एकादश्याम् उभे पक्षे निराहारः समाहितः स्नात्वा सम्यग् विधानेन धौतवासा जितेन्द्रियः ॥
ekādaśyām ubhe pakṣe nirāhāraḥ samāhitaḥ snātvā samyag vidhānena dhautavāsā jitendriyaḥ //
संपूज्य विधिवद् विष्णुं श्रद्धया सुसमाहितः पुष्पैर् गन्धैस् तथा दीपैर् धूपैर् नैवेद्यकैस् तथा ॥
saṃpūjya vidhivad viṣṇuṃ śraddhayā susamāhitaḥ puṣpair gandhais tathā dīpair dhūpair naivedyakais tathā //
उपहारैर् बहुविधैर् जप्यैर् होमप्रदक्षिणैः स्तोत्रैर् नानाविधैर् दिव्यैर् गीतवाद्यैर् मनोहरैः ॥
upahārair bahuvidhair japyair homapradakṣiṇaiḥ stotrair nānāvidhair divyair gītavādyair manoharaiḥ //
दण्डवत्प्रणिपातैश् च जयशब्दैस् तथोत्तमैः एवं संपूज्य विधिवद् रात्रौ कृत्वा प्रजागरम् ॥
daṇḍavatpraṇipātaiś ca jayaśabdais tathottamaiḥ evaṃ saṃpūjya vidhivad rātrau kṛtvā prajāgaram //
कथां वा गीतिकां विष्णोर् गायन् विष्णुपरायणः याति विष्णोः परं स्थानं नरो नास्त्य् अत्र संशयः ॥
kathāṃ vā gītikāṃ viṣṇor gāyan viṣṇuparāyaṇaḥ yāti viṣṇoḥ paraṃ sthānaṃ naro nāsty atra saṃśayaḥ //
प्रजागरे गीतिकायाः फलं विष्णोर् महामुने ब्रूहि तच् छ्रोतुम् इच्छामः परं कौतूहलं हि नः ॥
prajāgare gītikāyāḥ phalaṃ viṣṇor mahāmune brūhi tac chrotum icchāmaḥ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ //
शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः प्रवक्ष्याम्य् अनुपूर्वशः गीतिकायाः फलं विष्णोर् जागरे यद् उदाहृतम् ॥
śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pravakṣyāmy anupūrvaśaḥ gītikāyāḥ phalaṃ viṣṇor jāgare yad udāhṛtam //
अवन्ती नाम नगरी बभूव भुवि विश्रुता तत्रास्ते भगवान् विष्णुः शङ्खचक्रगदाधरः ॥
avantī nāma nagarī babhūva bhuvi viśrutā tatrāste bhagavān viṣṇuḥ śaṅkhacakragadādharaḥ //
तस्या नगर्याः पर्यन्ते चाण्डालो गीतिकोविदः सद्वृत्त्योत्पादितधनो भृत्यानां भरणे रतः ॥
tasyā nagaryāḥ paryante cāṇḍālo gītikovidaḥ sadvṛttyotpāditadhano bhṛtyānāṃ bharaṇe rataḥ //
विष्णुभक्तः स चाण्डालो मासि मासि दृढव्रतः एकादश्यां समागम्य सोपवासो ऽथ गायति ॥
viṣṇubhaktaḥ sa cāṇḍālo māsi māsi dṛḍhavrataḥ ekādaśyāṃ samāgamya sopavāso 'tha gāyati //
गीतिका विष्णुनामाङ्काः प्रादुर्भावसमाश्रिताः गान्धारषड्जनैषादस्वरपञ्चमधैवतैः ॥
gītikā viṣṇunāmāṅkāḥ prādurbhāvasamāśritāḥ gāndhāraṣaḍjanaiṣādasvarapañcamadhaivataiḥ //
रात्रिजागरणे विष्णुं गाथाभिर् उपगायति प्रभाते च प्रणम्येशं द्वादश्यां गृहम् एत्य च ॥
rātrijāgaraṇe viṣṇuṃ gāthābhir upagāyati prabhāte ca praṇamyeśaṃ dvādaśyāṃ gṛham etya ca //
जामातृभागिनेयांश् च भोजयित्वा सकन्यकाः ततः सपरिवारस् तु पश्चाद् भुङ्क्ते द्विजोत्तमाः ॥
jāmātṛbhāgineyāṃś ca bhojayitvā sakanyakāḥ tataḥ saparivāras tu paścād bhuṅkte dvijottamāḥ //
एवं तस्यासतस् तत्र कुर्वतो विष्णुप्रीणनम् गीतिकाभिर् विचित्राभिर् वयः प्रतिगतं बहु ॥
evaṃ tasyāsatas tatra kurvato viṣṇuprīṇanam gītikābhir vicitrābhir vayaḥ pratigataṃ bahu //
एकदा चैत्रमासे तु कृष्णैकादशिगोचरे विष्णुशुश्रूषणार्थाय ययौ वनम् अनुत्तमम् ॥
ekadā caitramāse tu kṛṣṇaikādaśigocare viṣṇuśuśrūṣaṇārthāya yayau vanam anuttamam //
वनजातानि पुष्पाणि ग्रहीतुं भक्तितत्परः क्षिप्रातटे महारण्ये विभीतकतरोर् अधः ॥
vanajātāni puṣpāṇi grahītuṃ bhaktitatparaḥ kṣiprātaṭe mahāraṇye vibhītakataror adhaḥ //
दृष्टः स राक्षसेनाथ गृहीतश् चापि भक्षितुम् चाण्डालस् तम् अथोवाच नाद्य भक्ष्यस् त्वया ह्य् अहम् ॥
dṛṣṭaḥ sa rākṣasenātha gṛhītaś cāpi bhakṣitum cāṇḍālas tam athovāca nādya bhakṣyas tvayā hy aham //
प्रातर् भोक्ष्यसि कल्याण सत्यम् एष्याम्य् अहं पुनः अद्य कार्यं मम महत् तस्मान् मुञ्चस्व राक्षस ॥
prātar bhokṣyasi kalyāṇa satyam eṣyāmy ahaṃ punaḥ adya kāryaṃ mama mahat tasmān muñcasva rākṣasa //
श्वः सत्येन समेष्यामि ततः खादसि माम् इति विष्णुशुश्रूषणार्थाय रात्रिजागरणं मया कार्यं न व्रतविघ्नं मे कर्तुम् अर्हसि राक्षस ॥
śvaḥ satyena sameṣyāmi tataḥ khādasi mām iti viṣṇuśuśrūṣaṇārthāya rātrijāgaraṇaṃ mayā kāryaṃ na vratavighnaṃ me kartum arhasi rākṣasa //
तं राक्षसः प्रत्युवाच दशरात्रम् अभोजनम् ममाभूद् अद्य च भवान् मया लब्धो मतङ्गज ॥
taṃ rākṣasaḥ pratyuvāca daśarātram abhojanam mamābhūd adya ca bhavān mayā labdho mataṅgaja //
न मोक्ष्ये भक्षयिष्यामि क्षुधया पीडितो भृशम् निशाचरवचः श्रुत्वा मातङ्गस् तम् उवाच ह सान्त्वयञ् श्लक्ष्णया वाचा स सत्यवचनैर् दृढैः ॥
na mokṣye bhakṣayiṣyāmi kṣudhayā pīḍito bhṛśam niśācaravacaḥ śrutvā mātaṅgas tam uvāca ha sāntvayañ ślakṣṇayā vācā sa satyavacanair dṛḍhaiḥ //
सत्यमूलं जगत् सर्वं ब्रह्मराक्षस तच् छृणु सत्येनाहं शपिष्यामि पुनरागमनाय च ॥
satyamūlaṃ jagat sarvaṃ brahmarākṣasa tac chṛṇu satyenāhaṃ śapiṣyāmi punarāgamanāya ca //
आदित्यश् चन्द्रमा वह्निर् वायुर् भूर् द्यौर् जलं मनः अहोरात्रं यमः संध्ये द्वे विदुर् नरचेष्टितम् ॥
ādityaś candramā vahnir vāyur bhūr dyaur jalaṃ manaḥ ahorātraṃ yamaḥ saṃdhye dve vidur naraceṣṭitam //
परदारेषु यत् पापं यत् परद्रव्यहारिषु यच् च ब्रह्महनः पापं सुरापे गुरुतल्पगे ॥
paradāreṣu yat pāpaṃ yat paradravyahāriṣu yac ca brahmahanaḥ pāpaṃ surāpe gurutalpage //
वन्ध्यापतेश् च यत् पापं यत् पापं वृषलीपतेः यच् च देवलके पापं मत्स्यमांसाशिनश् च यत् ॥
vandhyāpateś ca yat pāpaṃ yat pāpaṃ vṛṣalīpateḥ yac ca devalake pāpaṃ matsyamāṃsāśinaś ca yat //
क्रोडमांसाशिनो यच् च कूर्ममांसाशिनश् च यत् वृथा मांसाशिनो यच् च पृष्ठमांसाशिनश् च यत् ॥
kroḍamāṃsāśino yac ca kūrmamāṃsāśinaś ca yat vṛthā māṃsāśino yac ca pṛṣṭhamāṃsāśinaś ca yat //
कृतघ्ने मित्रघातके यत् पापं दिधिषूपतौ सूतकस्य च यत् पापं यत् पापं क्रूरकर्मणः ॥
kṛtaghne mitraghātake yat pāpaṃ didhiṣūpatau sūtakasya ca yat pāpaṃ yat pāpaṃ krūrakarmaṇaḥ //
कृपणस्य च यत् पापं यच् च वन्ध्यातिथेर् अपि अमावास्याष्टमी षष्ठी कृष्णशुक्लचतुर्दशी ॥
kṛpaṇasya ca yat pāpaṃ yac ca vandhyātither api amāvāsyāṣṭamī ṣaṣṭhī kṛṣṇaśuklacaturdaśī //
तासु यद् गमनात् पापं यद् विप्रो व्रजति स्त्रियम् रजस्वलां तथा पश्चाच् छ्राद्धं कृत्वा स्त्रियं व्रजेत् ॥
tāsu yad gamanāt pāpaṃ yad vipro vrajati striyam rajasvalāṃ tathā paścāc chrāddhaṃ kṛtvā striyaṃ vrajet //
सर्वस्वस्नातभोज्यानां यत् पापं मलभोजने मित्रभार्यां गच्छतां च यत् पापं पिशुनस्य च ॥
sarvasvasnātabhojyānāṃ yat pāpaṃ malabhojane mitrabhāryāṃ gacchatāṃ ca yat pāpaṃ piśunasya ca //
दम्भमायानुरक्ते च यत् पापं मधुघातिनः ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुत्य यत् पापं तदयच्छतः ॥
dambhamāyānurakte ca yat pāpaṃ madhughātinaḥ brāhmaṇasya pratiśrutya yat pāpaṃ tadayacchataḥ //
यच् च कन्यानृते पापं यच् च गोश्वतरानृते स्त्रीबालहन्तुर् यत् पापं यच् च मिथ्याभिभाषिणः ॥
yac ca kanyānṛte pāpaṃ yac ca gośvatarānṛte strībālahantur yat pāpaṃ yac ca mithyābhibhāṣiṇaḥ //
देववेदद्विजनृपपुत्रमित्रसतीस्त्रियः यच् च निन्दयतां पापं गुरुमिथ्यापचारतः ॥
devavedadvijanṛpaputramitrasatīstriyaḥ yac ca nindayatāṃ pāpaṃ gurumithyāpacārataḥ //
अग्नित्यागिषु यत् पापम् अग्निदायिषु यद् वने गृहेष्ट्या पातके यच् च यद् गोघ्ने यद् द्विजाधमे ॥
agnityāgiṣu yat pāpam agnidāyiṣu yad vane gṛheṣṭyā pātake yac ca yad goghne yad dvijādhame //
यत् पापं परिवित्ते च यत् पापं परिवेदिनः तयोर् दातृग्रहीत्रोश् च यत् पापं भ्रूणघातिनः ॥
yat pāpaṃ parivitte ca yat pāpaṃ parivedinaḥ tayor dātṛgrahītroś ca yat pāpaṃ bhrūṇaghātinaḥ //
किं चात्र बहुभिः प्रोक्तैः शपथैस् तव राक्षस श्रूयतां शपथं भीमं दुर्वाच्यम् अपि कथ्यते ॥
kiṃ cātra bahubhiḥ proktaiḥ śapathais tava rākṣasa śrūyatāṃ śapathaṃ bhīmaṃ durvācyam api kathyate //
स्वकन्याजीविनः पापं गूढसत्येन साक्षिणः अयाज्ययाजके षण्ढे यत् पापं श्रवणे ऽधमे ॥
svakanyājīvinaḥ pāpaṃ gūḍhasatyena sākṣiṇaḥ ayājyayājake ṣaṇḍhe yat pāpaṃ śravaṇe 'dhame //
प्रव्रज्यावसिते यच् च ब्रह्मचारिणि कामुके एतैस् तु पापैर् लिप्ये ऽहं यदि नैष्यामि ते ऽन्तिकम् ॥
pravrajyāvasite yac ca brahmacāriṇi kāmuke etais tu pāpair lipye 'haṃ yadi naiṣyāmi te 'ntikam //
मातङ्गवचनं श्रुत्वा विस्मितो ब्रह्मराक्षसः प्राह गच्छस्व सत्येन समयं चैव पालय ॥
mātaṅgavacanaṃ śrutvā vismito brahmarākṣasaḥ prāha gacchasva satyena samayaṃ caiva pālaya //
इत्य् उक्तः कुणपाशेन श्वपाकः कुसुमानि तु समादायागमच् चैव विष्णोः स निलयं गतः ॥
ity uktaḥ kuṇapāśena śvapākaḥ kusumāni tu samādāyāgamac caiva viṣṇoḥ sa nilayaṃ gataḥ //
तानि प्रादाद् ब्राह्मणाय सो ऽपि प्रक्षाल्य चाम्भसा विष्णुम् अभ्यर्च्य निलयं जगाम स तपोधनाः ॥
tāni prādād brāhmaṇāya so 'pi prakṣālya cāmbhasā viṣṇum abhyarcya nilayaṃ jagāma sa tapodhanāḥ //
सो ऽपि मातङ्गदायादः सोपवासस् तु तां निशाम् गायन् हि बाह्यभूमिष्ठः प्रजागरम् उपाकरोत् ॥
so 'pi mātaṅgadāyādaḥ sopavāsas tu tāṃ niśām gāyan hi bāhyabhūmiṣṭhaḥ prajāgaram upākarot //
प्रभातायां तु शर्वर्यां स्नात्वा देवं नमस्य च सत्यं स समयं कर्तुं प्रतस्थे यत्र राक्षसः ॥
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ snātvā devaṃ namasya ca satyaṃ sa samayaṃ kartuṃ pratasthe yatra rākṣasaḥ //
तं व्रजन्तं पथि नरः प्राह भद्र क्व गच्छसि स तथाकथयत् सर्वं सो ऽप्य् एनं पुनर् अब्रवीत् ॥
taṃ vrajantaṃ pathi naraḥ prāha bhadra kva gacchasi sa tathākathayat sarvaṃ so 'py enaṃ punar abravīt //
धर्मार्थकाममोक्षाणां शरीरं साधनं यतः महता तु प्रयत्नेन शरीरं पालयेद् बुधः ॥
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ śarīraṃ sādhanaṃ yataḥ mahatā tu prayatnena śarīraṃ pālayed budhaḥ //
जीवधर्मार्थसुखं नरस् तथाप्नोति मोक्षगतिम् अग्र्याम् जीवन् कीर्तिम् उपैति च भवति मृतस्य का कथा लोके
jīvadharmārthasukhaṃ naras tathāpnoti mokṣagatim agryām jīvan kīrtim upaiti ca bhavati mṛtasya kā kathā loke
मातङ्गस् तद् वचः श्रुत्वा प्रत्युवाचाथ हेतुमत् ॥
mātaṅgas tad vacaḥ śrutvā pratyuvācātha hetumat //
भद्र सत्यं पुरस्कृत्य गच्छामि शपथाः कृताः ॥
bhadra satyaṃ puraskṛtya gacchāmi śapathāḥ kṛtāḥ //
तं भूयः प्रत्युवाचाथ किम् एवं मूढधीर् भवान् किं न श्रुतं त्वया साधो मनुना यद् उदीरितम् ॥
taṃ bhūyaḥ pratyuvācātha kim evaṃ mūḍhadhīr bhavān kiṃ na śrutaṃ tvayā sādho manunā yad udīritam //
गोस्त्रीद्विजानां परिरक्षणार्थं विवाहकाले सुरतप्रसङ्गे प्राणात्यये सर्वधनापहारे पञ्चानृतान्य् आहुर् अपातकानि
gostrīdvijānāṃ parirakṣaṇārthaṃ vivāhakāle surataprasaṅge prāṇātyaye sarvadhanāpahāre pañcānṛtāny āhur apātakāni
धर्मवाक्यं न च स्त्रीषु न विवाहे तथा रिपौ वञ्चने चार्थहानौ च स्वनाशे ऽनृतके तथा एवं तद् वाक्यम् आकर्ण्य मातङ्गः प्रत्युवाच ह ॥
dharmavākyaṃ na ca strīṣu na vivāhe tathā ripau vañcane cārthahānau ca svanāśe 'nṛtake tathā evaṃ tad vākyam ākarṇya mātaṅgaḥ pratyuvāca ha //
मैवं वदस्व भद्रं ते सत्यं लोकेषु पूज्यते सत्येनावाप्यते सौख्यं यत् किंचिज् जगतीगतम् ॥
maivaṃ vadasva bhadraṃ te satyaṃ lokeṣu pūjyate satyenāvāpyate saukhyaṃ yat kiṃcij jagatīgatam //
सत्येनार्कः प्रतपति सत्येनापो रसात्मिकाः ज्वलत्य् अग्निश् च सत्येन वाति सत्येन मारुतः ॥
satyenārkaḥ pratapati satyenāpo rasātmikāḥ jvalaty agniś ca satyena vāti satyena mārutaḥ //
धर्मार्थकामसंप्राप्तिर् मोक्षप्राप्तिश् च दुर्लभा सत्येन जायते पुंसां तस्मात् सत्यं न संत्यजेत् ॥
dharmārthakāmasaṃprāptir mokṣaprāptiś ca durlabhā satyena jāyate puṃsāṃ tasmāt satyaṃ na saṃtyajet //
सत्यं ब्रह्म परं लोके सत्यं यज्ञेषु चोत्तमम् सत्यं स्वर्गसमायातं तस्मात् सत्यं न संत्यजेत् ॥
satyaṃ brahma paraṃ loke satyaṃ yajñeṣu cottamam satyaṃ svargasamāyātaṃ tasmāt satyaṃ na saṃtyajet //
इत्य् उक्त्वा सो ऽथ मातङ्गस् तं प्रक्षिप्य नरोत्तमम् जगाम तत्र यत्रास्ते प्राणिहा ब्रह्मराक्षसः ॥
ity uktvā so 'tha mātaṅgas taṃ prakṣipya narottamam jagāma tatra yatrāste prāṇihā brahmarākṣasaḥ //
तम् आगतं समीक्ष्यासौ चाण्डालं ब्रह्मराक्षसः विस्मयोत्फुल्लनयनः शिरःकम्पं तम् अब्रवीत् ॥
tam āgataṃ samīkṣyāsau cāṇḍālaṃ brahmarākṣasaḥ vismayotphullanayanaḥ śiraḥkampaṃ tam abravīt //
साधु साधु महाभाग सत्यवाक्यानुपालक न मातङ्गम् अहं मन्ये भवन्तं सत्यलक्षणम् ॥
sādhu sādhu mahābhāga satyavākyānupālaka na mātaṅgam ahaṃ manye bhavantaṃ satyalakṣaṇam //
कर्मणानेन मन्ये त्वां ब्राह्मणं शुचिम् अव्ययम् यत् किंचित् त्वां भद्रमुखं प्रवक्ष्ये धर्मसंश्रयम् किं तत्र भवता रात्रौ कृतं विष्णुगृहे वद ॥
karmaṇānena manye tvāṃ brāhmaṇaṃ śucim avyayam yat kiṃcit tvāṃ bhadramukhaṃ pravakṣye dharmasaṃśrayam kiṃ tatra bhavatā rātrau kṛtaṃ viṣṇugṛhe vada //
तम् अभ्युवाच मातङ्गः शृणु विष्णुगृहे मया यत् कृतं रजनीभागे यथातथ्यं वदामि ते ॥
tam abhyuvāca mātaṅgaḥ śṛṇu viṣṇugṛhe mayā yat kṛtaṃ rajanībhāge yathātathyaṃ vadāmi te //
विष्णोर् देवकुलस्याधः स्थितेनानम्रमूर्तिना प्रजागरः कृतो रात्रौ गायता विष्णुगीतिकाम् ॥
viṣṇor devakulasyādhaḥ sthitenānamramūrtinā prajāgaraḥ kṛto rātrau gāyatā viṣṇugītikām //
तं ब्रह्मराक्षसः प्राह कियन्तं कालम् उच्यताम् प्रजागरो विष्णुगृहे कृतं भक्तिमता वद ॥
taṃ brahmarākṣasaḥ prāha kiyantaṃ kālam ucyatām prajāgaro viṣṇugṛhe kṛtaṃ bhaktimatā vada //
तम् अभ्युवाच प्रहसन् विंशत्य् अब्दानि राक्षस एकादश्यां मासि मासि कृतस् तत्र प्रजागरः मातङ्गवचनं श्रुत्वा प्रोवाच ब्रह्मराक्षसः ॥
tam abhyuvāca prahasan viṃśaty abdāni rākṣasa ekādaśyāṃ māsi māsi kṛtas tatra prajāgaraḥ mātaṅgavacanaṃ śrutvā provāca brahmarākṣasaḥ //
यद् अद्य त्वां प्रवक्ष्यामि तद् भवान् वक्तुम् अर्हति एकरात्रिकृतं साधो मम देहि प्रजागरम् ॥
yad adya tvāṃ pravakṣyāmi tad bhavān vaktum arhati ekarātrikṛtaṃ sādho mama dehi prajāgaram //
एवं त्वां मोक्षयिष्यामि मोक्षयिष्यामि नान्यथा त्रिः सत्येन महाभाग इत्य् उक्त्वा विरराम ह ॥
evaṃ tvāṃ mokṣayiṣyāmi mokṣayiṣyāmi nānyathā triḥ satyena mahābhāga ity uktvā virarāma ha //
मातङ्गस् तम् उवाचाथ मयात्मा ते निशाचर निवेदितः किम् उक्तेन खादस्व स्वेच्छयापि माम् ॥
mātaṅgas tam uvācātha mayātmā te niśācara niveditaḥ kim uktena khādasva svecchayāpi mām //
तम् आह राक्षसो भूयो यामद्वयप्रजागरम् सगीतं मे प्रयच्छस्व कृपां कर्तुं त्वम् अर्हसि ॥
tam āha rākṣaso bhūyo yāmadvayaprajāgaram sagītaṃ me prayacchasva kṛpāṃ kartuṃ tvam arhasi //
मातङ्गो राक्षसं प्राह किम् असंबद्धम् उच्यते खादस्व स्वेच्छया मां त्वं न प्रदास्ये प्रजागरम् मातङ्गवचनं श्रुत्वा प्राह तं ब्रह्मराक्षसः ॥
mātaṅgo rākṣasaṃ prāha kim asaṃbaddham ucyate khādasva svecchayā māṃ tvaṃ na pradāsye prajāgaram mātaṅgavacanaṃ śrutvā prāha taṃ brahmarākṣasaḥ //
को हि दुष्टमतिर् मन्दो भवन्तं द्रष्टुम् उत्सहेत् धर्षयितुं पीडयितुं रक्षितं धर्मकर्मणा ॥
ko hi duṣṭamatir mando bhavantaṃ draṣṭum utsahet dharṣayituṃ pīḍayituṃ rakṣitaṃ dharmakarmaṇā //
दीनस्य पापग्रस्तस्य विषयैर् मोहितस्य च नरकार्तस्य मूढस्य साधवः स्युर् दयान्विताः ॥
dīnasya pāpagrastasya viṣayair mohitasya ca narakārtasya mūḍhasya sādhavaḥ syur dayānvitāḥ //
तन् मम त्वं महाभाग कृपां कृत्वा प्रजागरम् यामस्यैकस्य मे देहि गच्छ वा निलयं स्वकम् ॥
tan mama tvaṃ mahābhāga kṛpāṃ kṛtvā prajāgaram yāmasyaikasya me dehi gaccha vā nilayaṃ svakam //
तं पुनः प्राह चाण्डालो न यास्यामि निजं गृहम् न चापि तव दास्यामि कथंचिद् यामजागरम् तं प्रहस्याथ चाण्डालं प्रोवाच ब्रह्मराक्षसः ॥
taṃ punaḥ prāha cāṇḍālo na yāsyāmi nijaṃ gṛham na cāpi tava dāsyāmi kathaṃcid yāmajāgaram taṃ prahasyātha cāṇḍālaṃ provāca brahmarākṣasaḥ //
रात्र्यवसाने या गीता गीतिका कौतुकाश्रया तस्याः फलं प्रयच्छस्व त्राहि पापात् समुद्धर ॥
rātryavasāne yā gītā gītikā kautukāśrayā tasyāḥ phalaṃ prayacchasva trāhi pāpāt samuddhara //
एवम् उच्चारिते तेन मातङ्गस् तम् उवाच ह ॥
evam uccārite tena mātaṅgas tam uvāca ha //
किं पूर्वं भवता कर्म विकृतं कृतम् अञ्जसा येन त्वं दोषजातेन संभूतो ब्रह्मराक्षसः ॥
kiṃ pūrvaṃ bhavatā karma vikṛtaṃ kṛtam añjasā yena tvaṃ doṣajātena saṃbhūto brahmarākṣasaḥ //
तस्य तद् वाक्यम् आकर्ण्य मातङ्गं ब्रह्मराक्षसः प्रोवाच दुःखसंतप्तः संस्मृत्य स्वकृतं कृतम् ॥
tasya tad vākyam ākarṇya mātaṅgaṃ brahmarākṣasaḥ provāca duḥkhasaṃtaptaḥ saṃsmṛtya svakṛtaṃ kṛtam //
श्रूयतां यो ऽहम् आसं वै पूर्वं यच् च मया कृतम् यस्मिन् कृते पापयोनिं गतवान् अस्मि राक्षसीम् ॥
śrūyatāṃ yo 'ham āsaṃ vai pūrvaṃ yac ca mayā kṛtam yasmin kṛte pāpayoniṃ gatavān asmi rākṣasīm //
सोमशर्म इति ख्यातः पूर्वम् आसम् अहं द्विजः पुत्रो ऽध्ययनशीलस्य देवशर्मस्य यज्वनः ॥
somaśarma iti khyātaḥ pūrvam āsam ahaṃ dvijaḥ putro 'dhyayanaśīlasya devaśarmasya yajvanaḥ //
कस्यचिद् यजमानस्य सूत्रमन्त्रबहिष्कृतः नृपस्य कर्मसक्तेन यूपकर्मसुनिष्ठितः ॥
kasyacid yajamānasya sūtramantrabahiṣkṛtaḥ nṛpasya karmasaktena yūpakarmasuniṣṭhitaḥ //
आग्नीध्रं चाकरोद् यज्ञे लोभमोहप्रपीडितः तस्मिन् परिसमाप्ते तु मौर्ख्याद् दम्भम् अनुष्ठितः ॥
āgnīdhraṃ cākarod yajñe lobhamohaprapīḍitaḥ tasmin parisamāpte tu maurkhyād dambham anuṣṭhitaḥ //
यष्टुम् आरब्धवान् अस्मि द्वादशाहं महाक्रतुम् प्रवर्तमाने तस्मिंस् तु कुक्षिशूलो ऽभवन् मम ॥
yaṣṭum ārabdhavān asmi dvādaśāhaṃ mahākratum pravartamāne tasmiṃs tu kukṣiśūlo 'bhavan mama //
संपूर्णे दशरात्रे तु न समाप्ते तथा क्रतौ विरूपाक्षस्य दीयन्त्याम् आहुत्यां राक्षसे क्षणे ॥
saṃpūrṇe daśarātre tu na samāpte tathā kratau virūpākṣasya dīyantyām āhutyāṃ rākṣase kṣaṇe //
मृतो ऽहं तेन दोषेण संभूतो ब्रह्मराक्षसः मूर्खेण मन्त्रहीनेन सूत्रस्वरविवर्जितम् ॥
mṛto 'haṃ tena doṣeṇa saṃbhūto brahmarākṣasaḥ mūrkheṇa mantrahīnena sūtrasvaravivarjitam //
अजानता यज्ञविद्यां यद् इष्टं याजितं च यत् तेन कर्मविपाकेन संभूतो ब्रह्मराक्षसः ॥
ajānatā yajñavidyāṃ yad iṣṭaṃ yājitaṃ ca yat tena karmavipākena saṃbhūto brahmarākṣasaḥ //
तन् मां पापमहाम्भोधौ निमग्नं त्वं समुद्धर प्रजागरे गीतिकैकां पश्चिमां दातुम् अर्हसि ॥
tan māṃ pāpamahāmbhodhau nimagnaṃ tvaṃ samuddhara prajāgare gītikaikāṃ paścimāṃ dātum arhasi //
तम् उवाचाथ चाण्डालो यदि प्राणिवधाद् भवान् निवृत्तिं कुरुते दद्यां ततः पश्चिमगीतिकाम् ॥
tam uvācātha cāṇḍālo yadi prāṇivadhād bhavān nivṛttiṃ kurute dadyāṃ tataḥ paścimagītikām //
बाढम् इत्य् अवदत् सो ऽपि मातङ्गो ऽपि ददौ तदा गीतिकाफलम् आमन्त्र्य मुहूर्तार्धप्रजागरम् ॥
bāḍham ity avadat so 'pi mātaṅgo 'pi dadau tadā gītikāphalam āmantrya muhūrtārdhaprajāgaram //
तस्मिन् गीतिफले दत्ते मातङ्गं ब्रह्मराक्षसः प्रणम्य प्रययौ हृष्टस् तीर्थवर्यं पृथूदकम् ॥
tasmin gītiphale datte mātaṅgaṃ brahmarākṣasaḥ praṇamya prayayau hṛṣṭas tīrthavaryaṃ pṛthūdakam //
तत्रानशनसंकल्पं कृत्वा प्राणाञ् जहौ द्विजाः राक्षसत्वाद् विनिर्मुक्तो गीतिकाफलबृंहितः ॥
tatrānaśanasaṃkalpaṃ kṛtvā prāṇāñ jahau dvijāḥ rākṣasatvād vinirmukto gītikāphalabṛṃhitaḥ //
पृथूदकप्रभावाच् च ब्रह्मलोकं च दुर्लभम् दश वर्षसहस्राणि निरातङ्को ऽवसत् ततः ॥
pṛthūdakaprabhāvāc ca brahmalokaṃ ca durlabham daśa varṣasahasrāṇi nirātaṅko 'vasat tataḥ //
तस्यान्ते ब्राह्मणो जातो बभूव स्मृतिमान् वशी तस्याहं चरितं भूयः कथयिष्यामि भो द्विजाः ॥
tasyānte brāhmaṇo jāto babhūva smṛtimān vaśī tasyāhaṃ caritaṃ bhūyaḥ kathayiṣyāmi bho dvijāḥ //
मातङ्गस्य कथाशेषं शृणुध्वं गदतो मम राक्षसे तु गते धीमान् गृहम् एत्य यतात्मवान् ॥
mātaṅgasya kathāśeṣaṃ śṛṇudhvaṃ gadato mama rākṣase tu gate dhīmān gṛham etya yatātmavān //
तद्विप्रचरितं स्मृत्वा निर्विण्णः शुचिर् अप्य् असौ पुत्रेषु भार्यां निक्षिप्य ददौ भूम्याः प्रदक्षिणाम् ॥
tadvipracaritaṃ smṛtvā nirviṇṇaḥ śucir apy asau putreṣu bhāryāṃ nikṣipya dadau bhūmyāḥ pradakṣiṇām //
कोकामुखात् समारभ्य यावद् वै स्कन्ददर्शनम् दृष्ट्वा स्कन्दं ययौ धाराचक्रे चापि प्रदक्षिणम् ॥
kokāmukhāt samārabhya yāvad vai skandadarśanam dṛṣṭvā skandaṃ yayau dhārācakre cāpi pradakṣiṇam //
ततो ऽद्रिवरम् आगम्य विन्ध्यम् उच्चशिलोच्चयम् पापप्रमोचनं तीर्थम् आससाद स तु द्विजाः ॥
tato 'drivaram āgamya vindhyam uccaśiloccayam pāpapramocanaṃ tīrtham āsasāda sa tu dvijāḥ //
स्नानं पापहरं चक्रे स तु चाण्डालवंशजः विमुक्तपापः सस्मार पूर्वजातीर् अनेकशः ॥
snānaṃ pāpaharaṃ cakre sa tu cāṇḍālavaṃśajaḥ vimuktapāpaḥ sasmāra pūrvajātīr anekaśaḥ //
स पूर्वजन्मन्य् अभवद् भिक्षुः संयतवाङ्मनाः यतकायश् च मतिमान् वेदवेदाङ्गपारगः ॥
sa pūrvajanmany abhavad bhikṣuḥ saṃyatavāṅmanāḥ yatakāyaś ca matimān vedavedāṅgapāragaḥ //
एकदा गोषु नगराद् ध्रियमाणासु तस्करैः भिक्षावधूता रजसा मुक्ता तेनाथ भिक्षुणा ॥
ekadā goṣu nagarād dhriyamāṇāsu taskaraiḥ bhikṣāvadhūtā rajasā muktā tenātha bhikṣuṇā //
स तेनाधर्मदोषेण चाण्डालीं योनिम् आगतः पापप्रमोचने स्नातः स मृतो नर्मदातटे ॥
sa tenādharmadoṣeṇa cāṇḍālīṃ yonim āgataḥ pāpapramocane snātaḥ sa mṛto narmadātaṭe //
मूर्खो ऽभूद् ब्राह्मणवरो वाराणस्यां च भो द्विजाः तत्रास्य वसतो ऽब्दैस् तु त्रिंशद्भिः सिद्धपूरुषः ॥
mūrkho 'bhūd brāhmaṇavaro vārāṇasyāṃ ca bho dvijāḥ tatrāsya vasato 'bdais tu triṃśadbhiḥ siddhapūruṣaḥ //
विरूपरूपी बभ्राम योगमालाबलान्वितः तं दृष्ट्वा सोपहासार्थम् अभिवाद्याभ्युवाच ह ॥
virūparūpī babhrāma yogamālābalānvitaḥ taṃ dṛṣṭvā sopahāsārtham abhivādyābhyuvāca ha //
कुशलं सिद्धपुरुषं कुतस् त्व् आगम्यते त्वया ॥
kuśalaṃ siddhapuruṣaṃ kutas tv āgamyate tvayā //
एवं संभाषितस् तेन ज्ञातो ऽहम् इति चिन्त्य तु प्रत्युवाचाथ वन्द्यस् तं स्वर्गलोकाद् उपागतः ॥
evaṃ saṃbhāṣitas tena jñāto 'ham iti cintya tu pratyuvācātha vandyas taṃ svargalokād upāgataḥ //
तं सिद्धं प्राह मूर्खो ऽसौ किं त्वं वेत्सि त्रिविष्टपे नारायणोरुप्रभवाम् उर्वशीम् अप्सरोवराम् ॥
taṃ siddhaṃ prāha mūrkho 'sau kiṃ tvaṃ vetsi triviṣṭape nārāyaṇoruprabhavām urvaśīm apsarovarām //
सिद्धस् तम् आह तां वेद्मि शक्रचामरधारिणीम् स्वर्गस्याभरणं मुख्यम् उर्वशीं साधुसंभवाम् ॥
siddhas tam āha tāṃ vedmi śakracāmaradhāriṇīm svargasyābharaṇaṃ mukhyam urvaśīṃ sādhusaṃbhavām //
विप्रः सिद्धम् उवाचाथ ऋजुमार्गविवर्जितः तन् मित्र मत्कृते वार्त्ताम् उर्वश्या भवतादरात् ॥
vipraḥ siddham uvācātha ṛjumārgavivarjitaḥ tan mitra matkṛte vārttām urvaśyā bhavatādarāt //
कथनीया यच् च सा ते ब्रूयाद् आख्यास्यते भवान् बाढम् इत्य् अब्रवीत् सिद्धः सो ऽपि विप्रो मुदान्वितः ॥
kathanīyā yac ca sā te brūyād ākhyāsyate bhavān bāḍham ity abravīt siddhaḥ so 'pi vipro mudānvitaḥ //
बभूव सिद्धो ऽपि ययौ मेरुपृष्ठं सुरालयम् समेत्य चोर्वशीं प्राह यद् उक्तो ऽसौ द्विजेन तु ॥
babhūva siddho 'pi yayau merupṛṣṭhaṃ surālayam sametya corvaśīṃ prāha yad ukto 'sau dvijena tu //
सा प्राह तं सिद्धवरं नाहं काशिपतिं द्विजम् जानामि सत्यम् उक्तं ते न चेतसि मम स्थितम् ॥
sā prāha taṃ siddhavaraṃ nāhaṃ kāśipatiṃ dvijam jānāmi satyam uktaṃ te na cetasi mama sthitam //
इत्य् उक्तः प्रययौ सो ऽपि कालेन बहुना पुनः वाराणसीं ययौ सिद्धो दृष्टो मूर्खेण वै पुनः ॥
ity uktaḥ prayayau so 'pi kālena bahunā punaḥ vārāṇasīṃ yayau siddho dṛṣṭo mūrkheṇa vai punaḥ //
दृष्टः पृष्टः किल भूयः किम् आहोरुभवा तव सिद्धो ऽब्रवीन् न जानामि माम् उवाचोर्वशी स्वयम् ॥
dṛṣṭaḥ pṛṣṭaḥ kila bhūyaḥ kim āhorubhavā tava siddho 'bravīn na jānāmi mām uvācorvaśī svayam //
सिद्धवाक्यं ततः श्रुत्वा स्मितभिन्नौष्ठसंपुटः पुनः प्राह कथं वेत्सीत्य् एवं वाच्या त्वयोर्वशी ॥
siddhavākyaṃ tataḥ śrutvā smitabhinnauṣṭhasaṃpuṭaḥ punaḥ prāha kathaṃ vetsīty evaṃ vācyā tvayorvaśī //
बाढम् एवं करिष्यामीत्य् उक्त्वा सिद्धो दिवं गतः ददर्श शक्रभवनान् निष्क्रामन्तीम् अथोर्वशीम् ॥
bāḍham evaṃ kariṣyāmīty uktvā siddho divaṃ gataḥ dadarśa śakrabhavanān niṣkrāmantīm athorvaśīm //
प्रोवाच तां सिद्धवरः सा च तं सिद्धम् अब्रवीत् नियमं कंचिद् अपि हि करोतु द्विजसत्तमः ॥
provāca tāṃ siddhavaraḥ sā ca taṃ siddham abravīt niyamaṃ kaṃcid api hi karotu dvijasattamaḥ //
येनाहं कर्मणा सिद्ध तं जानामि न चान्यथा तद् उर्वशीवचो ऽभ्येत्य तस्मै मूर्खद्विजाय तु ॥
yenāhaṃ karmaṇā siddha taṃ jānāmi na cānyathā tad urvaśīvaco 'bhyetya tasmai mūrkhadvijāya tu //
कथयाम् आस सिद्धस् तु सो ऽपीमं नियमं जगौ तवाग्रे सिद्धपुरुष नियमो ऽयं कृतो मया ॥
kathayām āsa siddhas tu so 'pīmaṃ niyamaṃ jagau tavāgre siddhapuruṣa niyamo 'yaṃ kṛto mayā //
न भोक्ष्ये ऽद्यप्रभृति वै शकटं सत्यम् ईरितम् इत्य् उक्तः प्रययौ सिद्धः स्वर्गे दृष्ट्वोर्वशीम् अथ ॥
na bhokṣye 'dyaprabhṛti vai śakaṭaṃ satyam īritam ity uktaḥ prayayau siddhaḥ svarge dṛṣṭvorvaśīm atha //
प्राहासौ शकटं भोक्ष्ये नाद्यप्रभृति कर्हिचित् तं सिद्धम् उर्वशी प्राह ज्ञातो ऽसौ सांप्रतं मया ॥
prāhāsau śakaṭaṃ bhokṣye nādyaprabhṛti karhicit taṃ siddham urvaśī prāha jñāto 'sau sāṃprataṃ mayā //
नियमग्रहणाद् एव मूर्खो माम् उपहासकः इत्य् उक्त्वा प्रययौ शीघ्रं वासं नारायणात्मजा ॥
niyamagrahaṇād eva mūrkho mām upahāsakaḥ ity uktvā prayayau śīghraṃ vāsaṃ nārāyaṇātmajā //
सिद्धो ऽपि विचचारासौ कामचारी महीतलम् उर्वश्य् अपि वरारोहा गत्वा वाराणसीं पुरीम् ॥
siddho 'pi vicacārāsau kāmacārī mahītalam urvaśy api varārohā gatvā vārāṇasīṃ purīm //
मत्स्योदरीजले स्नानं चक्रे दिव्यवपुर्धरा अथासाव् अपि मूर्खस् तु नदीं मत्स्योदरीं मुने ॥
matsyodarījale snānaṃ cakre divyavapurdharā athāsāv api mūrkhas tu nadīṃ matsyodarīṃ mune //
जगामाथ ददर्शासौ स्नायमानाम् अथोर्वशीम् तां दृष्ट्वा ववृधे ऽथास्य मन्मथः क्षोभकृद् दृढम् ॥
jagāmātha dadarśāsau snāyamānām athorvaśīm tāṃ dṛṣṭvā vavṛdhe 'thāsya manmathaḥ kṣobhakṛd dṛḍham //
चकार मूर्खश् चेष्टाश् च तं विवेदोर्वशी स्वयम् तं मूर्खं सिद्धगदितं ज्ञात्वा सस्मितम् आह तम् ॥
cakāra mūrkhaś ceṣṭāś ca taṃ vivedorvaśī svayam taṃ mūrkhaṃ siddhagaditaṃ jñātvā sasmitam āha tam //
किम् इच्छसि महाभाग मत्तः शीघ्रम् इहोच्यताम् करिष्यामि वचस् तुभ्यं त्वं विश्रब्धं करिष्यसि ॥
kim icchasi mahābhāga mattaḥ śīghram ihocyatām kariṣyāmi vacas tubhyaṃ tvaṃ viśrabdhaṃ kariṣyasi //
आत्मप्रदानेन मम प्राणान् रक्ष शुचिस्मिते ॥
ātmapradānena mama prāṇān rakṣa śucismite //
तं प्राहाथोर्वशी विप्रं नियमस्थास्मि सांप्रतम् त्वं तिष्ठस्व क्षणम् अथ प्रतीक्षस्वागतं मम ॥
taṃ prāhāthorvaśī vipraṃ niyamasthāsmi sāṃpratam tvaṃ tiṣṭhasva kṣaṇam atha pratīkṣasvāgataṃ mama //
स्थितो ऽस्मीत्य् अब्रवीद् विप्रः सापि स्वर्गं जगाम ह मासमात्रेण सायाता ददर्श तं कृशं द्विजम् ॥
sthito 'smīty abravīd vipraḥ sāpi svargaṃ jagāma ha māsamātreṇa sāyātā dadarśa taṃ kṛśaṃ dvijam //
स्थितं मासं नदीतीरे निराहारं सुराङ्गना तं दृष्ट्वा निश्चययुतं भूत्वा वृद्धवपुस् ततः ॥
sthitaṃ māsaṃ nadītīre nirāhāraṃ surāṅganā taṃ dṛṣṭvā niścayayutaṃ bhūtvā vṛddhavapus tataḥ //
सा चकार नदीतीरे शकटं शर्करावृतम् घृतेन मधुना चैव नदीं मत्स्योदरीं गता ॥
sā cakāra nadītīre śakaṭaṃ śarkarāvṛtam ghṛtena madhunā caiva nadīṃ matsyodarīṃ gatā //
स्नात्वाथ भूमौ वसन्ती शकटं च यथार्थतः तं ब्राह्मणं समाहूय वाक्यम् आह सुलोचना ॥
snātvātha bhūmau vasantī śakaṭaṃ ca yathārthataḥ taṃ brāhmaṇaṃ samāhūya vākyam āha sulocanā //
मया तीव्रं व्रतं विप्र चीर्णं सौभाग्यकारणात् व्रतान्ते निष्कृतिं दद्यां प्रतिगृह्णीष्व भो द्विज ॥
mayā tīvraṃ vrataṃ vipra cīrṇaṃ saubhāgyakāraṇāt vratānte niṣkṛtiṃ dadyāṃ pratigṛhṇīṣva bho dvija //
स प्राह किम् इदं लोके दीयते शर्करावृतम् क्षुत्क्षामकण्ठः पृच्छामि साधु भद्रे समीरय ॥
sa prāha kim idaṃ loke dīyate śarkarāvṛtam kṣutkṣāmakaṇṭhaḥ pṛcchāmi sādhu bhadre samīraya //
सा प्राह शकटो विप्र शर्करापिष्टसंयुतः इमं त्वं समुपादाय प्राणं तर्पय मा चिरम् ॥
sā prāha śakaṭo vipra śarkarāpiṣṭasaṃyutaḥ imaṃ tvaṃ samupādāya prāṇaṃ tarpaya mā ciram //
स तच् छ्रुत्वाथ संस्मृत्य क्षुधया पीडितो ऽपि सन् प्राह भद्रे न गृह्णामि नियमो हि कृतो मया ॥
sa tac chrutvātha saṃsmṛtya kṣudhayā pīḍito 'pi san prāha bhadre na gṛhṇāmi niyamo hi kṛto mayā //
पुरतः सिद्धवर्गस्य न भोक्ष्ये शकटं त्व् इति परिज्ञानार्थम् उर्वश्या ददस्वान्यस्य कस्यचित् ॥
purataḥ siddhavargasya na bhokṣye śakaṭaṃ tv iti parijñānārtham urvaśyā dadasvānyasya kasyacit //
साब्रवीन् नियमो भद्र कृतः काष्ठमये त्वया नासौ काष्ठमयो भुङ्क्ष्व क्षुधया चातिपीडितः ॥
sābravīn niyamo bhadra kṛtaḥ kāṣṭhamaye tvayā nāsau kāṣṭhamayo bhuṅkṣva kṣudhayā cātipīḍitaḥ //
तां ब्राह्मणः प्रत्युवाच न मया तद् विशेषणम् कृतं भद्रे ऽथ नियमः सामान्येनैव मे कृतः ॥
tāṃ brāhmaṇaḥ pratyuvāca na mayā tad viśeṣaṇam kṛtaṃ bhadre 'tha niyamaḥ sāmānyenaiva me kṛtaḥ //
तं भूयः प्राह सा तन्वी न चेद् भोक्ष्यसि ब्राह्मण गृहं गृहीत्वा गच्छस्व कुटुम्बं तव भोक्ष्यति ॥
taṃ bhūyaḥ prāha sā tanvī na ced bhokṣyasi brāhmaṇa gṛhaṃ gṛhītvā gacchasva kuṭumbaṃ tava bhokṣyati //
स ताम् उवाच सुदति न तावद् यामि मन्दिरम् इहायाता वरारोहा त्रैलोक्ये ऽप्य् अधिका गुणैः ॥
sa tām uvāca sudati na tāvad yāmi mandiram ihāyātā varārohā trailokye 'py adhikā guṇaiḥ //
सा मया मदनार्तेन प्रार्थिताश्वासितस् तया स्थीयतां क्षणम् इत्य् एवं स्थास्यामीति मयोदितम् ॥
sā mayā madanārtena prārthitāśvāsitas tayā sthīyatāṃ kṣaṇam ity evaṃ sthāsyāmīti mayoditam //
मासमात्रं गतायास् तु तस्या भद्रे स्थितस्य च मम सत्यानुरक्तस्य संगमाय धृतव्रते ॥
māsamātraṃ gatāyās tu tasyā bhadre sthitasya ca mama satyānuraktasya saṃgamāya dhṛtavrate //
तस्य सा वचनं श्रुत्वा कृत्वा स्वं रूपम् उत्तमम् विहस्य भावगम्भीरम् उर्वशी प्राह तं द्विजम् ॥
tasya sā vacanaṃ śrutvā kṛtvā svaṃ rūpam uttamam vihasya bhāvagambhīram urvaśī prāha taṃ dvijam //
साधु सत्यं त्वया विप्र व्रतं निष्ठितचेतसा निष्पादितं हठाद् एव मम दर्शनम् इच्छता ॥
sādhu satyaṃ tvayā vipra vrataṃ niṣṭhitacetasā niṣpāditaṃ haṭhād eva mama darśanam icchatā //
अहम् एवोर्वशी विप्र त्वां जिज्ञासार्थम् आगता परीक्षितो निश्चितवान् भवान् सत्यतपा ऋषिः ॥
aham evorvaśī vipra tvāṃ jijñāsārtham āgatā parīkṣito niścitavān bhavān satyatapā ṛṣiḥ //
गच्छ शूकरवोद्देशं रूपतीर्थेति विश्रुतम् सिद्धिं यास्यसि विप्रेन्द्र ततस् त्वं माम् अवाप्स्यसि ॥
gaccha śūkaravoddeśaṃ rūpatīrtheti viśrutam siddhiṃ yāsyasi viprendra tatas tvaṃ mām avāpsyasi //
इत्य् उक्त्वा दिवम् उत्पत्य सा जगामोर्वशी द्विजाः स च सत्यतपा विप्रो रूपतीर्थं जगाम ह ॥
ity uktvā divam utpatya sā jagāmorvaśī dvijāḥ sa ca satyatapā vipro rūpatīrthaṃ jagāma ha //
तत्र शान्तिपरो भूत्वा नियमव्रतधृक् शुचिः देहोत्सर्गे जगामासौ गान्धर्वं लोकम् उत्तमम् ॥
tatra śāntiparo bhūtvā niyamavratadhṛk śuciḥ dehotsarge jagāmāsau gāndharvaṃ lokam uttamam //
तत्र मन्वन्तरशतं भोगान् भुक्त्वा यथार्थतः बभूव सुकुले राजा प्रजारञ्जनतत्परः ॥
tatra manvantaraśataṃ bhogān bhuktvā yathārthataḥ babhūva sukule rājā prajārañjanatatparaḥ //
स यज्वा विविधैर् यज्ञैः समाप्तवरदक्षिणैः पुत्रेषु राज्यं निक्षिप्य ययौ शौकरवं पुनः ॥
sa yajvā vividhair yajñaiḥ samāptavaradakṣiṇaiḥ putreṣu rājyaṃ nikṣipya yayau śaukaravaṃ punaḥ //
रूपतीर्थे मृतो भूयः शक्रलोकम् उपागतः तत्र मन्वन्तरशतं भोगान् भुक्त्वा ततश् च्युतः ॥
rūpatīrthe mṛto bhūyaḥ śakralokam upāgataḥ tatra manvantaraśataṃ bhogān bhuktvā tataś cyutaḥ //
प्रतिष्ठाने पुरवरे बुधपुत्रः पुरूरवाः बभूव तत्र चोर्वश्याः संगमाय तपोधनाः ॥
pratiṣṭhāne puravare budhaputraḥ purūravāḥ babhūva tatra corvaśyāḥ saṃgamāya tapodhanāḥ //
एवं पुरा सत्यतपा द्विजातिस् तीर्थे प्रसिद्धे स हि रूपसंज्ञे आराध्य जन्मन्य् अथ चार्च्य विष्णुम् अवाप्य भोगान् अथ मुक्तिम् एति
evaṃ purā satyatapā dvijātis tīrthe prasiddhe sa hi rūpasaṃjñe ārādhya janmany atha cārcya viṣṇum avāpya bhogān atha muktim eti