40 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे वर्णाश्रमधर्मनिरूपणं नामैकोनपञ्चाशत्तमोध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 50 ब्रह्मोवाच । अहन्यहनि यः कुर्यात्क्रियां स ज्ञानमाप्नुयात् । ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय धर्ममर्थं च चिन्तयेत्
40 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe varṇāśramadharmanirūpaṇaṃ nāmaikonapañcāśattamodhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 50 brahmovāca / ahanyahani yaḥ kuryātkriyāṃ sa jñānamāpnuyāt / brāhme muhūrte cotthāya dharmamarthaṃ ca cintayet
1 ॥ चिन्तयेद्धृदि पद्मस्थमानन्दमजरं हरिम् । उषः काले तु संप्राप्ते कृत्वा चावश्यकं बुधः
1 // cintayeddhṛdi padmasthamānandamajaraṃ harim / uṣaḥ kāle tu saṃprāpte kṛtvā cāvaśyakaṃ budhaḥ
2 ॥ स्त्रायान्नदीषु शुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि । प्रतः स्नानेन पूयन्ते ये ऽपि पापकृतो जनाः
2 // strāyānnadīṣu śuddhāsu śaucaṃ kṛtvā yathāvidhi / prataḥ snānena pūyante ye 'pi pāpakṛto janāḥ
3 ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत् । प्रातः स्नानं प्रशंसन्ति दृष्टादृष्टष्टकरं हि तत्
3 // tasmātsarvaprayatnena prātaḥ snānaṃ samācaret / prātaḥ snānaṃ praśaṃsanti dṛṣṭādṛṣṭaṣṭakaraṃ hi tat
4 ॥ सुखात्सुप्तस्य सततं लालाद्याः संस्त्रवन्ति हि । अतो नैवाचरेत्कर्माण्यकृत्वा स्नानमादितः
4 // sukhātsuptasya satataṃ lālādyāḥ saṃstravanti hi / ato naivācaretkarmāṇyakṛtvā snānamāditaḥ
5 ॥ अलक्ष्मीः कालकर्णो च दुः स्वप्नं दुर्विचिन्तितम् । प्रतः स्नानेन पापानि धूयन्ते नात्र संशयः
5 // alakṣmīḥ kālakarṇo ca duḥ svapnaṃ durvicintitam / prataḥ snānena pāpāni dhūyante nātra saṃśayaḥ
6 ॥ न च स्नानं विना पुंसां प्राशस्त्यं कर्म संस्मृतम् । होमे जप्ये विशेषेण तस्मात्स्नानं समाचरेत्
6 // na ca snānaṃ vinā puṃsāṃ prāśastyaṃ karma saṃsmṛtam / home japye viśeṣeṇa tasmātsnānaṃ samācaret
7 ॥ अशक्तावशिरस्कं तु स्नानमस्य विधीयते । आर्द्रेण वाससा वापि मार्जनं कायिकं स्मृतम्
7 // aśaktāvaśiraskaṃ tu snānamasya vidhīyate / ārdreṇa vāsasā vāpi mārjanaṃ kāyikaṃ smṛtam
8 ॥ ब्राह्ममाग्नेयमुद्दिष्टं वायव्यं दिव्यमेव च । वारुणं यौगिकं तद्वत्षडङ्गं स्नानमाचरेत्
8 // brāhmamāgneyamuddiṣṭaṃ vāyavyaṃ divyameva ca / vāruṇaṃ yaugikaṃ tadvatṣaḍaṅgaṃ snānamācaret
9 ॥ ब्राह्मं तु मार्जनं मन्त्रैः कुशैः सोदकबिन्दुभिः । आग्रेयं भस्मनाऽपादमस्तकाद्देहधूननम्
9 // brāhmaṃ tu mārjanaṃ mantraiḥ kuśaiḥ sodakabindubhiḥ / āgreyaṃ bhasmanā'pādamastakāddehadhūnanam
10 ॥ गवां हि रजसा प्रोक्तं वायव्यं स्नानमुत्तमम् । यत्तु सातपवर्षेण स्नानं तद्दिव्यमुच्यते
10 // gavāṃ hi rajasā proktaṃ vāyavyaṃ snānamuttamam / yattu sātapavarṣeṇa snānaṃ taddivyamucyate
11 ॥ वारुणं चावगाहं च मानर्स त्वात्मवेदनम् । यौगिकं स्नानमाख्यातं योगेन हरिचिन्तनम्
11 // vāruṇaṃ cāvagāhaṃ ca mānarsa tvātmavedanam / yaugikaṃ snānamākhyātaṃ yogena haricintanam
12 ॥ आत्मतीर्थमिति ख्यातं सेवितं ब्रह्मवादिभिः । क्षीरवृक्षसमुद्भूतं मालतीसम्भवं शुभम्
12 // ātmatīrthamiti khyātaṃ sevitaṃ brahmavādibhiḥ / kṣīravṛkṣasamudbhūtaṃ mālatīsambhavaṃ śubham
13 ॥ अपामार्गं च विल्वं च करवीरं च धावने । उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा भक्षयेद्दन्तधावनम्
13 // apāmārgaṃ ca vilvaṃ ca karavīraṃ ca dhāvane / udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā bhakṣayeddantadhāvanam
14 ॥ प्रक्षाल्य भुक्त्वा तज्जह्याच्छुचौ देशे समाहितः । स्नात्वा सन्तर्पयेद्देवानृषीन्पितृगणांस्तथा
14 // prakṣālya bhuktvā tajjahyācchucau deśe samāhitaḥ / snātvā santarpayeddevānṛṣīnpitṛgaṇāṃstathā
15 ॥ आचम्य विधिवन्नित्यं पुनराचम्य वाग्यतः । संमार्ज्य मन्त्रै रात्मानं कुशैः सोदकबिन्दुभैः
15 // ācamya vidhivannityaṃ punarācamya vāgyataḥ / saṃmārjya mantrai rātmānaṃ kuśaiḥ sodakabindubhaiḥ
16 ॥ आपोहिष्ठाव्याहृतिभिः सावित्र्या वारुणैः शुभैः । ओङ्कारव्याहृतियुतां गायत्त्रीं वेदमातरम्
16 // āpohiṣṭhāvyāhṛtibhiḥ sāvitryā vāruṇaiḥ śubhaiḥ / oṅkāravyāhṛtiyutāṃ gāyattrīṃ vedamātaram
17 ॥ जप्त्वा जलाञ्जलिं दद्याद्भारस्करं प्रति तन्मनाः । प्राक्कूलेषु ततः स्थित्वा दर्भेषु सुसमाहितः
17 // japtvā jalāñjaliṃ dadyādbhāraskaraṃ prati tanmanāḥ / prākkūleṣu tataḥ sthitvā darbheṣu susamāhitaḥ
18 ॥ प्राणायामं ततः कृत्वा ध्यायेत्सन्ध्यामिति श्रुतिः । या सन्ध्या सा जगत्सूतिर्मायातीता हि निष्कला
18 // prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā dhyāyetsandhyāmiti śrutiḥ / yā sandhyā sā jagatsūtirmāyātītā hi niṣkalā
19 ॥ ऐश्वरी केवला शक्तिस्तत्त्वत्रयसमुद्भवा । ध्यात्वा रक्तां सितां कृष्णां गायत्त्रीं वै जपेद्वुधः
19 // aiśvarī kevalā śaktistattvatrayasamudbhavā / dhyātvā raktāṃ sitāṃ kṛṣṇāṃ gāyattrīṃ vai japedvudhaḥ
20 ॥ प्राङ्मुखः सततं विप्रः सन्ध्योपासनमाचरेत् । सन्ध्याहीनो ऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु
20 // prāṅmukhaḥ satataṃ vipraḥ sandhyopāsanamācaret / sandhyāhīno 'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmasu
21 ॥ यदन्यत्कुरुते किञ्चिन्न तस्य फलभाग्भवेत् । अनन्यचेतसः सन्तो ब्राह्मणा वेदपारगाः
21 // yadanyatkurute kiñcinna tasya phalabhāgbhavet / ananyacetasaḥ santo brāhmaṇā vedapāragāḥ
22 ॥ उपास्य विधिवत्सन्ध्यां प्राप्ताः पूर्वपरां गतिम् । यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नं धर्म कार्ये द्विजोत्तमः
22 // upāsya vidhivatsandhyāṃ prāptāḥ pūrvaparāṃ gatim / yo 'nyatra kurute yatnaṃ dharma kārye dvijottamaḥ
23 ॥ विहाय सन्ध्याप्रणतिं स याति नरकायुतम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सन्ध्योपासनमाचरेत्
23 // vihāya sandhyāpraṇatiṃ sa yāti narakāyutam / tasmātsarvaprayatnena sandhyopāsanamācaret
24 ॥ उपासितो भवेत्तेन देवो योगतनुः परः । सहस्रपरमां नित्यां शतमध्यां दशावराम्
24 // upāsito bhavettena devo yogatanuḥ paraḥ / sahasraparamāṃ nityāṃ śatamadhyāṃ daśāvarām
25 ॥ गायत्त्रीं वै जपेद्विद्वान्प्राङ्मुखः प्रयतः शुचिः । अथोपतिष्ठेदादित्यमुदयस्थं समाहितः
25 // gāyattrīṃ vai japedvidvānprāṅmukhaḥ prayataḥ śuciḥ / athopatiṣṭhedādityamudayasthaṃ samāhitaḥ
26 ॥ मन्त्रैस्तु विविधैः सौरैः ऋग्यजुःसामसंज्ञितैः । उपस्थाय महायोगं देवदेवं दिवाकरम्
26 // mantraistu vividhaiḥ sauraiḥ ṛgyajuḥsāmasaṃjñitaiḥ / upasthāya mahāyogaṃ devadevaṃ divākaram
27 ॥ कुर्वीत प्रणतिं भूमौ मूर्धानमभिमन्त्रितः । ओं खखोल्काय शान्ताय कारणत्रयहेतवे
27 // kurvīta praṇatiṃ bhūmau mūrdhānamabhimantritaḥ / oṃ khakholkāya śāntāya kāraṇatrayahetave
28 ॥ निवेदयामि चात्मानं नमस्ते ज्ञानरूपिणे । त्वमेव ब्रह्म परममापो ज्योती रसो ऽमृतम्
28 // nivedayāmi cātmānaṃ namaste jñānarūpiṇe / tvameva brahma paramamāpo jyotī raso 'mṛtam
29 ॥ भूर्भुवः स्वस्त्वमोङ्कारः सर्वो रुद्रः सनातनः । एतद्वै सूर्यहृदयं जप्त्वा स्तवनमुत्तमम्
29 // bhūrbhuvaḥ svastvamoṅkāraḥ sarvo rudraḥ sanātanaḥ / etadvai sūryahṛdayaṃ japtvā stavanamuttamam
30 ॥ प्रातः काले च मध्याह्ने नमस्कुर्याद्दिवाकरम् । अथागम्य गृहं विप्रः (पश्चात्) समाचम्य यथाविधि
30 // prātaḥ kāle ca madhyāhne namaskuryāddivākaram / athāgamya gṛhaṃ vipraḥ (paścāt) samācamya yathāvidhi
31 ॥ प्रज्वाल्य वह्निं विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम् । ऋत्विक् पुत्रो ऽथ पत्नी वा शिष्यो वापि सहोदरः
31 // prajvālya vahniṃ vidhivajjuhuyājjātavedasam / ṛtvik putro 'tha patnī vā śiṣyo vāpi sahodaraḥ
32 ॥ प्राप्यानुज्ञां विशेषेण जुहुयाद्वा यथाविधि । विना म (त) न्त्रेण यत्कर्म नामुत्रेह फलप्रदम्
32 // prāpyānujñāṃ viśeṣeṇa juhuyādvā yathāvidhi / vinā ma (ta) ntreṇa yatkarma nāmutreha phalapradam
33 ॥ दैवतानि नमस्कुर्यादुपहारान्निवेदयेत् । गुरुं चैवाप्युपासीत हितं चास्य समाचरेत्
33 // daivatāni namaskuryādupahārānnivedayet / guruṃ caivāpyupāsīta hitaṃ cāsya samācaret
34 ॥ वेदाभ्यासं ततः कुर्यात्प्रयत्नाच्छक्तितो द्विजः । जपेद्वाध्यापयेच्छिष्यान्धारयेद्वै विचारयेत्
34 // vedābhyāsaṃ tataḥ kuryātprayatnācchaktito dvijaḥ / japedvādhyāpayecchiṣyāndhārayedvai vicārayet
35 ॥ अवेक्षेत च शास्त्राणि धर्मादीनि द्विजोत्तमः । वैदिकांश्चैव निगमान्वेदाङ्गानि च सर्वशः
35 // avekṣeta ca śāstrāṇi dharmādīni dvijottamaḥ / vaidikāṃścaiva nigamānvedāṅgāni ca sarvaśaḥ
36 ॥ उपयादीश्वरं चैव योगक्षेमप्रासिद्धये । साधयेद्विविधानर्थान्कुटुम्बार्थं ततो द्विजः
36 // upayādīśvaraṃ caiva yogakṣemaprāsiddhaye / sādhayedvividhānarthānkuṭumbārthaṃ tato dvijaḥ
37 ॥ ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थं मृदमाहरेत् । पुष्पाक्षतांस्तिलकुशान् गोमयं शुद्धमेव च
37 // tato madhyāhnasamaye snānārthaṃ mṛdamāharet / puṣpākṣatāṃstilakuśān gomayaṃ śuddhameva ca
38 ॥ नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरः सु च । स्नानं समाचरेन्नैव परकीये कदाचन
38 // nadīṣu devakhāteṣu taḍāgeṣu saraḥ su ca / snānaṃ samācarennaiva parakīye kadācana
39 ॥ पञ्च पिण्डाननुद्धृत्य स्नानं दुष्यन्ति नित्यशः । मृदैकया शिरः क्षाल्यं द्वाभ्यां नाभेस्तथोपरि
39 // pañca piṇḍānanuddhṛtya snānaṃ duṣyanti nityaśaḥ / mṛdaikayā śiraḥ kṣālyaṃ dvābhyāṃ nābhestathopari
40 ॥ अधश्च तिसृभिः क्षाल्यं पादौ षट्भिस्तथैव च । मृत्तिका च समुद्दिष्टा वृद्धामलकमात्निका
40 // adhaśca tisṛbhiḥ kṣālyaṃ pādau ṣaṭbhistathaiva ca / mṛttikā ca samuddiṣṭā vṛddhāmalakamātnikā
41 ॥ गोमयस्य प्रमाणं तु तेनाङ्गं लेपयेत्ततः । प्रक्षाल्याचम्य विधिवत्ततः स्नायात्समाहितः
41 // gomayasya pramāṇaṃ tu tenāṅgaṃ lepayettataḥ / prakṣālyācamya vidhivattataḥ snāyātsamāhitaḥ
42 ॥ लेपयित्वा तु तीरस्थस्तल्लिङ्गैरेव मन्त्रतः । अभिमन्त्र्य जलं मन्त्रैरालिङ्गैर्वारुणैः शुभैः
42 // lepayitvā tu tīrasthastalliṅgaireva mantrataḥ / abhimantrya jalaṃ mantrairāliṅgairvāruṇaiḥ śubhaiḥ
43 ॥ त्नानकाले स्मरेद्विष्णमापो नारायणो यतः । प्रेक्ष्य ओङ्कारमादित्यं त्रिर्निमज्जेज्जलाशये
43 // tnānakāle smaredviṣṇamāpo nārāyaṇo yataḥ / prekṣya oṅkāramādityaṃ trirnimajjejjalāśaye
44 ॥ आचान्तः पुनराचामेन्मन्त्रेणानेन मन्त्रवित् । अन्तश्चरसि भूतेषु गुहायां विश्वतोमुखः
44 // ācāntaḥ punarācāmenmantreṇānena mantravit / antaścarasi bhūteṣu guhāyāṃ viśvatomukhaḥ
45 ॥ त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कार आपो ज्योती रसो ऽमृतम् । द्रुपदां वा त्रिरभ्यस्येव्द्याहृतिप्रणवान्विताम्
45 // tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkāra āpo jyotī raso 'mṛtam / drupadāṃ vā trirabhyasyevdyāhṛtipraṇavānvitām
46 ॥ सावित्रीं वा जपे द्विद्वांस्तथा चैवाघमर्षणम् । ततः संमार्जनं कुर्यादापोहिष्ठामयोभुवः
46 // sāvitrīṃ vā jape dvidvāṃstathā caivāghamarṣaṇam / tataḥ saṃmārjanaṃ kuryādāpohiṣṭhāmayobhuvaḥ
47 ॥ इदमापः प्रवहतव्याहृतिभिस्तथैव च । ततो ऽभिमन्त्रितं तोपमापो हिष्ठादिमन्त्रकैः
47 // idamāpaḥ pravahatavyāhṛtibhistathaiva ca / tato 'bhimantritaṃ topamāpo hiṣṭhādimantrakaiḥ
48 ॥ अन्तर्जलमवाङ्मग्नो जपेत्त्रिरघमर्षणम् । द्रुपदां वाथ सावित्ररिं तद्विष्णोः परमं पदम्
48 // antarjalamavāṅmagno japettriraghamarṣaṇam / drupadāṃ vātha sāvitrariṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam
49 ॥ आवर्तयेद्वा प्रणवं देवदेवं रमरेद्धरिम् । अपः पाणौ समादाय जप्त्वा वै मार्जने कृते
49 // āvartayedvā praṇavaṃ devadevaṃ ramareddharim / apaḥ pāṇau samādāya japtvā vai mārjane kṛte
50 ॥ विन्यस्य मूर्ध्नि तत्तोयं मुच्यते सर्वपातकैः । सन्ध्यामुपास्य चाचम्य संस्मरेन्नित्यमीश्वरम्
50 // vinyasya mūrdhni tattoyaṃ mucyate sarvapātakaiḥ / sandhyāmupāsya cācamya saṃsmarennityamīśvaram
51 ॥ अथोपतिष्ठेदादित्यमूर्ध्वपुष्पान्विताञ्जलिम् । प्रक्षिप्यालोकयेद्देवमुदयन्तं न शक्यते
51 // athopatiṣṭhedādityamūrdhvapuṣpānvitāñjalim / prakṣipyālokayeddevamudayantaṃ na śakyate
52 ॥ उदुत्यं चित्रमित्येवं तच्चक्षुरिति मन्त्रतः । हंसः शुचिषदेतेन सावित्र्या च विशेषतः
52 // udutyaṃ citramityevaṃ taccakṣuriti mantrataḥ / haṃsaḥ śuciṣadetena sāvitryā ca viśeṣataḥ
53 ॥ अन्यैः सौरैर्वैदिकैश्च गायत्त्रीं च ततो जपेत् । मन्त्रांश्च विविधान्पश्चात्प्राक्कूले च कशासने
53 // anyaiḥ saurairvaidikaiśca gāyattrīṃ ca tato japet / mantrāṃśca vividhānpaścātprākkūle ca kaśāsane
54 ॥ तिष्ठंश्च वीक्ष्यमाणोर्ऽकं जपं कुर्यात्समाहितः । स्फटिकाब्जाक्षरुद्राक्षैः पुत्रजीवसमुद्भवैः
54 // tiṣṭhaṃśca vīkṣyamāṇor'kaṃ japaṃ kuryātsamāhitaḥ / sphaṭikābjākṣarudrākṣaiḥ putrajīvasamudbhavaiḥ
55 ॥ कर्तव्या त्वक्षाला स्यादन्तरा तत्र सा स्मृता । यदि स्यात्क्लिन्नवासा वै वारिमध्यगतश्चरेत्
55 // kartavyā tvakṣālā syādantarā tatra sā smṛtā / yadi syātklinnavāsā vai vārimadhyagataścaret
56 ॥ अन्यथा च शुचौ भूम्यां दर्भेषु च समाहितः । प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कृत्य ततः क्षितौ
56 // anyathā ca śucau bhūmyāṃ darbheṣu ca samāhitaḥ / pradakṣiṇaṃ samāvṛtya namaskṛtya tataḥ kṣitau
57 ॥ आचम्य च यथाशास्त्रं शक्त्या स्वाध्यायमाचरेत् । ततः सन्तर्पयेद्देवानृषीन्पितृगणांस्तथा
57 // ācamya ca yathāśāstraṃ śaktyā svādhyāyamācaret / tataḥ santarpayeddevānṛṣīnpitṛgaṇāṃstathā
58 ॥ आदावोङ्कारमुच्चार्य नमो ऽन्ते तर्पयामि च । देवान्ब्रह्मऋषींश्चैव तर्पयेदक्षतोदकैः
58 // ādāvoṅkāramuccārya namo 'nte tarpayāmi ca / devānbrahmaṛṣīṃścaiva tarpayedakṣatodakaiḥ
59 ॥ पितॄन्देवान्मुनीन् भक्त्या स्वसूत्रोक्तविधानतः
59 // pitṝndevānmunīn bhaktyā svasūtroktavidhānataḥ
60 ॥ देवर्षोंस्तर्पयेद्धीमानुदकाञ्जलिभिः पितॄत् । यज्ञोपवीती देवानां निवीती ऋषितर्पणे
60 // devarṣoṃstarpayeddhīmānudakāñjalibhiḥ pitṝt / yajñopavītī devānāṃ nivītī ṛṣitarpaṇe
61 ॥ प्राचीनावीती पित्र्ये तु तेन तीर्थेन भारत । निष्पीड्य स्नानवस्त्रं वै समाचम्य च वाग्यतः
61 // prācīnāvītī pitrye tu tena tīrthena bhārata / niṣpīḍya snānavastraṃ vai samācamya ca vāgyataḥ
62 ॥ स्वैर्मन्त्रैरर्चयेद्देवान्पुष्पैः पत्रैस्तथाम्बुभिः । ब्रह्माणं शङ्करं सूर्यं तथैव मधुसूदनम्
62 // svairmantrairarcayeddevānpuṣpaiḥ patraistathāmbubhiḥ / brahmāṇaṃ śaṅkaraṃ sūryaṃ tathaiva madhusūdanam
63 ॥ अन्यांश्चाभिमतान्देवान् भक्त्या चाक्रोधनो हर ! । प्रदद्याद्वाथ पुष्पादि सूक्तेन पुरुषेण तु
63 // anyāṃścābhimatāndevān bhaktyā cākrodhano hara ! / pradadyādvātha puṣpādi sūktena puruṣeṇa tu
64 ॥ आपो वा देवताः सर्वास्तेन सम्यक् समर्चिताः । ध्यात्वा प्रणवपूर्वं वै देवं वारिसमाहितः
64 // āpo vā devatāḥ sarvāstena samyak samarcitāḥ / dhyātvā praṇavapūrvaṃ vai devaṃ vārisamāhitaḥ
65 ॥ नमस्कारेण पुषापाणि विन्यसेद्वै पृथक्पृथक् । नर्ते ह्याराधनात्पुण्यं विद्यते कर्म वैदिकम्
65 // namaskāreṇa puṣāpāṇi vinyasedvai pṛthakpṛthak / narte hyārādhanātpuṇyaṃ vidyate karma vaidikam
66 ॥ तस्मात्तत्रादिमध्यान्ते चेतसा धारयेद्धरिम् । तद्विष्णोरिति मन्त्रेण सूक्तेन पुरुषेण तु
66 // tasmāttatrādimadhyānte cetasā dhārayeddharim / tadviṣṇoriti mantreṇa sūktena puruṣeṇa tu
67 ॥ निवेदयेच्च आत्मानं विष्णवे ऽमलतेजसे । तदाध्यात्ममनाः शान्तस्तद्विष्णोरिति मन्त्रतः
67 // nivedayecca ātmānaṃ viṣṇave 'malatejase / tadādhyātmamanāḥ śāntastadviṣṇoriti mantrataḥ
68 ॥ अप्रेते सशिरा वेतियजेत्वा पुष्पके हरिम् । देवयज्ञं पितृयज्ञं तथैव च । मानुषं ब्रह्मयज्ञं च पञ्च यज्ञान्समाचरेत्
68 // aprete saśirā vetiyajetvā puṣpake harim / devayajñaṃ pitṛyajñaṃ tathaiva ca / mānuṣaṃ brahmayajñaṃ ca pañca yajñānsamācaret
69 ॥ यदि स्यात्तर्पणादर्वाग्ब्रयज्ञं कुतो भवेत् । कृत्वा मनुष्ययज्ञं वै ततः स्वाध्यायमाचरेत्
69 // yadi syāttarpaṇādarvāgbrayajñaṃ kuto bhavet / kṛtvā manuṣyayajñaṃ vai tataḥ svādhyāyamācaret
70 ॥ वैश्वदेवस्तु कर्तव्यो देवयज्ञः स तु स्मृतः । भूतयज्ञःऋ स वै ज्ञेयो भूतेभ्यो यस्त्वयं बलिः
70 // vaiśvadevastu kartavyo devayajñaḥ sa tu smṛtaḥ / bhūtayajñaḥṛ sa vai jñeyo bhūtebhyo yastvayaṃ baliḥ
71 ॥ श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च पतितादिभ्य एव च । दद्याद्भूमौ बहिस्त्वन्नं पक्षिभ्यश्च द्विजोत्तमः
71 // śvabhyaśca śvapacebhyaśca patitādibhya eva ca / dadyādbhūmau bahistvannaṃ pakṣibhyaśca dvijottamaḥ
72 ॥ एकं तु भोजयेद्विप्रं पितॄनुद्दिश्य सत्तमाः । नित्यश्राद्धं तदुद्दिश्य पितृयज्ञो गतिप्रदः
72 // ekaṃ tu bhojayedvipraṃ pitṝnuddiśya sattamāḥ / nityaśrāddhaṃ taduddiśya pitṛyajño gatipradaḥ
73 ॥ उद्धृत्य वा यथाशक्ति किञ्चिदन्नं समाहितः । वेदतत्त्वार्थविदुषे द्विजायैवोपपादयेत्
73 // uddhṛtya vā yathāśakti kiñcidannaṃ samāhitaḥ / vedatattvārthaviduṣe dvijāyaivopapādayet
74 ॥ पूजयेदतिथिं नित्यं नमस्येदर्चयोद्द्विजम् । मनोवाक्कर्मभिः शान्तं स्वागतैः स्वगृहं ततः
74 // pūjayedatithiṃ nityaṃ namasyedarcayoddvijam / manovākkarmabhiḥ śāntaṃ svāgataiḥ svagṛhaṃ tataḥ
75 ॥ भिक्षामाहुर्ग्रासमात्रमन्नं तत्स्याच्चतुर्गुणम् । पुष्कलं हन्तकारं तु तच्चतुर्गुणमुच्यते
75 // bhikṣāmāhurgrāsamātramannaṃ tatsyāccaturguṇam / puṣkalaṃ hantakāraṃ tu taccaturguṇamucyate
76 ॥ गोदोहमात्रकालं वै प्रतीक्ष्यो ह्यतिथिः स्वयम् । अभ्यागतान्यथाशक्ति पूजयेदतिथिं तथा
76 // godohamātrakālaṃ vai pratīkṣyo hyatithiḥ svayam / abhyāgatānyathāśakti pūjayedatithiṃ tathā
77 ॥ भिक्षां वै भिक्षवे दद्याद्विधिवद्ब्रह्यचारिणे । दद्यादन्नं यथाशक्ति अर्थिभ्यो लोभवर्जितः
77 // bhikṣāṃ vai bhikṣave dadyādvidhivadbrahyacāriṇe / dadyādannaṃ yathāśakti arthibhyo lobhavarjitaḥ
78 ॥ भुञ्जति बन्धुभिः सार्धं वाग्यतो ऽन्नमकुत्सयन् । अकृत्वा तु द्विजः पञ्च महायज्ञान् द्विजोत्तमः
78 // bhuñjati bandhubhiḥ sārdhaṃ vāgyato 'nnamakutsayan / akṛtvā tu dvijaḥ pañca mahāyajñān dvijottamaḥ
79 ॥ भुञ्जते चेत्स मूढात्मा तिर्यग्योनिं च गच्छति । वेदाभ्यासो ऽन्वहं शक्त्या महायज्ञक्रियाक्षमाः
79 // bhuñjate cetsa mūḍhātmā tiryagyoniṃ ca gacchati / vedābhyāso 'nvahaṃ śaktyā mahāyajñakriyākṣamāḥ
80 ॥ नाशयन्त्याशु पापानि देवानामर्चनं तथा । यो मोहादथ वालस्यादकृत्वा देवतार्चनम्
80 // nāśayantyāśu pāpāni devānāmarcanaṃ tathā / yo mohādatha vālasyādakṛtvā devatārcanam
81 ॥ भुङ्क्ते स याति नरकान्त्सूंकरेष्वेव जायते । अशौचं संप्रवक्ष्यामि अशुचिः पातकी सदा
81 // bhuṅkte sa yāti narakāntsūṃkareṣveva jāyate / aśaucaṃ saṃpravakṣyāmi aśuciḥ pātakī sadā
82 ॥ अशौचं चैव संसर्गाच्छुद्धिः संसर्गवर्जनात् । दशाहं प्राहुराशौचं सर्वेविप्रा विपश्चितः
82 // aśaucaṃ caiva saṃsargācchuddhiḥ saṃsargavarjanāt / daśāhaṃ prāhurāśaucaṃ sarveviprā vipaścitaḥ
83 ॥ मृतेषु वाथ जातेषु ब्राह्मणानां द्विजोत्तम । आदन्तजननात् सद्य आचूडादेकरात्रकम्
83 // mṛteṣu vātha jāteṣu brāhmaṇānāṃ dvijottama / ādantajananāt sadya ācūḍādekarātrakam
84 ॥ त्रिरात्रमौपनयनाद्दशरात्रमतः परम् । क्षत्त्रियो द्वादशहेन दशभिः पञ्चभिर्विशः
84 // trirātramaupanayanāddaśarātramataḥ param / kṣattriyo dvādaśahena daśabhiḥ pañcabhirviśaḥ
85 ॥ शुध्येन्मासेन वै शूद्रो यतीनां नास्ति पातकम् । रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्त्रावेषु शौचकम्
85 // śudhyenmāsena vai śūdro yatīnāṃ nāsti pātakam / rātribhirmāsatulyābhirgarbhastrāveṣu śaucakam