61 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने ऽष्टमो ऽध्यायः इन्द्र उवाच भगवन्सर्व धर्मज्ञ त्रिकालज्ञानवित्तम । दुष्कृतं तत्प्रतीकारो भवता सम्यगीरितः
61 // iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne 'ṣṭamo 'dhyāyaḥ indra uvāca bhagavansarva dharmajña trikālajñānavittama / duṣkṛtaṃ tatpratīkāro bhavatā samyagīritaḥ
1 ॥ केन कर्मविपाकेन ममापदि यमागता । प्रायश्चित्तं च किं तस्य गदस्व वदतां वर
1 // kena karmavipākena mamāpadi yamāgatā / prāyaścittaṃ ca kiṃ tasya gadasva vadatāṃ vara
2 ॥ बृहस्पतिरुवाच काश्यपस्य ततो जज्ञे दित्यां दनुरिति स्मृतः । कन्या रूपवती नाम धात्रे तां प्रददौ पिता
2 // bṛhaspatiruvāca kāśyapasya tato jajñe dityāṃ danuriti smṛtaḥ / kanyā rūpavatī nāma dhātre tāṃ pradadau pitā
3 ॥ तस्याः पुत्रस्ततो जातो विश्वरूपो महाद्युतिः । नारायणपरो नित्यं वेदवेदाङ्गपारगः
3 // tasyāḥ putrastato jāto viśvarūpo mahādyutiḥ / nārāyaṇaparo nityaṃ vedavedāṅgapāragaḥ
4 ॥ ततो दैत्येश्वरो वव्रे भृगुपुत्रं पुरोहितम् । भवानधिकृतो राज्ये देवानामिव वासवः
4 // tato daityeśvaro vavre bhṛguputraṃ purohitam / bhavānadhikṛto rājye devānāmiva vāsavaḥ
5 ॥ ततः पूर्वे च काले तु सुधर्मायां त्वयि स्थिते । त्वया कश्चित्कृतः प्रश्न ऋषीणां सन्निधौ तदा
5 // tataḥ pūrve ca kāle tu sudharmāyāṃ tvayi sthite / tvayā kaścitkṛtaḥ praśna ṛṣīṇāṃ sannidhau tadā
6 ॥ संसारस्तीर्थयात्रा वा को ऽधिको ऽस्ति तयोर्गुमः । वदन्तु तद्विनिश्चित्य भवन्तो मदनुग्रहात्
6 // saṃsārastīrthayātrā vā ko 'dhiko 'sti tayorgumaḥ / vadantu tadviniścitya bhavanto madanugrahāt
7 ॥ तत्प्रश्नस्योत्तरं वक्तुं ते सर्व उपचक्रिरे । तत्पूर्वमेव कथितं मया विधिबलेन वै
7 // tatpraśnasyottaraṃ vaktuṃ te sarva upacakrire / tatpūrvameva kathitaṃ mayā vidhibalena vai
8 ॥ तीर्थ यात्रा समधिका संसारादिति च द्रुतम् । तच्छ्रुत्वा ते प्रकुपिताः शेपुर्मामृषयो ऽखिलाः
8 // tīrtha yātrā samadhikā saṃsārāditi ca drutam / tacchrutvā te prakupitāḥ śepurmāmṛṣayo 'khilāḥ
9 ॥ कर्मभूमिं व्रजेः शीघ्रं दारिर्द्येण मितैः सुतैः । एवं प्रकुपितैः शप्तः खिन्नः काञ्चीं समाविशम्
9 // karmabhūmiṃ vrajeḥ śīghraṃ dārirdyeṇa mitaiḥ sutaiḥ / evaṃ prakupitaiḥ śaptaḥ khinnaḥ kāñcīṃ samāviśam
10 ॥ पुरीं पुरोधसा हीनां वीक्ष्य चिन्ताकुलात्मना । भवता सह देवैस्तु पौरोहित्यार्थमादरात्
10 // purīṃ purodhasā hīnāṃ vīkṣya cintākulātmanā / bhavatā saha devaistu paurohityārthamādarāt
11 ॥ प्रार्थितो विश्वरूपस्तु बभूव तपतां वरः । स्वस्रीयो दानवानां तु देवानां च पुरोहितः
11 // prārthito viśvarūpastu babhūva tapatāṃ varaḥ / svasrīyo dānavānāṃ tu devānāṃ ca purohitaḥ
12 ॥ नात्यर्थम करोद्वैरं दैत्येष्वपि महातपाः । बभूवतुस्तुल्यबलौ तदा देत्येन्द्रवासवौ
12 // nātyarthama karodvairaṃ daityeṣvapi mahātapāḥ / babhūvatustulyabalau tadā detyendravāsavau
13 ॥ ततस्त्वं कुपितो राजन्स्वक्लीयं दानवेशितुः । हन्तुमिच्छन्नगाश्चाशु तपसः साधनं वनम्
13 // tatastvaṃ kupito rājansvaklīyaṃ dānaveśituḥ / hantumicchannagāścāśu tapasaḥ sādhanaṃ vanam
14 ॥ तमासनस्थं मुनिभिस्त्रिशृङ्गमिव पर्वतम् । त्रयी मुखरदिग्भागं ब्रह्मानदैकनिष्ठितम्
14 // tamāsanasthaṃ munibhistriśṛṅgamiva parvatam / trayī mukharadigbhāgaṃ brahmānadaikaniṣṭhitam
15 ॥ सर्वभूतहितं तं तु मत्वा चेशानुकूलितः । शिरांसि यौगपद्येन छिन्नात्यासंस्त्वयैव तु
15 // sarvabhūtahitaṃ taṃ tu matvā ceśānukūlitaḥ / śirāṃsi yaugapadyena chinnātyāsaṃstvayaiva tu
16 ॥ तेन पापेन संयुक्तः पीडितश्च मुहुर्मुहुः । ततो मेरुगुहां नीत्वा बहूनब्दान्हि संस्थितः
16 // tena pāpena saṃyuktaḥ pīḍitaśca muhurmuhuḥ / tato meruguhāṃ nītvā bahūnabdānhi saṃsthitaḥ
17 ॥ ततस्तस्य वचः श्रुत्वा ज्ञात्वा तु मुनिवाक्यतः । पुत्र शोकेन संतप्तस्त्वां शशाप रुषान्वितः
17 // tatastasya vacaḥ śrutvā jñātvā tu munivākyataḥ / putra śokena saṃtaptastvāṃ śaśāpa ruṣānvitaḥ
18 ॥ निःश्रीको भवतु क्षिप्रं मम शापेन वासवः । अनाथकास्ततो देवा विषण्णा दैत्यपीडिताः
18 // niḥśrīko bhavatu kṣipraṃ mama śāpena vāsavaḥ / anāthakāstato devā viṣaṇṇā daityapīḍitāḥ
19 ॥ त्वया मया च रहिताः सर्वे देवाः पलायिताः । गत्वा तु ब्रह्मसदनं नत्वा तद्वृत्तमूचिरे
19 // tvayā mayā ca rahitāḥ sarve devāḥ palāyitāḥ / gatvā tu brahmasadanaṃ natvā tadvṛttamūcire
20 ॥ ततस्तु चिन्तया मास तदघस्य प्रतिक्रियाम् । तस्य प्रतिक्रियां वेत्तुं न शशाकात्मभूस्तदा
20 // tatastu cintayā māsa tadaghasya pratikriyām / tasya pratikriyāṃ vettuṃ na śaśākātmabhūstadā
21 ॥ ततो देवैः परिवृतो नारायणमुपागमत्
21 // tato devaiḥ parivṛto nārāyaṇamupāgamat
22 ॥ नत्वा स्तुत्वा चतुर्वक्रस्तद्वृत्तान्तं व्यजिज्ञपत् । विचिन्त्य सो ऽपि बहुधा कृपया लोकनायकः
22 // natvā stutvā caturvakrastadvṛttāntaṃ vyajijñapat / vicintya so 'pi bahudhā kṛpayā lokanāyakaḥ
23 ॥ तदघं तु त्रिधा भित्त्वा त्रिषु स्थानेष्वथार्पयत् । स्त्रीषु भूम्यां च वृक्षेषु तेषामपि वरं ददौ
23 // tadaghaṃ tu tridhā bhittvā triṣu sthāneṣvathārpayat / strīṣu bhūmyāṃ ca vṛkṣeṣu teṣāmapi varaṃ dadau
24 ॥ तदा भर्त्तृसमायोगं पुत्रावाप्तिमृतुष्वपि । छेदे पुनर्भवत्वं तु सर्वेषामपि शाखिनाम्
24 // tadā bharttṛsamāyogaṃ putrāvāptimṛtuṣvapi / chede punarbhavatvaṃ tu sarveṣāmapi śākhinām
25 ॥ खातपूर्तिं धरण्यश्च प्रददौ मधुसूदनः । तेष्वघं प्रबभूवाशु रजोनिर्यासमूषरम्
25 // khātapūrtiṃ dharaṇyaśca pradadau madhusūdanaḥ / teṣvaghaṃ prababhūvāśu rajoniryāsamūṣaram
26 ॥ निर्गतो गह्वरात्तस्मात्त्वमिन्द्रो देवनायकः । राज्यश्रियं च संप्राप्तः प्रसादात्परमेष्ठिनः
26 // nirgato gahvarāttasmāttvamindro devanāyakaḥ / rājyaśriyaṃ ca saṃprāptaḥ prasādātparameṣṭhinaḥ
27 ॥ तेनैव सांत्वितो धाता जगाद च जनार्दनम् । मम शापो वृथा न स्यादस्तु कालान्तरे मुने
27 // tenaiva sāṃtvito dhātā jagāda ca janārdanam / mama śāpo vṛthā na syādastu kālāntare mune
28 ॥ भगवांस्तद्वचः श्रुत्वा मुनेरमिततेजसः । प्रहृष्टो भाविकार्यज्ञस्तूष्णीमेव तदा ययौ
28 // bhagavāṃstadvacaḥ śrutvā muneramitatejasaḥ / prahṛṣṭo bhāvikāryajñastūṣṇīmeva tadā yayau
29 ॥ एतावन्तमिमं कालं त्रिलोकीं पालयन्भवान् । एश्वर्यमदमत्तत्वात्कैलासाद्रिमपीडयत
29 // etāvantamimaṃ kālaṃ trilokīṃ pālayanbhavān / eśvaryamadamattatvātkailāsādrimapīḍayata
30 ॥ सर्वज्ञेन शिवेनाथ प्रेषितो भगवान्मुनिः । दुर्वासास्त्वन्मदभ्रंशं कर्त्तुकामः शशाप ह
30 // sarvajñena śivenātha preṣito bhagavānmuniḥ / durvāsāstvanmadabhraṃśaṃ karttukāmaḥ śaśāpa ha
31 ॥ एकमेव फलं जातमुभयोः शापयोरपि । अधुना पश्यनिः श्रीकन्त्रैलोक्यं समजायत
31 // ekameva phalaṃ jātamubhayoḥ śāpayorapi / adhunā paśyaniḥ śrīkantrailokyaṃ samajāyata
32 ॥ न यज्ञाः संप्रवर्त्तन्ते न दानानि च वासव । न यमा नापि नियमा न तपासि च कुत्रचित्
32 // na yajñāḥ saṃpravarttante na dānāni ca vāsava / na yamā nāpi niyamā na tapāsi ca kutracit
33 ॥ विप्राः सर्वे ऽपि निःश्रीका लोभोपहतचेतसः । निःस्त्त्वा धैर्यहीनाश्च नास्तिकाः प्रायशो ऽभवन्
33 // viprāḥ sarve 'pi niḥśrīkā lobhopahatacetasaḥ / niḥsttvā dhairyahīnāśca nāstikāḥ prāyaśo 'bhavan
34 ॥ निरौषधिरसा भूमिर्निवीर्य जायतेतराम् । भास्करो धूसराकारश्चन्द्रमाः कान्तिवर्जितः
34 // nirauṣadhirasā bhūmirnivīrya jāyatetarām / bhāskaro dhūsarākāraścandramāḥ kāntivarjitaḥ
35 ॥ निस्तेजस्को हविर्भोक्ता मनुद्धूलिकृताकृतिः । न प्रसन्ना दिशां भागा नभो नैव च निर्मलम्
35 // nistejasko havirbhoktā manuddhūlikṛtākṛtiḥ / na prasannā diśāṃ bhāgā nabho naiva ca nirmalam
36 ॥ दुर्बला देवताः सर्वा विभान्त्यन्यादृशा इव । विनष्टप्रयमेवास्ति त्रैलोक्यं सचराचरम्
36 // durbalā devatāḥ sarvā vibhāntyanyādṛśā iva / vinaṣṭaprayamevāsti trailokyaṃ sacarācaram
37 ॥ हयग्रीव उवाच इत्थं कथयतोरेव बृहस्पतिपहेन्द्रयोः । मलकाद्या महादैत्याः स्वर्गलोकं बबाधिरे
37 // hayagrīva uvāca itthaṃ kathayatoreva bṛhaspatipahendrayoḥ / malakādyā mahādaityāḥ svargalokaṃ babādhire
38 ॥ नन्दनोद्यान मखिलं चिच्छिदुर्बलगर्विताः । उद्यानपालकान्सर्वानायुधैः समताडयन्
38 // nandanodyāna makhilaṃ cicchidurbalagarvitāḥ / udyānapālakānsarvānāyudhaiḥ samatāḍayan
39 ॥ प्राकारमवभिद्यैव प्रविश्य नगरान्तरम् । मन्दिरस्थान्सुरान्सर्वानत्यन्तं पर्यपीडयन्
39 // prākāramavabhidyaiva praviśya nagarāntaram / mandirasthānsurānsarvānatyantaṃ paryapīḍayan
40 ॥ आजहुरप्सरोरत्नान्यशेषाणि विशेषतः । ततो देवाः समस्ताश्च चक्रुर्भृशमबाधिताः
40 // ājahurapsaroratnānyaśeṣāṇi viśeṣataḥ / tato devāḥ samastāśca cakrurbhṛśamabādhitāḥ
41 ॥ तादृशं घोषमाकर्म्य वासवः प्रोज्झितासनः । सर्वैरनुगतो देवैः पलायनपरो ऽभवत्
41 // tādṛśaṃ ghoṣamākarmya vāsavaḥ projjhitāsanaḥ / sarvairanugato devaiḥ palāyanaparo 'bhavat
42 ॥ ब्राह्मं धाम समभ्येत्य विषण्मवदनो वृषा । यथावत्कथयामास निखिलं दैत्यचेष्टितम्
42 // brāhmaṃ dhāma samabhyetya viṣaṇmavadano vṛṣā / yathāvatkathayāmāsa nikhilaṃ daityaceṣṭitam
43 ॥ विधातापि तदाकर्ण्य सर्वदेवसमन्वितम् । हतश्रीकं हरिहयमालोक्येदमुवाच ह
43 // vidhātāpi tadākarṇya sarvadevasamanvitam / hataśrīkaṃ harihayamālokyedamuvāca ha
44 ॥ इन्द्रत्वमखिलैर्द्देवैर्मुकुन्दं शरणं व्रज । दैत्यारातिर्जगत्कर्ता स ते श्रेयो विधास्यति
44 // indratvamakhilairddevairmukundaṃ śaraṇaṃ vraja / daityārātirjagatkartā sa te śreyo vidhāsyati
45 ॥ इत्युक्त्वा तेन सहितः स्वयं ब्रह्मा पितामहः । समस्तदेवसहितः क्षीरोदधिमुपाययौ
45 // ityuktvā tena sahitaḥ svayaṃ brahmā pitāmahaḥ / samastadevasahitaḥ kṣīrodadhimupāyayau
46 ॥ अथ ब्रह्मादयो देवा भगवन्तं जनार्दनम् । तुष्टुवुर्वाग्वरिष्ठाभिः सर्वलोकमहेश्वरम्
46 // atha brahmādayo devā bhagavantaṃ janārdanam / tuṣṭuvurvāgvariṣṭhābhiḥ sarvalokamaheśvaram
47 ॥ अथ प्रसन्नो भगवान्वासुदेवः सनातनः । जगाद स कलान्देवाञ्जगद्रक्षणलंपटः
47 // atha prasanno bhagavānvāsudevaḥ sanātanaḥ / jagāda sa kalāndevāñjagadrakṣaṇalaṃpaṭaḥ
48 ॥ श्रीभगवानुवाच भवतां सुविधास्यामि तेजसैवोपबृंहमम् । यदुच्यते मयेदानीं युष्माभिस्त द्विधीयताम्
48 // śrībhagavānuvāca bhavatāṃ suvidhāsyāmi tejasaivopabṛṃhamam / yaducyate mayedānīṃ yuṣmābhista dvidhīyatām
49 ॥ ओषधिप्रवराः सर्वाः क्षिपत क्षीरसागरे । असुरैरपि संधाय सममेव च तैरिह
49 // oṣadhipravarāḥ sarvāḥ kṣipata kṣīrasāgare / asurairapi saṃdhāya samameva ca tairiha
50 ॥ मन्थानं मन्दरं कृत्वा कृत्वा योक्त्रं च वासुकिम् । मयि स्थिते सहाये तु मथ्यताममृतं सुराः
50 // manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā kṛtvā yoktraṃ ca vāsukim / mayi sthite sahāye tu mathyatāmamṛtaṃ surāḥ
51 ॥ समस्तदानवाश्चापि वक्तव्याः सांत्वपूर्वकम् । सामान्यमेव युष्माकमस्माकं च फलं त्विति
51 // samastadānavāścāpi vaktavyāḥ sāṃtvapūrvakam / sāmānyameva yuṣmākamasmākaṃ ca phalaṃ tviti
52 ॥ मथ्यमाने तु दुग्धाब्धौ या समुत्पद्यते सुधा । तत्पानाद्बलिनो यूयममर्त्याश्च भविष्यथ
52 // mathyamāne tu dugdhābdhau yā samutpadyate sudhā / tatpānādbalino yūyamamartyāśca bhaviṣyatha
53 ॥ यथा दैत्याश्च पीयूषं नैतत्प्राप्स्यन्ति किञ्चन । केवलं क्लेशवन्तश्च करिष्यामि तथा ह्यहम्
53 // yathā daityāśca pīyūṣaṃ naitatprāpsyanti kiñcana / kevalaṃ kleśavantaśca kariṣyāmi tathā hyaham
54 ॥ इति श्रीवासुदेवेन कथिता निखिलाः सुराः । संधानं त्वतुलैर्दैत्यैः कृतवन्तस्तदा सुराः । नानाविधौषधिगणं समानीय सुरासुराः
54 // iti śrīvāsudevena kathitā nikhilāḥ surāḥ / saṃdhānaṃ tvatulairdaityaiḥ kṛtavantastadā surāḥ / nānāvidhauṣadhigaṇaṃ samānīya surāsurāḥ
55 ॥ श्रीराब्धिपयसि क्षिप्त्वा चन्द्रमो ऽधिकनिर्मलम् । मन्थानं मन्दरं कृत्वा कृत्वा योक्त्रं तु वासुकिम् । प्रारेभिरे प्रयत्नेन मन्थितुं यादसां पतिम्
55 // śrīrābdhipayasi kṣiptvā candramo 'dhikanirmalam / manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā kṛtvā yoktraṃ tu vāsukim / prārebhire prayatnena manthituṃ yādasāṃ patim
56 ॥ वासुकेः पुच्छभागे तु सहिताः सर्वदेवताः । शिरोभागे तु दैतेया नियुक्तास्तत्र शौरिणा
56 // vāsukeḥ pucchabhāge tu sahitāḥ sarvadevatāḥ / śirobhāge tu daiteyā niyuktāstatra śauriṇā
57 ॥ बलवन्तो ऽपि ते दैत्यास्तन्मुखोच्छ्वासपावकैः । निर्दग्धवपुषः सर्वे निस्तेजस्कास्तदाभवन्
57 // balavanto 'pi te daityāstanmukhocchvāsapāvakaiḥ / nirdagdhavapuṣaḥ sarve nistejaskāstadābhavan
58 ॥ पुच्छदेशे तु कर्षन्तो मुहुराप्यायिताः सुराः । अनुकूलेन वातेन विष्णुना प्रेरितेन तु
58 // pucchadeśe tu karṣanto muhurāpyāyitāḥ surāḥ / anukūlena vātena viṣṇunā preritena tu
59 ॥ आदिकूर्माकृतिः श्रीमान्मध्ये क्षीरपयोनिधेः । भ्रमतो मन्दराद्रेस्तु तस्या धिष्टानतामगात्
59 // ādikūrmākṛtiḥ śrīmānmadhye kṣīrapayonidheḥ / bhramato mandarādrestu tasyā dhiṣṭānatāmagāt
60 ॥ मध्ये च सर्वदेवानां रूपेणान्येन माधवः । चकर्ष वासुकिं वेगाद्दैत्यमध्ये परेण च
60 // madhye ca sarvadevānāṃ rūpeṇānyena mādhavaḥ / cakarṣa vāsukiṃ vegāddaityamadhye pareṇa ca
61 ॥ ब्रह्मरूपेण तं शैलं विधार्याक्रान्तवारिधिम् । अपरेण च देवर्षिर्महता तेजसा मुहुः
61 // brahmarūpeṇa taṃ śailaṃ vidhāryākrāntavāridhim / apareṇa ca devarṣirmahatā tejasā muhuḥ
62 ॥ उपवृंहितवान्देवान्येन ते बलशालिनः । तेजसा पुनरन्येन बलात्कारसहेन सः
62 // upavṛṃhitavāndevānyena te balaśālinaḥ / tejasā punaranyena balātkārasahena saḥ
63 ॥ उपबृंहितवान्नागं सर्वशक्तिजनार्दनः । मथ्यमाने ततस्तस्मिन्क्षीरब्धौ देवदानवैः
63 // upabṛṃhitavānnāgaṃ sarvaśaktijanārdanaḥ / mathyamāne tatastasminkṣīrabdhau devadānavaiḥ
64 ॥ आविर्बभूव पुरतः सुरभिः सुरपूजिता । मुदं जग्मुस्तदा देवा दैतेयाश्च तपोधन
64 // āvirbabhūva purataḥ surabhiḥ surapūjitā / mudaṃ jagmustadā devā daiteyāśca tapodhana
65 ॥ मथ्यमाने पुनस्तस्मिन्क्षीराब्दौ देवदानवैः । किमेतदिति सिद्धानां दिवि चिन्तयतां तदा
65 // mathyamāne punastasminkṣīrābdau devadānavaiḥ / kimetaditi siddhānāṃ divi cintayatāṃ tadā
66 ॥ उत्थिता वारुणी देवी मदाल्लोलविलोचना । असुराणां पुरस्तात्सा स्मयमाना व्यतिष्ठत
66 // utthitā vāruṇī devī madāllolavilocanā / asurāṇāṃ purastātsā smayamānā vyatiṣṭhata
67 ॥ जगृहुर्नैव तां दैत्या असुराश्चाभवंस्ततः । सुरा न विद्यते येषां तेनैवासुरशब्दिताः
67 // jagṛhurnaiva tāṃ daityā asurāścābhavaṃstataḥ / surā na vidyate yeṣāṃ tenaivāsuraśabditāḥ
68 ॥ अथसा सर्वदेवानामग्रतः समतिष्ठत । जगृहुस्तां मुदा देवाः सूचिताः परमेष्ठिना । सुराग्रहणतो ऽप्येते सुरशब्देन कीर्तिताः
68 // athasā sarvadevānāmagrataḥ samatiṣṭhata / jagṛhustāṃ mudā devāḥ sūcitāḥ parameṣṭhinā / surāgrahaṇato 'pyete suraśabdena kīrtitāḥ
69 ॥ मथ्यमाने ततो भूयः पारिजातो महाद्रुमः । आविरासीत्सुंगधेन परितो वासयञ्जगत्
69 // mathyamāne tato bhūyaḥ pārijāto mahādrumaḥ / āvirāsītsuṃgadhena parito vāsayañjagat
70 ॥ अत्यर्थसुंदराकारा धीराश्चाप्सरसां गणाः । आविर्भूताश्च देवर्षे सर्वलोकमनोहराः
70 // atyarthasuṃdarākārā dhīrāścāpsarasāṃ gaṇāḥ / āvirbhūtāśca devarṣe sarvalokamanoharāḥ
71 ॥ ततः शीतांशुरुदभूत्तं जग्राह महेश्वरः । विषजातं तदुत्पन्नं जगृहुर्नागजातयः
71 // tataḥ śītāṃśurudabhūttaṃ jagrāha maheśvaraḥ / viṣajātaṃ tadutpannaṃ jagṛhurnāgajātayaḥ
72 ॥ कौस्तुभाख्यं ततो रत्नमाददे तज्जनार्दनः । ततः स्वपत्रगन्धेन मदयन्ती महौषधीः । विजया नाम संजज्ञे भैरवस्तामुपाददे
72 // kaustubhākhyaṃ tato ratnamādade tajjanārdanaḥ / tataḥ svapatragandhena madayantī mahauṣadhīḥ / vijayā nāma saṃjajñe bhairavastāmupādade
73 ॥ ततो दिव्यांबरधरो देवो धन्वन्तरिः स्वयम् । उपस्थितः करे बिभ्रदमृताढ्यं कमण्डलुम्
73 // tato divyāṃbaradharo devo dhanvantariḥ svayam / upasthitaḥ kare bibhradamṛtāḍhyaṃ kamaṇḍalum
74 ॥ ततः प्रहृष्टमनसो देवा दैत्याश्च सर्वतः । मुनयश्चाभवंस्तुष्टास्तदानीं तपसां निधे
74 // tataḥ prahṛṣṭamanaso devā daityāśca sarvataḥ / munayaścābhavaṃstuṣṭāstadānīṃ tapasāṃ nidhe
75 ॥ ततो विकसितांभोजवासिनी वरदायिनी । उत्थिता पद्महस्ता श्रीस्तस्मात्क्षीरमहार्मवात्
75 // tato vikasitāṃbhojavāsinī varadāyinī / utthitā padmahastā śrīstasmātkṣīramahārmavāt
76 ॥ अथ तां मुनयः सर्वे श्रीसुक्तेन श्रियं पराम् । तुष्टुवुस्तुष्ट हृदया गन्धर्वाश्च जगुः परम्
76 // atha tāṃ munayaḥ sarve śrīsuktena śriyaṃ parām / tuṣṭuvustuṣṭa hṛdayā gandharvāśca jaguḥ param
77 ॥ विश्वाजीप्रमुखाः सर्वे ननृतुश्चाप्सरोगणाः । गङ्गाद्याः पुण्यनद्यश्च स्नानार्थमुपतस्थिरे
77 // viśvājīpramukhāḥ sarve nanṛtuścāpsarogaṇāḥ / gaṅgādyāḥ puṇyanadyaśca snānārthamupatasthire
78 ॥ अष्टौ दिग्दन्तिनश्चैव मेध्यपात्रस्थितं जलम् । आदाय स्नापयाञ्चक्रुस्तां श्रियं पद्मवासिनीम्
78 // aṣṭau digdantinaścaiva medhyapātrasthitaṃ jalam / ādāya snāpayāñcakrustāṃ śriyaṃ padmavāsinīm
79 ॥ तुलसीं च समुत्पन्नां परार्ध्या मैक्यजां हरेः । पद्ममालां ददौ तस्यै मूर्तिमान्क्षीरसागरः
79 // tulasīṃ ca samutpannāṃ parārdhyā maikyajāṃ hareḥ / padmamālāṃ dadau tasyai mūrtimānkṣīrasāgaraḥ
80 ॥ भूषणानि च दिव्यानि विश्वकर्मा समर्पयत् । दिव्यमाल्यां बरधरा दिव्यभूषणभूषिता । ययौ वक्षस्थलं विष्णोः सर्वेषां पश्यतां रमा
80 // bhūṣaṇāni ca divyāni viśvakarmā samarpayat / divyamālyāṃ baradharā divyabhūṣaṇabhūṣitā / yayau vakṣasthalaṃ viṣṇoḥ sarveṣāṃ paśyatāṃ ramā
81 ॥ तुलसी तु धृता तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । पश्यति स्म च सा देवी विष्णुवक्षथलालया । देवान्दयार्द्रया दृष्ट्या सर्वलोकमहेश्वरी
81 // tulasī tu dhṛtā tena viṣṇunā prabhaviṣṇunā / paśyati sma ca sā devī viṣṇuvakṣathalālayā / devāndayārdrayā dṛṣṭyā sarvalokamaheśvarī