90 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मोहिनीप्रादुर्भावमलकासुरवधो नाम दशमो ऽध्यायः समाप्तश्चोपोद्धातखण्डः । अगस्त्य उवाच कथं भण्डासुरो जातः कथं वा त्रिपुरांबिका । कथं बभञ्ज तं संख्ये तत्सर्वं वद विस्तरात्
90 // iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne mohinīprādurbhāvamalakāsuravadho nāma daśamo 'dhyāyaḥ samāptaścopoddhātakhaṇḍaḥ / agastya uvāca kathaṃ bhaṇḍāsuro jātaḥ kathaṃ vā tripurāṃbikā / kathaṃ babhañja taṃ saṃkhye tatsarvaṃ vada vistarāt
1 ॥ हयग्रीव उवाच पुरा दाक्षायणीं त्यक्त्वा पितुर्यज्ञविनाशनम्
1 // hayagrīva uvāca purā dākṣāyaṇīṃ tyaktvā pituryajñavināśanam
2 ॥ आत्मानमात्मना पश्यञ्ज्ञानानन्दरसात्मकः । उपास्यमानो मुनिभिरद्वन्द्वगुणलक्षणः
2 // ātmānamātmanā paśyañjñānānandarasātmakaḥ / upāsyamāno munibhiradvandvaguṇalakṣaṇaḥ
3 ॥ गङ्गाकूले हिमवतः पर्यन्ते प्रविवेश ह । सापि शङ्करमा राध्य चिरकालं मनस्विनी
3 // gaṅgākūle himavataḥ paryante praviveśa ha / sāpi śaṅkaramā rādhya cirakālaṃ manasvinī
4 ॥ योगेन स्वां तनुं त्यक्त्वा सुतासीद्धिमभूभृतः
4 // yogena svāṃ tanuṃ tyaktvā sutāsīddhimabhūbhṛtaḥ
5 ॥ स शैलो नारदाच्छ्रुत्वा रुद्राणीति स्वकन्याकाम् । तस्य शुश्रूषणार्थाय स्थापयामास चान्तिके
5 // sa śailo nāradācchrutvā rudrāṇīti svakanyākām / tasya śuśrūṣaṇārthāya sthāpayāmāsa cāntike
6 ॥ एतस्मिन्नन्तरे देवास्तारकेण हि पीडिताः । ब्रह्मणोक्ताः समाहूय मदनं चेदमब्रुवन्
6 // etasminnantare devāstārakeṇa hi pīḍitāḥ / brahmaṇoktāḥ samāhūya madanaṃ cedamabruvan
7 ॥ सर्गादौ भगवान्ब्रह्म सृजमानो ऽखिलाः प्रजाः । न निर्वृतिरभूत्तस्य कदाचिदपि मानसे । तपश्चचार सुचिरं मनोवाक्कायकर्मभिः
7 // sargādau bhagavānbrahma sṛjamāno 'khilāḥ prajāḥ / na nirvṛtirabhūttasya kadācidapi mānase / tapaścacāra suciraṃ manovākkāyakarmabhiḥ
8 ॥ ततः प्रसन्नो भगवान्सलक्ष्मीको जनार्दनः । वरेण च्छन्दयामास वरदः सर्वदेहिनाम्
8 // tataḥ prasanno bhagavānsalakṣmīko janārdanaḥ / vareṇa cchandayāmāsa varadaḥ sarvadehinām
9 ॥ ब्रह्मोवाच । यदि तुष्टो ऽसि भगवन्ननायासेन वै जगत् । चराचरयुतं चैतत्सृजामि त्वत्प्रसादतः
9 // brahmovāca / yadi tuṣṭo 'si bhagavannanāyāsena vai jagat / carācarayutaṃ caitatsṛjāmi tvatprasādataḥ
10 ॥ एवमुक्तो विधात्रा तु महाल क्ष्मीमुदैक्षत । तदा प्रादुरभूस्त्वं हि जगन्मोहनरूपधृक्
10 // evamukto vidhātrā tu mahāla kṣmīmudaikṣata / tadā prādurabhūstvaṃ hi jaganmohanarūpadhṛk
11 ॥ तवायुधार्थं दत्तं च पुष्पबाणेक्षुकार्मुकम् । विजयत्वमजेयत्वं प्रादा त्प्रमुदितो हरिः
11 // tavāyudhārthaṃ dattaṃ ca puṣpabāṇekṣukārmukam / vijayatvamajeyatvaṃ prādā tpramudito hariḥ
12 ॥ असौ सृजति भूतानि कारणेन स्वकर्मणा । साक्षिभूतः स्वजनतो भवान्भजतु निर्वृन्तिम्
12 // asau sṛjati bhūtāni kāraṇena svakarmaṇā / sākṣibhūtaḥ svajanato bhavānbhajatu nirvṛntim
13 ॥ एष दत्तवरो ब्रह्मा त्वयि विन्यस्य तद्भरम् । मनसो निर्वृतिं प्राप्य वर्तते ऽद्यापि मन्मथ
13 // eṣa dattavaro brahmā tvayi vinyasya tadbharam / manaso nirvṛtiṃ prāpya vartate 'dyāpi manmatha
14 ॥ अमोघं बलवीर्यं ते न ते मोघः पराक्रमः
14 // amoghaṃ balavīryaṃ te na te moghaḥ parākramaḥ
15 ॥ सुकुमाराण्यमोघानि कुसुमास्त्राणि ते सदा । ब्रह्मदत्तवरो ऽयं हि तारको नाम दानवः
15 // sukumārāṇyamoghāni kusumāstrāṇi te sadā / brahmadattavaro 'yaṃ hi tārako nāma dānavaḥ
16 ॥ बाधते सकलांल्लोकानस्मानपि विशेषतः । शिवपुत्रादृते ऽन्यत्र न भयं तस्य विद्यते
16 // bādhate sakalāṃllokānasmānapi viśeṣataḥ / śivaputrādṛte 'nyatra na bhayaṃ tasya vidyate
17 ॥ त्वां विनास्मिन्महाकार्ये न कश्चित्प्रवदेदपि । स्वकराच्च भवेत्कार्यं भवतो नान्यतः क्वचित्
17 // tvāṃ vināsminmahākārye na kaścitpravadedapi / svakarācca bhavetkāryaṃ bhavato nānyataḥ kvacit
18 ॥ आत्म्यैक्यधयाननिरतः शिवो गौर्या समन्वितः । हिमाचलतले रम्ये वर्तते मुनिभिर्वृतः
18 // ātmyaikyadhayānanirataḥ śivo gauryā samanvitaḥ / himācalatale ramye vartate munibhirvṛtaḥ
19 ॥ तं नियोजय गौर्यां तु जनिष्यति च तत्सुतः । ईषत्कार्यमिदं कृत्वा त्रायस्वास्मान्महाबल
19 // taṃ niyojaya gauryāṃ tu janiṣyati ca tatsutaḥ / īṣatkāryamidaṃ kṛtvā trāyasvāsmānmahābala
20 ॥ एवमभ्यर्थितो देवैः स्तूयमानो मुहुर्मुहुः । जगामात्मविनाशाय यतो हिमवतस्तटम्
20 // evamabhyarthito devaiḥ stūyamāno muhurmuhuḥ / jagāmātmavināśāya yato himavatastaṭam
21 ॥ किमप्याराधयान्तं तु ध्यानसंमीलितेक्षणम् । ददर्शेशानमासीनं कुसुमषुरुदायुधः
21 // kimapyārādhayāntaṃ tu dhyānasaṃmīlitekṣaṇam / dadarśeśānamāsīnaṃ kusumaṣurudāyudhaḥ
22 ॥ एतस्मिन्नन्तरे तत्र हिमवत्तनया शिवम् । आरिराधयिषुश्चा गाद्बिभ्राणा रूपमद्भुतम्
22 // etasminnantare tatra himavattanayā śivam / ārirādhayiṣuścā gādbibhrāṇā rūpamadbhutam
23 ॥ समेत्य शम्भुं गिरिजां गन्धपुष्पोपहारकैः । शुश्रूषणपरां तत्र ददर्शातिबलः स्मरः
23 // sametya śambhuṃ girijāṃ gandhapuṣpopahārakaiḥ / śuśrūṣaṇaparāṃ tatra dadarśātibalaḥ smaraḥ
24 ॥ अदृश्यः सर्वभूतानान्नातिदूरे ऽस्य संस्थितः । सुमनोमार्गणैरग्र्यैस्स विव्याध महेश्वरम्
24 // adṛśyaḥ sarvabhūtānānnātidūre 'sya saṃsthitaḥ / sumanomārgaṇairagryaissa vivyādha maheśvaram
25 ॥ विस्मृत्य स हि कार्याणि बाणविद्धो ऽन्तिके स्थिताम् । गौरीं विलोकयामास मन्मथाविष्टचेतनः
25 // vismṛtya sa hi kāryāṇi bāṇaviddho 'ntike sthitām / gaurīṃ vilokayāmāsa manmathāviṣṭacetanaḥ
26 ॥ धृतिमालंब्य तु पुनः किमेतदिति चिन्तयन् । ददर्शाग्रे तु सन्नद्धं मन्मथं कुसुमायुधम्
26 // dhṛtimālaṃbya tu punaḥ kimetaditi cintayan / dadarśāgre tu sannaddhaṃ manmathaṃ kusumāyudham
27 ॥ तं दृष्ट्वा कुपितः शूली त्रैलोक्यदहनक्षमः । तार्तीयं चक्षुरुन्मील्य ददाह मकरध्वजम्
27 // taṃ dṛṣṭvā kupitaḥ śūlī trailokyadahanakṣamaḥ / tārtīyaṃ cakṣurunmīlya dadāha makaradhvajam
28 ॥ शिवेनैवमवज्ञाता दुःखिता शैलकन्यका । अनुज्ञया ततः पित्रोस्तपः कर्तुमगाद्वनम्
28 // śivenaivamavajñātā duḥkhitā śailakanyakā / anujñayā tataḥ pitrostapaḥ kartumagādvanam
29 ॥ अथ तद्भस्म संवीक्ष्य चित्रकर्मा गणेश्वरः । तद्भस्मना तु पुरुषं चित्राकारं चकार सः
29 // atha tadbhasma saṃvīkṣya citrakarmā gaṇeśvaraḥ / tadbhasmanā tu puruṣaṃ citrākāraṃ cakāra saḥ
30 ॥ तं विचित्रतनुं रुद्रो ददर्शाग्रे तु पूरुषम् । तत्क्षणाज्जात जीवो ऽभून्मूर्तिमानिव मन्मथः । महाबलो ऽतितेजस्वी मध्याह्नार्कसमप्रभः
30 // taṃ vicitratanuṃ rudro dadarśāgre tu pūruṣam / tatkṣaṇājjāta jīvo 'bhūnmūrtimāniva manmathaḥ / mahābalo 'titejasvī madhyāhnārkasamaprabhaḥ
31 ॥ तं चित्रकर्मा बाहुभ्यां समालिङ्ग्य मुदान्वितः । स्तुहि वाल महादेवं स तु सर्वार्थसिद्धिदः
31 // taṃ citrakarmā bāhubhyāṃ samāliṅgya mudānvitaḥ / stuhi vāla mahādevaṃ sa tu sarvārthasiddhidaḥ
32 ॥ इत्युक्त्वा शतरुद्रीयमुपादिशदमेयधीः । ननाम शतशो रुद्रं शतरुद्रियमाजपन्
32 // ityuktvā śatarudrīyamupādiśadameyadhīḥ / nanāma śataśo rudraṃ śatarudriyamājapan
33 ॥ ततः प्रसन्नो भगवान्महादेवो वृषध्वजः । वरेण च्छन्दयामास वरं वव्रे स बालकः
33 // tataḥ prasanno bhagavānmahādevo vṛṣadhvajaḥ / vareṇa cchandayāmāsa varaṃ vavre sa bālakaḥ
34 ॥ प्रतिद्वन्द्विबलार्थं तु मद्बलेनोपयोक्ष्यति । तदस्त्रशस्त्रमुख्यानि वृथा कुर्वन्तु नो मम
34 // pratidvandvibalārthaṃ tu madbalenopayokṣyati / tadastraśastramukhyāni vṛthā kurvantu no mama
35 ॥ तथेति तत्प्रतिश्रुत्य विचार्य किमपि प्रभुः । षष्टिवर्षसहस्राणि राज्यमस्मै ददौ पुनः
35 // tatheti tatpratiśrutya vicārya kimapi prabhuḥ / ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi rājyamasmai dadau punaḥ
36 ॥ एतद्दृष्ट्वा तु चरितं धाता भण्डिति भण्डिति । यदुवाच ततो नाम्ना भण्डो लोकेषु कथ्यते
36 // etaddṛṣṭvā tu caritaṃ dhātā bhaṇḍiti bhaṇḍiti / yaduvāca tato nāmnā bhaṇḍo lokeṣu kathyate
37 ॥ इति दत्त्वा वरं तस्मै सर्वैर्मुनिगणैर्वृतः । दत्त्वास्त्राणि च शस्त्राणि तत्रैवान्तरधाच्च सः
37 // iti dattvā varaṃ tasmai sarvairmunigaṇairvṛtaḥ / dattvāstrāṇi ca śastrāṇi tatraivāntaradhācca saḥ