूर्योपरागे वा संक्रान्तौ दर्शवासरे
21 // ayane viṣuve puṇye vyatīpāte dinodaye / candrasūryoparāge vā saṃkrāntau darśavāsare
22 ॥ अन्येषु पुण्यकालेषु दीयते दानमुत्तमम् । यदा तदा भवेद्वापि श्राद्धा दानं प्रति ध्रुवम्
22 // anyeṣu puṇyakāleṣu dīyate dānamuttamam / yadā tadā bhavedvāpi śrāddhā dānaṃ prati dhruvam
23 ॥ तदैब दानकालः स्याद्यतः सम्पत्तिरस्थिरा । अनित्यानि शरीराणि विभवो नैव शाश्वतः
23 // tadaiba dānakālaḥ syādyataḥ sampattirasthirā / anityāni śarīrāṇi vibhavo naiva śāśvataḥ
24 ॥ नित्यं सन्निहितो मृत्युः कर्तव्यो धर्मसंगहः । कृष्णां वा पाटलां वापि कुर्याद्वैतरणीं शुभाम्
24 // nityaṃ sannihito mṛtyuḥ kartavyo dharmasaṃgahaḥ / kṛṣṇāṃ vā pāṭalāṃ vāpi kuryādvaitaraṇīṃ śubhām
25 ॥ स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां कांस्यपात्रोपदोहनीम् । कृष्णवस्त्रयुगाच्छन्नां सप्तधान्यसमन्विताम्
25 // svarṇaśṛṅgīṃ raupyakhurāṃ kāṃsyapātropadohanīm / kṛṣṇavastrayugācchannāṃ saptadhānyasamanvitām
26 ॥ कार्पासद्रोणशिखरे आसीनं ताम्रभाजने । यमं हैमं प्रकुर्वीत लोहदण्डसमन्वितम् । इक्षुदण्डमयं बद्ध्वा प्लवं सुदृढबन्धनैः
26 // kārpāsadroṇaśikhare āsīnaṃ tāmrabhājane / yamaṃ haimaṃ prakurvīta lohadaṇḍasamanvitam / ikṣudaṇḍamayaṃ baddhvā plavaṃ sudṛḍhabandhanaiḥ
27 ॥ उडुपोपरि तां धेनुं सूर्यदेहसमुद्भवाम् । कृत्वा प्रकल्पयेद्विप्रश्छत्रोपानहसंयुतम्
27 // uḍupopari tāṃ dhenuṃ sūryadehasamudbhavām / kṛtvā prakalpayedvipraśchatropānahasaṃyutam
28 ॥ अङ्गुलीयकवासांसि ब्राह्मणाय निवेदयेत् । इममुच्चारयेन्मन्त्रं संगृह्य सजलान्कुशान्
28 // aṅgulīyakavāsāṃsi brāhmaṇāya nivedayet / imamuccārayenmantraṃ saṃgṛhya sajalānkuśān
29 ॥ यमद्वारे महाघोरे श्रुत्वा वैतरणीं तदीम् । तर्तुकामो ददाम्येनां तुभ्यं वैतरणीं नमः
29 // yamadvāre mahāghore śrutvā vaitaraṇīṃ tadīm / tartukāmo dadāmyenāṃ tubhyaṃ vaitaraṇīṃ namaḥ
30 ॥ गावो मे अग्रतः सन्तु गावो मे सन्तु पार्श्वतः । गावो मे हृदये सन्तु गवां मध्ये वसाम्यहम्
30 // gāvo me agrataḥ santu gāvo me santu pārśvataḥ / gāvo me hṛdaye santu gavāṃ madhye vasāmyaham
31 ॥ विष्णुरूप द्विजश्रेष्ठ मामुद्धर महीसुर । सदक्षिणा मया दत्ता तुभ्यं वैतरणीनमः
31 // viṣṇurūpa dvijaśreṣṭha māmuddhara mahīsura / sadakṣiṇā mayā dattā tubhyaṃ vaitaraṇīnamaḥ
32 ॥ धर्मराजञ्च सर्वेशं वैतरण्याख्यधेनुकाम् । सर्वं प्रदक्षिणीकृत्य ब्राह्मणाय निवेदयेत्
32 // dharmarājañca sarveśaṃ vaitaraṇyākhyadhenukām / sarvaṃ pradakṣiṇīkṛtya brāhmaṇāya nivedayet
33 ॥ पुच्छं संगृह्य धेन्वाश्च अग्रे कृत्वा तु वै व्दिजम् । धेनुके त्वं प्रतीक्षस्व यमद्वारे महाभये
33 // pucchaṃ saṃgṛhya dhenvāśca agre kṛtvā tu vai vdijam / dhenuke tvaṃ pratīkṣasva yamadvāre mahābhaye
34 ॥ उत्तारणाय देवेशि वैतरण्ये नमो ऽस्तु ते । अनुव्रजेत्तु गच्छन्तं सर्वं तस्य गृहं नयेत्
34 // uttāraṇāya deveśi vaitaraṇye namo 'stu te / anuvrajettu gacchantaṃ sarvaṃ tasya gṛhaṃ nayet
35 ॥ एवं कृते वैनतेय सा सरित्सुतरा भवेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति यो दद्याद्भुवि मानवः
35 // evaṃ kṛte vainateya sā saritsutarā bhavet / sarvānkāmānavāpnoti yo dadyādbhuvi mānavaḥ
36 ॥ सुकृतस्य प्रभावेण सुखञ्चेह परत्र च । स्वस्थे सहस्रगुणितमातुरे शतसंमितम्
36 // sukṛtasya prabhāveṇa sukhañceha paratra ca / svasthe sahasraguṇitamāture śatasaṃmitam
37 ॥ मृतस्यैव तु यद्दानं परोक्षे तत्समं स्मृतम् । स्वहस्तेन ततो देयं मृते कः कस्य दास्यती
37 // mṛtasyaiva tu yaddānaṃ parokṣe tatsamaṃ smṛtam / svahastena tato deyaṃ mṛte kaḥ kasya dāsyatī
38 ॥ दानधर्मविहीनानां कृपणैर्जीवेतक्षितैः । अस्थिरेण शरीरेण स्थिरं कर्म समाचरेत्
38 // dānadharmavihīnānāṃ kṛpaṇairjīvetakṣitaiḥ / asthireṇa śarīreṇa sthiraṃ karma samācaret
39 ॥ अवश्यमेव यास्यन्ति प्राणाः प्राघुणि (घूर्णि) का इव
39 // avaśyameva yāsyanti prāṇāḥ prāghuṇi (ghūrṇi) kā iva
40 ॥ इतीदमुक्तं तव पक्षिराज विडम्बनं जन्तुगणस्य सर्वम् । प्रेतस्य मोक्षाय तदौद्ध्वन्दैहिकं हिताय लोकस्य चरेच्छुभाय तु
40 // itīdamuktaṃ tava pakṣirāja viḍambanaṃ jantugaṇasya sarvam / pretasya mokṣāya tadauddhvandaihikaṃ hitāya lokasya carecchubhāya tu
41 ॥ सूत उवाच । एवं विप्राः समाद्दिष्टो विष्णुना प्रभविष्णुना । गरुड प्रेतचरितं श्रुत्वा सन्तुष्टिमागतः
41 // sūta uvāca / evaṃ viprāḥ samāddiṣṭo viṣṇunā prabhaviṣṇunā / garuḍa pretacaritaṃ śrutvā santuṣṭimāgataḥ
42 ॥ व्रततीर्थादिकं सर्वं पुनः पप्रच्छ केशवम् । ध्यात्वा मनसि सर्वेशं सर्वकारणकारणम्
42 // vratatīrthādikaṃ sarvaṃ punaḥ papraccha keśavam / dhyātvā manasi sarveśaṃ sarvakāraṇakāraṇam
43 ॥ ऋषयः सर्वमेवैतज्जन्तूनां प्रभवादिकम् । मरणं जन्म च तथा प्रेतत्वञ्चौर्ध्वदैहिकम्
43 // ṛṣayaḥ sarvamevaitajjantūnāṃ prabhavādikam / maraṇaṃ janma ca tathā pretatvañcaurdhvadaihikam
44 ॥ मया प्रोक्तं वै मुक्त्यै निदानं चैव सर्वशः । लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः । येषामिन्दीवरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः
44 // mayā proktaṃ vai muktyai nidānaṃ caiva sarvaśaḥ / lābhasteṣāṃ jayasteṣāṃ kutasteṣāṃ parājayaḥ / yeṣāmindīvaraśyāmo hṛdayastho janārdanaḥ
45 ॥ धर्मो जयति नाधर्मः सत्यं जयति नानृतम् । क्षमा जयति न क्रोधो विष्णुर्जयति नासुराः
45 // dharmo jayati nādharmaḥ satyaṃ jayati nānṛtam / kṣamā jayati na krodho viṣṇurjayati nāsurāḥ
46 ॥ विष्णुर्माता पिता विष्णुर्विष्णुः स्वजनबान्धवाः । येषामेव स्थिरा बुद्धिर्न तेषां दुर्गतिर्भवेत्
46 // viṣṇurmātā pitā viṣṇurviṣṇuḥ svajanabāndhavāḥ / yeṣāmeva sthirā buddhirna teṣāṃ durgatirbhavet
47 ॥ मङ्गलं भगवान्विष्णुर्मङ्गलं गरुडध्वजः । मङ्गलं पुण्डरीकाक्षो मङ्गलायतनं हरिः
47 // maṅgalaṃ bhagavānviṣṇurmaṅgalaṃ garuḍadhvajaḥ / maṅgalaṃ puṇḍarīkākṣo maṅgalāyatanaṃ hariḥ
48 ॥ हरिर्भागीरथी विप्रा विप्रा भागीरथी हरिः । भागीरथी हरिर्विप्राः सारमेतज्जगत्त्रये
48 // harirbhāgīrathī viprā viprā bhāgīrathī hariḥ / bhāgīrathī harirviprāḥ sārametajjagattraye
49 ॥ इति सूतमुखोद्गीर्णां सर्वशास्त्रार्थमण्डिताम् । वैष्णविं वाक्सुधां पीत्वा ऋषयस्तुष्टिमाययुः
49 // iti sūtamukhodgīrṇāṃ sarvaśāstrārthamaṇḍitām / vaiṣṇaviṃ vāksudhāṃ pītvā ṛṣayastuṣṭimāyayuḥ
50 ॥ प्रशशंसुस्तथान्योन्यं सूतं सर्वार्थदर्शिनम् । प्रहर्षमतुलं प्रापुर्मुनयः शौनकादयः
50 // praśaśaṃsustathānyonyaṃ sūtaṃ sarvārthadarśinam / praharṣamatulaṃ prāpurmunayaḥ śaunakādayaḥ
51 ॥ अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोपि वा । यः स्मरेत्पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरं शुचिः
51 // apavitraḥ pavitro vā sarvāvasthāṃ gatopi vā / yaḥ smaretpuṇḍarīkākṣaṃ sa bāhyābhyantaraṃ śuciḥ