32 ॥ इत श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाक्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्तवर्णधर्मनिरूपणं नाम चतुर्नवतितमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 95 याज्ञवल्क्य उवाच । शृण्वन्तु मुनयो धर्मान् गृहस्थस्य यतव्रताः । गुरवे च धनं दत्त्वा स्नात्वा च तदनुज्ञया
32 // ita śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākye ācārakāṇḍe yājñavalkyoktavarṇadharmanirūpaṇaṃ nāma caturnavatitamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 95 yājñavalkya uvāca / śṛṇvantu munayo dharmān gṛhasthasya yatavratāḥ / gurave ca dhanaṃ dattvā snātvā ca tadanujñayā
1 ॥ समापितब्रह्मचर्यो लक्षण्यां स्त्रियमुद्वहेत् । अनन्यपूर्विकां कान्तामसपिण्डां यवीयसीम्
1 // samāpitabrahmacaryo lakṣaṇyāṃ striyamudvahet / ananyapūrvikāṃ kāntāmasapiṇḍāṃ yavīyasīm
2 ॥ अरोगिणीं भ्रातृमतीमसमानार्षगोत्रजाम् । पञ्चमात्सप्तमादूर्ध्वं मातृतः पितृतस्तथा
2 // arogiṇīṃ bhrātṛmatīmasamānārṣagotrajām / pañcamātsaptamādūrdhvaṃ mātṛtaḥ pitṛtastathā
3 ॥ दशपूरुषविख्याताच्छ्रोत्रियाणां महाकुलात् । सवर्णः श्रोत्रियो विद्वान्वरो दोषान्वितो न च
3 // daśapūruṣavikhyātācchrotriyāṇāṃ mahākulāt / savarṇaḥ śrotriyo vidvānvaro doṣānvito na ca
4 ॥ यदुच्यते द्विजातीनां शूद्राद्दारोपसंग्रहः । न तन्मम मतं यस्मात्तत्रायं जायते स्वयम्
4 // yaducyate dvijātīnāṃ śūdrāddāropasaṃgrahaḥ / na tanmama mataṃ yasmāttatrāyaṃ jāyate svayam
5 ॥ तिस्रो वर्णानुपूर्व्येण द्वे तथैका यथाक्रमम् । ब्राह्मणक्षत्त्रियविशां भार्याः स्वा शूद्रजन्मनः
5 // tisro varṇānupūrvyeṇa dve tathaikā yathākramam / brāhmaṇakṣattriyaviśāṃ bhāryāḥ svā śūdrajanmanaḥ
6 ॥ ब्राह्मो विवाह आहूय दीयते शक्त्यलङ्कृता । तज्जः पुनात्युभयतः पुरुषोनेकविंशतिम्
6 // brāhmo vivāha āhūya dīyate śaktyalaṅkṛtā / tajjaḥ punātyubhayataḥ puruṣonekaviṃśatim
7 ॥ यज्ञस्थायर्त्विजे दैवमादायार्षस्तु गोयुगम् । चतुर्दश प्रथमजः पुनात्युत्तरजश्च षटू
7 // yajñasthāyartvije daivamādāyārṣastu goyugam / caturdaśa prathamajaḥ punātyuttarajaśca ṣaṭū
8 ॥ इत्युक्त्वा चरतां धर्मं सह या दीयते ऽर्थिने । स कायः पावयेत्तज्जः षड्वंश्यानात्मना सह
8 // ityuktvā caratāṃ dharmaṃ saha yā dīyate 'rthine / sa kāyaḥ pāvayettajjaḥ ṣaḍvaṃśyānātmanā saha
9 ॥ आसुरो द्रविणादानाद्गान्धर्वः समयान्मिथः । राक्षसो युद्धहरणात्पैशाचः कन्यकाच्छलात्
9 // āsuro draviṇādānādgāndharvaḥ samayānmithaḥ / rākṣaso yuddhaharaṇātpaiśācaḥ kanyakācchalāt
10 ॥ चत्वारो ब्राह्मणस्याद्यास्तथा गान्धर्वराक्षसौ । राज्ञस्तथासुरो वैश्ये शूद्रे चान्त्यस्तु गर्हितः
10 // catvāro brāhmaṇasyādyāstathā gāndharvarākṣasau / rājñastathāsuro vaiśye śūdre cāntyastu garhitaḥ
11 ॥ पाणिर्ग्राह्यः सवर्णासु गृह्णीत क्षत्त्रिया शरम् । वैश्या प्रतोदमादद्याद्वेदने चाग्रजन्मनः
11 // pāṇirgrāhyaḥ savarṇāsu gṛhṇīta kṣattriyā śaram / vaiśyā pratodamādadyādvedane cāgrajanmanaḥ
12 ॥ पिता पितामहो भ्राता सकुल्यो जननी तथा । कन्याप्रदः पूर्वनाशे प्रकृतीस्थः परः परः
12 // pitā pitāmaho bhrātā sakulyo jananī tathā / kanyāpradaḥ pūrvanāśe prakṛtīsthaḥ paraḥ paraḥ
13 ॥ अप्रयच्छन्समाप्नोति भ्रूणहत्यामृतावृतौ । एषामभावे दातॄणां कन्या कुर्यात् स्वयंवरम्
13 // aprayacchansamāpnoti bhrūṇahatyāmṛtāvṛtau / eṣāmabhāve dātṝṇāṃ kanyā kuryāt svayaṃvaram
14 ॥ सकृत्प्रदीयते कन्या हरंस्तां चोरदण्डभाक् । अदुष्टां हि त्यजन्दण्ड्यः सुदुष्टां तु परित्यजेत्
14 // sakṛtpradīyate kanyā haraṃstāṃ coradaṇḍabhāk / aduṣṭāṃ hi tyajandaṇḍyaḥ suduṣṭāṃ tu parityajet
15 ॥ अपुत्रा गुबपुज्ञातो देवरः पुत्रकान्यगा । सपिण्डो वा समोत्रो वा घृताभ्यक्त ऋतावियात्
15 // aputrā gubapujñāto devaraḥ putrakānyagā / sapiṇḍo vā samotro vā ghṛtābhyakta ṛtāviyāt
16 ॥ आगर्भसम्भवं गच्छेत्पतितस्त्वन्यथा भवेत् । अनेन विधिना जात क्षेत्रपस्य भवेत्सुतः
16 // āgarbhasambhavaṃ gacchetpatitastvanyathā bhavet / anena vidhinā jāta kṣetrapasya bhavetsutaḥ
17 ॥ हृताधिकारां मलिनां पिण्डमात्रोपसेविनीम् । परिभूतामधः शय्यां वासयेद्य्वभिचारिणीम्
17 // hṛtādhikārāṃ malināṃ piṇḍamātropasevinīm / paribhūtāmadhaḥ śayyāṃ vāsayedyvabhicāriṇīm
18 ॥ सोमः शौचं ददौ तासां गन्धर्वश्च सुभां गिरम् । पावकः सर्वमेध्यत्वं मेध्या वै योषितो यतः
18 // somaḥ śaucaṃ dadau tāsāṃ gandharvaśca subhāṃ giram / pāvakaḥ sarvamedhyatvaṃ medhyā vai yoṣito yataḥ
19 ॥ व्यभिचारादृतौशुद्धिर्गर्भेत्यागं करोति च । गर्भभर्तृवधे तासां तथा महति पातके
19 // vyabhicārādṛtauśuddhirgarbhetyāgaṃ karoti ca / garbhabhartṛvadhe tāsāṃ tathā mahati pātake
20 ॥ सुरापि व्याधिता द्वेष्ट्री वन्ध्यार्थघ्न्यप्रियंवदा । अधिविन्ना च भर्तव्या महदेनोन्यथा भवेत्
20 // surāpi vyādhitā dveṣṭrī vandhyārthaghnyapriyaṃvadā / adhivinnā ca bhartavyā mahadenonyathā bhavet
21 ॥ यत्राविरोधो दम्पत्योस्त्रिवर्गस्तत्त्र वर्धते । मृते जीवति या पत्यौ या नान्यमुपगच्छति
21 // yatrāvirodho dampatyostrivargastattra vardhate / mṛte jīvati yā patyau yā nānyamupagacchati
22 ॥ सेह कीर्तिमवाप्नोति मोदते चोमया सह । शुद्धां त्यजंस्तृतीयांशं दद्यादामरणं स्त्रियाः
22 // seha kīrtimavāpnoti modate comayā saha / śuddhāṃ tyajaṃstṛtīyāṃśaṃ dadyādāmaraṇaṃ striyāḥ
23 ॥ स्त्रीभिर्भर्तुर्वचः कार्यमेष धर्मः परः स्त्रियाः । षोडशर्तुनिशाः स्त्रीणां तासु युग्मासु संविशेत्
23 // strībhirbharturvacaḥ kāryameṣa dharmaḥ paraḥ striyāḥ / ṣoḍaśartuniśāḥ strīṇāṃ tāsu yugmāsu saṃviśet
24 ॥ ब्रह्मचारी च पर्वाण्याद्याश्ततस्त्रस्तु वर्जयेत् । एवं गच्छं स्त्रियं क्षामां मघां मूलां च वर्जयेत्
24 // brahmacārī ca parvāṇyādyāśtatastrastu varjayet / evaṃ gacchaṃ striyaṃ kṣāmāṃ maghāṃ mūlāṃ ca varjayet
25 ॥ लक्षण्यं जनयेदेव पुत्रं रोगविवर्जितम् । यथा कामी भवेद्वापि स्त्रीणां (स्म) वलमनुस्मरन्
25 // lakṣaṇyaṃ janayedeva putraṃ rogavivarjitam / yathā kāmī bhavedvāpi strīṇāṃ (sma) valamanusmaran
26 ॥ स्वदारनिरतश्चैव स्त्रियो रक्ष्या यतस्ततः । भर्तृभ्रातृपितृज्ञातिश्वश्रूश्वशुरदेवरैः
26 // svadāranirataścaiva striyo rakṣyā yatastataḥ / bhartṛbhrātṛpitṛjñātiśvaśrūśvaśuradevaraiḥ
27 ॥ बन्धुभिश्च स्त्रियः पूज्या भूषणाच्छादनाशनैः । संयतो पस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी
27 // bandhubhiśca striyaḥ pūjyā bhūṣaṇācchādanāśanaiḥ / saṃyato paskarā dakṣā hṛṣṭā vyayaparāṅmukhī
28 ॥ श्वश्रूश्वशुरयोः कुर्यात्पादयोर्वन्दनं सदा । क्रीडाशरीरसंस्कारसमाजोत्सवदशनम्
28 // śvaśrūśvaśurayoḥ kuryātpādayorvandanaṃ sadā / krīḍāśarīrasaṃskārasamājotsavadaśanam
29 ॥ हास्यं परगृहे यानं त्यजेत्प्रेषितभर्तृका । रक्षेत्कन्यां पिता बाल्ये यौवने पतिरेव ताम्
29 // hāsyaṃ paragṛhe yānaṃ tyajetpreṣitabhartṛkā / rakṣetkanyāṃ pitā bālye yauvane patireva tām
30 ॥ वार्धक्ये रक्षते पुत्रो ह्यन्यथा ज्ञातयस्तथा । पतिं विना न तिष्ठेत्तु दिवा वा यदि वा निशि
30 // vārdhakye rakṣate putro hyanyathā jñātayastathā / patiṃ vinā na tiṣṭhettu divā vā yadi vā niśi
31 ॥ ज्येष्ठां धर्मविधौ कुर्यान्न कनिष्ठां कदाचन । दाहयेदग्निहोत्रेण स्त्रियं वृत्तवतीं पतिः
31 // jyeṣṭhāṃ dharmavidhau kuryānna kaniṣṭhāṃ kadācana / dāhayedagnihotreṇa striyaṃ vṛttavatīṃ patiḥ
32 ॥ आहरेद्विधिवद्दारानग्निं चैवाविलम्बितः । हिता भर्तुर्दिवं गच्छेदिह कीर्तीरवाप्य च
32 // āharedvidhivaddārānagniṃ caivāvilambitaḥ / hitā bharturdivaṃ gacchediha kīrtīravāpya ca