भद्रतीर्थम् इति प्रोक्तं सर्वानिष्टनिवारणम् सर्वपापप्रशमनं महाशान्तिप्रदायकम् ॥
bhadratīrtham iti proktaṃ sarvāniṣṭanivāraṇam sarvapāpapraśamanaṃ mahāśāntipradāyakam //
आदित्यस्य प्रिया भार्या उषा त्वाष्ट्री पतिव्रता छायापि भार्या सवितुस् तस्याः पुत्रः शनैश्चरः ॥
ādityasya priyā bhāryā uṣā tvāṣṭrī pativratā chāyāpi bhāryā savitus tasyāḥ putraḥ śanaiścaraḥ //
तस्य स्वसा विष्टिर् इति भीषणा पापरूपिणी तां कन्यां सविता कस्मै ददामीति मतिं दधे ॥
tasya svasā viṣṭir iti bhīṣaṇā pāparūpiṇī tāṃ kanyāṃ savitā kasmai dadāmīti matiṃ dadhe //
यस्मै यस्मै दातुकामः सूर्यो लोकगुरुः प्रभुः तच् छ्रुत्वा भीषणा चेति किं कुर्मो भार्ययानया एवं तु वर्तमाने सा पितरं प्राह दुःखिता ॥
yasmai yasmai dātukāmaḥ sūryo lokaguruḥ prabhuḥ tac chrutvā bhīṣaṇā ceti kiṃ kurmo bhāryayānayā evaṃ tu vartamāne sā pitaraṃ prāha duḥkhitā //
बालाम् एव पिता यस् तु दद्यात् कन्यां सुरूपिणे स कृतार्थो भवेल् लोके न चेद् दुष्कृतवान् पिता ॥
bālām eva pitā yas tu dadyāt kanyāṃ surūpiṇe sa kṛtārtho bhavel loke na ced duṣkṛtavān pitā //
चतुर्थाद् वत्सराद् ऊर्ध्वं यावन् न दशमात्ययः तावद् विवाहः कन्यायाः पित्रा कार्यः प्रयत्नतः ॥
caturthād vatsarād ūrdhvaṃ yāvan na daśamātyayaḥ tāvad vivāhaḥ kanyāyāḥ pitrā kāryaḥ prayatnataḥ //
श्रीमते विदुषे यूने कुलीनाय यशस्विने उदाराय सनाथाय कन्या देया वराय वै ॥
śrīmate viduṣe yūne kulīnāya yaśasvine udārāya sanāthāya kanyā deyā varāya vai //
एतच् चेद् अन्यथा कुर्यात् पिता स निरयी सदा धर्मस्य साधनं कन्या विदुषाम् अपि भास्कर ॥
etac ced anyathā kuryāt pitā sa nirayī sadā dharmasya sādhanaṃ kanyā viduṣām api bhāskara //
नरकस्येव मूर्खाणां कामोपहतचेतसाम् एकतः पृथिवी कृत्स्ना सशैलवनकानना ॥
narakasyeva mūrkhāṇāṃ kāmopahatacetasām ekataḥ pṛthivī kṛtsnā saśailavanakānanā //
स्वलंकृतोपाधिहीना सुकन्या चैकतः स्मृता विक्रीणीते यश् च कन्याम् अश्वं वा गां तिलान् अपि ॥
svalaṃkṛtopādhihīnā sukanyā caikataḥ smṛtā vikrīṇīte yaś ca kanyām aśvaṃ vā gāṃ tilān api //
न तस्य रौरवादिभ्यः कदाचिन् निष्कृतिर् भवेत् विवाहातिक्रमः कार्यो न कन्यायाः कदाचन ॥
na tasya rauravādibhyaḥ kadācin niṣkṛtir bhavet vivāhātikramaḥ kāryo na kanyāyāḥ kadācana //
तस्मिन् कृते यत् पितुः स्यात् पापं तत् केन कथ्यते यावल् लज्जां न जानाति यावत् क्रीडति पांशुभिः ॥
tasmin kṛte yat pituḥ syāt pāpaṃ tat kena kathyate yāval lajjāṃ na jānāti yāvat krīḍati pāṃśubhiḥ //
तावत् कन्या प्रदातव्या नो चेत् पित्रोर् अधोगतिः पितुः स्वरूपं पुत्रः स्याद् यः पिता पुत्र एव सः ॥
tāvat kanyā pradātavyā no cet pitror adhogatiḥ pituḥ svarūpaṃ putraḥ syād yaḥ pitā putra eva saḥ //
आत्मनः सुखितां लोके को न कुर्यात् करोति च यत् कन्यायां पिता कुर्याद् दानं पूजनम् ईक्षणम् ॥
ātmanaḥ sukhitāṃ loke ko na kuryāt karoti ca yat kanyāyāṃ pitā kuryād dānaṃ pūjanam īkṣaṇam //
यत् कृतं तत् कृतं विद्यात् तासु दत्तं तद् अक्षयम् यद् दत्तं तासु कन्यासु तद् आनन्त्याय कल्पते ॥
yat kṛtaṃ tat kṛtaṃ vidyāt tāsu dattaṃ tad akṣayam yad dattaṃ tāsu kanyāsu tad ānantyāya kalpate //
पुत्रेषु चैव पौत्रेषु को न कुर्यात् सुखं रवे करोति यः कन्यकानां स संपद्भाजनं भवेत् ॥
putreṣu caiva pautreṣu ko na kuryāt sukhaṃ rave karoti yaḥ kanyakānāṃ sa saṃpadbhājanaṃ bhavet //
एवं तां वादिनीं कन्यां विष्टिं प्रोवाच भास्करः ॥
evaṃ tāṃ vādinīṃ kanyāṃ viṣṭiṃ provāca bhāskaraḥ //
किं करोमि न गृह्णाति त्वां कश्चिद् भीषणाकृतिम् कुलं रूपं वयो वित्तं विद्यां वृत्तं सुशीलताम् ॥
kiṃ karomi na gṛhṇāti tvāṃ kaścid bhīṣaṇākṛtim kulaṃ rūpaṃ vayo vittaṃ vidyāṃ vṛttaṃ suśīlatām //
मिथः पश्यन्ति संबन्धे विवाहे स्त्रीषु पुंसु च अस्मासु सर्वम् अप्य् अस्ति विना तव गुणैः शुभे किं करोमि क्व दास्यामि वृथा मां धिक् करोषि किम् ॥
mithaḥ paśyanti saṃbandhe vivāhe strīṣu puṃsu ca asmāsu sarvam apy asti vinā tava guṇaiḥ śubhe kiṃ karomi kva dāsyāmi vṛthā māṃ dhik karoṣi kim //
एवम् उक्त्वा पुनस् तां च विष्टिं प्रोवाच भास्करः ॥
evam uktvā punas tāṃ ca viṣṭiṃ provāca bhāskaraḥ //
यस्मै कस्मै च दातव्या त्वं वै यद्य् अनुमन्यसे दीयसे ऽद्य मया विष्टे अनुजानीहि मां ततः ॥
yasmai kasmai ca dātavyā tvaṃ vai yady anumanyase dīyase 'dya mayā viṣṭe anujānīhi māṃ tataḥ //
पितरं प्राह सा विष्टिर् भर्ता पुत्रा धनं सुखम् आयू रूपं च संप्रीतिर् जायते प्राक्तनानुगम् ॥
pitaraṃ prāha sā viṣṭir bhartā putrā dhanaṃ sukham āyū rūpaṃ ca saṃprītir jāyate prāktanānugam //
यत् पुरा विहितं कर्म प्राणिना साध्व् असाधु वा फलं तदनुरोधेन प्राप्यते ऽपि भवान्तरे ॥
yat purā vihitaṃ karma prāṇinā sādhv asādhu vā phalaṃ tadanurodhena prāpyate 'pi bhavāntare //
स्वदोष एव तत् पित्रा परिहर्तव्य आदरात् तादृग् एव फलं तु स्याद् यादृग् आचरितं पुरा ॥
svadoṣa eva tat pitrā parihartavya ādarāt tādṛg eva phalaṃ tu syād yādṛg ācaritaṃ purā //
तस्मात् तद्दानसंबन्धं स्ववंशानुगतं पिता करोति शेषं दैवेन यद् भाव्यं तद् भविष्यति ॥
tasmāt taddānasaṃbandhaṃ svavaṃśānugataṃ pitā karoti śeṣaṃ daivena yad bhāvyaṃ tad bhaviṣyati //
तच् छ्रुत्वा दुहितुर् वाक्यं त्वष्टुः पुत्राय भीषणाम् विश्वरूपाय तां प्रादाद् विष्टिं लोकभयंकरीम् ॥
tac chrutvā duhitur vākyaṃ tvaṣṭuḥ putrāya bhīṣaṇām viśvarūpāya tāṃ prādād viṣṭiṃ lokabhayaṃkarīm //
विश्वरूपो ऽपि तद्वच् च भीषणो भीषणाकृतिः एवं मिथः संचरतोः शीलरूपसमानयोः ॥
viśvarūpo 'pi tadvac ca bhīṣaṇo bhīṣaṇākṛtiḥ evaṃ mithaḥ saṃcaratoḥ śīlarūpasamānayoḥ //
प्रीतिः कदाचिद् वैषम्यं दंपत्योर् अभवन् मिथः गण्डो नामाभवत् पुत्रो ह्य् अतिगण्डस् तथैव च ॥
prītiḥ kadācid vaiṣamyaṃ daṃpatyor abhavan mithaḥ gaṇḍo nāmābhavat putro hy atigaṇḍas tathaiva ca //
रक्ताक्षः क्रोधनश् चैव व्ययो दुर्मुख एव च तेभ्यः कनीयान् अभवद् धर्षणो नाम पुण्यभाक् ॥
raktākṣaḥ krodhanaś caiva vyayo durmukha eva ca tebhyaḥ kanīyān abhavad dharṣaṇo nāma puṇyabhāk //
सुतः सुशीलः सुभगः शान्तः शुद्धमतिः शुचिः स कदाचिद् यमगृहं द्रष्टुं मातुलम् अभ्यगात् ॥
sutaḥ suśīlaḥ subhagaḥ śāntaḥ śuddhamatiḥ śuciḥ sa kadācid yamagṛhaṃ draṣṭuṃ mātulam abhyagāt //
स ददर्श बहूञ् जन्तून् स्वर्गस्थान् इव दुःखिनः स मातुलं तु पप्रच्छ नत्वा धर्मं सनातनम् ॥
sa dadarśa bahūñ jantūn svargasthān iva duḥkhinaḥ sa mātulaṃ tu papraccha natvā dharmaṃ sanātanam //
क इमे सुखिनस् तात पच्यन्ते नरके च के ॥
ka ime sukhinas tāta pacyante narake ca ke //
एवं पृष्टो धर्मराजः सर्वं प्राह यथार्थवत् तत्कर्मणां गतिं सर्वाम् अशेषेण न्यवेदयत् ॥
evaṃ pṛṣṭo dharmarājaḥ sarvaṃ prāha yathārthavat tatkarmaṇāṃ gatiṃ sarvām aśeṣeṇa nyavedayat //
विहितस्य न कुर्वन्ति ये कदाचिद् अतिक्रमम् न ते पश्यन्ति निरयं कदाचिद् अपि मानवाः ॥
vihitasya na kurvanti ye kadācid atikramam na te paśyanti nirayaṃ kadācid api mānavāḥ //
न मानयन्ति ये शास्त्रं नाचारं न बहुश्रुतान् विहितातिक्रमं कुर्युर् ये ते नरकगामिनः ॥
na mānayanti ye śāstraṃ nācāraṃ na bahuśrutān vihitātikramaṃ kuryur ye te narakagāminaḥ //
स तु श्रुत्वा धर्मवाक्यं हर्षणः पुनर् अब्रवीत् ॥
sa tu śrutvā dharmavākyaṃ harṣaṇaḥ punar abravīt //
पिता त्वाष्ट्रो भीषणश् च माता विष्टिश् च भीषणा भ्रातरश् च महात्मानो येन ते शान्तबुद्धयः ॥
pitā tvāṣṭro bhīṣaṇaś ca mātā viṣṭiś ca bhīṣaṇā bhrātaraś ca mahātmāno yena te śāntabuddhayaḥ //
सुरूपाश् च भविष्यन्ति निर्दोषा मङ्गलप्रदाः तन् मे कर्म वदस्वाद्य तत्कर्तास्मि सुरोत्तम ॥
surūpāś ca bhaviṣyanti nirdoṣā maṅgalapradāḥ tan me karma vadasvādya tatkartāsmi surottama //
अन्यथा तान् न गच्छेयम् इत्य् उक्तः प्राह धर्मराट् हर्षणं शुद्धबुद्धिं तं हर्षणो ऽसि न संशयः ॥
anyathā tān na gaccheyam ity uktaḥ prāha dharmarāṭ harṣaṇaṃ śuddhabuddhiṃ taṃ harṣaṇo 'si na saṃśayaḥ //
बहवः स्युः सुताः केचिन् नैव ते कुलतन्तवः एक एव सुतः कश्चिद् येन तद् ध्रियते कुलम् ॥
bahavaḥ syuḥ sutāḥ kecin naiva te kulatantavaḥ eka eva sutaḥ kaścid yena tad dhriyate kulam //
कुलस्याधारभूतो यो यः पित्रोः प्रियकारकः यः पूर्वजान् उद्धरति स पुत्रस् त्व् इतरो गदः ॥
kulasyādhārabhūto yo yaḥ pitroḥ priyakārakaḥ yaḥ pūrvajān uddharati sa putras tv itaro gadaḥ //
यस्मात् त्वयानुरूपं मे प्रोक्तं मातामह प्रियम् तस्मात् त्वं गौतमीं गच्छ स्नात्वा नियतमानसः ॥
yasmāt tvayānurūpaṃ me proktaṃ mātāmaha priyam tasmāt tvaṃ gautamīṃ gaccha snātvā niyatamānasaḥ //
स्तुहि विष्णुं जगद्योनिं शान्तं प्रीतेन चेतसा स तु प्रीतो यदि भवेत् सर्वम् इष्टं प्रदास्यति ॥
stuhi viṣṇuṃ jagadyoniṃ śāntaṃ prītena cetasā sa tu prīto yadi bhavet sarvam iṣṭaṃ pradāsyati //
इति श्रुत्वा धर्मवाक्यं हर्षणो गौतमीं ययौ शुचिस् तुष्टाव देवेशं हरिं प्रीतो ऽभवद् धरिः ॥
iti śrutvā dharmavākyaṃ harṣaṇo gautamīṃ yayau śucis tuṣṭāva deveśaṃ hariṃ prīto 'bhavad dhariḥ //
हर्षणाय ततः प्रादात् कुलभद्रं ततस् तु सः सर्वाभद्रप्रशमनपूर्वकं भद्रम् अस्तु ते ॥
harṣaṇāya tataḥ prādāt kulabhadraṃ tatas tu saḥ sarvābhadrapraśamanapūrvakaṃ bhadram astu te //
तद् भद्रा प्रोच्यते विष्टिः पिता भद्रस् तथा सुताः ततः प्रभृति तत् तीर्थं भद्रतीर्थं तद् उच्यते ॥
tad bhadrā procyate viṣṭiḥ pitā bhadras tathā sutāḥ tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ bhadratīrthaṃ tad ucyate //
सर्वमङ्गलदं पुंसां तत्र भद्रपतिर् हरिः तत्तीर्थसेविनां पुंसां सर्वसिद्धिप्रदायकम् मङ्गलैकनिधिः साक्षाद् देवदेवो जनार्दनः ॥
sarvamaṅgaladaṃ puṃsāṃ tatra bhadrapatir hariḥ tattīrthasevināṃ puṃsāṃ sarvasiddhipradāyakam maṅgalaikanidhiḥ sākṣād devadevo janārdanaḥ //