63 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे बृहदृ नीतिसारे त्रयोशोत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 114 सूत उवाच । न कश्चित्कस्यचिन्मित्रं न कश्चित्कस्यचिद्रिपुः । कारणादेव जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा
63 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe bṛhadṛ nītisāre trayośottaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 114 sūta uvāca / na kaścitkasyacinmitraṃ na kaścitkasyacidripuḥ / kāraṇādeva jāyante mitrāṇi ripavastathā
1 ॥ शोकत्राणं भयत्राणं प्रीतिविश्वासभाजनम् । केन रत्नांमदं सृष्टं मित्रमित्यक्षरद्वयम्
1 // śokatrāṇaṃ bhayatrāṇaṃ prītiviśvāsabhājanam / kena ratnāṃmadaṃ sṛṣṭaṃ mitramityakṣaradvayam
2 ॥ सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् । बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति
2 // sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam / baddhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati
3 ॥ न मातरि न दारेषु न सोदर्ये न चात्मजे । विश्वासस्तादृशः पुंसां यादृङ्मित्रे स्वभावजे
3 // na mātari na dāreṣu na sodarye na cātmaje / viśvāsastādṛśaḥ puṃsāṃ yādṛṅmitre svabhāvaje
4 ॥ यदिच्छेच्छाश्वतीं प्रीतिं त्रीन्दोषान्परिवर्जयेत् । द्युतमर्थप्रयोगञ्च परोक्षे दारदर्शनम्
4 // yadicchecchāśvatīṃ prītiṃ trīndoṣānparivarjayet / dyutamarthaprayogañca parokṣe dāradarśanam
5 ॥ मात्रा स्वस्त्रा दुहित्रा वा न विविक्तासनो वसेत् । बलवानिन्द्रियग्रामो विद्वांसमपि कर्षति
5 // mātrā svastrā duhitrā vā na viviktāsano vaset / balavānindriyagrāmo vidvāṃsamapi karṣati
6 ॥ विपरीतरतिः कामः स्वायतेषु न विद्यते । यथोपायो वधो दण्डस्तथैव ह्यनु वर्तते
6 // viparītaratiḥ kāmaḥ svāyateṣu na vidyate / yathopāyo vadho daṇḍastathaiva hyanu vartate
7 ॥ अपि कल्पानिलस्यैव तुरगस्य महोदधेः । शक्यते प्रसरो बोद्धुं न ह्यरक्तस्ये चतसः
7 // api kalpānilasyaiva turagasya mahodadheḥ / śakyate prasaro boddhuṃ na hyaraktasye catasaḥ
8 ॥ क्षणो नास्ति रहो नास्ति न स्ति प्रार्थयिता जनः । तेन शौनक नारीणां सतीत्वमुपजायते
8 // kṣaṇo nāsti raho nāsti na sti prārthayitā janaḥ / tena śaunaka nārīṇāṃ satītvamupajāyate
9 ॥ एक वै सेवते नित्यमन्यश्चेतपि रोचते । पुरुषाणामलाभेन नारी चैव पतिव्रता
9 // eka vai sevate nityamanyaścetapi rocate / puruṣāṇāmalābhena nārī caiva pativratā
10 ॥ जननी यानि कुरुते रहस्यं मदनातुरा । सुतैस्तानि न चिन्त्यानि शीलविप्रतिपत्तिभिः
10 // jananī yāni kurute rahasyaṃ madanāturā / sutaistāni na cintyāni śīlavipratipattibhiḥ
11 ॥ पराधीना निद्रा परदृदयकृत्यानुसरणं सदा हेला हास्यं नियतमपि शोकेन रहितम् । पणे न्यस्तः कायो विटजनखुरैर्दारितगलो बहूत्कण्ठवृतिर्जगति गणिक्राया बहुमतः
11 // parādhīnā nidrā paradṛdayakṛtyānusaraṇaṃ sadā helā hāsyaṃ niyatamapi śokena rahitam / paṇe nyastaḥ kāyo viṭajanakhurairdāritagalo bahūtkaṇṭhavṛtirjagati gaṇikrāyā bahumataḥ
12 ॥ अग्निरापः स्त्रियो मूर्खाः सर्पा राजकुलानि च । नित्यं परोपसेव्यानि सद्यः प्राणहराणि षट्
12 // agnirāpaḥ striyo mūrkhāḥ sarpā rājakulāni ca / nityaṃ paropasevyāni sadyaḥ prāṇaharāṇi ṣaṭ
13 ॥ किं चित्रं यदि वेद (शब्द) शास्त्रकुशलो विप्रो भवेत्पण्डितः किं चित्रं यदि दण्डनीतिकुशलो राजा भवेद्धार्मिकः । किं चित्रं यदि रूपयौवनवती साध्वी भवेत्कामिनी तच्चित्रं यदि निर्धनो ऽपि पुरुषः पापं न कुर्यात्क्रचित्
13 // kiṃ citraṃ yadi veda (śabda) śāstrakuśalo vipro bhavetpaṇḍitaḥ kiṃ citraṃ yadi daṇḍanītikuśalo rājā bhaveddhārmikaḥ / kiṃ citraṃ yadi rūpayauvanavatī sādhvī bhavetkāminī taccitraṃ yadi nirdhano 'pi puruṣaḥ pāpaṃ na kuryātkracit
14 ॥ नात्मच्छिद्रं परे दद्याद्विद्याच्छिद्रं परस्य च । गूहेत्कूर्म इवाङ्गानि परभावञ्च लक्षयेत्
14 // nātmacchidraṃ pare dadyādvidyācchidraṃ parasya ca / gūhetkūrma ivāṅgāni parabhāvañca lakṣayet
15 ॥ पातालतलवा सिन्य उच्चप्राकारसंस्थिताः । यदि नो चिकुरोद्भेदाल्लभ्यन्ते कैः स्त्रियो न हि
15 // pātālatalavā sinya uccaprākārasaṃsthitāḥ / yadi no cikurodbhedāllabhyante kaiḥ striyo na hi
16 ॥ समधर्मा हि मर्मज्ञस्तीक्ष्णः स्वजनकण्टकः । न तथा बाधते शत्रुः कृतवैरो बहिः स्थितः
16 // samadharmā hi marmajñastīkṣṇaḥ svajanakaṇṭakaḥ / na tathā bādhate śatruḥ kṛtavairo bahiḥ sthitaḥ
17 ॥ स पण्डितो यो ह्यनुञ्जयेद्वै मिष्टेन बालं विनियेन शिष्टम् । अर्थेन नारीं तपसा हि देवान्सर्वांश्च लोकांश्च सुसंग्रहेण
17 // sa paṇḍito yo hyanuñjayedvai miṣṭena bālaṃ viniyena śiṣṭam / arthena nārīṃ tapasā hi devānsarvāṃśca lokāṃśca susaṃgraheṇa
18 ॥ छलेन मित्रं कलुषेण धर्मं परोपतापेन समृद्धिभावनम् । सुखेन विद्यां पुरुषेण नारीं वाञ्छन्ति वै ये न च पण्डितास्ते
18 // chalena mitraṃ kaluṣeṇa dharmaṃ paropatāpena samṛddhibhāvanam / sukhena vidyāṃ puruṣeṇa nārīṃ vāñchanti vai ye na ca paṇḍitāste
19 ॥ फलार्थो फलिनं वृक्षं यश्छिन्द्याद्दुर्मतिर्नरः । निष्फलं तस्य वै कार्यां महादोषमवाप्नुयात्
19 // phalārtho phalinaṃ vṛkṣaṃ yaśchindyāddurmatirnaraḥ / niṣphalaṃ tasya vai kāryāṃ mahādoṣamavāpnuyāt
20 ॥ सधनो हि तपस्वी च दूरतो वै कृतश्रमः । मद्यप स्त्री सतीत्येवं विप्र न श्रद्दधाम्यहम्
20 // sadhano hi tapasvī ca dūrato vai kṛtaśramaḥ / madyapa strī satītyevaṃ vipra na śraddadhāmyaham
21 ॥ न विश्वसेदविश्वस्ते मित्रस्यापि न विश्वसेत् । कदाचित्कुपितं मित्रं सर्वं गुह्यं प्रकाशयेत्
21 // na viśvasedaviśvaste mitrasyāpi na viśvaset / kadācitkupitaṃ mitraṃ sarvaṃ guhyaṃ prakāśayet
22 ॥ सर्वभूतेषु विश्वासः सर्वभूतेषु सात्त्विकः । स्वबावमात्मना गूहेदेतत्साधोर्हि लक्षणम्
22 // sarvabhūteṣu viśvāsaḥ sarvabhūteṣu sāttvikaḥ / svabāvamātmanā gūhedetatsādhorhi lakṣaṇam
23 ॥ यस्मिन्कस्मिन्कृते कार्ये कर्तारमनुवर्तते । सर्वथा वर्तमानो ऽपि धैर्यबुद्धिन्तु कारयेत्
23 // yasminkasminkṛte kārye kartāramanuvartate / sarvathā vartamāno 'pi dhairyabuddhintu kārayet
24 ॥ वृद्धाः स्त्रियो नवं मद्यं शुष्कं मांसं त्रिमूलकम् । रात्रौ दधि दिवा स्वप्नं विद्वान्षट् परिवर्जयेत्
24 // vṛddhāḥ striyo navaṃ madyaṃ śuṣkaṃ māṃsaṃ trimūlakam / rātrau dadhi divā svapnaṃ vidvānṣaṭ parivarjayet
25 ॥ विषं गोष्ठी दरिद्रस्य वृद्धस्य तरुणी विषम् । विषं कुशिक्षिता विद्या अजीर्णे भोजनं विषम्
25 // viṣaṃ goṣṭhī daridrasya vṛddhasya taruṇī viṣam / viṣaṃ kuśikṣitā vidyā ajīrṇe bhojanaṃ viṣam
26 ॥ प्रियं गानमकुण्ठस्य नीचस्योच्चासनं प्रियम् । प्रियं दानं दरिद्रस्य भूनश्चतरुणी प्रिया
26 // priyaṃ gānamakuṇṭhasya nīcasyoccāsanaṃ priyam / priyaṃ dānaṃ daridrasya bhūnaścataruṇī priyā
27 ॥ अत्यम्बुपानं कठिनाशनञ्च धातुक्षयोवेगविधारणञ्च । दिवाशयो जागरणञ्च रात्रौ षड्भिर्नराणां निवसन्ति रोगाः
27 // atyambupānaṃ kaṭhināśanañca dhātukṣayovegavidhāraṇañca / divāśayo jāgaraṇañca rātrau ṣaḍbhirnarāṇāṃ nivasanti rogāḥ
28 ॥ बालातपश्चाप्यतिमैथुनञ्च श्मशानधूमः करतापनञ्च । रजस्वलावत्क्रनिरीक्षणञ्च सुदीर्घमायुर्ननु कर्षयेच्च
28 // bālātapaścāpyatimaithunañca śmaśānadhūmaḥ karatāpanañca / rajasvalāvatkranirīkṣaṇañca sudīrghamāyurnanu karṣayecca
29 ॥ शुष्कं मांसं स्त्रियो वृद्धा बालार्कस्तरुणं दधि । प्रभाते मैथुनं निद्रा सद्यः प्राणहराणि षट्
29 // śuṣkaṃ māṃsaṃ striyo vṛddhā bālārkastaruṇaṃ dadhi / prabhāte maithunaṃ nidrā sadyaḥ prāṇaharāṇi ṣaṭ
30 ॥ सद्यः पक्रघृतं द्राक्षा बाला स्त्री क्षीरभोजनम् । उष्णोदकं तरुच्छाया सद्यः प्राणहराणि षट्
30 // sadyaḥ pakraghṛtaṃ drākṣā bālā strī kṣīrabhojanam / uṣṇodakaṃ tarucchāyā sadyaḥ prāṇaharāṇi ṣaṭ
31 ॥ कूपादकं वटच्छाया नारीणाञ्च पयोधरः । शीतकाले भवेदुष्णमुष्णकाले च शीतलम्
31 // kūpādakaṃ vaṭacchāyā nārīṇāñca payodharaḥ / śītakāle bhaveduṣṇamuṣṇakāle ca śītalam
32 ॥ त्रयो बलकराः सद्यो बालाभ्यङ्गसुभोजनम् । त्रयो बलहराः सद्यो ह्यध्वा वे मैथुनं ज्वरः
32 // trayo balakarāḥ sadyo bālābhyaṅgasubhojanam / trayo balaharāḥ sadyo hyadhvā ve maithunaṃ jvaraḥ
33 ॥ शुष्कं मांसं पयो नित्यं भार्यामित्रैः सहैव तु । न भाक्तव्यं नृपैः सार्धं वियोगं कुरुते क्षणात्
33 // śuṣkaṃ māṃsaṃ payo nityaṃ bhāryāmitraiḥ sahaiva tu / na bhāktavyaṃ nṛpaiḥ sārdhaṃ viyogaṃ kurute kṣaṇāt
34 ॥ कुचेलिन दन्तमलोपधारिणं बह्वाशिनं निष्ठुरवाक्यभाषिणम् । सूर्योदये ह्यस्तमये ऽपि शायिनं विमुञ्चति श्रीरपि चक्रपाणिनम्
34 // kucelina dantamalopadhāriṇaṃ bahvāśinaṃ niṣṭhuravākyabhāṣiṇam / sūryodaye hyastamaye 'pi śāyinaṃ vimuñcati śrīrapi cakrapāṇinam
35 ॥ नित्यं छेदस्तृणानं धरणिविलखनं पादयोश्चापमार्ष्टिः दन्तानामप्यशौचं मलिनवसनता रूक्षता मूर्धजानाम् । द्वे सध्ये चापि निद्रा विवसनशयनं ग्रासहासातिरेकः स्वाङ्गे पीठे च वाद्यं निधनमुपनयेत्केशवस्यापि लक्ष्मीम्
35 // nityaṃ chedastṛṇānaṃ dharaṇivilakhanaṃ pādayoścāpamārṣṭiḥ dantānāmapyaśaucaṃ malinavasanatā rūkṣatā mūrdhajānām / dve sadhye cāpi nidrā vivasanaśayanaṃ grāsahāsātirekaḥ svāṅge pīṭhe ca vādyaṃ nidhanamupanayetkeśavasyāpi lakṣmīm
36 ॥ शिरः सुधौतं चरणौ सुमार्जितौ वराङ्गनासेवनमल्पभोजनम् । अनग्नशायित्वमपर्वमैथुनं चिरप्रनष्टां श्रियमानयन्ति षट्
36 // śiraḥ sudhautaṃ caraṇau sumārjitau varāṅganāsevanamalpabhojanam / anagnaśāyitvamaparvamaithunaṃ cirapranaṣṭāṃ śriyamānayanti ṣaṭ
37 ॥ यस्य कस्य तु पुष्पस्य पाणाडरस्य विशेषतः । शिरसा धार्यमाणस्य ह्यलक्ष्मीः प्रतिहन्यते
37 // yasya kasya tu puṣpasya pāṇāḍarasya viśeṣataḥ / śirasā dhāryamāṇasya hyalakṣmīḥ pratihanyate
38 ॥ दीपस्य पश्चिमा छाया छाया शय्यासनस्य च । रजकस्य तु यत्तीर्थलक्ष्मीस्तत्र तिष्ठति
38 // dīpasya paścimā chāyā chāyā śayyāsanasya ca / rajakasya tu yattīrthalakṣmīstatra tiṣṭhati
39 ॥ बालातपः प्रेतधूमः स्त्री वृद्धा तरुणं दधि । आयुष्कामो न सेवेत तथा संमार्जनीरजः
39 // bālātapaḥ pretadhūmaḥ strī vṛddhā taruṇaṃ dadhi / āyuṣkāmo na seveta tathā saṃmārjanīrajaḥ
40 ॥ गजाश्वरथधान्यानां गवाञ्चैव रजः शुभम् । अशुभं च विजानीयात्खरोष्ट्रजाविकेषु च
40 // gajāśvarathadhānyānāṃ gavāñcaiva rajaḥ śubham / aśubhaṃ ca vijānīyātkharoṣṭrajāvikeṣu ca
41 ॥ गवां रजो धान्यरजः पुत्रस्याङ्गभवं रजः । एतद्रजो महाशस्तं महापातकनाशनम्
41 // gavāṃ rajo dhānyarajaḥ putrasyāṅgabhavaṃ rajaḥ / etadrajo mahāśastaṃ mahāpātakanāśanam
42 ॥ अजारजः खररजो यत्तु संमार्जनीरजः । एतद्रजो महापापं महाकिल्बिषकारकम्
42 // ajārajaḥ khararajo yattu saṃmārjanīrajaḥ / etadrajo mahāpāpaṃ mahākilbiṣakārakam
43 ॥ शूर्पवातो नखाग्राम्बु स्नानवस्त्रमृजोदकम् । केशाम्बु मार्जनीरेणुर्हन्ति पुण्यं पुरा कृतम्
43 // śūrpavāto nakhāgrāmbu snānavastramṛjodakam / keśāmbu mārjanīreṇurhanti puṇyaṃ purā kṛtam
44 ॥ विप्रयोर्विप्रवह्न्योश्च दम्पत्योः स्वामिनोस्तथा । अन्तरेण न गन्तव्यं हयस्य वृषभस्य च
44 // viprayorvipravahnyośca dampatyoḥ svāminostathā / antareṇa na gantavyaṃ hayasya vṛṣabhasya ca
45 ॥ स्त्रीषु राजाग्निसर्पेषु स्वाध्याये शत्रुसेवने । भोगास्वादेषु विश्वासं कः प्राज्ञः कर्तुमर्हति
45 // strīṣu rājāgnisarpeṣu svādhyāye śatrusevane / bhogāsvādeṣu viśvāsaṃ kaḥ prājñaḥ kartumarhati
46 ॥ न विश्वसेदविश्वस्तं विश्वस्तं विश्वस्तं नातिविश्वसेत् । विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलादपि निकृन्तति
46 // na viśvasedaviśvastaṃ viśvastaṃ viśvastaṃ nātiviśvaset / viśvāsādbhayamutpannaṃ mūlādapi nikṛntati
47 ॥ वैरिणा सह सन्धाय विश्वस्तो यदि तिष्ठति । स वृक्षाग्रे प्रसुप्तो हि पतितः प्रतिबुध्यते
47 // vairiṇā saha sandhāya viśvasto yadi tiṣṭhati / sa vṛkṣāgre prasupto hi patitaḥ pratibudhyate
48 ॥ नात्यन्तं मृदुना भाव्यं नात्यन्तं कूरकर्मणा । मृदुनैव मृदुं हन्ति दारुणेनैव दारुणम्
48 // nātyantaṃ mṛdunā bhāvyaṃ nātyantaṃ kūrakarmaṇā / mṛdunaiva mṛduṃ hanti dāruṇenaiva dāruṇam
49 ॥ नात्यन्तं सरलैर्भाव्यं नात्यन्तं मृदुना तथा । सरलास्तत्र छिद्यन्ते कुब्जास्तिष्ठन्ति पादपाः
49 // nātyantaṃ saralairbhāvyaṃ nātyantaṃ mṛdunā tathā / saralāstatra chidyante kubjāstiṣṭhanti pādapāḥ
50 ॥ नमन्ति फलिनो वृक्षा नमन्ति गुणिनो जनाः । शुष्कवृक्षाश्च मूर्खाश्च भिद्यन्ते न नमन्ति च
50 // namanti phalino vṛkṣā namanti guṇino janāḥ / śuṣkavṛkṣāśca mūrkhāśca bhidyante na namanti ca
51 ॥ अप्रार्थितानि दुः खानि यथैवायान्ति यान्ति च । मार्जार इव लुम्पेत तथा प्रार्थयितार नरः
51 // aprārthitāni duḥ khāni yathaivāyānti yānti ca / mārjāra iva lumpeta tathā prārthayitāra naraḥ
52 ॥ पूर्वं पश्चाच्चरन्त्यार्ये सदैव बहुसम्पदः । विपरीतमनार्ये च यथेच्छसि तथा चर
52 // pūrvaṃ paścāccarantyārye sadaiva bahusampadaḥ / viparītamanārye ca yathecchasi tathā cara
53 ॥ षट्कर्णो भिद्यते मन्त्रश्चतुः कर्णश्चधार्यते । द्विकर्णस्य तु मन्त्रस्य ब्रह्माप्यन्त न बुध्यते
53 // ṣaṭkarṇo bhidyate mantraścatuḥ karṇaścadhāryate / dvikarṇasya tu mantrasya brahmāpyanta na budhyate
54 ॥ तया गवा किं क्रियते या न दोग्ध्री न गर्भिणी । कोर्ऽथ पुत्रेण जातेन यो न विद्वान्न धार्मिकः
54 // tayā gavā kiṃ kriyate yā na dogdhrī na garbhiṇī / kor'tha putreṇa jātena yo na vidvānna dhārmikaḥ
55 ॥ एकेनापि सुपुत्रेण विद्यायुक्तेन धीमता । कुलं पुरुषसिंहेन चन्द्रेण गगनं यथा
55 // ekenāpi suputreṇa vidyāyuktena dhīmatā / kulaṃ puruṣasiṃhena candreṇa gaganaṃ yathā
56 ॥ एकेनापि सुवृक्षेण पुष्पितेन सुगन्धिना । वनं सुवासितं सर्वं सुपुत्रेण कुलं यथा
56 // ekenāpi suvṛkṣeṇa puṣpitena sugandhinā / vanaṃ suvāsitaṃ sarvaṃ suputreṇa kulaṃ yathā
57 ॥ एको हि गुणवान्पुत्रो निर्गुणेन शतेन किम् । चन्द्रो हन्ति तमांस्येको न च ज्योतिः सहस्रकम्
57 // eko hi guṇavānputro nirguṇena śatena kim / candro hanti tamāṃsyeko na ca jyotiḥ sahasrakam
58 ॥ लालयेत्पञ्च वर्षाणि दश वर्षाणि ताडयेत् । प्राप्ते तु षोडशे वर्षे पुत्रं मित्रवदाचरेत्
58 // lālayetpañca varṣāṇi daśa varṣāṇi tāḍayet / prāpte tu ṣoḍaśe varṣe putraṃ mitravadācaret
59 ॥ जायमानो हरेद्दारान् वर्धमानो हरेद्धनम् । म्रियमाणो हरेत्प्राणान्नास्ति पुत्रसमो रिपुः
59 // jāyamāno hareddārān vardhamāno hareddhanam / mriyamāṇo haretprāṇānnāsti putrasamo ripuḥ
60 ॥ केचिन्मृगमुखा व्याघ्राः केचिद्व्याघ्रमुखा मृगाः । तत्स्वरूपपहिज्ञाने ह्यविश्वासः पदेपदे
60 // kecinmṛgamukhā vyāghrāḥ kecidvyāghramukhā mṛgāḥ / tatsvarūpapahijñāne hyaviśvāsaḥ padepade
61 ॥ एकः क्षमावतां दोषो द्वितीयो नोपपद्यते । यदेनं क्षमया युक्तमशक्तं मन्यते जनः
61 // ekaḥ kṣamāvatāṃ doṣo dvitīyo nopapadyate / yadenaṃ kṣamayā yuktamaśaktaṃ manyate janaḥ
62 ॥ एतदेवानुमन्येत भोगा हि क्षणभङ्गिनः । स्निग्धेषु च विदग्धस्य मतयो वै ह्यनाकुलाः
62 // etadevānumanyeta bhogā hi kṣaṇabhaṅginaḥ / snigdheṣu ca vidagdhasya matayo vai hyanākulāḥ
63 ॥ ज्येष्ठः पितृसमो भ्राता मृते पितरि शौनक । सर्वेषां स पिता हि स्यात्सर्वेषामनुपालकः
63 // jyeṣṭhaḥ pitṛsamo bhrātā mṛte pitari śaunaka / sarveṣāṃ sa pitā hi syātsarveṣāmanupālakaḥ
64 ॥ कनिष्ठेषु च सर्वेषु समत्वेनानुवर्तते । समापभोगजीवेषु यथैवं तनयेषु च
64 // kaniṣṭheṣu ca sarveṣu samatvenānuvartate / samāpabhogajīveṣu yathaivaṃ tanayeṣu ca
65 ॥ बहूनामल्पसाराणां समवायो हि दारुणः । तृणैरावेष्टिता रज्जुस्तया नागो ऽपि बध्यते
65 // bahūnāmalpasārāṇāṃ samavāyo hi dāruṇaḥ / tṛṇairāveṣṭitā rajjustayā nāgo 'pi badhyate
66 ॥ अपहृत्य परस्वं हि यस्तु दानं प्रयच्छति । स दाता नरकं याति यस्यार्थास्तस्य तत्फलम्
66 // apahṛtya parasvaṃ hi yastu dānaṃ prayacchati / sa dātā narakaṃ yāti yasyārthāstasya tatphalam
67 ॥ देवद्रव्यविनाशेन ब्रह्मस्वहरणेन च । कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च
67 // devadravyavināśena brahmasvaharaṇena ca / kulānyakulatāṃ yānti brāhmaṇātikrameṇa ca
68 ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः
68 // brahmaghne ca surāpe ca core bhagnavrate tathā / niṣkṛtirvihitā sadbhiḥ kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ
69 ॥ नाश्रन्ति पितरो देवाः क्षुद्रस्य वृषलीपतेः । भार्याजितस्य नाश्रन्ति यस्याश्चोपपतिर्गृहे
69 // nāśranti pitaro devāḥ kṣudrasya vṛṣalīpateḥ / bhāryājitasya nāśranti yasyāścopapatirgṛhe
70 ॥ अकृजज्ञमनार्यञ्च दीर्धरोषमनार्जवम् । चतुरो विद्धि चाण्डालाञ्जात्या जायेत पञ्चमः
70 // akṛjajñamanāryañca dīrdharoṣamanārjavam / caturo viddhi cāṇḍālāñjātyā jāyeta pañcamaḥ
71 ॥ नोपेक्षितव्यो दुर्बद्धि शत्रुरल्पो ऽप्यवज्ञया । वह्निरल्पो ऽप्यसंहार्यः कुरुते भस्मसाज्जगत्
71 // nopekṣitavyo durbaddhi śatruralpo 'pyavajñayā / vahniralpo 'pyasaṃhāryaḥ kurute bhasmasājjagat
72 ॥ नवे वयसि यः शान्तः स शान्त इति मे मतिः । धातुषु क्षीयमाणेषु शमः कस्य न जायते
72 // nave vayasi yaḥ śāntaḥ sa śānta iti me matiḥ / dhātuṣu kṣīyamāṇeṣu śamaḥ kasya na jāyate
73 ॥ पन्थान इव विप्रेन्द्र सर्वसाधारणाः श्रियः । मदीया इति मत्वा वै न हि हर्षयुतो भवेत्
73 // panthāna iva viprendra sarvasādhāraṇāḥ śriyaḥ / madīyā iti matvā vai na hi harṣayuto bhavet
74 ॥ चित्तायत्तं धातुवश्यं शरीरं चित्ते नष्टे धातवो यान्ति नाशम् । तस्माच्चित्तं सर्वदा रक्षणीयं स्वस्थे चित्ते धातवः सम्भवन्ति
74 // cittāyattaṃ dhātuvaśyaṃ śarīraṃ citte naṣṭe dhātavo yānti nāśam / tasmāccittaṃ sarvadā rakṣaṇīyaṃ svasthe citte dhātavaḥ sambhavanti