126 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे विष्णुमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः ॥ 73॥ सूत उवाच तुर्वसोस्तु सुतो वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः । गोभानोस्तु सुतो वीर स्त्रिसानुरपाजितः
126 // iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde viṣṇumāhātmyavarṇanaṃ nāma trisaptatitamo 'dhyāyaḥ // 73// sūta uvāca turvasostu suto vahnirvahnergobhānurātmajaḥ / gobhānostu suto vīra strisānurapājitaḥ
1 ॥ करन्धमस्तु त्रैसानो मरुत्तस्तस्य चात्मजः । अन्यस्त्वाविज्ञितो राजा मरुत्तः कथितः पुरा
1 // karandhamastu traisāno maruttastasya cātmajaḥ / anyastvāvijñito rājā maruttaḥ kathitaḥ purā
2 ॥ अनपत्यो मरुत्तस्तु स राजासीदिति श्रुतम् । दुष्कन्तं पौरवं चापि स वै पुत्रमकल्पयत्
2 // anapatyo maruttastu sa rājāsīditi śrutam / duṣkantaṃ pauravaṃ cāpi sa vai putramakalpayat
3 ॥ एवं ययातिशापेन जरासंक्रमणे पुरा । तुर्वसोः पौरवं वंशं प्रविवेश पुरा किल
3 // evaṃ yayātiśāpena jarāsaṃkramaṇe purā / turvasoḥ pauravaṃ vaṃśaṃ praviveśa purā kila
4 ॥ दुष्कन्तस्य तु दायादः सरूप्यो नाम पार्थिवः । सरूप्यात्तु तथाण्डीरश्चत्वारस्तस्य चात्मजाः
4 // duṣkantasya tu dāyādaḥ sarūpyo nāma pārthivaḥ / sarūpyāttu tathāṇḍīraścatvārastasya cātmajāḥ
5 ॥ पाण्ड्यश्च केरलश्चैव चोलः कुल्यस्तथैव च । तेषां जनपदाः कुल्याः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः
5 // pāṇḍyaśca keralaścaiva colaḥ kulyastathaiva ca / teṣāṃ janapadāḥ kulyāḥ pāṇḍyāścolāḥ sakeralāḥ
6 ॥ द्रुह्योश्च तनयौ वीरौ बभ्रुः सेतुश्च विश्रुतौ । अरुद्धः सेतुपुत्रस्तु बाब्रवो रिपुरुच्यते
6 // druhyośca tanayau vīrau babhruḥ setuśca viśrutau / aruddhaḥ setuputrastu bābravo ripurucyate
7 ॥ यौवनाश्वेन समितौ कृच्छेण निहतो बली । युद्धं सुमहदासीत्तु मासान्परिचतुर्दश
7 // yauvanāśvena samitau kṛccheṇa nihato balī / yuddhaṃ sumahadāsīttu māsānparicaturdaśa
8 ॥ अरुद्धस्य तु दायादो गान्धारो नाम पार्थिवः । ख्यायते यस्य नाम्ना तु गान्धारविषयो महान्
8 // aruddhasya tu dāyādo gāndhāro nāma pārthivaḥ / khyāyate yasya nāmnā tu gāndhāraviṣayo mahān
9 ॥ गान्धारादेशजाश्चापि तुरगा वाजिनां वराः । गान्धारपुत्रो धर्मस्तु धृतस्तस्य सुतो ऽभवत्
9 // gāndhārādeśajāścāpi turagā vājināṃ varāḥ / gāndhāraputro dharmastu dhṛtastasya suto 'bhavat
10 ॥ धृतस्य दुर्दमो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः । प्रचेतसः पुत्रशतं राजानः सर्व एव ते
10 // dhṛtasya durdamo jajñe pracetāstasya cātmajaḥ / pracetasaḥ putraśataṃ rājānaḥ sarva eva te
11 ॥ म्लेच्छराष्ट्राधिपाः सर्वे ह्युदीचीं दिशमास्थिताः । अनोश्चैव सुता वीरास्त्रयः परमधार्मिकाः
11 // mleccharāṣṭrādhipāḥ sarve hyudīcīṃ diśamāsthitāḥ / anoścaiva sutā vīrāstrayaḥ paramadhārmikāḥ
12 ॥ सभानरः कालचक्षुः पराक्षस्चेति विश्रुताः । सभानरस्य पुत्रस्तु विद्वान्कालानलो नृपः
12 // sabhānaraḥ kālacakṣuḥ parākṣasceti viśrutāḥ / sabhānarasya putrastu vidvānkālānalo nṛpaḥ
13 ॥ कालानलस्य धर्मात्मा सृंजयो नाम विश्रुतः । सृंजयस्याभवत्पुत्रो वीरो नाम्ना पुरञ्जयः
13 // kālānalasya dharmātmā sṛṃjayo nāma viśrutaḥ / sṛṃjayasyābhavatputro vīro nāmnā purañjayaḥ
14 ॥ आसीदिन्द्रसमो राजा प्रतिष्टितयशादिवि । महामनाः सुतस्तस्य महाशालस्य धार्मिकः
14 // āsīdindrasamo rājā pratiṣṭitayaśādivi / mahāmanāḥ sutastasya mahāśālasya dhārmikaḥ
15 ॥ सप्तद्वीपेश्वरो राजा चक्रवर्त्ती महायशाः । महामनास्तु द्वौ पुत्रौ जनयामास विश्रुतौ
15 // saptadvīpeśvaro rājā cakravarttī mahāyaśāḥ / mahāmanāstu dvau putrau janayāmāsa viśrutau
16 ॥ उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं चैव धार्मिकम् । उशीनरस्य पत्न्यस्तु पञ्च राजर्षिवंशजाः
16 // uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ titikṣuṃ caiva dhārmikam / uśīnarasya patnyastu pañca rājarṣivaṃśajāḥ
17 ॥ नृगा कृमी नवा दर्वा पञ्चमी च दृषद्वती । उशीनरस्य पुत्र्यस्तु पञ्च तासु कुलोद्वहाः
17 // nṛgā kṛmī navā darvā pañcamī ca dṛṣadvatī / uśīnarasya putryastu pañca tāsu kulodvahāḥ
18 ॥ तपस्यतः सुमहतो जाता वृद्धस्य धार्मिकाः । नृगायास्तु नृगः पुत्रो नवाया नव एव तु
18 // tapasyataḥ sumahato jātā vṛddhasya dhārmikāḥ / nṛgāyāstu nṛgaḥ putro navāyā nava eva tu
19 ॥ कृम्याः कृमिस्तु दर्वायाः सुव्रतो नाम धार्मिकः । दृषद्वती सुतश्चापि शिबिरौशीनरो द्विजाः
19 // kṛmyāḥ kṛmistu darvāyāḥ suvrato nāma dhārmikaḥ / dṛṣadvatī sutaścāpi śibirauśīnaro dvijāḥ
20 ॥ शिबे शिवपुरं ख्यातं यौधेयं तु नृगस्य च । नवस्य नवराष्ट्रं तु कृमेस्तु कृमिला पुरी
20 // śibe śivapuraṃ khyātaṃ yaudheyaṃ tu nṛgasya ca / navasya navarāṣṭraṃ tu kṛmestu kṛmilā purī
21 ॥ सुव्रतस्य तथांबष्टा शिबिपुत्रान्निबोधत । शिबेस्तु शिबयः पुत्राश्चत्वारो लोकसंमताः
21 // suvratasya tathāṃbaṣṭā śibiputrānnibodhata / śibestu śibayaḥ putrāścatvāro lokasaṃmatāḥ
22 ॥ वृषदर्भः सुवीरस्तु केकयो मद्रकस्तथा । तेषां जनपदाः स्फीताः केकया मद्रकास्तथा
22 // vṛṣadarbhaḥ suvīrastu kekayo madrakastathā / teṣāṃ janapadāḥ sphītāḥ kekayā madrakāstathā
23 ॥ वृषदर्भाः सुवीराश्च तितिक्षोः शृणुत प्रजाः । तितिक्षुरभवद्राजा पूर्वस्यां दिशि विश्रुतः
23 // vṛṣadarbhāḥ suvīrāśca titikṣoḥ śṛṇuta prajāḥ / titikṣurabhavadrājā pūrvasyāṃ diśi viśrutaḥ
24 ॥ उशद्रथो महाबाहुस्तस्य हेमः सुतो ऽभवत् । हेमस्य सुतपा जज्ञे सुतः सुतपसो बलिः
24 // uśadratho mahābāhustasya hemaḥ suto 'bhavat / hemasya sutapā jajñe sutaḥ sutapaso baliḥ
25 ॥ जातो मनुष्ययोन्यां वै क्षीणे वंशे प्रजेप्सया । महायोगी स तु बलिर्बद्धो यः स महामनाः
25 // jāto manuṣyayonyāṃ vai kṣīṇe vaṃśe prajepsayā / mahāyogī sa tu balirbaddho yaḥ sa mahāmanāḥ
26 ॥ पुत्रानुत्पादयामास जातुर्वर्ण्यकरान्भुवि । अङ्गं स जनयामास वङ्गं सुह्मं तथैव च
26 // putrānutpādayāmāsa jāturvarṇyakarānbhuvi / aṅgaṃ sa janayāmāsa vaṅgaṃ suhmaṃ tathaiva ca
27 ॥ युद्धं कलिङ्गं च तथा वालेयं क्षत्रमुच्यते । वालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकराः प्रभोः
27 // yuddhaṃ kaliṅgaṃ ca tathā vāleyaṃ kṣatramucyate / vāleyā brāhmaṇāścaiva tasya vaṃśakarāḥ prabhoḥ
28 ॥ बलेस्तु ब्रह्मणा दत्ता वराः प्रीतेन धीमतः । महायोगित्वमायुश्च कल्पस्य परिमाणकम्
28 // balestu brahmaṇā dattā varāḥ prītena dhīmataḥ / mahāyogitvamāyuśca kalpasya parimāṇakam
29 ॥ संग्रामे वाप्यजेयत्वं धर्मे चैव प्रभावतः । त्रैलोक्यदर्शनं चैव प्राधान्यं प्रसवे तथा
29 // saṃgrāme vāpyajeyatvaṃ dharme caiva prabhāvataḥ / trailokyadarśanaṃ caiva prādhānyaṃ prasave tathā
30 ॥ बलेश्चा प्रतिमत्वं वे धर्मतत्त्वार्थदर्शनम् । चतुरो नियतान्वर्णांस्त्वं वै स्थापयितेति वै
30 // baleścā pratimatvaṃ ve dharmatattvārthadarśanam / caturo niyatānvarṇāṃstvaṃ vai sthāpayiteti vai
31 ॥ इत्युक्तो विभुना राजा बलिः शान्ति पराययौ । कालेन महता विद्वान्स्वं च स्थानमुपागतः
31 // ityukto vibhunā rājā baliḥ śānti parāyayau / kālena mahatā vidvānsvaṃ ca sthānamupāgataḥ
32 ॥ तेषां जनपदाः स्फीता अङ्गवङ्गाश्च सुह्मकाः । पुण्ड्राः कलिङ्गश्च तथा तेषां वंशं निबोधत
32 // teṣāṃ janapadāḥ sphītā aṅgavaṅgāśca suhmakāḥ / puṇḍrāḥ kaliṅgaśca tathā teṣāṃ vaṃśaṃ nibodhata
33 ॥ तस्य ते तनयाः सर्वे क्षेत्रजा मुनिसंभवाः । संभूता दीर्घतमसः सुदेष्णायां महौजसः
33 // tasya te tanayāḥ sarve kṣetrajā munisaṃbhavāḥ / saṃbhūtā dīrghatamasaḥ sudeṣṇāyāṃ mahaujasaḥ
34 ॥ ऋषय ऊचुः कथं बलेः सुताः पञ्च जनिताः क्षेत्रजाः प्रभो । ऋषिणा दीर्घतमसा ह्येतत्प्रब्रूहि पृच्छताम्
34 // ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ baleḥ sutāḥ pañca janitāḥ kṣetrajāḥ prabho / ṛṣiṇā dīrghatamasā hyetatprabrūhi pṛcchatām
35 ॥ सूत उवाच उशिजो नाम विख्यात आसीद्धीमानृषिः पुरा । भार्या वै ममता नाम बभूवास्य महात्मनः
35 // sūta uvāca uśijo nāma vikhyāta āsīddhīmānṛṣiḥ purā / bhāryā vai mamatā nāma babhūvāsya mahātmanaḥ
36 ॥ उशिजस्य कनीयांस्तु पुरोधा यो दिवौकसाम् । बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतां सो ऽभ्यपद्यत
36 // uśijasya kanīyāṃstu purodhā yo divaukasām / bṛhaspatirbṛhattejā mamatāṃ so 'bhyapadyata
37 ॥ उवाच ममता तं तु बृहस्पतिमनिच्छती । अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्य च भामिनी
37 // uvāca mamatā taṃ tu bṛhaspatimanicchatī / antarvatnyasmi te bhrāturjyeṣṭhasyāsya ca bhāminī
38 ॥ अयं हि मे महान्गर्भो रोरवीति बृहस्पते । अजस्रं ब्रह्म चाभ्यस्य षडङ्गं वेदमुद्गिरन्
38 // ayaṃ hi me mahāngarbho roravīti bṛhaspate / ajasraṃ brahma cābhyasya ṣaḍaṅgaṃ vedamudgiran
39 ॥ अमोघरे तास्त्वं चापि न मां भजितुमर्हसि । अस्मिन्नेव यथाकाले यथा वा मन्यसे विभो
39 // amoghare tāstvaṃ cāpi na māṃ bhajitumarhasi / asminneva yathākāle yathā vā manyase vibho
40 ॥ एवमुक्तस्तया सम्यग्बृहतेजा बृहस्पतिः । कामात्मानं महात्मापि नात्मानं सो ऽभ्यधारयत्
40 // evamuktastayā samyagbṛhatejā bṛhaspatiḥ / kāmātmānaṃ mahātmāpi nātmānaṃ so 'bhyadhārayat
41 ॥ संबभूवैव धर्मात्मा तया सार्द्धं बृहस्पति । उत्सृजन्तं तदा रेतो गर्भस्थः सो ऽस्य भाषत
41 // saṃbabhūvaiva dharmātmā tayā sārddhaṃ bṛhaspati / utsṛjantaṃ tadā reto garbhasthaḥ so 'sya bhāṣata
42 ॥ शुक्रं त्याक्षीश्च मा जीव द्वयोर्नेहास्ति संभवः । अमोघरेतास्त्वं वापि पूर्वं चाहमिहागतः
42 // śukraṃ tyākṣīśca mā jīva dvayornehāsti saṃbhavaḥ / amogharetāstvaṃ vāpi pūrvaṃ cāhamihāgataḥ
43 ॥ शशाप तं तदा क्रुद्ध एवमुक्तो बृहस्पतिः । उशिजस्य सुतं भ्रातुर्गर्भस्थं भगवानृषिः
43 // śaśāpa taṃ tadā kruddha evamukto bṛhaspatiḥ / uśijasya sutaṃ bhrāturgarbhasthaṃ bhagavānṛṣiḥ
44 ॥ यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति । मामेवमुक्तवान्मोहात्तमो दीर्घं ग्रवेक्ष्यसि
44 // yasmāttvamīdṛśe kāle sarvabhūtepsite sati / māmevamuktavānmohāttamo dīrghaṃ gravekṣyasi
45 ॥ ततो दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत । अथौशिजो बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिरिबौजसा
45 // tato dīrghatamā nāma śāpādṛṣirajāyata / athauśijo bṛhatkīrtirbṛhaspatiribaujasā
46 ॥ ऊर्द्ध्वरेतास्ततश्चापि न्यवसद्भ्रातुराश्रमे । गोधर्मं सौरभेयात्तु वृषभाच्छतवान्प्रभोः
46 // ūrddhvaretāstataścāpi nyavasadbhrāturāśrame / godharmaṃ saurabheyāttu vṛṣabhācchatavānprabhoḥ
47 ॥ तस्य भ्राता पितृव्यस्तु चकार भवनं तदा । तस्मिन्हि तत्र वसति यदृच्छाभ्यागतो वृषः
47 // tasya bhrātā pitṛvyastu cakāra bhavanaṃ tadā / tasminhi tatra vasati yadṛcchābhyāgato vṛṣaḥ
48 ॥ दर्शार्थमास्तृतान्दर्भाञ्चचार सुरभीसुतः । जग्राह तं दीर्घ तमा विस्फुरन्तं तु शृङ्गयोः
48 // darśārthamāstṛtāndarbhāñcacāra surabhīsutaḥ / jagrāha taṃ dīrgha tamā visphurantaṃ tu śṛṅgayoḥ
49 ॥ स तेन निगृहीतस्तु न चचाल पदात्पदम् । ततो ऽब्रवीद् वृषस्तं वै सुंच मां बलिनां वर
49 // sa tena nigṛhītastu na cacāla padātpadam / tato 'bravīd vṛṣastaṃ vai suṃca māṃ balināṃ vara
50 ॥ न मया सादितस्तात बलवांस्तद्विधः क्वचित् । त्र्यंबकं वहता देवं यतो जातो ऽस्मि भूतले
50 // na mayā sāditastāta balavāṃstadvidhaḥ kvacit / tryaṃbakaṃ vahatā devaṃ yato jāto 'smi bhūtale
51 ॥ सुंच मां बलिनां श्रेष्ठ प्रतिस्नेहं वरं वृणु । एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवंस्त्वं मे क्व यास्यसि
51 // suṃca māṃ balināṃ śreṣṭha pratisnehaṃ varaṃ vṛṇu / evamukto 'bravīdenaṃ jīvaṃstvaṃ me kva yāsyasi
52 ॥ तेन त्वाहं न मोक्ष्यामि परस्वादं चतुष्पदम् । ततस्तं दीर्घतमसं स वृषः प्रत्युवाच ह
52 // tena tvāhaṃ na mokṣyāmi parasvādaṃ catuṣpadam / tatastaṃ dīrghatamasaṃ sa vṛṣaḥ pratyuvāca ha
53 ॥ नास्माकं विद्यते तात पातकं स्तेयमेव च । भक्ष्याभक्ष्यं न जानीमः पेयापेयं च सर्वशः
53 // nāsmākaṃ vidyate tāta pātakaṃ steyameva ca / bhakṣyābhakṣyaṃ na jānīmaḥ peyāpeyaṃ ca sarvaśaḥ
54 ॥ कार्या कार्यं च वै विप्र गम्यगम्यं तथैव च । न पाप्मानो वयं विप्र धर्मो ह्येष गवां श्रुतः
54 // kāryā kāryaṃ ca vai vipra gamyagamyaṃ tathaiva ca / na pāpmāno vayaṃ vipra dharmo hyeṣa gavāṃ śrutaḥ
55 ॥ गवां नाम स वे श्रुत्वा संभ्रान्तस्त ममुञ्चत । भक्त्या चानुश्रविकया गोसुतं वै प्रसादयन्
55 // gavāṃ nāma sa ve śrutvā saṃbhrāntasta mamuñcata / bhaktyā cānuśravikayā gosutaṃ vai prasādayan
56 ॥ प्रसादतो वृषेन्द्रस्य गोधर्मं जगृहे ऽथ सः । मनसैव तदा दध्रे तद्विधस्तत्परायणः
56 // prasādato vṛṣendrasya godharmaṃ jagṛhe 'tha saḥ / manasaiva tadā dadhre tadvidhastatparāyaṇaḥ
57 ॥ ततो यवीयसः पत्नीमौतथ्यस्याभ्यमन्यत । विचेष्टमानां रुदतीं दैवात्संमूढचेतनः
57 // tato yavīyasaḥ patnīmautathyasyābhyamanyata / viceṣṭamānāṃ rudatīṃ daivātsaṃmūḍhacetanaḥ
58 ॥ अवलेपं तु तंमत्वा सुरद्वांस्तस्य नाक्षमत् । गोधर्म वै बलं कृत्वा स्नुषां स ह्यभ्यमन्यत
58 // avalepaṃ tu taṃmatvā suradvāṃstasya nākṣamat / godharma vai balaṃ kṛtvā snuṣāṃ sa hyabhyamanyata
59 ॥ विपर्ययं तु तं दृष्ट्वा शरद्वान्प्रविचिन्त्य च । भविष्यमर्थं ज्ञात्वा च महात्मा त्ववमत्य तम्
59 // viparyayaṃ tu taṃ dṛṣṭvā śaradvānpravicintya ca / bhaviṣyamarthaṃ jñātvā ca mahātmā tvavamatya tam
60 ॥ प्रोवाच दीर्घतमसं क्रोधात्संरक्तलोचनः । गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्स्रुषाम्
60 // provāca dīrghatamasaṃ krodhātsaṃraktalocanaḥ / gamyāgamyaṃ na jānīṣe godharmātprārthayansruṣām
61 ॥ दुर्वृत्तं त्वां त्यजाम्येष गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा । यस्मात्त्वमन्धो वृद्धश्च भर्त्तव्यो दुरनुष्ठितः
61 // durvṛttaṃ tvāṃ tyajāmyeṣa gaccha tvaṃ svena karmaṇā / yasmāttvamandho vṛddhaśca bharttavyo duranuṣṭhitaḥ
62 ॥ तेनासि त्वं परित्यक्तो दुराचारो ऽसि मे मतः । सूत उवाच कर्मण्यस्मिंस्ततः क्रूरे तस्य बुद्धिरजायत
62 // tenāsi tvaṃ parityakto durācāro 'si me mataḥ / sūta uvāca karmaṇyasmiṃstataḥ krūre tasya buddhirajāyata
63 ॥ निर्भर्त्स्य चैव बहुशो बाहुभ्यां परिगृह्य च । कोष्टे समुद्रे प्रक्षिप्य गङ्गांभसि समुत्सृजत्
63 // nirbhartsya caiva bahuśo bāhubhyāṃ parigṛhya ca / koṣṭe samudre prakṣipya gaṅgāṃbhasi samutsṛjat
64 ॥ उह्यमानः समुद्रस्तु सप्ताहं श्रोतसा तदा । तं सस्त्रीको बलिर्नाम राजा धर्मार्थतत्त्ववित्
64 // uhyamānaḥ samudrastu saptāhaṃ śrotasā tadā / taṃ sastrīko balirnāma rājā dharmārthatattvavit
65 ॥ अपश्यन्मज्जमानं तु स्रोतसोभ्यासमागतम् । तं गृहीत्वा स धर्मात्मा बलिर्वैरोचनस्तदा
65 // apaśyanmajjamānaṃ tu srotasobhyāsamāgatam / taṃ gṛhītvā sa dharmātmā balirvairocanastadā
66 ॥ अन्तःपुरे जुगोपैनं भक्ष्यैर्भोज्यैश्च तर्पयन् । प्रीतः स वै वरेणाथ च्छन्दयामास वै बलिम्
66 // antaḥpure jugopainaṃ bhakṣyairbhojyaiśca tarpayan / prītaḥ sa vai vareṇātha cchandayāmāsa vai balim
67 ॥ स च तस्माद्वरं वव्रे पुत्रार्थी दानवर्षभः । बलिरुवाच संतानार्थं महाभाग भार्यायां मम मानद
67 // sa ca tasmādvaraṃ vavre putrārthī dānavarṣabhaḥ / baliruvāca saṃtānārthaṃ mahābhāga bhāryāyāṃ mama mānada
68 ॥ पुत्रान्धर्मार्थसंयुक्तानुत्पादयितुमर्हसि । एवमुक्तस्तुतेनर्षिस्तथास्त्वित्युक्तवान्हितम्
68 // putrāndharmārthasaṃyuktānutpādayitumarhasi / evamuktastutenarṣistathāstvityuktavānhitam
69 ॥ सुदेष्णां नाम भार्यां स्वां राजास्मै प्राहिणोत्तदा । अन्धं वृद्धं च तं दृष्ट्वा न सा देवी जगाम ह
69 // sudeṣṇāṃ nāma bhāryāṃ svāṃ rājāsmai prāhiṇottadā / andhaṃ vṛddhaṃ ca taṃ dṛṣṭvā na sā devī jagāma ha
70 ॥ स्वां च धात्रेयिकां तस्मै भूषयित्वा व्यसर्जयत् । कक्षीवच्चक्षुषौ तस्यां शूद्रयोन्यामृषिर्वशी
70 // svāṃ ca dhātreyikāṃ tasmai bhūṣayitvā vyasarjayat / kakṣīvaccakṣuṣau tasyāṃ śūdrayonyāmṛṣirvaśī
71 ॥ जनया मास धर्मात्मा पुत्रावेतौ महौजसौ । कक्षीवच्चक्षुषौ तौ तु दृष्ट्वा राजा बलिस्तदा
71 // janayā māsa dharmātmā putrāvetau mahaujasau / kakṣīvaccakṣuṣau tau tu dṛṣṭvā rājā balistadā
72 ॥ अधीतौ विधिवत्सम्य गीश्वरौ ब्रह्मवादिनौ । सिद्धौ प्रत्यक्षधर्माणौ बुद्धौ श्रेष्ठतमावपि
72 // adhītau vidhivatsamya gīśvarau brahmavādinau / siddhau pratyakṣadharmāṇau buddhau śreṣṭhatamāvapi
73 ॥ ममैताविति होवाच बलिर्वैरोचनस्त्वृषिम् । नेत्युवाच ततस्तं तु ममैताविति चाब्रवीत्
73 // mamaitāviti hovāca balirvairocanastvṛṣim / netyuvāca tatastaṃ tu mamaitāviti cābravīt
74 ॥ उत्पन्नौ शूद्रयोनौ तु भवतः क्ष्मासुरोत्तमौ । अन्धं वृद्धं च मां मत्वा सुदेष्णा महिषी तव
74 // utpannau śūdrayonau tu bhavataḥ kṣmāsurottamau / andhaṃ vṛddhaṃ ca māṃ matvā sudeṣṇā mahiṣī tava
75 ॥ प्राहिणोदवमानीय शूद्रीं धात्रेयिकां मम । ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम्
75 // prāhiṇodavamānīya śūdrīṃ dhātreyikāṃ mama / tataḥ prasādayāmāsa punastamṛṣisattamam
76 ॥ बलिर्भार्यां सुदेष्णा च भर्त्सयामास वै प्रभुः । पुनश्चैनामलङ्कृत्य ऋषये प्रत्यपादयत्
76 // balirbhāryāṃ sudeṣṇā ca bhartsayāmāsa vai prabhuḥ / punaścaināmalaṅkṛtya ṛṣaye pratyapādayat
77 ॥ तां स दीर्घतमा देवीमब्रवीद्यदि मां शुभे । दध्ना लवणमिश्रेण स्वभ्यक्तं नग्नकं तथा
77 // tāṃ sa dīrghatamā devīmabravīdyadi māṃ śubhe / dadhnā lavaṇamiśreṇa svabhyaktaṃ nagnakaṃ tathā
78 ॥ लेहिष्यस्यजुगुप्सन्ती ह्यापादतलमस्तकम् । ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रांश्च मनसेप्सितान्
78 // lehiṣyasyajugupsantī hyāpādatalamastakam / tatastvaṃ prāpsyase devi putrāṃśca manasepsitān
79 ॥ तस्य सा तद्वचो देवी सर्वं कृतवती तथा । अपानं च समासाद्य जुगुप्संती ह्यवर्जयत्
79 // tasya sā tadvaco devī sarvaṃ kṛtavatī tathā / apānaṃ ca samāsādya jugupsaṃtī hyavarjayat
80 ॥ तमुवाच ततः सर्षिर्यस्ते परिहृतं शुभे । विनापानं कुमारं त्वं जनयिष्यसि पूर्वजम्
80 // tamuvāca tataḥ sarṣiryaste parihṛtaṃ śubhe / vināpānaṃ kumāraṃ tvaṃ janayiṣyasi pūrvajam
81 ॥ ततस्तं दीर्घतमसं सा देवी प्रत्युवाच ह ॥ नार्हसि त्वं महाभाग पुत्रं दातुं ममेदृशम्
81 // tatastaṃ dīrghatamasaṃ sā devī pratyuvāca ha // nārhasi tvaṃ mahābhāga putraṃ dātuṃ mamedṛśam
82 ॥ ऋषिरुवाच तवापरधो देव्येष नान्यथा भविता तु वै । देवीदृशं च ते पौत्रमहं दास्यामि सुप्रते
82 // ṛṣiruvāca tavāparadho devyeṣa nānyathā bhavitā tu vai / devīdṛśaṃ ca te pautramahaṃ dāsyāmi suprate
83 ॥ तस्यापानं विना चैव योग्यभावो भविष्यति । तां स दीर्घतमाश्चैव कुक्षौ स्पृष्ट्वदमब्रवीत्
83 // tasyāpānaṃ vinā caiva yogyabhāvo bhaviṣyati / tāṃ sa dīrghatamāścaiva kukṣau spṛṣṭvadamabravīt
84 ॥ प्राशितं दधियत्ते ऽद्य ममाङ्गाद्वै शुचिस्मिते । तेन ते पूरितो गर्भः पौर्णमास्यामिवोदधिः
84 // prāśitaṃ dadhiyatte 'dya mamāṅgādvai śucismite / tena te pūrito garbhaḥ paurṇamāsyāmivodadhiḥ
85 ॥ भविष्यन्ति कुमारास्ते पञ्च देवसुतोपमाः । तेजस्विनः पराक्रान्ता यज्वानो धार्मिकास्तथा
85 // bhaviṣyanti kumārāste pañca devasutopamāḥ / tejasvinaḥ parākrāntā yajvāno dhārmikāstathā
86 ॥ ततोंऽगस्तु सुदेष्णाया ज्येष्ठपुत्रो व्यजायत । वङ्गस्तस्मात्कलिङ्गस्तु पुण्ड्रः सुह्मस्तथैव च
86 // tatoṃ'gastu sudeṣṇāyā jyeṣṭhaputro vyajāyata / vaṅgastasmātkaliṅgastu puṇḍraḥ suhmastathaiva ca
87 ॥ वंशभाजस्तु पञ्चैते बलेः क्षेत्रे ऽभवंस्तदा । इत्येते दीर्घतमसा बलेर्दत्ताः सुताः पुरा
87 // vaṃśabhājastu pañcaite baleḥ kṣetre 'bhavaṃstadā / ityete dīrghatamasā balerdattāḥ sutāḥ purā
88 ॥ प्रजा ह्युपहतास्तस्य ब्रह्मणा कारणं प्रति । अपत्यमस्य दारेषु स्वेषु माभून्महात्मनः
88 // prajā hyupahatāstasya brahmaṇā kāraṇaṃ prati / apatyamasya dāreṣu sveṣu mābhūnmahātmanaḥ
89 ॥ ततो मनुष्ययोन्यां वै जनयामास स प्रजाः । सुरभिर्दीर्घत मसमथ प्रीतो वचो ऽब्रवीत्
89 // tato manuṣyayonyāṃ vai janayāmāsa sa prajāḥ / surabhirdīrghata masamatha prīto vaco 'bravīt
90 ॥ विचार्य यस्माद्गोधर्मं त्वमेवं कृतवानसि । भक्त्या चानन्ययास्मासु मुने प्रीतास्मि तेन ते
90 // vicārya yasmādgodharmaṃ tvamevaṃ kṛtavānasi / bhaktyā cānanyayāsmāsu mune prītāsmi tena te
91 ॥ तस्मात्तव तमो दीर्घं निस्तदाम्यद्य पश्य वै । बार्हस्पत्यं च यत्ते ऽन्यत्पापं संतिष्ठते तनौ
91 // tasmāttava tamo dīrghaṃ nistadāmyadya paśya vai / bārhaspatyaṃ ca yatte 'nyatpāpaṃ saṃtiṣṭhate tanau
92 ॥ जरामृत्युभयं चैव ह्याघ्राय प्रणुदामि ते । आघ्रातमात्रो ऽसा पश्यत्सद्यस्तमसि नाशिते
92 // jarāmṛtyubhayaṃ caiva hyāghrāya praṇudāmi te / āghrātamātro 'sā paśyatsadyastamasi nāśite
93 ॥ आयुष्मांश्च युवा चैव चक्षुष्मांश्च ततो ऽभवत् । गवा हृततमाः सो ऽथ गौतमः समपद्यत
93 // āyuṣmāṃśca yuvā caiva cakṣuṣmāṃśca tato 'bhavat / gavā hṛtatamāḥ so 'tha gautamaḥ samapadyata
94 ॥ कक्षीवांस्तु ततो गत्वा सह पित्रा गिरिव्रजम् । यथोद्दिष्टं हि पित्राथ चचार विपुलं तपः
94 // kakṣīvāṃstu tato gatvā saha pitrā girivrajam / yathoddiṣṭaṃ hi pitrātha cacāra vipulaṃ tapaḥ
95 ॥ ततः कालेन महता तपसा भावितः स वै । विधूय सानुजो दोषान्ब्राह्मण्यं प्राप्तवान्प्रभुः
95 // tataḥ kālena mahatā tapasā bhāvitaḥ sa vai / vidhūya sānujo doṣānbrāhmaṇyaṃ prāptavānprabhuḥ
96 ॥ ततो ऽब्रवीत्पिता त्वेनं पुत्रवानस्म्यहं प्रभो । सुपुत्रेण त्वया तात कृतार्थश्च यशस्विना
96 // tato 'bravītpitā tvenaṃ putravānasmyahaṃ prabho / suputreṇa tvayā tāta kṛtārthaśca yaśasvinā
97 ॥ युक्तात्मानं ततः सो ऽथ प्राप्तवान्ब्रह्मणः क्षयम् । ब्राह्मण्यं प्राप्य कक्षीवान्सहस्रमसृजत्सुतान्
97 // yuktātmānaṃ tataḥ so 'tha prāptavānbrahmaṇaḥ kṣayam / brāhmaṇyaṃ prāpya kakṣīvānsahasramasṛjatsutān
98 ॥ कूष्माण्डा गौतमास्ते वै स्मृताः कक्षीवतः सुताः । इत्येष दीर्घतमसो बलेर्वैरोचनस्य वै
98 // kūṣmāṇḍā gautamāste vai smṛtāḥ kakṣīvataḥ sutāḥ / ityeṣa dīrghatamaso balervairocanasya vai
99 ॥ समागमः समाख्यातः संतानश्चोभयोस्तथा । बलिस्तानभिषिच्येह पञ्च पुत्रानकल्मषान्
99 // samāgamaḥ samākhyātaḥ saṃtānaścobhayostathā / balistānabhiṣicyeha pañca putrānakalmaṣān
100 ॥ कृतार्थः सो ऽपि योगात्मा योगमाश्रित्य च प्रभुः । अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाक्षी चरत्युत
100 // kṛtārthaḥ so 'pi yogātmā yogamāśritya ca prabhuḥ / adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālākākṣī caratyuta
101 ॥ तत्राङ्गस्य तु राजर्षे राजासीद्दधिवाहनः । सो ऽपराधात्सुदेष्णाया अनपानो ऽभवन्नृपः
101 // tatrāṅgasya tu rājarṣe rājāsīddadhivāhanaḥ / so 'parādhātsudeṣṇāyā anapāno 'bhavannṛpaḥ
102 ॥ अनपानस्य पुत्रस्तु राजा दिविरथः स्मृतः । पुत्रो दिविरथस्यासीद्विद्वान्धर्मरथो नृपः
102 // anapānasya putrastu rājā divirathaḥ smṛtaḥ / putro divirathasyāsīdvidvāndharmaratho nṛpaḥ
103 ॥ एते एक्ष्वाकवः प्रोक्ता भवितारः कलौ युगे । बृहद्बलान्वये जाता महावीर्यपराक्रमाः
103 // ete ekṣvākavaḥ proktā bhavitāraḥ kalau yuge / bṛhadbalānvaye jātā mahāvīryaparākramāḥ
104 ॥ शूराश्च कृतविद्याश्च सत्यसंधा जितेन्द्रियाः । अत्रानुवंशश्लोको ऽयं भविष्यज्ज्ञैरुदाहृतः
104 // śūrāśca kṛtavidyāśca satyasaṃdhā jitendriyāḥ / atrānuvaṃśaśloko 'yaṃ bhaviṣyajjñairudāhṛtaḥ
105 ॥ इक्ष्वाकूणामयं वंशः सुमित्रान्तो भविष्यति । सुमित्रं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ
105 // ikṣvākūṇāmayaṃ vaṃśaḥ sumitrānto bhaviṣyati / sumitraṃ prāpya rājānaṃ saṃsthāṃ prāpsyati vai kalau
106 ॥ इत्येतन्मानवं क्षत्रमैलं च समुदात्दृतम् । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मगधो यो बृहद्रथः
106 // ityetanmānavaṃ kṣatramailaṃ ca samudātdṛtam / ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi magadho yo bṛhadrathaḥ
107 ॥ जरासंधस्य ये वंशे सहदेवान्वये नृपाः । अतीता वर्त्तमानाश्च भविष्याश्च तथा पुनः
107 // jarāsaṃdhasya ye vaṃśe sahadevānvaye nṛpāḥ / atītā varttamānāśca bhaviṣyāśca tathā punaḥ
108 ॥ प्राधान्यतः प्रवक्ष्यामि गदतो मे निबोधत । संग्रामे भारते तस्मिन्सहदेवो निपातितः
108 // prādhānyataḥ pravakṣyāmi gadato me nibodhata / saṃgrāme bhārate tasminsahadevo nipātitaḥ
109 ॥ सोमापिस्तस्य तनयो राजर्षिः स गिरिव्रजे । पञ्चाशतं तथाष्टौ च समा राज्यमकारयत्
109 // somāpistasya tanayo rājarṣiḥ sa girivraje / pañcāśataṃ tathāṣṭau ca samā rājyamakārayat
110 ॥ श्रुतश्रवाः सप्तषष्टिः समास्तस्य सुतो ऽभवत् । अयुतायुस्तु षड्विंशद्राज्यं वर्षाण्यकारयत्
110 // śrutaśravāḥ saptaṣaṣṭiḥ samāstasya suto 'bhavat / ayutāyustu ṣaḍviṃśadrājyaṃ varṣāṇyakārayat
111 ॥ समाः शतं निरामित्रो महीं भुक्त्वा दिवं गतः । पञ्चाशतं समाः षट् च सुक्षत्रः प्राप्तवान्महीम्
111 // samāḥ śataṃ nirāmitro mahīṃ bhuktvā divaṃ gataḥ / pañcāśataṃ samāḥ ṣaṭ ca sukṣatraḥ prāptavānmahīm
112 ॥ त्रयोविंशद्बृहत्कर्मा राज्यं वर्षाण्यकारयत् । सेनाजित्सांप्रतं चापि एता वै भोक्ष्यते समाः
112 // trayoviṃśadbṛhatkarmā rājyaṃ varṣāṇyakārayat / senājitsāṃprataṃ cāpi etā vai bhokṣyate samāḥ
113 ॥ श्रुतञ्जयस्तु वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति । रिपुञ्जयो महाबाहुर्महाबुद्धिपराक्रमः
113 // śrutañjayastu varṣāṇi catvāriṃśadbhaviṣyati / ripuñjayo mahābāhurmahābuddhiparākramaḥ
114 ॥ पञ्जत्रिंशत्तु वर्षाणि महीं पालयिता नृपः । अष्टपञ्जाशतं जाब्दान्राज्ये स्थास्यति वै शुचिः
114 // pañjatriṃśattu varṣāṇi mahīṃ pālayitā nṛpaḥ / aṣṭapañjāśataṃ jābdānrājye sthāsyati vai śuciḥ
115 ॥ अष्टाविंशत्समाः पूर्णाः क्षेमो राजा भविष्यति । सुव्रतस्तु चतुःषष्टिं राज्यं प्राप्स्यति वीर्यवान्
115 // aṣṭāviṃśatsamāḥ pūrṇāḥ kṣemo rājā bhaviṣyati / suvratastu catuḥṣaṣṭiṃ rājyaṃ prāpsyati vīryavān
116 ॥ पञ्च वर्षाणि पूर्णानि धर्मनेत्रो भविष्यति । भोक्ष्यते नृपतिश्चेमा अष्टपञ्चाशतं समाः
116 // pañca varṣāṇi pūrṇāni dharmanetro bhaviṣyati / bhokṣyate nṛpatiścemā aṣṭapañcāśataṃ samāḥ
117 ॥ अष्टत्रिंशत्समाराष्ट्रं सुश्रमस्य भविष्यति । चत्वारिंशद्दशाष्टौ च दृढसेनो भविष्यति
117 // aṣṭatriṃśatsamārāṣṭraṃ suśramasya bhaviṣyati / catvāriṃśaddaśāṣṭau ca dṛḍhaseno bhaviṣyati
118 ॥ त्रयस्त्रिंशत्तु वर्षाणि सुमतिः प्राप्स्यते ततः । चत्वारिंशत्समा राजा सुनेत्रो भोक्ष्यते ततः
118 // trayastriṃśattu varṣāṇi sumatiḥ prāpsyate tataḥ / catvāriṃśatsamā rājā sunetro bhokṣyate tataḥ
119 ॥ सत्यजित्पृथिवी राष्ट्रं त्र्यशीतिं भोक्ष्यते समाः । प्राप्येमं विश्वाजिच्चापि पञ्चविंशद्भविष्यति
119 // satyajitpṛthivī rāṣṭraṃ tryaśītiṃ bhokṣyate samāḥ / prāpyemaṃ viśvājiccāpi pañcaviṃśadbhaviṣyati
120 ॥ अरिञ्जयस्तु वर्षाणां पञ्चाशत्प्राप्यते महीम् । द्वाविंशच्च नृपा ह्येते भवितारो बृहद्रथाः
120 // ariñjayastu varṣāṇāṃ pañcāśatprāpyate mahīm / dvāviṃśacca nṛpā hyete bhavitāro bṛhadrathāḥ
121 ॥ पूर्मं वर्षसहस्रं वै तेषां राज्यं भविष्यति । बृहद्रथेष्वतीतेषु वीरहन्तृष्ववर्त्तिषु
121 // pūrmaṃ varṣasahasraṃ vai teṣāṃ rājyaṃ bhaviṣyati / bṛhadratheṣvatīteṣu vīrahantṛṣvavarttiṣu
122 ॥ शुनकः स्वामिनं हत्वा पुत्रं समभिषेक्ष्यति । मिषतां क्षत्रियाणां हि प्रद्योतिं नृपतिं बलात्
122 // śunakaḥ svāminaṃ hatvā putraṃ samabhiṣekṣyati / miṣatāṃ kṣatriyāṇāṃ hi pradyotiṃ nṛpatiṃ balāt
123 ॥ स वै प्रणतसामन्तो भविष्येण प्रवर्त्तितः । त्रयोविंशत्समा राजा भविता स नरोत्तमः
123 // sa vai praṇatasāmanto bhaviṣyeṇa pravarttitaḥ / trayoviṃśatsamā rājā bhavitā sa narottamaḥ
124 ॥ चतुर्विंशत्समा राजा पालको भविता ततः । विशाखयूपो भविता नृपः पञ्चाशतं समाः
124 // caturviṃśatsamā rājā pālako bhavitā tataḥ / viśākhayūpo bhavitā nṛpaḥ pañcāśataṃ samāḥ
125 ॥ एकविंशत्समा राज्य मजकस्य भविष्यति । भविष्यति समा विंशत्तत्सुतो नन्दिवर्द्धनः
125 // ekaviṃśatsamā rājya majakasya bhaviṣyati / bhaviṣyati samā viṃśattatsuto nandivarddhanaḥ
126 ॥ अष्टत्रिंशच्छतं भाव्याः प्राद्योताः पञ्च ते नृपाः । हत्वा तेषां यशः कृत्स्नं शिशुनागो भविष्यति
126 // aṣṭatriṃśacchataṃ bhāvyāḥ prādyotāḥ pañca te nṛpāḥ / hatvā teṣāṃ yaśaḥ kṛtsnaṃ śiśunāgo bhaviṣyati
127 ॥ वाराणस्यां सुतस्तस्य संयास्यति गिरिव्रजम् । शिशुनागश्च वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति
127 // vārāṇasyāṃ sutastasya saṃyāsyati girivrajam / śiśunāgaśca varṣāṇi catvāriṃśadbhaviṣyati
128 ॥ काकवर्णः सुतस्तस्य पट्त्रिंशच्च भविष्यति । ततस्तु विंशतिं राजा क्षेमधर्मा भवष्यति
128 // kākavarṇaḥ sutastasya paṭtriṃśacca bhaviṣyati / tatastu viṃśatiṃ rājā kṣemadharmā bhavaṣyati
129 ॥ चत्वारिंशत्समा राष्ट्रं क्षत्रौजाः प्राप्स्यते ततः । अष्टत्रिंशत्समा राजाविधिसारो भविष्यति
129 // catvāriṃśatsamā rāṣṭraṃ kṣatraujāḥ prāpsyate tataḥ / aṣṭatriṃśatsamā rājāvidhisāro bhaviṣyati
130 ॥ अजातशत्रुर्भविता पञ्चविंशत्समा नृपः । पञ्चत्रिंशत्समा राजा दर्भकस्तु भविष्यति
130 // ajātaśatrurbhavitā pañcaviṃśatsamā nṛpaḥ / pañcatriṃśatsamā rājā darbhakastu bhaviṣyati
131 ॥ उदयी भविता तस्मात्त्रयस्त्रिंशत्समा नृपः । स वै पुरवरं राजा वृथिव्यां कुसुमाह्वयम्
131 // udayī bhavitā tasmāttrayastriṃśatsamā nṛpaḥ / sa vai puravaraṃ rājā vṛthivyāṃ kusumāhvayam
132 ॥ गगाया दक्षिणे कूले चतुर्थे ऽह्नि कारिष्यति । चत्वारिशत्समा भाव्यो राजा वै नन्दिवर्द्धनः
132 // gagāyā dakṣiṇe kūle caturthe 'hni kāriṣyati / catvāriśatsamā bhāvyo rājā vai nandivarddhanaḥ
133 ॥ चत्वारिशत्त्रयश्चैव सहानन्दिर्भविष्यति । भविष्यन्ति च वर्षाणि षष्ट्युत्तरशतत्रयम्
133 // catvāriśattrayaścaiva sahānandirbhaviṣyati / bhaviṣyanti ca varṣāṇi ṣaṣṭyuttaraśatatrayam
134 ॥ शिशुनागा दशैवैते राजानः क्षत्रबन्धवः । एतैः सार्द्धं भविष्यन्ति तावत्कालं नृपाः परे
134 // śiśunāgā daśaivaite rājānaḥ kṣatrabandhavaḥ / etaiḥ sārddhaṃ bhaviṣyanti tāvatkālaṃ nṛpāḥ pare
135 ॥ एक्ष्वाकवश्चतुर्विंशत्पञ्चालाः पञ्चविंशतिः । कालकास्तु चतुर्विंशच्चतुर्विंशत्तु हैहयाः
135 // ekṣvākavaścaturviṃśatpañcālāḥ pañcaviṃśatiḥ / kālakāstu caturviṃśaccaturviṃśattu haihayāḥ
136 ॥ द्वात्रिंशदेकलिङ्गास्तु पञ्चविंशत्तथा शकाः । कुरवश्चापि षट्त्रिंशदष्टाविंशति मैथिलाः
136 // dvātriṃśadekaliṅgāstu pañcaviṃśattathā śakāḥ / kuravaścāpi ṣaṭtriṃśadaṣṭāviṃśati maithilāḥ
137 ॥ शूरसेनास्त्रयोविंशद्वीतिहोत्राश्च विंशतिः । तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वं एव महीक्षितः
137 // śūrasenāstrayoviṃśadvītihotrāśca viṃśatiḥ / tulyakālaṃ bhaviṣyanti sarvaṃ eva mahīkṣitaḥ
138 ॥ महानन्दिसुतश्चापि शूद्रायाः कालसंवृतः । उत्पत्स्यते महा पद्मः सर्वक्षत्रान्तकृन्नृपः
138 // mahānandisutaścāpi śūdrāyāḥ kālasaṃvṛtaḥ / utpatsyate mahā padmaḥ sarvakṣatrāntakṛnnṛpaḥ
139 ॥ ततः प्रभृति राजानो भविष्यः शूद्रयोनयः । एकराट् स महापद्म एकच्चत्रो भविष्यति
139 // tataḥ prabhṛti rājāno bhaviṣyaḥ śūdrayonayaḥ / ekarāṭ sa mahāpadma ekaccatro bhaviṣyati
140 ॥ अष्टाशीति तु वर्षाणि पृथिवीं पालयिष्यति । सर्वक्षत्रं समुद्धृत्य भाविनोर्ऽथस्य वै बलात्
140 // aṣṭāśīti tu varṣāṇi pṛthivīṃ pālayiṣyati / sarvakṣatraṃ samuddhṛtya bhāvinor'thasya vai balāt
141 ॥ तत्पश्चात्तत्सुता ह्यष्टौ समाद्वादश ते नृपाः । महापद्मस्य पर्याये भविष्यन्ति नृपाः क्रमात्
141 // tatpaścāttatsutā hyaṣṭau samādvādaśa te nṛpāḥ / mahāpadmasya paryāye bhaviṣyanti nṛpāḥ kramāt
142 ॥ उद्धरिष्यति तान्सर्वान्कौटिल्यो वै द्विजर्षभः । भुक्त्वा महीं वर्षशतं नरेद्रः स भविष्यति
142 // uddhariṣyati tānsarvānkauṭilyo vai dvijarṣabhaḥ / bhuktvā mahīṃ varṣaśataṃ naredraḥ sa bhaviṣyati
143 ॥ चन्द्रगुप्तं नृपं राज्ये कौटिल्यः स्थापयिष्यति । चतुर्विंशत्समा राजा चन्द्रगुप्तो भविष्यति
143 // candraguptaṃ nṛpaṃ rājye kauṭilyaḥ sthāpayiṣyati / caturviṃśatsamā rājā candragupto bhaviṣyati
144 ॥ भविता भद्रसारस्तु पञ्चविंशत्समा नृपः । षट्त्रिंशत्तु समा राजा अशोकानां च तृप्तिदः
144 // bhavitā bhadrasārastu pañcaviṃśatsamā nṛpaḥ / ṣaṭtriṃśattu samā rājā aśokānāṃ ca tṛptidaḥ
145 ॥ तस्य पुत्रः कुलालस्तु वर्षाण्यष्टौ भविष्यति । कुशालसूनुरष्टौ च भोक्ता वै बन्धुपालितः
145 // tasya putraḥ kulālastu varṣāṇyaṣṭau bhaviṣyati / kuśālasūnuraṣṭau ca bhoktā vai bandhupālitaḥ
146 ॥ बन्धुपालितदायादो भविता चेन्द्रपालितः । भविता सप्त वर्षाणि देववर्मा नराधिपः
146 // bandhupālitadāyādo bhavitā cendrapālitaḥ / bhavitā sapta varṣāṇi devavarmā narādhipaḥ
147 ॥ राजा शतधनुश्चापि तस्य पुत्रो भविष्यति । बृहद्रथश्च वर्षाणि सप्त वै भविता नृपः
147 // rājā śatadhanuścāpi tasya putro bhaviṣyati / bṛhadrathaśca varṣāṇi sapta vai bhavitā nṛpaḥ
148 ॥ इत्येते नव मौर्या वै भोक्ष्यन्ति च वसुंधराम् । सप्तत्रिंशच्छतं पूर्णं तेभ्यः शुङ्गो गमिष्यति
148 // ityete nava mauryā vai bhokṣyanti ca vasuṃdharām / saptatriṃśacchataṃ pūrṇaṃ tebhyaḥ śuṅgo gamiṣyati
149 ॥ पुष्पमित्रस्तु सेनानीरुद्धृत्यतु बृहद्रथम् । कारयिष्यति वै राज्यं समाः षष्टिं स चैव तु
149 // puṣpamitrastu senānīruddhṛtyatu bṛhadratham / kārayiṣyati vai rājyaṃ samāḥ ṣaṣṭiṃ sa caiva tu
150 ॥ अग्निमित्रो नृपश्चाष्टौ भविष्यति समा नृपः । भविता चापि सुज्येष्टः सप्त वर्षाणि वै ततः
150 // agnimitro nṛpaścāṣṭau bhaviṣyati samā nṛpaḥ / bhavitā cāpi sujyeṣṭaḥ sapta varṣāṇi vai tataḥ
151 ॥ वसुमित्रस्ततो भाव्यो दशवर्षाणि पार्थिवः । ततो भद्रः समे द्वे तु भविष्यति नृपश्च वै
151 // vasumitrastato bhāvyo daśavarṣāṇi pārthivaḥ / tato bhadraḥ same dve tu bhaviṣyati nṛpaśca vai
152 ॥ भविष्यति समास्तस्मात्तिस्र एव पुलिन्दकः । राजा घोषस्ततश्चापि वर्षाणि भविता त्रयः
152 // bhaviṣyati samāstasmāttisra eva pulindakaḥ / rājā ghoṣastataścāpi varṣāṇi bhavitā trayaḥ
153 ॥ सप्त वै वज्र मित्रंस्तु समा राजा ततः पुनः । द्वात्रिंशद्भविता वापि समा भागवतो नृपः
153 // sapta vai vajra mitraṃstu samā rājā tataḥ punaḥ / dvātriṃśadbhavitā vāpi samā bhāgavato nṛpaḥ
154 ॥ भविष्यति सुतस्तस्य देवभूमिः समा दश । दशैते शुङ्गराजानो भोक्ष्यन्तीमां वसुंधराम्
154 // bhaviṣyati sutastasya devabhūmiḥ samā daśa / daśaite śuṅgarājāno bhokṣyantīmāṃ vasuṃdharām
155 ॥ शतं पूर्मं दश द्वे च तेभ्यः कण्वं गमिष्यति । अमात्यो वसुदेवस्तु बाल्याद्व्यसनिनं नृपम्
155 // śataṃ pūrmaṃ daśa dve ca tebhyaḥ kaṇvaṃ gamiṣyati / amātyo vasudevastu bālyādvyasaninaṃ nṛpam
156 ॥ देवभूमिं ततो हत्वा शुङ्गेषु भविता नृपः । भविष्यति समा राजा पञ्च कण्वायनस्तु सः
156 // devabhūmiṃ tato hatvā śuṅgeṣu bhavitā nṛpaḥ / bhaviṣyati samā rājā pañca kaṇvāyanastu saḥ
157 ॥ भूमिमित्रः सुतस्तस्य चतुर्विंशद्भविष्यति । भविता द्वादश समास्तस्मान्नारायणो नृपः
157 // bhūmimitraḥ sutastasya caturviṃśadbhaviṣyati / bhavitā dvādaśa samāstasmānnārāyaṇo nṛpaḥ
158 ॥ सुशर्मा तत्सुतश्चापि भविष्यति चतुःसमाः । कण्वायनास्तु चत्वारश्चत्वारिंशच्च पञ्च च
158 // suśarmā tatsutaścāpi bhaviṣyati catuḥsamāḥ / kaṇvāyanāstu catvāraścatvāriṃśacca pañca ca
159 ॥ समा भोक्ष्यन्ति वृथिवीं पुनरन्ध्रान्गमिष्यति । कण्वायनमथोद्धृत्य सुशर्माणं प्रसह्य तम्
159 // samā bhokṣyanti vṛthivīṃ punarandhrāngamiṣyati / kaṇvāyanamathoddhṛtya suśarmāṇaṃ prasahya tam
160 ॥ सिंधुको ह्यन्ध्रजातीयः प्राप्स्यतीमां वसुंधराम् । त्रयोविंशत्समा राजा सिंधुको भविता त्वथ
160 // siṃdhuko hyandhrajātīyaḥ prāpsyatīmāṃ vasuṃdharām / trayoviṃśatsamā rājā siṃdhuko bhavitā tvatha
161 ॥ कृष्णो भ्रातास्य वर्षाणि सो ऽस्माद्दश भविष्यति । श्रीशान्तकर्णिर्भविता तस्य पुत्रस्तु वै महान्
161 // kṛṣṇo bhrātāsya varṣāṇi so 'smāddaśa bhaviṣyati / śrīśāntakarṇirbhavitā tasya putrastu vai mahān
162 ॥ पञ्चाशत्तु समाः षट् च शान्तकर्णिर् भविष्यति । आपोलवोद्वादश वै तस्य पुत्रो भविष्यति
162 // pañcāśattu samāḥ ṣaṭ ca śāntakarṇir bhaviṣyati / āpolavodvādaśa vai tasya putro bhaviṣyati
163 ॥ चतुर्विंशत्तु वर्षाणि पटुमांश्च भविष्यति । भवितानिष्टकर्मा तु वर्षाणां पञ्चविंशतिम्
163 // caturviṃśattu varṣāṇi paṭumāṃśca bhaviṣyati / bhavitāniṣṭakarmā tu varṣāṇāṃ pañcaviṃśatim
164 ॥ ततः संवत्सरं पूर्णं हालो राजा भविष्यति । पञ्चपत्तल्लको नाम भविष्यति महाबलः
164 // tataḥ saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ hālo rājā bhaviṣyati / pañcapattallako nāma bhaviṣyati mahābalaḥ
165 ॥ भाव्यःपुरीषभीरुस्तु समाः सो ऽप्येकविंशतिम् । शातकर्णिर्वर्षमेकं भविष्यति नराधिपः
165 // bhāvyaḥpurīṣabhīrustu samāḥ so 'pyekaviṃśatim / śātakarṇirvarṣamekaṃ bhaviṣyati narādhipaḥ
166 ॥ अष्टविंशतिवर्षाणि शिवस्वातिर्भविष्यति । राजा च गौतमी पुत्र एकविंशत्समा नृपः
166 // aṣṭaviṃśativarṣāṇi śivasvātirbhaviṣyati / rājā ca gautamī putra ekaviṃśatsamā nṛpaḥ
167 ॥ एकोनविंशति राजा यज्ञः श्रीशातकर्ण्यथ । षडेव भविता त्समाद्विजयस्तु समानृपः
167 // ekonaviṃśati rājā yajñaḥ śrīśātakarṇyatha / ṣaḍeva bhavitā tsamādvijayastu samānṛpaḥ
168 ॥ देडश्रीशातकर्णी च तस्य पुत्रः समास्त्रयः । पुलोमारिः समाः सप्त ततश्चैषां भविष्यति
168 // deḍaśrīśātakarṇī ca tasya putraḥ samāstrayaḥ / pulomāriḥ samāḥ sapta tataścaiṣāṃ bhaviṣyati
169 ॥ इत्येते वै नृपास्त्रिंशदन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वै महीम् । समाः शतानि चत्वारि पञ्चाशत्षट् तथैव च
169 // ityete vai nṛpāstriṃśadandhrā bhokṣyanti vai mahīm / samāḥ śatāni catvāri pañcāśatṣaṭ tathaiva ca
170 ॥ अन्ध्राणां संस्थिताः पञ्च तेषां वंश्याश्च ये पुनः । सप्तैव तु भविष्यन्ति दशाभीरास्ततो नृपाः
170 // andhrāṇāṃ saṃsthitāḥ pañca teṣāṃ vaṃśyāśca ye punaḥ / saptaiva tu bhaviṣyanti daśābhīrāstato nṛpāḥ
171 ॥ सप्त गर्दभिनश्चापि ततो ऽथ दश वै शकाः । यवनाष्टौ भविष्यन्ति तुषारास्तु चतुर्दश
171 // sapta gardabhinaścāpi tato 'tha daśa vai śakāḥ / yavanāṣṭau bhaviṣyanti tuṣārāstu caturdaśa
172 ॥ त्रयोदश गुरुण्डाश्च मौना ह्येकादशैव तु । अन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वसुधां शते द्वे च शतञ्च वै
172 // trayodaśa guruṇḍāśca maunā hyekādaśaiva tu / andhrā bhokṣyanti vasudhāṃ śate dve ca śatañca vai
173 ॥ सप्तषष्टिं च वर्षाणि दशाभीरास्ततो नृपाः । सप्त गर्दभिनश्चैव भोक्ष्यन्तीमां द्विसप्ततिम्
173 // saptaṣaṣṭiṃ ca varṣāṇi daśābhīrāstato nṛpāḥ / sapta gardabhinaścaiva bhokṣyantīmāṃ dvisaptatim
174 ॥ शतानि त्रीण्यशीतिं च भोक्ष्यन्ति वसुधां शकाः । आशीती द्वे च वर्षाणि भोक्तारो यवना महीम्
174 // śatāni trīṇyaśītiṃ ca bhokṣyanti vasudhāṃ śakāḥ / āśītī dve ca varṣāṇi bhoktāro yavanā mahīm
175 ॥ पञ्चवर्षशतानीह तुषाराणां मही स्मृता । शतान्यर्द्धचतुर्थानि भवितारस्त्रयोदश
175 // pañcavarṣaśatānīha tuṣārāṇāṃ mahī smṛtā / śatānyarddhacaturthāni bhavitārastrayodaśa
176 ॥ गुरुण्डा वृषलैः सार्द्धं भोक्ष्यन्ते म्लेच्छजातयः । शतानि त्रीणि भोक्ष्यन्ते मौना एकादशैव तु
176 // guruṇḍā vṛṣalaiḥ sārddhaṃ bhokṣyante mlecchajātayaḥ / śatāni trīṇi bhokṣyante maunā ekādaśaiva tu
177 ॥ तेषु च्छिन्नेषु कालेन ततः किलकिलो नृपः । ततः किलकिलेभ्यश्च विन्ध्यशक्तिर्भविष्यति
177 // teṣu cchinneṣu kālena tataḥ kilakilo nṛpaḥ / tataḥ kilakilebhyaśca vindhyaśaktirbhaviṣyati
178 ॥ समाः षण्णवतिं चैव पृथिवीं तु समेष्यति । नृपान्वैदिशकांश्चाथ भविष्यांस्तु निबोधत
178 // samāḥ ṣaṇṇavatiṃ caiva pṛthivīṃ tu sameṣyati / nṛpānvaidiśakāṃścātha bhaviṣyāṃstu nibodhata
179 ॥ शेषस्य नागराजस्य पुत्रः सुर पुरञ्जयः । भोगी भविष्यते राजा नृपो नागकुलोद्वहः
179 // śeṣasya nāgarājasya putraḥ sura purañjayaḥ / bhogī bhaviṣyate rājā nṛpo nāgakulodvahaḥ
180 ॥ सदाचन्द्रस्तु चन्द्राशुर्द्वितीयो नखवांस्तथा । धनधर्मा ततश्चापि चतुर्थो वंशजः स्मृतः
180 // sadācandrastu candrāśurdvitīyo nakhavāṃstathā / dhanadharmā tataścāpi caturtho vaṃśajaḥ smṛtaḥ
181 ॥ भूतिनन्दस्ततश्चापि वैदिशे तु भविष्यति । तस्य भ्राता यवीयांस्तु नाम्ना नन्दियशाः किल
181 // bhūtinandastataścāpi vaidiśe tu bhaviṣyati / tasya bhrātā yavīyāṃstu nāmnā nandiyaśāḥ kila
182 ॥ तस्यान्वयो भविष्यन्ति राजानस्ते त्रयस्तु वै । दैहित्रः शिशिको नाम पूरिकायां नृपो ऽभवत्
182 // tasyānvayo bhaviṣyanti rājānaste trayastu vai / daihitraḥ śiśiko nāma pūrikāyāṃ nṛpo 'bhavat
183 ॥ विन्ध्यशक्तिसुतश्चापि प्रवीरो नाम वीर्यवान् । भोक्ष्यते च समाः षष्टिं पुरीं काञ्चनकां च वै
183 // vindhyaśaktisutaścāpi pravīro nāma vīryavān / bhokṣyate ca samāḥ ṣaṣṭiṃ purīṃ kāñcanakāṃ ca vai
184 ॥ यक्ष्यते वाजपेयैश्च समाप्तवरदक्षिणैः । तस्य पुत्रास्तु चत्वारो भविष्यन्ति नराधिपाः
184 // yakṣyate vājapeyaiśca samāptavaradakṣiṇaiḥ / tasya putrāstu catvāro bhaviṣyanti narādhipāḥ
185 ॥ विन्ध्यकानां कुलानां ते नृपा वैवाहिकास्त्रयः । सुप्रतीको गभीरश्च समा भोक्ष्यति विंशतिम्
185 // vindhyakānāṃ kulānāṃ te nṛpā vaivāhikāstrayaḥ / supratīko gabhīraśca samā bhokṣyati viṃśatim
186 ॥ शङ्कमानो ऽभवद्राजा महिषीणां महीपतिः । पुष्पमित्रा भविष्यन्ति षट् स्त्रिमित्रास्त्रयोदश
186 // śaṅkamāno 'bhavadrājā mahiṣīṇāṃ mahīpatiḥ / puṣpamitrā bhaviṣyanti ṣaṭ strimitrāstrayodaśa
187 ॥ मेकलायां नृपाः सप्त भविष्यन्ति च सप्ततिः । कोमलायां तु राजानो भविष्यन्ति महाबलाः
187 // mekalāyāṃ nṛpāḥ sapta bhaviṣyanti ca saptatiḥ / komalāyāṃ tu rājāno bhaviṣyanti mahābalāḥ
188 ॥ मेघा इति समाख्याता बुद्धिमन्तो नवैव तु । नैषधाः पार्थिवाः सर्वे भविष्यन्त्यामनुक्षयात्
188 // meghā iti samākhyātā buddhimanto navaiva tu / naiṣadhāḥ pārthivāḥ sarve bhaviṣyantyāmanukṣayāt
189 ॥ नलवंशप्रसूतास्ते वीर्यवन्तो महाबलाः । मगधानां महावीर्यो विश्वस्फाणिर्भविष्यति
189 // nalavaṃśaprasūtāste vīryavanto mahābalāḥ / magadhānāṃ mahāvīryo viśvasphāṇirbhaviṣyati
190 ॥ उत्साद्य पार्थिवान्सर्वान्सो ऽन्यान्वर्णान्करिष्यति । कैवर्त्तान्मद्रकांश्चेव पुलिन्दान्ब्राह्मणांस्तथा
190 // utsādya pārthivānsarvānso 'nyānvarṇānkariṣyati / kaivarttānmadrakāṃśceva pulindānbrāhmaṇāṃstathā
191 ॥ स्थापयिष्यन्ति गजानो नानादेशेषु ते जनान् । विश्वस्फाणिर्महासत्त्वो युद्धे विष्णुसमप्रभः
191 // sthāpayiṣyanti gajāno nānādeśeṣu te janān / viśvasphāṇirmahāsattvo yuddhe viṣṇusamaprabhaḥ
192 ॥ विश्वस्फाणिर्नरपतिः क्लीबाकृतिरिवोच्यते । उत्सादयित्वा क्षत्रं तु क्षत्रमन्यत्करिष्यति
192 // viśvasphāṇirnarapatiḥ klībākṛtirivocyate / utsādayitvā kṣatraṃ tu kṣatramanyatkariṣyati
193 ॥ नव नागास्तु भोक्ष्यति पुरीं चंपावतीं नृपाः । मथुरां च पुरा रम्यां नागा भोक्ष्यन्ति सप्त वै
193 // nava nāgāstu bhokṣyati purīṃ caṃpāvatīṃ nṛpāḥ / mathurāṃ ca purā ramyāṃ nāgā bhokṣyanti sapta vai
194 ॥ अनुगङ्गाप्रयागं च साकेतं मगधांस्तथा । एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते सप्तवंशजाः
194 // anugaṅgāprayāgaṃ ca sāketaṃ magadhāṃstathā / etāñjanapadānsarvānbhokṣyante saptavaṃśajāḥ
195 ॥ नैष धान्य दुकांश्चैव शैशीतान् कालतोयकान् । एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते मणिधान्यजान्
195 // naiṣa dhānya dukāṃścaiva śaiśītān kālatoyakān / etāñjanapadānsarvānbhokṣyante maṇidhānyajān
196 ॥ कोशलांश्चान्ध्रपैण्ड्रांश्च ताम्रलिप्तान्ससागरान् । चंपां चैव पुरीं रम्यां भोक्ष्यन्ते देवरक्षिताः
196 // kośalāṃścāndhrapaiṇḍrāṃśca tāmraliptānsasāgarān / caṃpāṃ caiva purīṃ ramyāṃ bhokṣyante devarakṣitāḥ
197 ॥ कलिङ्गा महिषाश्चैव महेन्द्रनिलयाश्च ये । एताञ्जनपदान्सर्वान् पालयिष्यति वै गुहः
197 // kaliṅgā mahiṣāścaiva mahendranilayāśca ye / etāñjanapadānsarvān pālayiṣyati vai guhaḥ
198 ॥ स्त्रीराष्ट्रभोजकांश्चैव भोक्ष्यते कनकाह्वयः । तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वे ह्यते महीक्षितः
198 // strīrāṣṭrabhojakāṃścaiva bhokṣyate kanakāhvayaḥ / tulyakālaṃ bhaviṣyanti sarve hyate mahīkṣitaḥ
199 ॥ अल्पप्रसादा ह्यनृता महाक्रोधा ह्यधार्मिकाः । भविष्यन्तीह यवना धर्मतः कामतोर्ऽथतः
199 // alpaprasādā hyanṛtā mahākrodhā hyadhārmikāḥ / bhaviṣyantīha yavanā dharmataḥ kāmator'thataḥ
200 ॥ नैव मूर्द्धाभिषिक्तास्ते भविष्यन्ति नराधिपाः । युगदोषदुराचारा भविष्यन्ति नृपास्तु ते
200 // naiva mūrddhābhiṣiktāste bhaviṣyanti narādhipāḥ / yugadoṣadurācārā bhaviṣyanti nṛpāstu te
201 ॥ भविष्यन्तीह पयाये कालेन वृथिवीक्षितः । विहीनास्तु भविष्यन्ति धर्मतः काम तोर्ऽथतः
201 // bhaviṣyantīha payāye kālena vṛthivīkṣitaḥ / vihīnāstu bhaviṣyanti dharmataḥ kāma tor'thataḥ
202 ॥ तैर्विमिश्रा जनपदा म्लेच्छाचाराश्च सर्वशः । विपर्ययेण वर्तन्ते नाशायिष्यन्ति वै प्रजाः
202 // tairvimiśrā janapadā mlecchācārāśca sarvaśaḥ / viparyayeṇa vartante nāśāyiṣyanti vai prajāḥ
203 ॥ लुब्धा अनृतवाचश्च भवितारस्तदा नृपाः । तेषां वर्त्तति पर्याये बहुस्त्रीके युगे तदा
203 // lubdhā anṛtavācaśca bhavitārastadā nṛpāḥ / teṣāṃ varttati paryāye bahustrīke yuge tadā
204 ॥ लवाल्लवं भ्रश्यमाना आयुरूपबलश्रुतैः । तथा गतासु वै काष्ठं प्रजासु जगतीश्वराः
204 // lavāllavaṃ bhraśyamānā āyurūpabalaśrutaiḥ / tathā gatāsu vai kāṣṭhaṃ prajāsu jagatīśvarāḥ
205 ॥ राजानः संप्रणश्यति कालेनोपहतास्तदा । कल्किना व्याहताः सर्वे म्लेच्छा यास्यन्ति संक्षयम्
205 // rājānaḥ saṃpraṇaśyati kālenopahatāstadā / kalkinā vyāhatāḥ sarve mlecchā yāsyanti saṃkṣayam
206 ॥ अधार्मिकाश्च ये ऽत्यर्थं पाखण्डाश्चैव सर्वशः । प्रनष्टे नृपशब्दे च संध्याशिष्टे कलौ युगे
206 // adhārmikāśca ye 'tyarthaṃ pākhaṇḍāścaiva sarvaśaḥ / pranaṣṭe nṛpaśabde ca saṃdhyāśiṣṭe kalau yuge
207 ॥ किञ्चिच्छिष्टाः प्रजास्ता वै धर्मे नष्टे परिग्रहाः । असाधना हतस्वाश्च व्याधिशोकनिपीडिताः
207 // kiñcicchiṣṭāḥ prajāstā vai dharme naṣṭe parigrahāḥ / asādhanā hatasvāśca vyādhiśokanipīḍitāḥ
208 ॥ अनावृष्टिहताश्चैव परस्परवधेन च
208 // anāvṛṣṭihatāścaiva parasparavadhena ca
209 ॥ अनाधाराः परित्रस्ता वार्तामुत्सृज्य दुःखिताः । त्यक्त्वा पुराणि ग्रामांश्च भविष्यन्ति वनौकसः
209 // anādhārāḥ paritrastā vārtāmutsṛjya duḥkhitāḥ / tyaktvā purāṇi grāmāṃśca bhaviṣyanti vanaukasaḥ
210 ॥ एवंरूपेषु नष्टेषु प्रजास्त्यक्त्वा गृहाणि तु । नष्टे स्नेहे दुरापन्ना भ्रष्टस्नेहाः सुहृज्जनः
210 // evaṃrūpeṣu naṣṭeṣu prajāstyaktvā gṛhāṇi tu / naṣṭe snehe durāpannā bhraṣṭasnehāḥ suhṛjjanaḥ
211 ॥ वर्णाश्रमपरिभ्रष्टाः संकरं घोरमास्थिताः । सरित्पर्वतसेविन्यो भविष्यन्ति प्रजास्तदा
211 // varṇāśramaparibhraṣṭāḥ saṃkaraṃ ghoramāsthitāḥ / saritparvatasevinyo bhaviṣyanti prajāstadā
212 ॥ सरितः सागरानूपान्सेवन्ते पर्वतानथ । अङ्गान्कलिङ्गान्वङ्गांश्च काश्मीरान्काशिकोशलान्
212 // saritaḥ sāgarānūpānsevante parvatānatha / aṅgānkaliṅgānvaṅgāṃśca kāśmīrānkāśikośalān
213 ॥ ऋषिकान्तागिरिद्रोणीः संश्रयिष्यन्ति मानवाः । कृत्स्नं हिमवतः पृष्ठं कूलं च लवणांभसः
213 // ṛṣikāntāgiridroṇīḥ saṃśrayiṣyanti mānavāḥ / kṛtsnaṃ himavataḥ pṛṣṭhaṃ kūlaṃ ca lavaṇāṃbhasaḥ
214 ॥ अरण्यमभिपत्स्यन्ते आर्या म्लेच्छजनैः सह । मृगैर्मीनैर्विहङ्गैश्च श्वापदैश्चेक्षुभिस्तथा
214 // araṇyamabhipatsyante āryā mlecchajanaiḥ saha / mṛgairmīnairvihaṅgaiśca śvāpadaiścekṣubhistathā
215 ॥ मधुशाकफलैर्मूलैर्वर्तयिष्यन्ति मानवाः । चीरं पर्णं च विविधं वल्कलान्यजिनानि च
215 // madhuśākaphalairmūlairvartayiṣyanti mānavāḥ / cīraṃ parṇaṃ ca vividhaṃ valkalānyajināni ca
216 ॥ स्वयं कृत्वा पिधास्यन्ति यथा मुनिजनस्तथा । बीजान्नानि तथा निम्नेष्वी हन्तः काष्ठशङ्कुभिः
216 // svayaṃ kṛtvā pidhāsyanti yathā munijanastathā / bījānnāni tathā nimneṣvī hantaḥ kāṣṭhaśaṅkubhiḥ
217 ॥ अजैडकं खरोष्ट्रं च पालयिष्यन्ति यत्नतः । नदीर्वत्स्यन्ति तोयार्थे नूनमाश्रित्य मानवाः
217 // ajaiḍakaṃ kharoṣṭraṃ ca pālayiṣyanti yatnataḥ / nadīrvatsyanti toyārthe nūnamāśritya mānavāḥ
218 ॥ पार्थिवा व्यवहारेण विबाधन्ते परस्परम् । बहुमन्याः प्रजाहीनाः शौचाचारविवर्जिताः
218 // pārthivā vyavahāreṇa vibādhante parasparam / bahumanyāḥ prajāhīnāḥ śaucācāravivarjitāḥ
219 ॥ एवं भविष्यन्ति नरास्तदाधर्म व्यवस्थिताः । हीनान्दीनांस्तथाधर्मान्प्रजा समनुवर्त्स्यति
219 // evaṃ bhaviṣyanti narāstadādharma vyavasthitāḥ / hīnāndīnāṃstathādharmānprajā samanuvartsyati
220 ॥ आयुस्तदा त्रयोविंशन्न कश्चिदतिवर्तते । दुर्बला विषयग्लाना जराया संपरिप्लुताः
220 // āyustadā trayoviṃśanna kaścidativartate / durbalā viṣayaglānā jarāyā saṃpariplutāḥ
221 ॥ पत्रमूलफलाहाराश्चीरकृष्णाजिनांबराः । वृत्त्यर्थमभिलिप्स्यन्तश्चरिष्यन्ति वसुंधराम्
221 // patramūlaphalāhārāścīrakṛṣṇājināṃbarāḥ / vṛttyarthamabhilipsyantaścariṣyanti vasuṃdharām
222 ॥ एतत्कालमनुप्राप्ताः प्रजाः कलियुगान्तके । क्षीणे कलियुगे तस्मिन्दिव्ये वर्षसहस्रके
222 // etatkālamanuprāptāḥ prajāḥ kaliyugāntake / kṣīṇe kaliyuge tasmindivye varṣasahasrake
223 ॥ निःशेषास्तु भविष्यन्ति सार्द्धं कलियुगेन तु । स संध्यांशे तु निःशेषे कृतं वै प्रतिपत्स्यते
223 // niḥśeṣāstu bhaviṣyanti sārddhaṃ kaliyugena tu / sa saṃdhyāṃśe tu niḥśeṣe kṛtaṃ vai pratipatsyate
224 ॥ यदा यन्द्रश्च सूर्यश्च तथा तिष्यबृहस्पती । एकराशौ भविष्यन्ति तदा कृतयुगं भवेत्
224 // yadā yandraśca sūryaśca tathā tiṣyabṛhaspatī / ekarāśau bhaviṣyanti tadā kṛtayugaṃ bhavet
225 ॥ एष वंशक्रमः कृत्स्नः कीर्तितो वो यथाक्रमम् । अतीता वर्तमानाश्च तथैवानागताश्च ये
225 // eṣa vaṃśakramaḥ kṛtsnaḥ kīrtito vo yathākramam / atītā vartamānāśca tathaivānāgatāśca ye
226 ॥ महानन्दाभिषेकान्त जन्म यावत्परीक्षितः । एतद्वर्षसहस्रं तु ज्ञेयं पञ्चाशदुत्तरम्
226 // mahānandābhiṣekānta janma yāvatparīkṣitaḥ / etadvarṣasahasraṃ tu jñeyaṃ pañcāśaduttaram
227 ॥ प्रमाणं वै तथा वक्तुं महापद्मोत्तरं च यत् । अन्तरं च शतान्यष्टौ षट्त्रिंशच्च समाः स्मृताः
227 // pramāṇaṃ vai tathā vaktuṃ mahāpadmottaraṃ ca yat / antaraṃ ca śatānyaṣṭau ṣaṭtriṃśacca samāḥ smṛtāḥ
228 ॥ एतत्कालान्तर भाव्यमन्ध्रान्ताद्याः प्रकीर्त्तिताः । भविष्यैस्तत्र संख्याताः पुराणज्ञैः श्रुतार्षिभिः
228 // etatkālāntara bhāvyamandhrāntādyāḥ prakīrttitāḥ / bhaviṣyaistatra saṃkhyātāḥ purāṇajñaiḥ śrutārṣibhiḥ
229 ॥ सप्तर्षयस्तदा प्राप्ताः पित्र्ये पारीक्षिते शतम् । सप्तविंशैः शतैर्भाव्या अन्ध्राणां ते ऽन्वयाः पुनः
229 // saptarṣayastadā prāptāḥ pitrye pārīkṣite śatam / saptaviṃśaiḥ śatairbhāvyā andhrāṇāṃ te 'nvayāḥ punaḥ
230 ॥ सप्तविंशतिपर्यन्ते कृत्स्ने नक्षत्रमण्डले । सप्तर्षयस्तु तिष्ठन्ति पर्यायेण शतंशतम्
230 // saptaviṃśatiparyante kṛtsne nakṣatramaṇḍale / saptarṣayastu tiṣṭhanti paryāyeṇa śataṃśatam
231 ॥ सप्तर्षीणां युगं त्वेतद्दिव्यया संख्यया स्मृतम् । मासा दिव्याः स्मृताः षट्च दिव्याब्दाश्चैव सप्त हि
231 // saptarṣīṇāṃ yugaṃ tvetaddivyayā saṃkhyayā smṛtam / māsā divyāḥ smṛtāḥ ṣaṭca divyābdāścaiva sapta hi
232 ॥ तेभ्यः प्रवर्तते कालो दिव्यः सप्तर्षिभिस्तु तैः । सप्तर्षीणां तु यौ पूर्वौ दृश्येते उत्तरादिशि
232 // tebhyaḥ pravartate kālo divyaḥ saptarṣibhistu taiḥ / saptarṣīṇāṃ tu yau pūrvau dṛśyete uttarādiśi
233 ॥ तयोर्मध्ये च नक्षत्रं दृश्यते यत्समं दिवि । तेन सप्तर्षयो युक्ता ज्ञेया व्योम्नि शतं समाः
233 // tayormadhye ca nakṣatraṃ dṛśyate yatsamaṃ divi / tena saptarṣayo yuktā jñeyā vyomni śataṃ samāḥ
234 ॥ नक्षत्राणामृषीणां च भोगस्यैतन्निदर्शनम् । सप्तर्षयो ह्यथायुक्ताः काले परीक्षिते शतम्
234 // nakṣatrāṇāmṛṣīṇāṃ ca bhogasyaitannidarśanam / saptarṣayo hyathāyuktāḥ kāle parīkṣite śatam
235 ॥ अन्ध्रांशे सचतुर्विंशे भविष्यन्ति शतं समाः । इमास्तदा तु प्रकृतीर्व्यापत्स्यन्ते प्रजा भृशम्
235 // andhrāṃśe sacaturviṃśe bhaviṣyanti śataṃ samāḥ / imāstadā tu prakṛtīrvyāpatsyante prajā bhṛśam
236 ॥ अनृतोपहताः सर्वा धर्मतः कामतोर्ऽथतः । श्रौतस्मार्त्ते प्रशिथिले धर्मे वर्णाश्रमे तदा
236 // anṛtopahatāḥ sarvā dharmataḥ kāmator'thataḥ / śrautasmārtte praśithile dharme varṇāśrame tadā
237 ॥ संकरं दुर्बलात्मानः प्रतियास्यन्ति मोहिताः । संसक्ताश्च भविष्यन्ति शूद्राः सार्द्धं द्विजातिभिः
237 // saṃkaraṃ durbalātmānaḥ pratiyāsyanti mohitāḥ / saṃsaktāśca bhaviṣyanti śūdrāḥ sārddhaṃ dvijātibhiḥ
238 ॥ ब्राह्मणाः शूद्रयष्टारः शूद्रा वै मन्त्रयोनयः । उपस्थास्यन्ति तान्विप्रांस्तदा दौर्वृत्त्यलिप्सवः
238 // brāhmaṇāḥ śūdrayaṣṭāraḥ śūdrā vai mantrayonayaḥ / upasthāsyanti tānviprāṃstadā daurvṛttyalipsavaḥ
239 ॥ लवाल्लवं भ्रश्यमानाः प्रजाः सर्वाः क्रमेण तु । क्षयमेव गमिष्यन्ति क्षीणशेषा युगक्षये
239 // lavāllavaṃ bhraśyamānāḥ prajāḥ sarvāḥ krameṇa tu / kṣayameva gamiṣyanti kṣīṇaśeṣā yugakṣaye
240 ॥ यस्मिन्कृष्णो दिव्यं यातस्त स्मिन्नेव तदा दिने । प्रतिपन्नः कलियुगस्तस्य संख्यां निबोधत
240 // yasminkṛṣṇo divyaṃ yātasta sminneva tadā dine / pratipannaḥ kaliyugastasya saṃkhyāṃ nibodhata
241 ॥ सहस्राणां शतानीह त्रीणि मानुषसंख्यया । षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां तूच्यते कलिः
241 // sahasrāṇāṃ śatānīha trīṇi mānuṣasaṃkhyayā / ṣaṣṭiṃ caiva sahasrāṇi varṣāṇāṃ tūcyate kaliḥ
242 ॥ दिव्यं वर्षसहस्रं तु तत्संध्यांशे हि कीर्तिते । निःशेषे च तदा तस्मिन्कृतं वै प्रतिपत्स्यते
242 // divyaṃ varṣasahasraṃ tu tatsaṃdhyāṃśe hi kīrtite / niḥśeṣe ca tadā tasminkṛtaṃ vai pratipatsyate
243 ॥ एलश्चेक्ष्वाकुवंशश्च सह भेदैः प्रकीर्तितौ । इक्ष्वाकोस्तु समृतं क्षत्त्रं सुमित्रान्तं विवस्वतः
243 // elaścekṣvākuvaṃśaśca saha bhedaiḥ prakīrtitau / ikṣvākostu samṛtaṃ kṣattraṃ sumitrāntaṃ vivasvataḥ
244 ॥ ऐलं क्षत्त्रं क्षेमकान्तं सोम वंशविदो विदुः । एते विवस्वतः पुत्राः कीर्तिताः कीर्त्तिवर्द्धनाः
244 // ailaṃ kṣattraṃ kṣemakāntaṃ soma vaṃśavido viduḥ / ete vivasvataḥ putrāḥ kīrtitāḥ kīrttivarddhanāḥ
245 ॥ अतीता वर्तमानाश्च तथैवानागताश्च ये । ब्राह्मणाः क्षत्त्रिया वैश्यः शूद्राश्चैवात्र ये स्मृताः
245 // atītā vartamānāśca tathaivānāgatāśca ye / brāhmaṇāḥ kṣattriyā vaiśyaḥ śūdrāścaivātra ye smṛtāḥ
246 ॥ युगेयुगे महात्मानः समतीताः सहस्रशः । बहुत्वान्नामधेयानां परिसंख्या कुलेकुले
246 // yugeyuge mahātmānaḥ samatītāḥ sahasraśaḥ / bahutvānnāmadheyānāṃ parisaṃkhyā kulekule
247 ॥ पुनरुक्तिबहुत्वाच्च न मया परिकीर्त्तिता । वैवस्वतंऽतरे ह्यस्मिन्न निमिवंशः समाप्यते
247 // punaruktibahutvācca na mayā parikīrttitā / vaivasvataṃ'tare hyasminna nimivaṃśaḥ samāpyate
248 ॥ एतस्यां तु युगाख्यायां यतः क्षत्त्रं प्रपत्स्यते । तथा हि कथयिष्यामि गदतो मे निबोधत
248 // etasyāṃ tu yugākhyāyāṃ yataḥ kṣattraṃ prapatsyate / tathā hi kathayiṣyāmi gadato me nibodhata
249 ॥ देवापिः पौरवो राजा ऐक्ष्वाकुश्चैव यो मरुः । माहायोगबलोपेतौ कलापग्राममास्थितौ
249 // devāpiḥ pauravo rājā aikṣvākuścaiva yo maruḥ / māhāyogabalopetau kalāpagrāmamāsthitau
250 ॥ एतौ क्षत्त्रप्रणेतारौ चतुर्विंशे चतुर्युगे । सुवर्चा नाम पुत्रस्तु इक्ष्वाकोस्तु भविष्यति
250 // etau kṣattrapraṇetārau caturviṃśe caturyuge / suvarcā nāma putrastu ikṣvākostu bhaviṣyati
251 ॥ नवविंशे युगे सो ऽथ वंशस्यादिर्भविष्यति । देवापेश्च सपौलस्तु एलादिर्भविता नृपः
251 // navaviṃśe yuge so 'tha vaṃśasyādirbhaviṣyati / devāpeśca sapaulastu elādirbhavitā nṛpaḥ
252 ॥ क्षत्रप्रवर्त्तकौ ह्येतौ भविष्येते चतुर्युगे । एवं सर्वत्र विज्ञेयं संतानार्थे तु लत्रणम्
252 // kṣatrapravarttakau hyetau bhaviṣyete caturyuge / evaṃ sarvatra vijñeyaṃ saṃtānārthe tu latraṇam
253 ॥ क्षीणे कलियुगे तस्मिन्भविष्ये त कृते युगे । सप्तर्षिभिस्तु तैः सार्द्धमाद्ये त्रेतायुगे पुनः
253 // kṣīṇe kaliyuge tasminbhaviṣye ta kṛte yuge / saptarṣibhistu taiḥ sārddhamādye tretāyuge punaḥ
254 ॥ गोत्राणां क्षत्रियाणां च भविष्येते प्रवर्त्तकौ । द्वापरांशेन तिष्ठन्ति क्षत्रिया ऋषिभिः सह
254 // gotrāṇāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhaviṣyete pravarttakau / dvāparāṃśena tiṣṭhanti kṣatriyā ṛṣibhiḥ saha
255 ॥ भविष्ये तु ततः सर्गे काले कृतयुगे पुनः । बीजार्थं ते भविष्यन्ति ब्रह्मक्षत्रस्य वै पुनः
255 // bhaviṣye tu tataḥ sarge kāle kṛtayuge punaḥ / bījārthaṃ te bhaviṣyanti brahmakṣatrasya vai punaḥ
256 ॥ एवमेव तु सर्वेषु तिष्ठन्तीहासुरेषु वै । सप्तर्षयो नृपैः सार्द्धं संतानार्थं युगेयुगे
256 // evameva tu sarveṣu tiṣṭhantīhāsureṣu vai / saptarṣayo nṛpaiḥ sārddhaṃ saṃtānārthaṃ yugeyuge
257 ॥ क्षत्रस्यैव समुच्छेदसंबन्धो वै द्विजैः स्मृतः । मन्वन्तराणां सप्तानां संतानश्च श्रुतश्च ते
257 // kṣatrasyaiva samucchedasaṃbandho vai dvijaiḥ smṛtaḥ / manvantarāṇāṃ saptānāṃ saṃtānaśca śrutaśca te
258 ॥ परस्पराद्युगानां च ब्रह्मक्षत्रस्य चोद्भवः । यथा प्रवृत्तिस्तेषां वै प्रवृत्तानां तथा क्षयः
258 // parasparādyugānāṃ ca brahmakṣatrasya codbhavaḥ / yathā pravṛttisteṣāṃ vai pravṛttānāṃ tathā kṣayaḥ
259 ॥ सप्तर्षयो विदुस्तेषां दीर्घायुष्ट्वाद्भवाभवौ । एतेन क्रमयोगेन ऐलेक्ष्वाक्वन्वया द्विजाः
259 // saptarṣayo vidusteṣāṃ dīrghāyuṣṭvādbhavābhavau / etena kramayogena ailekṣvākvanvayā dvijāḥ
260 ॥ उत्पद्यमानास्त्रेतायां क्षीयमाणाः कलौ पुनः । अनुयान्ति युगाख्यां तु यावन्मन्वन्तरक्षयः
260 // utpadyamānāstretāyāṃ kṣīyamāṇāḥ kalau punaḥ / anuyānti yugākhyāṃ tu yāvanmanvantarakṣayaḥ
261 ॥ जामदग्न्येन रामेण क्षत्रे निरवशेषिते । कृतेयं संकुला सर्वा क्षत्रियैर्वसुधाधिपैः
261 // jāmadagnyena rāmeṇa kṣatre niravaśeṣite / kṛteyaṃ saṃkulā sarvā kṣatriyairvasudhādhipaiḥ
262 ॥ द्विपंशकारणञ्चैव कीर्तयिष्ये निबोधत । ऐलस्येक्ष्वाकुनन्दस्य प्रकृतिः परिवर्त्तते
262 // dvipaṃśakāraṇañcaiva kīrtayiṣye nibodhata / ailasyekṣvākunandasya prakṛtiḥ parivarttate
263 ॥ राजानः श्रेणिबद्धास्तु तथान्ये क्षत्रिया नृपाः । एलवंशस्य ये ख्यातास्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः
263 // rājānaḥ śreṇibaddhāstu tathānye kṣatriyā nṛpāḥ / elavaṃśasya ye khyātāstathaivekṣvākavo nṛpāḥ
264 ॥ तेषामेकशतं पूर्णं कुलानामभिषेकितम् । तावदेव तु भोजानां विस्तरो द्विगुणः स्मृतः
264 // teṣāmekaśataṃ pūrṇaṃ kulānāmabhiṣekitam / tāvadeva tu bhojānāṃ vistaro dviguṇaḥ smṛtaḥ
265 ॥ भजते त्र्यंशकं क्षत्त्रं चतुर्थात्त द्यथा दिशम् । तेष्वतीताः समाना ये ब्रुवतस्तान्निबोधत
265 // bhajate tryaṃśakaṃ kṣattraṃ caturthātta dyathā diśam / teṣvatītāḥ samānā ye bruvatastānnibodhata
266 ॥ शतं वै प्रतिविन्ध्यानां शतं नागाः सहैहयाः । धृत राष्ट्रश्चैकशतमशीतिर्जनमेजयाः
266 // śataṃ vai prativindhyānāṃ śataṃ nāgāḥ sahaihayāḥ / dhṛta rāṣṭraścaikaśatamaśītirjanamejayāḥ
267 ॥ शतं च ब्रह्मदत्तानां शारिणां विरिणां शतम् । ततः शतं तु पौलानां श्वेतकाश्य कुशादयः
267 // śataṃ ca brahmadattānāṃ śāriṇāṃ viriṇāṃ śatam / tataḥ śataṃ tu paulānāṃ śvetakāśya kuśādayaḥ
268 ॥ ततो ऽपरे सहस्रं वै ये ऽतीताः शशविन्दवः । ईजिरे चाश्वमेधैस्ते सर्वे नियुतदक्षिणैः
268 // tato 'pare sahasraṃ vai ye 'tītāḥ śaśavindavaḥ / ījire cāśvamedhaiste sarve niyutadakṣiṇaiḥ
269 ॥ एवं राजर्षयो ऽतीता शतशो ऽथ सहस्रशः । मनोर्वैवस्वतस्यास्मिन्वर्त्तमानेंऽतरे तु ये
269 // evaṃ rājarṣayo 'tītā śataśo 'tha sahasraśaḥ / manorvaivasvatasyāsminvarttamāneṃ'tare tu ye
270 ॥ तेषां निबोधतोत्पन्ना लोके संततयः स्मृताः ॥ न शक्येविस्तरस्तासां संततीनां परस्परम्
270 // teṣāṃ nibodhatotpannā loke saṃtatayaḥ smṛtāḥ // na śakyevistarastāsāṃ saṃtatīnāṃ parasparam
271 ॥ तत्पूर्वापरयोगेन वक्तुं वर्षशतैरपि । अष्टाविंशद्युगाख्यास्तु गता वैवस्वतेन्तरे
271 // tatpūrvāparayogena vaktuṃ varṣaśatairapi / aṣṭāviṃśadyugākhyāstu gatā vaivasvatentare
272 ॥ एतै राजर्षिभिः सार्द्धं शष्टायास्ता निबोधत । चत्वारिंशत्त्रयश्चैव भविष्याः सह राजभिः
272 // etai rājarṣibhiḥ sārddhaṃ śaṣṭāyāstā nibodhata / catvāriṃśattrayaścaiva bhaviṣyāḥ saha rājabhiḥ
273 ॥ युगाख्यानाव शिष्टास्तु ततो वैवस्वतक्षयः । एतद्वः कथितं सर्वे समासव्यासयोगतः
273 // yugākhyānāva śiṣṭāstu tato vaivasvatakṣayaḥ / etadvaḥ kathitaṃ sarve samāsavyāsayogataḥ
274 ॥ पुनरुक्तिबहुत्वाच्च न शक्य तु युगैः सह । एते ययातिपुत्राणां पञ्च वंशा विशां हिताः
274 // punaruktibahutvācca na śakya tu yugaiḥ saha / ete yayātiputrāṇāṃ pañca vaṃśā viśāṃ hitāḥ
275 ॥ कीर्त्तिताश्च व्यतीता ये ये लोकान्धारयन्त्युत । लभते च वरान्पञ्च दुर्लभा निह लौकिकान्
275 // kīrttitāśca vyatītā ye ye lokāndhārayantyuta / labhate ca varānpañca durlabhā niha laukikān
276 ॥ आयुः कीर्त्तिं धनं पुत्रान्स्वर्गं चानन्त्यमश्नुते । धारणाच्छ्रवणाच्चैव पञ्चवंशस्य धीमतः
276 // āyuḥ kīrttiṃ dhanaṃ putrānsvargaṃ cānantyamaśnute / dhāraṇācchravaṇāccaiva pañcavaṃśasya dhīmataḥ
277 ॥ इत्येष वो मया पादस्तृतीयः कथितो द्विजाः । विस्तरेणानुपूर्व्या च किं भूयो वर्णयाम्यहम्
277 // ityeṣa vo mayā pādastṛtīyaḥ kathito dvijāḥ / vistareṇānupūrvyā ca kiṃ bhūyo varṇayāmyaham