56 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे कपिलाश्रमस्थाश्वानयनं नाम चतुष्पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ॥ 54॥ Äः अभिनन्द्याशिषात्यर्थं लालयन्प्रशशंस ह
56 // iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde kapilāśramasthāśvānayanaṃ nāma catuṣpañcāśattamo 'dhyāyaḥ // 54// Äḥ abhinandyāśiṣātyarthaṃ lālayanpraśaśaṃsa ha
1 ॥ अथ ऋत्विक्सदस्यैश्च सहितो राजसत्तमः । उपाक्रमत तं यज्ञे विधिवद्वेदपारगैः
1 // atha ṛtviksadasyaiśca sahito rājasattamaḥ / upākramata taṃ yajñe vidhivadvedapāragaiḥ
2 ॥ ततः प्रववृते यज्ञः सर्वसंपद्गुणान्वितः । सम्यगौर्ववसिष्ठाद्यैर्मुनिभिः संप्रवर्त्तितः
2 // tataḥ pravavṛte yajñaḥ sarvasaṃpadguṇānvitaḥ / samyagaurvavasiṣṭhādyairmunibhiḥ saṃpravarttitaḥ
3 ॥ हिरण्मयमयी वेदिः पात्राण्युच्चावचानि च । सुसमृद्धं यथाशास्त्रं यज्ञे सर्वं बभूव ह
3 // hiraṇmayamayī vediḥ pātrāṇyuccāvacāni ca / susamṛddhaṃ yathāśāstraṃ yajñe sarvaṃ babhūva ha
4 ॥ एवं प्रवर्त्तितं यज्ञमृत्विजः सर्व एव ते । क्रमात्समापयामासुर्यजमानपुरस्सराः
4 // evaṃ pravarttitaṃ yajñamṛtvijaḥ sarva eva te / kramātsamāpayāmāsuryajamānapurassarāḥ
5 ॥ समापयित्वा तं यज्ञं राजा विधिविदां वरः । यथावद्दक्षिणां चैव ऋत्विजां प्रददौ तदा
5 // samāpayitvā taṃ yajñaṃ rājā vidhividāṃ varaḥ / yathāvaddakṣiṇāṃ caiva ṛtvijāṃ pradadau tadā
6 ॥ अथ ऋत्विक्सदस्यानां ब्राह्मणानां तथार्थिनाम् । तत्काङ्क्षितादभ्यधिकं प्रददौ वसु सर्वशः
6 // atha ṛtviksadasyānāṃ brāhmaṇānāṃ tathārthinām / tatkāṅkṣitādabhyadhikaṃ pradadau vasu sarvaśaḥ
7 ॥ एवं संतर्प्य विप्रादीन्दक्षिणाभिर्यथाक्रमम् । क्षमापयामास गुरून्सदस्यान्प्रणिपत्य च
7 // evaṃ saṃtarpya viprādīndakṣiṇābhiryathākramam / kṣamāpayāmāsa gurūnsadasyānpraṇipatya ca
8 ॥ ब्राह्मणाद्यैस्ततो वर्णैरृत्विग्भिश्च समन्वितः । वारकीयाकदंबैश्च सूतमागधवन्दिभिः
8 // brāhmaṇādyaistato varṇairṛtvigbhiśca samanvitaḥ / vārakīyākadaṃbaiśca sūtamāgadhavandibhiḥ
9 ॥ अन्वीयमानः सस्त्रीकः श्वेतच्छत्रविराजितः । दोधूयमानचमरो वालव्यजनराजितः
9 // anvīyamānaḥ sastrīkaḥ śvetacchatravirājitaḥ / dodhūyamānacamaro vālavyajanarājitaḥ
10 ॥ नानावादित्रनिर्घोषैर्बधिरीकृतदिङ्मुखः । स गत्वा सरयूतीरं यथाशाश्त्रं यथाविधि
10 // nānāvāditranirghoṣairbadhirīkṛtadiṅmukhaḥ / sa gatvā sarayūtīraṃ yathāśāśtraṃ yathāvidhi
11 ॥ चकारावभृथस्नानं मुदितः सहबन्धुभिः । एवं स्नात्वा सपत्नीकः सुहृद्भिर्ब्राह्मणैः सह
11 // cakārāvabhṛthasnānaṃ muditaḥ sahabandhubhiḥ / evaṃ snātvā sapatnīkaḥ suhṛdbhirbrāhmaṇaiḥ saha
12 ॥ वीणावेणुमृदङ्गादिनानावादित्रनिःस्वनैः । मङ्गल्यैर्वेदघोषैश्च सह विप्रजनेरितैः
12 // vīṇāveṇumṛdaṅgādinānāvāditraniḥsvanaiḥ / maṅgalyairvedaghoṣaiśca saha viprajaneritaiḥ
13 ॥ संस्तूयमानः परितः सूतमागधबन्दिभिः । प्रविवेश पुरीं रम्यां हृष्टपुष्टजनायुतम्
13 // saṃstūyamānaḥ paritaḥ sūtamāgadhabandibhiḥ / praviveśa purīṃ ramyāṃ hṛṣṭapuṣṭajanāyutam
14 ॥ श्वेतव्यजन सच्छत्रपताकाध्वजमालिनीम् । सिक्तसंमृष्टभूभागापणशोभासमन्विताम्
14 // śvetavyajana sacchatrapatākādhvajamālinīm / siktasaṃmṛṣṭabhūbhāgāpaṇaśobhāsamanvitām
15 ॥ कैलासाद्रिप्रकाशाभिरुज्ज्वलां सौधपङ्क्तिभिः । स तत्रागरुधूपोत्थगन्धामोदितदिङ्मुखम्
15 // kailāsādriprakāśābhirujjvalāṃ saudhapaṅktibhiḥ / sa tatrāgarudhūpotthagandhāmoditadiṅmukham
16 ॥ विकीर्यमाणः परितः पौरनारीजनैर्मुहुः । लाजवर्षेण सानन्दं वीक्षमाणश्च नागरैः
16 // vikīryamāṇaḥ paritaḥ pauranārījanairmuhuḥ / lājavarṣeṇa sānandaṃ vīkṣamāṇaśca nāgaraiḥ
17 ॥ उपदाभिरनेकाभिस्तत्रतत्र वणिग्जनैः । संभाव्यमानः शनकैर्जगम स्वपुरं प्रति
17 // upadābhiranekābhistatratatra vaṇigjanaiḥ / saṃbhāvyamānaḥ śanakairjagama svapuraṃ prati
18 ॥ स प्रविश्य गृहं रम्यं सर्वमण्डलमण्डितम् । सम्यक्संभावयामास सुहृदो ब्राह्मणानपि
18 // sa praviśya gṛhaṃ ramyaṃ sarvamaṇḍalamaṇḍitam / samyaksaṃbhāvayāmāsa suhṛdo brāhmaṇānapi
19 ॥ संसेव्यमानश्च तदा नानादेशेश्वरैर्नृपैः । सभायां राजशार्दूलो रेमे शक्र इवापरः
19 // saṃsevyamānaśca tadā nānādeśeśvarairnṛpaiḥ / sabhāyāṃ rājaśārdūlo reme śakra ivāparaḥ
20 ॥ एवं सुहृद्भिः सहितः पूरयित्वा मनोरथम् । सगरः सह भार्याभ्यां रेमे नृपवरोत्तमः
20 // evaṃ suhṛdbhiḥ sahitaḥ pūrayitvā manoratham / sagaraḥ saha bhāryābhyāṃ reme nṛpavarottamaḥ
21 ॥ अंशुमन्तं ततः पौत्रं मुदा विनयशालिनम् । वसिष्ठानुमते राजा यौवराज्ये ऽभ्यषेचयत्
21 // aṃśumantaṃ tataḥ pautraṃ mudā vinayaśālinam / vasiṣṭhānumate rājā yauvarājye 'bhyaṣecayat
22 ॥ पौरजानपदानां तु बन्धूनां सुहृदामपि । स प्रियो ऽभवदत्यर्थमुदारैश्च गुणैर्नृपः
22 // paurajānapadānāṃ tu bandhūnāṃ suhṛdāmapi / sa priyo 'bhavadatyarthamudāraiśca guṇairnṛpaḥ
23 ॥ प्रजास्तमन्वरज्यन्त बालमप्यमितौजसम् । नवं च शुक्लपक्षादौशीतांशुमचिरोदितम्
23 // prajāstamanvarajyanta bālamapyamitaujasam / navaṃ ca śuklapakṣādauśītāṃśumaciroditam
24 ॥ स तेन सहितः श्रीमान्सुत्दृद्भिश्च नृपोत्तमः । भार्याभ्यामनुरूपाभ्यां रममाणो ऽवसच्चिरम्
24 // sa tena sahitaḥ śrīmānsutdṛdbhiśca nṛpottamaḥ / bhāryābhyāmanurūpābhyāṃ ramamāṇo 'vasacciram
25 ॥ युवैव राजशार्दूलः साक्षाद्धर्म इवापरः । पालयामास वसुधां सशैलवनकाननाम्
25 // yuvaiva rājaśārdūlaḥ sākṣāddharma ivāparaḥ / pālayāmāsa vasudhāṃ saśailavanakānanām
26 ॥ एवं महानहिमदीधितिवंशमौलिरत्नाय यमानवपुरुत्तरकोसलेशः । पूर्णेन्दुवत्सकललोकमनो ऽभिरामः सार्द्ध प्रजाभिरखिलाभिरलं जहर्ष
26 // evaṃ mahānahimadīdhitivaṃśamauliratnāya yamānavapuruttarakosaleśaḥ / pūrṇenduvatsakalalokamano 'bhirāmaḥ sārddha prajābhirakhilābhiralaṃ jaharṣa