86 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते तृतीय उपोद्धातपादे वैवस्वतोत्पत्तिर्नामैकोनषष्टितमोध्यायः ॥ 59॥ सूत उवाच ततो मन्वन्तरे ऽतीते चाक्षुषे दैवतैः सह । वैवस्वताय महते पृथिवीराज्यमादिशत्
86 // iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte tṛtīya upoddhātapāde vaivasvatotpattirnāmaikonaṣaṣṭitamodhyāyaḥ // 59// sūta uvāca tato manvantare 'tīte cākṣuṣe daivataiḥ saha / vaivasvatāya mahate pṛthivīrājyamādiśat
1 ॥ तस्माद्वैवस्वतात्पुत्रा जज्ञिरे दश तत्समाः । इक्ष्वाकुश्च नृगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेवच
1 // tasmādvaivasvatātputrā jajñire daśa tatsamāḥ / ikṣvākuśca nṛgaścaiva dhṛṣṭaḥ śaryātirevaca
2 ॥ नरिष्यन्तस्तथा प्रांशुर्नाभागो दिष्ट एव च । करूषश्च पृषध्रश्च नवैते मानवाः स्मृताः
2 // nariṣyantastathā prāṃśurnābhāgo diṣṭa eva ca / karūṣaśca pṛṣadhraśca navaite mānavāḥ smṛtāḥ
3 ॥ ब्रह्मणा तु मनुः पूर्वं चोदितस्तु प्रबोधितम् । यष्टुं प्रजक्रमे कामं हयमेधेन भूपतिः
3 // brahmaṇā tu manuḥ pūrvaṃ coditastu prabodhitam / yaṣṭuṃ prajakrame kāmaṃ hayamedhena bhūpatiḥ
4 ॥ अथाकरोत्पुत्रकामः परामिष्टिं प्रजापतिः । मित्रावरुणयोरंशे अनलाहुतिमेव यत्
4 // athākarotputrakāmaḥ parāmiṣṭiṃ prajāpatiḥ / mitrāvaruṇayoraṃśe analāhutimeva yat
5 ॥ तत्र दिव्यांबरधरा दिव्याभरणभूषिता । दिव्यासंहनना चैव इला जज्ञ इति श्रुतम्
5 // tatra divyāṃbaradharā divyābharaṇabhūṣitā / divyāsaṃhananā caiva ilā jajña iti śrutam
6 ॥ तामिलेत्यथ होवाच मनुर्दण्डधरस्ततः । अनुगच्छस्व भद्रं ते तमिला प्रत्युवाच ह
6 // tāmiletyatha hovāca manurdaṇḍadharastataḥ / anugacchasva bhadraṃ te tamilā pratyuvāca ha
7 ॥ धर्मयुक्तमिदं वाक्यं पुत्रकामं प्रजापतिम् । मित्रावरुणयोरंशे जातास्मि वदतां वर
7 // dharmayuktamidaṃ vākyaṃ putrakāmaṃ prajāpatim / mitrāvaruṇayoraṃśe jātāsmi vadatāṃ vara
8 ॥ तयोः सकाशं यास्यामि मातो धर्मो हतो वधीत् । एवमुक्त्वा पुनर्देवी तयोरन्तिकमागमत्
8 // tayoḥ sakāśaṃ yāsyāmi māto dharmo hato vadhīt / evamuktvā punardevī tayorantikamāgamat
9 ॥ गत्वान्तिकं वरारोहा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् । अंशे ऽस्मिन्युवयोर्जाता देवौ किं करवाणि वाम्
9 // gatvāntikaṃ varārohā prāñjalirvākyamabravīt / aṃśe 'sminyuvayorjātā devau kiṃ karavāṇi vām
10 ॥ मनुनैवाहमुक्तास्मि अनुगच्छस्व मामिति । तथा तु ब्रुवतीं साध्वीमिडामाश्रित्य तावुभौ
10 // manunaivāhamuktāsmi anugacchasva māmiti / tathā tu bruvatīṃ sādhvīmiḍāmāśritya tāvubhau
11 ॥ देवौ च मित्रावरुणाविदं वचनमूचतुः । अनेन तव धर्मज्ञे प्रश्रयोण दमेन च
11 // devau ca mitrāvaruṇāvidaṃ vacanamūcatuḥ / anena tava dharmajñe praśrayoṇa damena ca
12 ॥ सत्येन चैव सुश्रोणि प्रीतौ स्वौ वरवर्णिनि । आवयोस्त्वं महाभागे ख्यातिं कन्ये प्रयास्यसि
12 // satyena caiva suśroṇi prītau svau varavarṇini / āvayostvaṃ mahābhāge khyātiṃ kanye prayāsyasi
13 ॥ सुद्युम्न इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु पूजितः । जगत्प्रियो धर्मशीलो मनोर्वंशविवर्द्धनः
13 // sudyumna iti vikhyātastriṣu lokeṣu pūjitaḥ / jagatpriyo dharmaśīlo manorvaṃśavivarddhanaḥ
14 ॥ मानवः स तु सुद्युम्नः स्त्रीभावमगमत्प्रभुः । सा तु देवी वरं लब्ध्वा निवृत्ता पितरं प्रति
14 // mānavaḥ sa tu sudyumnaḥ strībhāvamagamatprabhuḥ / sā tu devī varaṃ labdhvā nivṛttā pitaraṃ prati
15 ॥ बुधेनोत्तरमासाद्य मैथुनायोपमन्त्रिता । सोमपुत्राद्बुधाच्चास्यामैलो जज्ञे पुरूखाः
15 // budhenottaramāsādya maithunāyopamantritā / somaputrādbudhāccāsyāmailo jajñe purūkhāḥ
16 ॥ बुधात्सा जनयित्वा तु सुद्युम्नत्वं पुनर्गताः । सुद्युम्नस्य तु दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः
16 // budhātsā janayitvā tu sudyumnatvaṃ punargatāḥ / sudyumnasya tu dāyādāstrayaḥ paramadhārmikāḥ
17 ॥ उत्कलश्च गयश्चैव विनतश्च तथैव च । उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनतस्यापि पश्चिमम्
17 // utkalaśca gayaścaiva vinataśca tathaiva ca / utkalasyotkalaṃ rāṣṭraṃ vinatasyāpi paścimam
18 ॥ दिक्पूर्वा तस्य राजर्षेर्गयस्य तु गया पुरी । प्रविष्टेतु मनौ तस्मिन्प्रजाः सृष्ट्वा दिवाकरम्
18 // dikpūrvā tasya rājarṣergayasya tu gayā purī / praviṣṭetu manau tasminprajāḥ sṛṣṭvā divākaram
19 ॥ दशधा तदधात्क्षत्त्रमकरोत्पृथिवीमिमाम् । इक्ष्वाकुरेव दायादो भागं दशममाप्तवान्
19 // daśadhā tadadhātkṣattramakarotpṛthivīmimām / ikṣvākureva dāyādo bhāgaṃ daśamamāptavān
20 ॥ कन्याभावत्तु सुद्युम्नो नैव भागमवाप्तवान् । वसिष्ठवचनाच्चासीत्प्रतिष्ठाने महाद्युतिः
20 // kanyābhāvattu sudyumno naiva bhāgamavāptavān / vasiṣṭhavacanāccāsītpratiṣṭhāne mahādyutiḥ
21 ॥ प्रतिष्ठां धर्मराजस्य सुद्युम्नस्य महात्मनः । एतच्छ्रुत्वा तु ऋषयः पप्रच्छुः सूतजं प्रति । मानवः स तु सुद्यम्नः स्त्रीभावमगमत्कथम्
21 // pratiṣṭhāṃ dharmarājasya sudyumnasya mahātmanaḥ / etacchrutvā tu ṛṣayaḥ papracchuḥ sūtajaṃ prati / mānavaḥ sa tu sudyamnaḥ strībhāvamagamatkatham
22 ॥ सूत उवाच पुरा महेश्वरं द्रष्टुं कुमारास्सनकादयः । इलावृतं समाजग्मुर्ददृशुर्वृषभध्वजम्
22 // sūta uvāca purā maheśvaraṃ draṣṭuṃ kumārāssanakādayaḥ / ilāvṛtaṃ samājagmurdadṛśurvṛṣabhadhvajam
23 ॥ उमया रममाणं तं विलोक्य पिहितेस्थले । प्रतिजग्मुस्ततः सर्वे व्रीडिताभूच्छिवाप्यथ
23 // umayā ramamāṇaṃ taṃ vilokya pihitesthale / pratijagmustataḥ sarve vrīḍitābhūcchivāpyatha
24 ॥ प्रोवाच वचनं देवी प्रियहेतोः प्रियं प्रिया । इमं ममाश्रमं देव यः पुमान्सं प्रवेक्ष्यति
24 // provāca vacanaṃ devī priyahetoḥ priyaṃ priyā / imaṃ mamāśramaṃ deva yaḥ pumānsaṃ pravekṣyati
25 ॥ भविष्यति ध्रुवं नारी स तुल्याप्सरसां शुभा । तत्र सर्वाणि भूतानि पिशाचाः पशवश्च ये
25 // bhaviṣyati dhruvaṃ nārī sa tulyāpsarasāṃ śubhā / tatra sarvāṇi bhūtāni piśācāḥ paśavaśca ye
26 ॥ स्त्रीभूताः सहरुद्रेण क्रोडन्त्यप्सरसो यथा । उमावनं प्रविष्टस्तु स राजा मृगयां गतः
26 // strībhūtāḥ saharudreṇa kroḍantyapsaraso yathā / umāvanaṃ praviṣṭastu sa rājā mṛgayāṃ gataḥ
27 ॥ पिशाचैः सह भूतैस्तु रुद्रे स्त्रीभावमास्थिते । तस्मात्सराजा सुद्युम्नः स्त्रीभावं लब्धवान्पुनः । महादेवप्रसादाच्च मानवत्वमवाप्तवान्
27 // piśācaiḥ saha bhūtaistu rudre strībhāvamāsthite / tasmātsarājā sudyumnaḥ strībhāvaṃ labdhavānpunaḥ / mahādevaprasādācca mānavatvamavāptavān