78 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे भीष्म युधिष्ठिरसंवादे प्रेतत्वोत्पत्तितन्मुक्तिपेञ्चप्रेतोपाख्यान निरूपणं नाम द्वाविंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 23 गरुड उवाच । किङ्किं कुर्वन्ति वै प्रेताः पिशाचत्वेव्यवस्थिताः । वदन्ति वा कदाचित्किं तद्वदस्व सुरेश्वर
78 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe bhīṣma yudhiṣṭhirasaṃvāde pretatvotpattitanmuktipeñcapretopākhyāna nirūpaṇaṃ nāma dvāviṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 23 garuḍa uvāca / kiṅkiṃ kurvanti vai pretāḥ piśācatvevyavasthitāḥ / vadanti vā kadācitkiṃ tadvadasva sureśvara
1 ॥ श्रीभगवानुवाच । तेषां स्वरूपं वक्ष्यामि चिह्नं स्वप्नं यथातथम् । क्षुत्पिपासार्दितास्ते वै प्रविशेयुः स्ववेश्मनि
1 // śrībhagavānuvāca / teṣāṃ svarūpaṃ vakṣyāmi cihnaṃ svapnaṃ yathātatham / kṣutpipāsārditāste vai praviśeyuḥ svaveśmani
2 ॥ प्रतिष्ठा वायुदेहेषु शयानांस्तु स्ववंशजान् । तत्र यच्छन्ति लिङ्गानि दर्शयन्ति खगेश्वर
2 // pratiṣṭhā vāyudeheṣu śayānāṃstu svavaṃśajān / tatra yacchanti liṅgāni darśayanti khageśvara
3 ॥ स्वपुत्रस्वकलत्राणि स्वबन्धुन्तत्र गच्छति । हयो गजो वृषो मर्त्योदृश्यते विकृताननः
3 // svaputrasvakalatrāṇi svabandhuntatra gacchati / hayo gajo vṛṣo martyodṛśyate vikṛtānanaḥ
4 ॥ शयानं विपरीतं तु आत्मानं च विपर्ययम् । उत्थितः पश्यति यस्तु तद्विन्द्यात्प्रेतनिर्मितम्
4 // śayānaṃ viparītaṃ tu ātmānaṃ ca viparyayam / utthitaḥ paśyati yastu tadvindyātpretanirmitam
5 ॥ स्वप्ने नरौ हि निगडैर्बध्यते बहुधा यदि । अन्नं च याचते स्वप्ने कुवेषः पूर्वजो मृतः
5 // svapne narau hi nigaḍairbadhyate bahudhā yadi / annaṃ ca yācate svapne kuveṣaḥ pūrvajo mṛtaḥ
6 ॥ स्वप्ने यो भुज्यमानस्य गृहीत्वान्नं पलायते । आत्मनस्तु परो वापि तृषार्तस्तु जलं पिबेत्
6 // svapne yo bhujyamānasya gṛhītvānnaṃ palāyate / ātmanastu paro vāpi tṛṣārtastu jalaṃ pibet
7 ॥ वृषभारोहणं स्वप्ने वृषभैः सह गच्छति । उत्पत्य गगनं याति तीर्थे याति क्षुधातुरः
7 // vṛṣabhārohaṇaṃ svapne vṛṣabhaiḥ saha gacchati / utpatya gaganaṃ yāti tīrthe yāti kṣudhāturaḥ
8 ॥ स्ववाचा वदते यस्तु गोवृषद्विजावाजिषु । लिङ्गे गजे तथा देवे भूते प्रेते निशाचरे
8 // svavācā vadate yastu govṛṣadvijāvājiṣu / liṅge gaje tathā deve bhūte prete niśācare
9 ॥ स्वप्नमध्ये तु पक्षीन्द्र प्रेतलिङ्गान्यनेकधा । स्वकलत्रं स्वबन्धुं वा स्वसुतं स्वपतिं विभुम् । विद्यमानं मृतं पश्येत्प्रेतदोषेण निश्चितम्
9 // svapnamadhye tu pakṣīndra pretaliṅgānyanekadhā / svakalatraṃ svabandhuṃ vā svasutaṃ svapatiṃ vibhum / vidyamānaṃ mṛtaṃ paśyetpretadoṣeṇa niścitam
10 ॥ याचते यः परं स्वप्ने क्षुत्तृड्भ्यां च परिप्लुतः । तीर्थे गत्वा दहेत्पिण्डान्प्रेतदौषैर्न संशयः
10 // yācate yaḥ paraṃ svapne kṣuttṛḍbhyāṃ ca pariplutaḥ / tīrthe gatvā dahetpiṇḍānpretadauṣairna saṃśayaḥ
11 ॥ निर्गच्छेद्वा गृहाद्वापि स्वप्ने पुत्रस्तथा पशुः । पिता भ्राता कलत्रं च प्रेतदोषैस्तु पश्यति
11 // nirgacchedvā gṛhādvāpi svapne putrastathā paśuḥ / pitā bhrātā kalatraṃ ca pretadoṣaistu paśyati
12 ॥ चिह्नान्येतानि पक्षीन्द्र प्रायश्चित्तं निवेदयेत् । कृत्वा स्नानं गृहे तीर्थे श्रीवृक्षे तर्पणं जलैः
12 // cihnānyetāni pakṣīndra prāyaścittaṃ nivedayet / kṛtvā snānaṃ gṛhe tīrthe śrīvṛkṣe tarpaṇaṃ jalaiḥ
13 ॥ कृष्णधान्यानि पूजां च प्रदद्याद्वेदपारगे । होमं कुर्याद्यथाशक्ति सम्पूर्णं वाचयेत्सुधीः
13 // kṛṣṇadhānyāni pūjāṃ ca pradadyādvedapārage / homaṃ kuryādyathāśakti sampūrṇaṃ vācayetsudhīḥ
14 ॥ एतद्धि श्रद्धया यस्तु प्रेतलिङ्गनिदर्शनम् । पठते शृणुते वापि प्रेतचिह्नं विनश्यति
14 // etaddhi śraddhayā yastu pretaliṅganidarśanam / paṭhate śṛṇute vāpi pretacihnaṃ vinaśyati
