परुष्णीसंगमं चेति तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि शृणु पापविनाशनम् ॥
paruṣṇīsaṃgamaṃ ceti tīrthaṃ trailokyaviśrutam tasya svarūpaṃ vakṣyāmi śṛṇu pāpavināśanam //
अत्रिर् आराधयाम् आस ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् तेषु तुष्टेषु स प्राह पुत्रा यूयं भविष्यथ ॥
atrir ārādhayām āsa brahmaviṣṇumaheśvarān teṣu tuṣṭeṣu sa prāha putrā yūyaṃ bhaviṣyatha //
तथा चैका रूपवती कन्या मम भवेत् सुराः तथा पुत्रत्वम् आपुस् ते ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ॥
tathā caikā rūpavatī kanyā mama bhavet surāḥ tathā putratvam āpus te brahmaviṣṇumaheśvarāḥ //
कन्यां च जनयाम् आस शुभात्रेयीति नामतः दत्तः सोमो ऽथ दुर्वासाः पुत्रास् तस्य महात्मनः ॥
kanyāṃ ca janayām āsa śubhātreyīti nāmataḥ dattaḥ somo 'tha durvāsāḥ putrās tasya mahātmanaḥ //
अग्नेर् अङ्गिरसो जातो ह्य् अङ्गारैर् अङ्गिरा यतः तस्माद् अङ्गिरसे प्रादाद् आत्रेयीम् अतिरोचिषम् ॥
agner aṅgiraso jāto hy aṅgārair aṅgirā yataḥ tasmād aṅgirase prādād ātreyīm atirociṣam //
अग्नेः प्रभावात् परुषम् आत्रेयीं सर्वदावदत् आत्रेय्य् अपि च शुश्रूषां कुर्वती सर्वदाभवत् ॥
agneḥ prabhāvāt paruṣam ātreyīṃ sarvadāvadat ātreyy api ca śuśrūṣāṃ kurvatī sarvadābhavat //
तस्याम् आङ्गिरसा जाता महाबलपराक्रमाः अङ्गिराः परुषं वादीद् आत्रेयीं नित्यम् एव च ॥
tasyām āṅgirasā jātā mahābalaparākramāḥ aṅgirāḥ paruṣaṃ vādīd ātreyīṃ nityam eva ca //
पुत्रास् त्व् आङ्गिरसा नित्यं पितरं शमयन्ति ते सा कदाचिद् भर्तृवाक्याद् उद्विग्ना परुषाक्षरात् कृताञ्जलिपुटा दीना प्राब्रवीच् छ्वशुरं गुरुम् ॥
putrās tv āṅgirasā nityaṃ pitaraṃ śamayanti te sā kadācid bhartṛvākyād udvignā paruṣākṣarāt kṛtāñjalipuṭā dīnā prābravīc chvaśuraṃ gurum //
अत्रिजाहं हव्यवाह भार्या तव सुतस्य वै शुश्रूषणपरा नित्यं पुत्राणां भर्तुर् एव च ॥
atrijāhaṃ havyavāha bhāryā tava sutasya vai śuśrūṣaṇaparā nityaṃ putrāṇāṃ bhartur eva ca //
पतिर् मां परुषं वक्ति वृथैवोद्वीक्षते रुषा प्रशाधि मां सुरज्येष्ठ भर्तारं मम दैवतम् ॥
patir māṃ paruṣaṃ vakti vṛthaivodvīkṣate ruṣā praśādhi māṃ surajyeṣṭha bhartāraṃ mama daivatam //
अङ्गारेभ्यः समुद्भूतो भर्ता ते ह्य् अङ्गिरा ऋषिः यथा शान्तो भवेद् भद्रे तथा नीतिर् विधीयताम् ॥
aṅgārebhyaḥ samudbhūto bhartā te hy aṅgirā ṛṣiḥ yathā śānto bhaved bhadre tathā nītir vidhīyatām //
आग्नेयो ऽग्निं समायातो तव भर्ता वरानने तदा त्वं जलरूपेण प्लावयेथा मदाज्ञया ॥
āgneyo 'gniṃ samāyāto tava bhartā varānane tadā tvaṃ jalarūpeṇa plāvayethā madājñayā //
सहेयं परुषं वाक्यं मा भर्ताग्निं समाविशेत् भर्तरि प्रतिकूलानां योषितां जीवनेन किम् ॥
saheyaṃ paruṣaṃ vākyaṃ mā bhartāgniṃ samāviśet bhartari pratikūlānāṃ yoṣitāṃ jīvanena kim //
इच्छेयं शान्तिवाक्यानि भर्तारं लभते तथा ॥
iccheyaṃ śāntivākyāni bhartāraṃ labhate tathā //
अग्निस् त्व् अप्सु शरीरेषु स्थावरे जङ्गमे तथा तव भर्तुर् अहं धाम नित्यं च जनको मतः ॥
agnis tv apsu śarīreṣu sthāvare jaṅgame tathā tava bhartur ahaṃ dhāma nityaṃ ca janako mataḥ //
यो ऽहं सो ऽहम् इति ज्ञात्वा न चिन्तां कर्तुम् अर्हसि किं चापो मातरो देव्यो ह्य् अग्निः श्वशुर इत्य् अपि इति बुद्ध्या विनिश्चित्य मा विषण्णा भव स्नुषे ॥
yo 'haṃ so 'ham iti jñātvā na cintāṃ kartum arhasi kiṃ cāpo mātaro devyo hy agniḥ śvaśura ity api iti buddhyā viniścitya mā viṣaṇṇā bhava snuṣe //
आपो जनन्य इति यद् बभाषे अग्नेर् अहं तव पुत्रस्य भार्या कथं भूत्वा जननी चापि भार्या विरुद्धम् एतज् जलरूपेण नाथ
āpo jananya iti yad babhāṣe agner ahaṃ tava putrasya bhāryā kathaṃ bhūtvā jananī cāpi bhāryā viruddham etaj jalarūpeṇa nātha
आदौ तु पत्नी भरणात् तु भार्या जनेस् तु जाया स्वगुणैः कलत्रम् इत्यादिरूपाणि बिभर्षि भद्रे कुरुष्व वाक्यं मदुदीरितं यत्
ādau tu patnī bharaṇāt tu bhāryā janes tu jāyā svaguṇaiḥ kalatram ityādirūpāṇi bibharṣi bhadre kuruṣva vākyaṃ madudīritaṃ yat
यो ऽस्यां प्रजातः स तु पुत्र एव सा तस्य मातैव न संशयो ऽत्र तस्माद् वदन्ति श्रुतितत्त्वविज्ञाः सा नैव योषित् तनये ऽभिजाते
yo 'syāṃ prajātaḥ sa tu putra eva sā tasya mātaiva na saṃśayo 'tra tasmād vadanti śrutitattvavijñāḥ sā naiva yoṣit tanaye 'bhijāte
श्वशुरस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वात्रेयी तदैव तत् आग्नेयं रूपम् आपन्नम् अम्भसाप्लावयत् पतिम् ॥
śvaśurasya tu tad vākyaṃ śrutvātreyī tadaiva tat āgneyaṃ rūpam āpannam ambhasāplāvayat patim //
उभौ तौ दंपती ब्रह्मन् संगतौ गाङ्गवारिणा शान्तरूपधरौ चोभौ दंपती संबभूवतुः ॥
ubhau tau daṃpatī brahman saṃgatau gāṅgavāriṇā śāntarūpadharau cobhau daṃpatī saṃbabhūvatuḥ //
लक्ष्म्या युक्तो यथा विष्णुर् उमया शंकरो यथा रोहिण्या च यथा चन्द्रस् तथाभून् मिथुनं तदा ॥
lakṣmyā yukto yathā viṣṇur umayā śaṃkaro yathā rohiṇyā ca yathā candras tathābhūn mithunaṃ tadā //
भर्तारं प्लावयन्ती सा दधाराम्बुमयं वपुः परुष्णी चेति विख्याता गङ्गया संगता नदी ॥
bhartāraṃ plāvayantī sā dadhārāmbumayaṃ vapuḥ paruṣṇī ceti vikhyātā gaṅgayā saṃgatā nadī //
गोशतार्पणजं पुण्यं परुष्णीस्नानतो भवेत् तत्र चाङ्गिरसाश् चक्रुर् यज्ञांश् च बहुदक्षिणान् ॥
gośatārpaṇajaṃ puṇyaṃ paruṣṇīsnānato bhavet tatra cāṅgirasāś cakrur yajñāṃś ca bahudakṣiṇān //
तत्र त्रीणि सहस्राणि तीर्थान्य् आहुः पुराणगाः उभयोस् तीरयोस् तात पृथग् यागफलं विदुः ॥
tatra trīṇi sahasrāṇi tīrthāny āhuḥ purāṇagāḥ ubhayos tīrayos tāta pṛthag yāgaphalaṃ viduḥ //
तेषु स्नानं च दानं च वाजपेयाधिकं मतम् विशेषतस् तु गङ्गायाः परुष्ण्या सह संगमे ॥
teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca vājapeyādhikaṃ matam viśeṣatas tu gaṅgāyāḥ paruṣṇyā saha saṃgame //
स्नानदानादिभिः पुण्यं यत् तद् वक्तुं न शक्यते ॥
snānadānādibhiḥ puṇyaṃ yat tad vaktuṃ na śakyate //