25 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे शिवपवित्रारोपणं नाम द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 43 हरिरुवाच । पवित्रारोपणं वक्ष्ये भुक्तिमुक्तिप्रदं हरेः । पुरा देवासुरे युद्धे ब्रह्माद्याः शरणं ययुः
25 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe śivapavitrāropaṇaṃ nāma dvicatvāriṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 43 hariruvāca / pavitrāropaṇaṃ vakṣye bhuktimuktipradaṃ hareḥ / purā devāsure yuddhe brahmādyāḥ śaraṇaṃ yayuḥ
1 ॥ विष्णुश्च तेषां देवानां ध्वजं ग्रैवेयकं ददौ । एतौ दृष्ट्वा विनङ्क्ष्यन्ति दानवानब्रवीद्धरिः
1 // viṣṇuśca teṣāṃ devānāṃ dhvajaṃ graiveyakaṃ dadau / etau dṛṣṭvā vinaṅkṣyanti dānavānabravīddhariḥ
2 ॥ विष्णूक्ते ह्यब्रवीन्नागो वासुकेरनुजस्तदा । वृणीत च वपित्राख्यं वरं चेदं वृषध्वज
2 // viṣṇūkte hyabravīnnāgo vāsukeranujastadā / vṛṇīta ca vapitrākhyaṃ varaṃ cedaṃ vṛṣadhvaja
3 ॥ ग्रैवेयं हरिदत्तं तु मन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति । इत्युक्ते तेन ते देवास्तन्नाम्ना तद्वरं विदुः
3 // graiveyaṃ haridattaṃ tu mannāmnā khyātimeṣyati / ityukte tena te devāstannāmnā tadvaraṃ viduḥ
4 ॥ प्रावृट्काले तु ये मर्त्या नार्चिष्यन्ति पवित्रकैः । तेषां सांवत्सरी पूजा विफला च भविष्यति
4 // prāvṛṭkāle tu ye martyā nārciṣyanti pavitrakaiḥ / teṣāṃ sāṃvatsarī pūjā viphalā ca bhaviṣyati
5 ॥ तस्मात्सर्वेषु देवेषु पवित्रारोपणं क्रमात् । प्रतिपत्पौर्णमास्यान्ता यस्य या तिथिरुच्यते
5 // tasmātsarveṣu deveṣu pavitrāropaṇaṃ kramāt / pratipatpaurṇamāsyāntā yasya yā tithirucyate
6 ॥ द्वादश्यां विष्णवे कार्यं शुक्ले कृष्णे ऽथ वा हर । व्यतीपाते ऽयने चैव चन्दरसूर्यग्रहे शिव
6 // dvādaśyāṃ viṣṇave kāryaṃ śukle kṛṣṇe 'tha vā hara / vyatīpāte 'yane caiva candarasūryagrahe śiva
7 ॥ विष्णवे वृद्धिकार्ये च गुरोरागमने तथा । नित्यं पवित्रमुद्दिष्टं प्रावृट्काले त्ववश्यकम्
7 // viṣṇave vṛddhikārye ca gurorāgamane tathā / nityaṃ pavitramuddiṣṭaṃ prāvṛṭkāle tvavaśyakam
8 ॥ कौशेयं पट्टसूत्रं वा कार्पासं क्षौममेव वा । कुशसूत्र द्विजानां स्याद्राज्ञा कौशेयपट्टकम्
8 // kauśeyaṃ paṭṭasūtraṃ vā kārpāsaṃ kṣaumameva vā / kuśasūtra dvijānāṃ syādrājñā kauśeyapaṭṭakam
9 ॥ वैश्यानां चीरणं क्षौमं शूद्राणां शणवल्कजम् । कार्पासं पद्मजं चैव सर्वेषां शस्तमीश्वर
9 // vaiśyānāṃ cīraṇaṃ kṣaumaṃ śūdrāṇāṃ śaṇavalkajam / kārpāsaṃ padmajaṃ caiva sarveṣāṃ śastamīśvara
10 ॥ ब्राह्मण्या कर्तितं सूत्रं त्रिगुणं त्रिगुणीकृतम् । ओं कारो ऽथ शिवः सोमो ह्यग्निर्ब्रह्या फणी रविः
10 // brāhmaṇyā kartitaṃ sūtraṃ triguṇaṃ triguṇīkṛtam / oṃ kāro 'tha śivaḥ somo hyagnirbrahyā phaṇī raviḥ
11 ॥ विघ्नेशो विष्णुरित्येते स्थितास्तन्तुषु देवताः । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च त्रिसूत्रे देवताः स्मृताः
11 // vighneśo viṣṇurityete sthitāstantuṣu devatāḥ / brahmā viṣṇuśca rudraśca trisūtre devatāḥ smṛtāḥ
12 ॥ सौवर्णे राजते ताम्रे वैणवे मृन्मये न्यसेत् । अङ्गुष्ठेन चतुः षष्टिः श्रेष्ठं मध्यं तदर्धतः
12 // sauvarṇe rājate tāmre vaiṇave mṛnmaye nyaset / aṅguṣṭhena catuḥ ṣaṣṭiḥ śreṣṭhaṃ madhyaṃ tadardhataḥ
13 ॥ तदर्धा तु कनिष्ठा स्यात्सूत्रमष्टोत्तरं शतम् । उत्तमं मध्यमं चैव कन्यसं पूर्ववत्क्रमात्
13 // tadardhā tu kaniṣṭhā syātsūtramaṣṭottaraṃ śatam / uttamaṃ madhyamaṃ caiva kanyasaṃ pūrvavatkramāt
14 ॥ उत्तमोंऽगुष्ठमानेन मध्यमो मध्यमेन तु । कन्यसे च कनिष्ठेन अङ्गुल्या ग्रन्थयः स्मृताः
14 // uttamoṃ'guṣṭhamānena madhyamo madhyamena tu / kanyase ca kaniṣṭhena aṅgulyā granthayaḥ smṛtāḥ
15 ॥ विमाने स्थण्डिले चैव एतत्सामान्यलक्षणम् । शिवोद्धृतं पवित्रं तु प्रतिमायां च कारयेत्
15 // vimāne sthaṇḍile caiva etatsāmānyalakṣaṇam / śivoddhṛtaṃ pavitraṃ tu pratimāyāṃ ca kārayet
16 ॥ हृन्नाभिरू(रु) रुमाने च जानुभ्यामवलम्बिनी । अष्टोत्तरसहस्रेण चत्वारो ग्रन्थयः स्मृताः
16 // hṛnnābhirū(ru) rumāne ca jānubhyāmavalambinī / aṣṭottarasahasreṇa catvāro granthayaḥ smṛtāḥ
17 ॥ षट्त्रिं(ड्विं) शच्च चतुर्विशद्द्वादश ग्रन्थयो ऽथवा । उत्तमादिषु विज्ञेयाः पर्वभिर्वा पवित्रकम्
17 // ṣaṭtriṃ(ḍviṃ) śacca caturviśaddvādaśa granthayo 'thavā / uttamādiṣu vijñeyāḥ parvabhirvā pavitrakam
18 ॥ चर्चितं कुङ्कुमेनैव हरिद्राचन्दनेन वा । सोपवासः पवित्रन्तु पात्रस्थमधिवासयेत्
18 // carcitaṃ kuṅkumenaiva haridrācandanena vā / sopavāsaḥ pavitrantu pātrasthamadhivāsayet
19 ॥ अश्वत्थपत्रपुटके अष्टदिक्षु निवेशितम् । दण्डकाष्ठं कुशाग्रं च पूर्वे सङ्कर्षणेन तु
19 // aśvatthapatrapuṭake aṣṭadikṣu niveśitam / daṇḍakāṣṭhaṃ kuśāgraṃ ca pūrve saṅkarṣaṇena tu
20 ॥ रोचनाकुङ्कुमेनव प्रद्युम्नेन तु दक्षिणे । युद्धार्थो फलसिद्ध्यर्थमनिरुद्धेन पश्चिमे
20 // rocanākuṅkumenava pradyumnena tu dakṣiṇe / yuddhārtho phalasiddhyarthamaniruddhena paścime
21 ॥ चन्दनं नीलयुक्तं च तिलभस्माक्षतं तथा । आग्नेयादिषु कोणेषुर् श्यादीनां तु क्रमान्न्यसेत्
21 // candanaṃ nīlayuktaṃ ca tilabhasmākṣataṃ tathā / āgneyādiṣu koṇeṣur śyādīnāṃ tu kramānnyaset
22 ॥ पवित्रं वासुदेवेन अभिमन्त्र्य सकृत्सकृत् । दृष्ट्वा पुनः प्रपूज्याथ वस्त्रेणाच्छाद्य यत्नतः
22 // pavitraṃ vāsudevena abhimantrya sakṛtsakṛt / dṛṣṭvā punaḥ prapūjyātha vastreṇācchādya yatnataḥ
23 ॥ देवस्य पुरतः स्थाप्यं प्रतिमामण्डलस्य वा । पश्चिमे दक्षिणे चैव उत्तरे पूर्ववत्क्रमात्
23 // devasya purataḥ sthāpyaṃ pratimāmaṇḍalasya vā / paścime dakṣiṇe caiva uttare pūrvavatkramāt
24 ॥ ब्राह्मादींश्चापि संस्थाप्य कलशं चापि पूजयेत् । अस्त्रेण मण्डलं कृत्वा नैवेद्यञ्च समर्पयेत्
24 // brāhmādīṃścāpi saṃsthāpya kalaśaṃ cāpi pūjayet / astreṇa maṇḍalaṃ kṛtvā naivedyañca samarpayet
25 ॥ अधिवास्य पवित्रं तु त्रिसूत्रेण नवेन वा (च) । वेदिकां वेष्टयित्वा तु आत्मानंम कलशं घृतम्
25 // adhivāsya pavitraṃ tu trisūtreṇa navena vā (ca) / vedikāṃ veṣṭayitvā tu ātmānaṃma kalaśaṃ ghṛtam
26 ॥ अग्निकुण्डं विमानं च मण्डपं गृहमेव च । सूत्रमेकं तु संगृह्य दद्याद्देवस्य मृर्धानि
26 // agnikuṇḍaṃ vimānaṃ ca maṇḍapaṃ gṛhameva ca / sūtramekaṃ tu saṃgṛhya dadyāddevasya mṛrdhāni
27 ॥ दत्त्वा पठेदिमं मन्त्रं पूजयित्वा महेश्वरम् । आवाहितो ऽसि देवेश पूजार्थं परमेश्वर
27 // dattvā paṭhedimaṃ mantraṃ pūjayitvā maheśvaram / āvāhito 'si deveśa pūjārthaṃ parameśvara
28 ॥ तत्प्रभातेर्ऽचयिष्यामि सामग्याः सन्निधौ भव । एकरात्रं त्रिरात्रं वा अधिवास्य पवित्रकम्
28 // tatprabhāter'cayiṣyāmi sāmagyāḥ sannidhau bhava / ekarātraṃ trirātraṃ vā adhivāsya pavitrakam
29 ॥ रात्रौ जागरणं कृत्वा प्रातः संपूज्य केशवम् । आरोपयेत्क्रमेणैव ज्येष्ठमध्यकनीयसम्
29 // rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā prātaḥ saṃpūjya keśavam / āropayetkrameṇaiva jyeṣṭhamadhyakanīyasam
30 ॥ धूपयित्वा पवित्रं तु मन्त्रेणैवाभिमन्त्रयेत् । प्रजप्तग्रन्थिकं चैव पूजयेत्कुसुमादिभिः
30 // dhūpayitvā pavitraṃ tu mantreṇaivābhimantrayet / prajaptagranthikaṃ caiva pūjayetkusumādibhiḥ
31 ॥ गायत्त्र्या चार्चितं तेन देवं संपूज्य दापयेत् । समं पुत्रकलत्राद्यैः सूत्रपुच्छं तु धारयेत्
31 // gāyattryā cārcitaṃ tena devaṃ saṃpūjya dāpayet / samaṃ putrakalatrādyaiḥ sūtrapucchaṃ tu dhārayet
32 ॥ विशुद्धग्रन्थिकं रम्यं महापातकनाशनम् । सर्वपापक्षयं देव तवाग्रे धारयाम्यहम्
32 // viśuddhagranthikaṃ ramyaṃ mahāpātakanāśanam / sarvapāpakṣayaṃ deva tavāgre dhārayāmyaham
33 ॥ एवं धूपादिनाभ्यर्च्य मध्यमादीन्त्समर्पयेत् । पवित्रं वैष्णवं तेजः सर्वपातकनाशनम्
33 // evaṃ dhūpādinābhyarcya madhyamādīntsamarpayet / pavitraṃ vaiṣṇavaṃ tejaḥ sarvapātakanāśanam
34 ॥ धर्मकामार्थसिद्ध्यर्थं स्वकण्ठे धारयाम्यहम् । वनमालां समभ्यर्च्य स्वेन मन्त्रेण दापयेत्
34 // dharmakāmārthasiddhyarthaṃ svakaṇṭhe dhārayāmyaham / vanamālāṃ samabhyarcya svena mantreṇa dāpayet
35 ॥ नैवेद्यं विविधं दत्त्वा कुसुमादेर्बलिं हरेत् । अग्निं संतर्प्य तत्रापि द्वादशाङ्गुलमानतः
35 // naivedyaṃ vividhaṃ dattvā kusumāderbaliṃ haret / agniṃ saṃtarpya tatrāpi dvādaśāṅgulamānataḥ
36 ॥ अष्टोत्तरशतेनैव दद्यादेकपवित्रकम् । आदौ दत्त्वार्घ्यमादित्ये तत्र चैकं पवित्रकम्
36 // aṣṭottaraśatenaiva dadyādekapavitrakam / ādau dattvārghyamāditye tatra caikaṃ pavitrakam
37 ॥ विष्वक्सेनं ततः प्रार्च्य सुरुमर्घ्यादिभिर्हर । देवस्याग्रे पठेन्मन्त्रं कृताञ्जलिपुटः स्थितः
37 // viṣvaksenaṃ tataḥ prārcya surumarghyādibhirhara / devasyāgre paṭhenmantraṃ kṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ
38 ॥ ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि पूजनादि कृतं मया । तत्सर्वं पूर्णमेवास्तु त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर
38 // jñānato 'jñānato vāpi pūjanādi kṛtaṃ mayā / tatsarvaṃ pūrṇamevāstu tvatprasādātsureśvara
39 ॥ मणिविद्रुममालभिर्मन्दारकुसुमादिभिः । इयं सांवत्सरी पूजा तवास्तु गरुडध्वज
39 // maṇividrumamālabhirmandārakusumādibhiḥ / iyaṃ sāṃvatsarī pūjā tavāstu garuḍadhvaja
40 ॥ वनमाला यथा देव कौस्तुभं सततं हृदि । तद्वत्पवित्रं तन्तूनां मालां त्वं हृदये धर
40 // vanamālā yathā deva kaustubhaṃ satataṃ hṛdi / tadvatpavitraṃ tantūnāṃ mālāṃ tvaṃ hṛdaye dhara
41 ॥ एवं प्रार्थ्य द्विजान् भोज्य दत्त्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । विसर्जयेत्तु तेनैव सायाह्ने त्वपरे ऽहनि
41 // evaṃ prārthya dvijān bhojya dattvā tebhyaśca dakṣiṇām / visarjayettu tenaiva sāyāhne tvapare 'hani
42 ॥ सांवत्सरीमिमां पूजां सम्पाद्य विधिवन्मया । व्रजेः पवित्रकेदानीं विष्णुलेकं विसर्जितः
42 // sāṃvatsarīmimāṃ pūjāṃ sampādya vidhivanmayā / vrajeḥ pavitrakedānīṃ viṣṇulekaṃ visarjitaḥ