श्रीशुक उवाच खट्वाङ्गाद्दीर्घबाहुश्च रघुस्तस्मात् पृथुश्रवाः । अजस्ततो महाराजस्तस्माद्दशरथो ऽभवत् ॥
śrīśuka uvāca khaṭvāṅgāddīrghabāhuśca raghustasmāt pṛthuśravāḥ / ajastato mahārājastasmāddaśaratho 'bhavat //
तस्यापि भगवान् एष साक्षाद्ब्रह्ममयो हरिः । अंशांशेन चतुर्धागात् पुत्रत्वं प्रार्थितः सुरैः । रामलक्ष्मणभरत शत्रुघ्ना इति संज्ञया ॥
tasyāpi bhagavān eṣa sākṣādbrahmamayo hariḥ / aṃśāṃśena caturdhāgāt putratvaṃ prārthitaḥ suraiḥ / rāmalakṣmaṇabharata śatrughnā iti saṃjñayā //
तस्यानुचरितं राजन्नृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । श्रुतं हि वर्णितं भूरि त्वया सीतापतेर्मुहुः ॥
tasyānucaritaṃ rājannṛṣibhistattvadarśibhiḥ / śrutaṃ hi varṇitaṃ bhūri tvayā sītāpatermuhuḥ //
गुर्वर्थे त्यक्तराज्यो व्यचरदनुवनं पद्मपद्भ्यां प्रियायाः पाणिस्पर्शाक्षमाभ्यां मृजितपथरुजो यो हरीन्द्रानुजाभ्याम् अम्प्; वैरूप्याच् छूर्पणख्याः प्रियविरहरुषारोपितभ्रूविजृम्भ त्रस्ताब्धिर्बद्धसेतुः खलदवदहनः कोसलेन्द्रो ऽवतान् नः ॥
gurvarthe tyaktarājyo vyacaradanuvanaṃ padmapadbhyāṃ priyāyāḥ pāṇisparśākṣamābhyāṃ mṛjitapatharujo yo harīndrānujābhyām amp; vairūpyāc chūrpaṇakhyāḥ priyaviraharuṣāropitabhrūvijṛmbha trastābdhirbaddhasetuḥ khaladavadahanaḥ kosalendro 'vatān naḥ //
विश्वामित्राध्वरे येन मारीचाद्या निशाचराः । पश्यतो लक्ष्मणस्यैव हता नैरृतपुङ्गवाः ॥
viśvāmitrādhvare yena mārīcādyā niśācarāḥ / paśyato lakṣmaṇasyaiva hatā nairṛtapuṅgavāḥ //
यो लोकवीरसमितौ धनुरैशमुग्रं सीतास्वयंवरगृहे त्रिशतोपनीतम् अम्प्; आदाय बालगजलील इवेक्षुयष्टिं सज्ज्यीकृतं नृप विकृष्य बभञ्ज मध्ये ॥
yo lokavīrasamitau dhanuraiśamugraṃ sītāsvayaṃvaragṛhe triśatopanītam amp; ādāya bālagajalīla ivekṣuyaṣṭiṃ sajjyīkṛtaṃ nṛpa vikṛṣya babhañja madhye //
जित्वानुरूपगुणशीलवयो ऽङ्गरूपां सीताभिधां श्रियमुरस्यभिलब्धमानाम् जित्वानुरूपगुणशीलवयो ऽङ्गरूपां सीताभिधां श्रियमुरस्यभिलब्धमानाम् मार्गे व्रजन् भृगुपतेर्व्यनयत् प्ररूढं दर्पं महीमकृत यस्त्रिरराजबीजाम् ॥
jitvānurūpaguṇaśīlavayo 'ṅgarūpāṃ sītābhidhāṃ śriyamurasyabhilabdhamānām jitvānurūpaguṇaśīlavayo 'ṅgarūpāṃ sītābhidhāṃ śriyamurasyabhilabdhamānām mārge vrajan bhṛgupatervyanayat prarūḍhaṃ darpaṃ mahīmakṛta yastrirarājabījām //
यः सत्यपाशपरिवीतपितुर्निदेशं स्त्रैणस्य चापि शिरसा जगृहे सभार्यः यः सत्यपाशपरिवीतपितुर्निदेशं स्त्रैणस्य चापि शिरसा जगृहे सभार्यः राज्यं श्रियं प्रणयिनः सुहृदो निवासं त्यक्त्वा ययौ वनमसून् इव मुक्तसङ्गः ॥
yaḥ satyapāśaparivītapiturnideśaṃ straiṇasya cāpi śirasā jagṛhe sabhāryaḥ yaḥ satyapāśaparivītapiturnideśaṃ straiṇasya cāpi śirasā jagṛhe sabhāryaḥ rājyaṃ śriyaṃ praṇayinaḥ suhṛdo nivāsaṃ tyaktvā yayau vanamasūn iva muktasaṅgaḥ //
रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धेस् तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धेस् तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् जघ्ने चतुर्दशसहस्रमपारणीय कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम् ॥
rakṣaḥsvasurvyakṛta rūpamaśuddhabuddhes tasyāḥ kharatriśiradūṣaṇamukhyabandhūn rakṣaḥsvasurvyakṛta rūpamaśuddhabuddhes tasyāḥ kharatriśiradūṣaṇamukhyabandhūn jaghne caturdaśasahasramapāraṇīya kodaṇḍapāṇiraṭamāna uvāsa kṛcchram //
सीताकथाश्रवणदीपितहृच्छयेन सृष्टं विलोक्य नृपते दशकन्धरेण सीताकथाश्रवणदीपितहृच्छयेन सृष्टं विलोक्य नृपते दशकन्धरेण जघ्ने ऽद्भुतैणवपुषाश्रमतो ऽपकृष्टो मारीचमाशु विशिखेन यथा कमुग्रः ॥
sītākathāśravaṇadīpitahṛcchayena sṛṣṭaṃ vilokya nṛpate daśakandhareṇa sītākathāśravaṇadīpitahṛcchayena sṛṣṭaṃ vilokya nṛpate daśakandhareṇa jaghne 'dbhutaiṇavapuṣāśramato 'pakṛṣṭo mārīcamāśu viśikhena yathā kamugraḥ //
रक्षो ऽधमेन वृकवद्विपिने ऽसमक्षं वैदेहराजदुहितर्यपयापितायाम् रक्षो ऽधमेन वृकवद्विपिने ऽसमक्षं वैदेहराजदुहितर्यपयापितायाम् भ्रात्रा वने कृपणवत् प्रियया वियुक्तः स्त्रीसङ्गिनां गतिमिति प्रथयंश्चचार ॥
rakṣo 'dhamena vṛkavadvipine 'samakṣaṃ vaideharājaduhitaryapayāpitāyām rakṣo 'dhamena vṛkavadvipine 'samakṣaṃ vaideharājaduhitaryapayāpitāyām bhrātrā vane kṛpaṇavat priyayā viyuktaḥ strīsaṅgināṃ gatimiti prathayaṃścacāra //
दग्ध्वात्मकृत्यहतकृत्यमहन् कबन्धं सख्यं विधाय कपिभिर्दयितागतिं तैः दग्ध्वात्मकृत्यहतकृत्यमहन् कबन्धं सख्यं विधाय कपिभिर्दयितागतिं तैः बुद्ध्वाथ वालिनि हते प्लवगेन्द्रसैन्यैर् वेलामगात् स मनुजो ऽजभवार्चिताङ्घ्रिः ॥
dagdhvātmakṛtyahatakṛtyamahan kabandhaṃ sakhyaṃ vidhāya kapibhirdayitāgatiṃ taiḥ dagdhvātmakṛtyahatakṛtyamahan kabandhaṃ sakhyaṃ vidhāya kapibhirdayitāgatiṃ taiḥ buddhvātha vālini hate plavagendrasainyair velāmagāt sa manujo 'jabhavārcitāṅghriḥ //
यद्रोषविभ्रमविवृत्तकटाक्षपात सम्भ्रान्तनक्रमकरो भयगीर्णघोषः यद्रोषविभ्रमविवृत्तकटाक्षपात सम्भ्रान्तनक्रमकरो भयगीर्णघोषः सिन्धुः शिरस्यर्हणं परिगृह्य रूपी पादारविन्दमुपगम्य बभाष एतत् ॥
yadroṣavibhramavivṛttakaṭākṣapāta sambhrāntanakramakaro bhayagīrṇaghoṣaḥ yadroṣavibhramavivṛttakaṭākṣapāta sambhrāntanakramakaro bhayagīrṇaghoṣaḥ sindhuḥ śirasyarhaṇaṃ parigṛhya rūpī pādāravindamupagamya babhāṣa etat //
न त्वां वयं जडधियो नु विदाम भूमन् कूटस्थमादिपुरुषं जगतामधीशम् न त्वां वयं जडधियो नु विदाम भूमन् कूटस्थमादिपुरुषं जगतामधीशम् यत्सत्त्वतः सुरगणा रजसः प्रजेशा मन्योश्च भूतपतयः स भवान् गुणेशः ॥
na tvāṃ vayaṃ jaḍadhiyo nu vidāma bhūman kūṭasthamādipuruṣaṃ jagatāmadhīśam na tvāṃ vayaṃ jaḍadhiyo nu vidāma bhūman kūṭasthamādipuruṣaṃ jagatāmadhīśam yatsattvataḥ suragaṇā rajasaḥ prajeśā manyośca bhūtapatayaḥ sa bhavān guṇeśaḥ //
कामं प्रयाहि जहि विश्रवसो ऽवमेहं त्रैलोक्यरावणमवाप्नुहि वीर पत्नीम् कामं प्रयाहि जहि विश्रवसो ऽवमेहं त्रैलोक्यरावणमवाप्नुहि वीर पत्नीम् बध्नीहि सेतुमिह ते यशसो वितत्यै गायन्ति दिग्विजयिनो यमुपेत्य भूपाः ॥
kāmaṃ prayāhi jahi viśravaso 'vamehaṃ trailokyarāvaṇamavāpnuhi vīra patnīm kāmaṃ prayāhi jahi viśravaso 'vamehaṃ trailokyarāvaṇamavāpnuhi vīra patnīm badhnīhi setumiha te yaśaso vitatyai gāyanti digvijayino yamupetya bhūpāḥ //
बद्ध्वोदधौ रघुपतिर्विविधाद्रिकूटैः सेतुं कपीन्द्रकरकम्पितभूरुहाङ्गैः बद्ध्वोदधौ रघुपतिर्विविधाद्रिकूटैः सेतुं कपीन्द्रकरकम्पितभूरुहाङ्गैः सुग्रीवनीलहनुमत्प्रमुखैरनीकैर् लङ्कां विभीषणदृशाविशदग्रदग्धाम् ॥
baddhvodadhau raghupatirvividhādrikūṭaiḥ setuṃ kapīndrakarakampitabhūruhāṅgaiḥ baddhvodadhau raghupatirvividhādrikūṭaiḥ setuṃ kapīndrakarakampitabhūruhāṅgaiḥ sugrīvanīlahanumatpramukhairanīkair laṅkāṃ vibhīṣaṇadṛśāviśadagradagdhām //
सा वानरेन्द्रबलरुद्धविहारकोष्ठ श्रीद्वारगोपुरसदोवलभीविटङ्का सा वानरेन्द्रबलरुद्धविहारकोष्ठ श्रीद्वारगोपुरसदोवलभीविटङ्का निर्भज्यमानधिषणध्वजहेमकुम्भ शृङ्गाटका गजकुलैर्ह्रदिनीव घूर्णा ॥
sā vānarendrabalaruddhavihārakoṣṭha śrīdvāragopurasadovalabhīviṭaṅkā sā vānarendrabalaruddhavihārakoṣṭha śrīdvāragopurasadovalabhīviṭaṅkā nirbhajyamānadhiṣaṇadhvajahemakumbha śṛṅgāṭakā gajakulairhradinīva ghūrṇā //
रक्षःपतिस्तदवलोक्य निकुम्भकुम्भ धूम्राक्षदुर्मुखसुरान्तकनरान्तकादीन् रक्षःपतिस्तदवलोक्य निकुम्भकुम्भ धूम्राक्षदुर्मुखसुरान्तकनरान्तकादीन् पुत्रं प्रहस्तमतिकायविकम्पनादीन् सर्वानुगान् समहिनोदथ कुम्भकर्णम् ॥
rakṣaḥpatistadavalokya nikumbhakumbha dhūmrākṣadurmukhasurāntakanarāntakādīn rakṣaḥpatistadavalokya nikumbhakumbha dhūmrākṣadurmukhasurāntakanarāntakādīn putraṃ prahastamatikāyavikampanādīn sarvānugān samahinodatha kumbhakarṇam //
तां यातुधानपृतनामसिशूलचाप प्रासर्ष्टिशक्तिशरतोमरखड्गदुर्गाम् तां यातुधानपृतनामसिशूलचाप प्रासर्ष्टिशक्तिशरतोमरखड्गदुर्गाम् सुग्रीवलक्ष्मणमरुत्सुतगन्धमाद नीलाङ्गदर्क्षपनसादिभिरन्वितो ऽगात् ॥
tāṃ yātudhānapṛtanāmasiśūlacāpa prāsarṣṭiśaktiśaratomarakhaḍgadurgām tāṃ yātudhānapṛtanāmasiśūlacāpa prāsarṣṭiśaktiśaratomarakhaḍgadurgām sugrīvalakṣmaṇamarutsutagandhamāda nīlāṅgadarkṣapanasādibhiranvito 'gāt //
ते ऽनीकपा रघुपतेरभिपत्य सर्वे द्वन्द्वं वरूथमिभपत्तिरथाश्वयोधैः ते ऽनीकपा रघुपतेरभिपत्य सर्वे द्वन्द्वं वरूथमिभपत्तिरथाश्वयोधैः जघ्नुर्द्रुमैर्गिरिगदेषुभिरङ्गदाद्याः सीताभिमर्षहतमङ्गलरावणेशान् ॥
te 'nīkapā raghupaterabhipatya sarve dvandvaṃ varūthamibhapattirathāśvayodhaiḥ te 'nīkapā raghupaterabhipatya sarve dvandvaṃ varūthamibhapattirathāśvayodhaiḥ jaghnurdrumairgirigadeṣubhiraṅgadādyāḥ sītābhimarṣahatamaṅgalarāvaṇeśān //
रक्षःपतिः स्वबलनष्टिमवेक्ष्य रुष्ट आरुह्य यानकमथाभिससार रामम् रक्षःपतिः स्वबलनष्टिमवेक्ष्य रुष्ट आरुह्य यानकमथाभिससार रामम् स्वःस्यन्दने द्युमति मातलिनोपनीते विभ्राजमानमहनन् निशितैः क्षुरप्रैः ॥
rakṣaḥpatiḥ svabalanaṣṭimavekṣya ruṣṭa āruhya yānakamathābhisasāra rāmam rakṣaḥpatiḥ svabalanaṣṭimavekṣya ruṣṭa āruhya yānakamathābhisasāra rāmam svaḥsyandane dyumati mātalinopanīte vibhrājamānamahanan niśitaiḥ kṣurapraiḥ //
रामस्तमाह पुरुषादपुरीष यन् नः कान्तासमक्षमसतापहृता श्ववत् ते रामस्तमाह पुरुषादपुरीष यन् नः कान्तासमक्षमसतापहृता श्ववत् ते त्यक्तत्रपस्य फलमद्य जुगुप्सितस्य यच्छामि काल इव कर्तुरलङ्घ्यवीर्यः ॥
rāmastamāha puruṣādapurīṣa yan naḥ kāntāsamakṣamasatāpahṛtā śvavat te rāmastamāha puruṣādapurīṣa yan naḥ kāntāsamakṣamasatāpahṛtā śvavat te tyaktatrapasya phalamadya jugupsitasya yacchāmi kāla iva karturalaṅghyavīryaḥ //
एवं क्षिपन् धनुषि सन्धितमुत्ससर्ज बाणं स वज्रमिव तद्धृदयं बिभेद एवं क्षिपन् धनुषि सन्धितमुत्ससर्ज बाणं स वज्रमिव तद्धृदयं बिभेद सो ऽसृग् वमन् दशमुखैर्न्यपतद्विमानाद् धाहेति जल्पति जने सुकृतीव रिक्तः ॥
evaṃ kṣipan dhanuṣi sandhitamutsasarja bāṇaṃ sa vajramiva taddhṛdayaṃ bibheda evaṃ kṣipan dhanuṣi sandhitamutsasarja bāṇaṃ sa vajramiva taddhṛdayaṃ bibheda so 'sṛg vaman daśamukhairnyapatadvimānād dhāheti jalpati jane sukṛtīva riktaḥ //
ततो निष्क्रम्य लङ्काया यातुधान्यः सहस्रशः । मन्दोदर्या समं तत्र प्ररुदन्त्य उपाद्रवन् ॥
tato niṣkramya laṅkāyā yātudhānyaḥ sahasraśaḥ / mandodaryā samaṃ tatra prarudantya upādravan //
स्वान् स्वान् बन्धून् परिष्वज्य लक्ष्मणेषुभिरर्दितान् । रुरुदुः सुस्वरं दीना घ्नन्त्य आत्मानमात्मना ॥
svān svān bandhūn pariṣvajya lakṣmaṇeṣubhirarditān / ruruduḥ susvaraṃ dīnā ghnantya ātmānamātmanā //
हा हताः स्म वयं नाथ लोकरावण रावण । कं यायाच् छरणं लङ्का त्वद्विहीना परार्दिता ॥
hā hatāḥ sma vayaṃ nātha lokarāvaṇa rāvaṇa / kaṃ yāyāc charaṇaṃ laṅkā tvadvihīnā parārditā //
न वै वेद महाभाग भवान् कामवशं गतः । तेजो ऽनुभावं सीताया येन नीतो दशामिमाम् ॥
na vai veda mahābhāga bhavān kāmavaśaṃ gataḥ / tejo 'nubhāvaṃ sītāyā yena nīto daśāmimām //
कृतैषा विधवा लङ्का वयं च कुलनन्दन । देहः कृतो ऽन्नं गृध्राणामात्मा नरकहेतवे ॥
kṛtaiṣā vidhavā laṅkā vayaṃ ca kulanandana / dehaḥ kṛto 'nnaṃ gṛdhrāṇāmātmā narakahetave //
श्रीशुक उवाच स्वानां विभीषणश्चक्रे कोसलेन्द्रानुमोदितः । पितृमेधविधानेन यदुक्तं साम्परायिकम् ॥
śrīśuka uvāca svānāṃ vibhīṣaṇaścakre kosalendrānumoditaḥ / pitṛmedhavidhānena yaduktaṃ sāmparāyikam //
ततो ददर्श भगवान् अशोकवनिकाश्रमे । क्षामां स्वविरहव्याधिं शिंशपामूलमाश्रिताम् ॥
tato dadarśa bhagavān aśokavanikāśrame / kṣāmāṃ svavirahavyādhiṃ śiṃśapāmūlamāśritām //
रामः प्रियतमां भार्यां दीनां वीक्ष्यान्वकम्पत । आत्मसन्दर्शनाह्लाद विकसन्मुखपङ्कजाम् ॥
rāmaḥ priyatamāṃ bhāryāṃ dīnāṃ vīkṣyānvakampata / ātmasandarśanāhlāda vikasanmukhapaṅkajām //
आरोप्यारुरुहे यानं भ्रातृभ्यां हनुमद्युतः । विभीषणाय भगवान् दत्त्वा रक्षोगणेशताम् ॥
āropyāruruhe yānaṃ bhrātṛbhyāṃ hanumadyutaḥ / vibhīṣaṇāya bhagavān dattvā rakṣogaṇeśatām //
लङ्कामायुश्च कल्पान्तं ययौ चीर्णव्रतः पुरीम् । अवकीर्यमाणः सुकुसुमैर्लोकपालार्पितैः पथि ॥
laṅkāmāyuśca kalpāntaṃ yayau cīrṇavrataḥ purīm / avakīryamāṇaḥ sukusumairlokapālārpitaiḥ pathi //
उपगीयमानचरितः शतधृत्यादिभिर्मुदा । गोमूत्रयावकं श्रुत्वा भ्रातरं वल्कलाम्बरम् ॥
upagīyamānacaritaḥ śatadhṛtyādibhirmudā / gomūtrayāvakaṃ śrutvā bhrātaraṃ valkalāmbaram //
महाकारुणिको ऽतप्यज् जटिलं स्थण्डिलेशयम् । भरतः प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितैः ॥
mahākāruṇiko 'tapyaj jaṭilaṃ sthaṇḍileśayam / bharataḥ prāptamākarṇya paurāmātyapurohitaiḥ //
पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतो ऽग्रजम् । नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद्गीतवादित्रनिःस्वनैः ॥
pāduke śirasi nyasya rāmaṃ pratyudyato 'grajam / nandigrāmāt svaśibirādgītavāditraniḥsvanaiḥ //
ब्रह्मघोषेण च मुहुः पठद्भिर्ब्रह्मवादिभिः । स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथैः ॥
brahmaghoṣeṇa ca muhuḥ paṭhadbhirbrahmavādibhiḥ / svarṇakakṣapatākābhirhaimaiścitradhvajai rathaiḥ //
सदश्वै रुक्मसन्नाहैर्भटैः पुरटवर्मभिः । श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगैः ॥
sadaśvai rukmasannāhairbhaṭaiḥ puraṭavarmabhiḥ / śreṇībhirvāramukhyābhirbhṛtyaiścaiva padānugaiḥ //
पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च । पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षणः ॥
pārameṣṭhyānyupādāya paṇyānyuccāvacāni ca / pādayornyapatat premṇā praklinnahṛdayekṣaṇaḥ //
पादुके न्यस्य पुरतः प्राञ्जलिर्बाष्पलोचनः । तमाश्लिष्य चिरं दोर्भ्यां स्नापयन् नेत्रजैर्जलैः ॥
pāduke nyasya purataḥ prāñjalirbāṣpalocanaḥ / tamāśliṣya ciraṃ dorbhyāṃ snāpayan netrajairjalaiḥ //
रामो लक्ष्मणसीताभ्यां विप्रेभ्यो ये ऽर्हसत्तमाः । तेभ्यः स्वयं नमश्चक्रे प्रजाभिश्च नमस्कृतः ॥
rāmo lakṣmaṇasītābhyāṃ viprebhyo ye 'rhasattamāḥ / tebhyaḥ svayaṃ namaścakre prajābhiśca namaskṛtaḥ //
धुन्वन्त उत्तरासङ्गान् पतिं वीक्ष्य चिरागतम् । उत्तराः कोसला माल्यैः किरन्तो ननृतुर्मुदा ॥
dhunvanta uttarāsaṅgān patiṃ vīkṣya cirāgatam / uttarāḥ kosalā mālyaiḥ kiranto nanṛturmudā //
पादुके भरतो ऽगृह्णाच् चामरव्यजनोत्तमे । विभीषणः ससुग्रीवः श्वेतच्छत्रं मरुत्सुतः ॥
pāduke bharato 'gṛhṇāc cāmaravyajanottame / vibhīṣaṇaḥ sasugrīvaḥ śvetacchatraṃ marutsutaḥ //
धनुर्निषङ्गान् छत्रुघ्नः सीता तीर्थकमण्डलुम् । अबिभ्रदङ्गदः खड्गं हैमं चर्मर्क्षराण् नृप ॥
dhanurniṣaṅgān chatrughnaḥ sītā tīrthakamaṇḍalum / abibhradaṅgadaḥ khaḍgaṃ haimaṃ carmarkṣarāṇ nṛpa //
पुष्पकस्थो नुतः स्त्रीभिः स्तूयमानश्च वन्दिभिः । विरेजे भगवान् राजन् ग्रहैश्चन्द्र इवोदितः ॥
puṣpakastho nutaḥ strībhiḥ stūyamānaśca vandibhiḥ / vireje bhagavān rājan grahaiścandra ivoditaḥ //
भ्रात्राभिनन्दितः सो ऽथ सोत्सवां प्राविशत् पुरीम् । प्रविश्य राजभवनं गुरुपत्नीः स्वमातरम् ॥
bhrātrābhinanditaḥ so 'tha sotsavāṃ prāviśat purīm / praviśya rājabhavanaṃ gurupatnīḥ svamātaram //
गुरून् वयस्यावरजान् पूजितः प्रत्यपूजयत् । वैदेही लक्ष्मणश्चैव यथावत् समुपेयतुः ॥
gurūn vayasyāvarajān pūjitaḥ pratyapūjayat / vaidehī lakṣmaṇaścaiva yathāvat samupeyatuḥ //
पुत्रान् स्वमातरस्तास्तु प्राणांस्तन्व इवोत्थिताः । आरोप्याङ्के ऽभिषिञ्चन्त्यो बाष्पौघैर्विजहुः शुचः ॥
putrān svamātarastāstu prāṇāṃstanva ivotthitāḥ / āropyāṅke 'bhiṣiñcantyo bāṣpaughairvijahuḥ śucaḥ //
जटा निर्मुच्य विधिवत् कुलवृद्धैः समं गुरुः । अभ्यषिञ्चद्यथैवेन्द्रं चतुःसिन्धुजलादिभिः ॥
jaṭā nirmucya vidhivat kulavṛddhaiḥ samaṃ guruḥ / abhyaṣiñcadyathaivendraṃ catuḥsindhujalādibhiḥ //
एवं कृतशिरःस्नानः सुवासाः स्रग्व्यलङ्कृतः । स्वलङ्कृतैः सुवासोभिर्भ्रातृभिर्भार्यया बभौ ॥
evaṃ kṛtaśiraḥsnānaḥ suvāsāḥ sragvyalaṅkṛtaḥ / svalaṅkṛtaiḥ suvāsobhirbhrātṛbhirbhāryayā babhau //
अग्रहीदासनं भ्रात्रा प्रणिपत्य प्रसादितः । प्रजाः स्वधर्मनिरता वर्णाश्रमगुणान्विताः । जुगोप पितृवद्रामो मेनिरे पितरं च तम् ॥
agrahīdāsanaṃ bhrātrā praṇipatya prasāditaḥ / prajāḥ svadharmaniratā varṇāśramaguṇānvitāḥ / jugopa pitṛvadrāmo menire pitaraṃ ca tam //
त्रेतायां वर्तमानायां कालः कृतसमो ऽभवत् । रामे राजनि धर्मज्ञे सर्वभूतसुखावहे ॥
tretāyāṃ vartamānāyāṃ kālaḥ kṛtasamo 'bhavat / rāme rājani dharmajñe sarvabhūtasukhāvahe //
वनानि नद्यो गिरयो वर्षाणि द्वीपसिन्धवः । सर्वे कामदुघा आसन् प्रजानां भरतर्षभ ॥
vanāni nadyo girayo varṣāṇi dvīpasindhavaḥ / sarve kāmadughā āsan prajānāṃ bharatarṣabha //
नाधिव्याधिजराग्लानि दुःखशोकभयक्लमाः । मृत्युश्चानिच्छतां नासीद्रामे राजन्यधोक्षजे ॥
nādhivyādhijarāglāni duḥkhaśokabhayaklamāḥ / mṛtyuścānicchatāṃ nāsīdrāme rājanyadhokṣaje //
एकपत्नीव्रतधरो राजर्षिचरितः शुचिः । स्वधर्मं गृहमेधीयं शिक्षयन् स्वयमाचरत् ॥
ekapatnīvratadharo rājarṣicaritaḥ śuciḥ / svadharmaṃ gṛhamedhīyaṃ śikṣayan svayamācarat //
प्रेम्णानुवृत्त्या शीलेन प्रश्रयावनता सती । भिया ह्रिया च भावज्ञा भर्तुः सीताहरन् मनः ॥
premṇānuvṛttyā śīlena praśrayāvanatā satī / bhiyā hriyā ca bhāvajñā bhartuḥ sītāharan manaḥ //
नेदं यशो रघुपतेः सुरयाच्ञयात्त लीलातनोरधिकसाम्यविमुक्तधाम्नः अम्प्; रक्षोवधो जलधिबन्धनमस्त्रपूगैः किं तस्य शत्रुहनने कपयः सहायाः ॥
nedaṃ yaśo raghupateḥ surayācñayātta līlātanoradhikasāmyavimuktadhāmnaḥ amp; rakṣovadho jaladhibandhanamastrapūgaiḥ kiṃ tasya śatruhanane kapayaḥ sahāyāḥ //