चारुदेष्णं सुदेष्णं च चारुदेहं च शोभनम् सुषेणं चारुगुप्तं च भद्रचारुं तथापरम् ॥
cārudeṣṇaṃ sudeṣṇaṃ ca cārudehaṃ ca śobhanam suṣeṇaṃ cāruguptaṃ ca bhadracāruṃ tathāparam //
चारुविन्दं सुचारुं च चारुं च बलिनां वरम् रुक्मिण्य् अजनयत् पुत्रान् कन्यां चारुमतीं तथा ॥
cāruvindaṃ sucāruṃ ca cāruṃ ca balināṃ varam rukmiṇy ajanayat putrān kanyāṃ cārumatīṃ tathā //
अन्याश् च भार्याः कृष्णस्य बभूवुः सप्त शोभनाः कालिन्दी मित्रविन्दा च सत्या नाग्नजिती तथा ॥
anyāś ca bhāryāḥ kṛṣṇasya babhūvuḥ sapta śobhanāḥ kālindī mitravindā ca satyā nāgnajitī tathā //
देवी जाम्बवती चापि सदा तुष्टा तु रोहिणी मद्रराजसुता चान्या सुशीला शीलमण्डला ॥
devī jāmbavatī cāpi sadā tuṣṭā tu rohiṇī madrarājasutā cānyā suśīlā śīlamaṇḍalā //
सात्राजिती सत्यभामा लक्ष्मणा चारुहासिनी षोडशात्र सहस्राणि स्त्रीणाम् अन्यानि चक्रिणः ॥
sātrājitī satyabhāmā lakṣmaṇā cāruhāsinī ṣoḍaśātra sahasrāṇi strīṇām anyāni cakriṇaḥ //
प्रद्युम्नो ऽपि महावीर्यो रुक्मिणस् तनयां शुभाम् स्वयंवरस्थां जग्राह सापि तं तनयं हरेः ॥
pradyumno 'pi mahāvīryo rukmiṇas tanayāṃ śubhām svayaṃvarasthāṃ jagrāha sāpi taṃ tanayaṃ hareḥ //
तस्याम् अस्याभवत् पुत्रो महाबलपराक्रमः अनिरुद्धो रणे रुद्धो वीर्योदधिर् अरिंदमः ॥
tasyām asyābhavat putro mahābalaparākramaḥ aniruddho raṇe ruddho vīryodadhir ariṃdamaḥ //
तस्यापि रुक्मिणः पौत्रीं वरयाम् आस केशवः दौहित्राय ददौ रुक्मी स्पर्धयन्न् अपि शौरिणा ॥
tasyāpi rukmiṇaḥ pautrīṃ varayām āsa keśavaḥ dauhitrāya dadau rukmī spardhayann api śauriṇā //
तस्या विवाहे रामाद्या यादवा हरिणा सह रुक्मिणो नगरं जग्मुर् नाम्ना भोजकटं द्विजाः ॥
tasyā vivāhe rāmādyā yādavā hariṇā saha rukmiṇo nagaraṃ jagmur nāmnā bhojakaṭaṃ dvijāḥ //
विवाहे तत्र निर्वृत्ते प्राद्युम्नेः सुमहात्मनः कलिङ्गराजप्रमुखा रुक्मिणं वाक्यम् अब्रुवन् ॥
vivāhe tatra nirvṛtte prādyumneḥ sumahātmanaḥ kaliṅgarājapramukhā rukmiṇaṃ vākyam abruvan //
अनक्षज्ञो हली द्यूते तथास्य व्यसनं महत् तन् नयामो बलं तस्माद् द्यूतेनैव महाद्युते ॥
anakṣajño halī dyūte tathāsya vyasanaṃ mahat tan nayāmo balaṃ tasmād dyūtenaiva mahādyute //
तथेति तान् आह नृपान् रुक्मी बलसमन्वितः सभायां सह रामेण चक्रे द्यूतं च वै तदा ॥
tatheti tān āha nṛpān rukmī balasamanvitaḥ sabhāyāṃ saha rāmeṇa cakre dyūtaṃ ca vai tadā //
सहस्रम् एकं निष्काणां रुक्मिणा विजितो बलः द्वितीये दिवसे चान्यत् सहस्रं रुक्मिणा जितः ॥
sahasram ekaṃ niṣkāṇāṃ rukmiṇā vijito balaḥ dvitīye divase cānyat sahasraṃ rukmiṇā jitaḥ //
ततो दश सहस्राणि निष्काणां पणम् आददे बलभद्रप्रपन्नानि रुक्मी द्यूतविदां वरः ॥
tato daśa sahasrāṇi niṣkāṇāṃ paṇam ādade balabhadraprapannāni rukmī dyūtavidāṃ varaḥ //
ततो जहासाथ बलं कलिङ्गाधिपतिर् द्विजाः दन्तान् विदर्शयन् मूढो रुक्मी चाह मदोद्धतः ॥
tato jahāsātha balaṃ kaliṅgādhipatir dvijāḥ dantān vidarśayan mūḍho rukmī cāha madoddhataḥ //
अविद्यो ऽयं महाद्यूते बलभद्रः पराजितः मृषैवाक्षावलेपत्वाद् यो ऽयं मेने ऽक्षकोविदम् ॥
avidyo 'yaṃ mahādyūte balabhadraḥ parājitaḥ mṛṣaivākṣāvalepatvād yo 'yaṃ mene 'kṣakovidam //
दृष्ट्वा कलिङ्गराजं तु प्रकाशदशनाननम् रुक्मिणं चापि दुर्वाक्यं कोपं चक्रे हलायुधः ॥
dṛṣṭvā kaliṅgarājaṃ tu prakāśadaśanānanam rukmiṇaṃ cāpi durvākyaṃ kopaṃ cakre halāyudhaḥ //
ततः कोपपरीतात्मा निष्ककोटिं हलायुधः ग्लहं जग्राह रुक्मी च ततस् त्व् अक्षान् अपातयत् ॥
tataḥ kopaparītātmā niṣkakoṭiṃ halāyudhaḥ glahaṃ jagrāha rukmī ca tatas tv akṣān apātayat //
अजयद् बलदेवो ऽथ प्राहोच्चैस् तं जितं मया ममेति रुक्मी प्राहोच्चैर् अलीकोक्तैर् अलं बलम् ॥
ajayad baladevo 'tha prāhoccais taṃ jitaṃ mayā mameti rukmī prāhoccair alīkoktair alaṃ balam //
त्वयोक्तो ऽयं ग्लहः सत्यं न ममैषो ऽनुमोदितः एवं त्वया चेद् विजितं न मया विजितं कथम् ॥
tvayokto 'yaṃ glahaḥ satyaṃ na mamaiṣo 'numoditaḥ evaṃ tvayā ced vijitaṃ na mayā vijitaṃ katham //
ततो ऽन्तरिक्षे वाग् उच्चैः प्राह गम्भीरनादिनी बलदेवस्य तं कोपं वर्धयन्ती महात्मनः ॥
tato 'ntarikṣe vāg uccaiḥ prāha gambhīranādinī baladevasya taṃ kopaṃ vardhayantī mahātmanaḥ //
जितं तु बलदेवेन रुक्मिणा भाषितं मृषा अनुक्त्वा वचनं किंचित् कृतं भवति कर्मणा ॥
jitaṃ tu baladevena rukmiṇā bhāṣitaṃ mṛṣā anuktvā vacanaṃ kiṃcit kṛtaṃ bhavati karmaṇā //
ततो बलः समुत्थाय क्रोधसंरक्तलोचनः जघानाष्टापदेनैव रुक्मिणं स महाबलः ॥
tato balaḥ samutthāya krodhasaṃraktalocanaḥ jaghānāṣṭāpadenaiva rukmiṇaṃ sa mahābalaḥ //
कलिङ्गराजं चादाय विस्फुरन्तं बलाद् बलः बभञ्ज दन्तान् कुपितो यैः प्रकाशं जहास सः ॥
kaliṅgarājaṃ cādāya visphurantaṃ balād balaḥ babhañja dantān kupito yaiḥ prakāśaṃ jahāsa saḥ //
आकृष्य च महास्तम्भं जातरूपमयं बलः जघान ये तत्पक्षास् तान् भूभृतः कुपितो बलः ॥
ākṛṣya ca mahāstambhaṃ jātarūpamayaṃ balaḥ jaghāna ye tatpakṣās tān bhūbhṛtaḥ kupito balaḥ //
ततो हाहाकृतं सर्वं पलायनपरं द्विजाः तद् राजमण्डलं सर्वं बभूव कुपिते बले ॥
tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ palāyanaparaṃ dvijāḥ tad rājamaṇḍalaṃ sarvaṃ babhūva kupite bale //
बलेन निहतं श्रुत्वा रुक्मिणं मधुसूदनः नोवाच वचनं किंचिद् रुक्मिणीबलयोर् भयात् ॥
balena nihataṃ śrutvā rukmiṇaṃ madhusūdanaḥ novāca vacanaṃ kiṃcid rukmiṇībalayor bhayāt //
ततो ऽनिरुद्धम् आदाय कृतोद्वाहं द्विजोत्तमाः द्वारकाम् आजगामाथ यदुचक्रं सकेशवम् ॥
tato 'niruddham ādāya kṛtodvāhaṃ dvijottamāḥ dvārakām ājagāmātha yaducakraṃ sakeśavam //