मैत्रेय उवाच भवो भवान्या निधनं प्रजापतेर् असत्-कृताया अवगम्य नारदात् । स्व-पार्षद-सैन्यं च तद्-अध्वरर्भुभिर् विद्रावितं क्रोधम् अपारम् आदधे ॥
maitreya uvāca bhavo bhavānyā nidhanaṃ prajāpater asat-kṛtāyā avagamya nāradāt / sva-pārṣada-sainyaṃ ca tad-adhvararbhubhir vidrāvitaṃ krodham apāram ādadhe //
क्रुद्धः सुदष्टौष्ठ-पुटः स धूर्-जटिर् जटां तडिद्-वह्नि-सटोग्र-रोचिषम् । उत्कृत्य रुद्रः सहसोत्थितो हसन् गम्भीर-नादो विससर्ज तां भुवि ॥
kruddhaḥ sudaṣṭauṣṭha-puṭaḥ sa dhūr-jaṭir jaṭāṃ taḍid-vahni-saṭogra-rociṣam / utkṛtya rudraḥ sahasotthito hasan gambhīra-nādo visasarja tāṃ bhuvi //
ततो ऽतिकायस् तनुवा स्पृशन् दिवं सहस्र-बाहुर् घन-रुक् त्रि-सूर्य-दृक् । कराल-दंष्ट्रो ज्वलद्-अग्नि-मूर्धजः कपाल-माली विविधोद्यतायुधः ॥
tato 'tikāyas tanuvā spṛśan divaṃ sahasra-bāhur ghana-ruk tri-sūrya-dṛk / karāla-daṃṣṭro jvalad-agni-mūrdhajaḥ kapāla-mālī vividhodyatāyudhaḥ //
तं किं करोमीति गृणन्तम् आह बद्धाञ्जलिं भगवान् भूत-नाथः । दक्षं स-यज्ञं जहि मद्-भटानां त्वम् अग्रणी रुद्र भटांशको मे ॥
taṃ kiṃ karomīti gṛṇantam āha baddhāñjaliṃ bhagavān bhūta-nāthaḥ / dakṣaṃ sa-yajñaṃ jahi mad-bhaṭānāṃ tvam agraṇī rudra bhaṭāṃśako me //
आज्ञप्त एवं कुपितेन मन्युना स देव-देवं परिचक्रमे विभुम् । मेने-तदात्मानम् असङ्ग-रंहसा महीयसां तात सहः सहिष्णुम् ॥
ājñapta evaṃ kupitena manyunā sa deva-devaṃ paricakrame vibhum / mene-tadātmānam asaṅga-raṃhasā mahīyasāṃ tāta sahaḥ sahiṣṇum //
अन्वीयमानः स तु रुद्र-पार्षदैर् भृशं नदद्भिर् व्यनदत् सुभैरवम् । उद्यम्य शूलं जगद्-अन्तकान्तकं सम्प्राद्रवद् घोषण-भूषणाङ्घ्रिः ॥
anvīyamānaḥ sa tu rudra-pārṣadair bhṛśaṃ nadadbhir vyanadat subhairavam / udyamya śūlaṃ jagad-antakāntakaṃ samprādravad ghoṣaṇa-bhūṣaṇāṅghriḥ //
अथर्त्विजो यजमानः सदस्याः ककुभ्य् उदीच्यां प्रसमीक्ष्य रेणुम् । तमः किम् एतत् कुत एतद् रजो ऽभूद् इति द्विजा द्विज-पत्न्यश् च दध्युः ॥
athartvijo yajamānaḥ sadasyāḥ kakubhy udīcyāṃ prasamīkṣya reṇum / tamaḥ kim etat kuta etad rajo 'bhūd iti dvijā dvija-patnyaś ca dadhyuḥ //
वाता न वान्ति न हि सन्ति दस्यवः प्राचीन-बर्हिर् जीवति होग्र-दण्डः । गावो न काल्यन्त इदं कुतो रजो लोको ऽधुना किं प्रलयाय कल्पते ॥
vātā na vānti na hi santi dasyavaḥ prācīna-barhir jīvati hogra-daṇḍaḥ / gāvo na kālyanta idaṃ kuto rajo loko 'dhunā kiṃ pralayāya kalpate //
प्रसूति-मिश्राः स्त्रिय उद्विग्न-चित्ता ऊचुर् विपाको वृजिनस्यैव तस्य । यत् पश्यन्तीनां दुहितॄणां प्रजेशः सुतां सतीम् अवदध्याव् अनागाम् ॥
prasūti-miśrāḥ striya udvigna-cittā ūcur vipāko vṛjinasyaiva tasya / yat paśyantīnāṃ duhitṝṇāṃ prajeśaḥ sutāṃ satīm avadadhyāv anāgām //
यस् त्व् अन्त-काले व्युप्त-जटा-कलापः स्व-शूल-सूच्य्-अर्पित-दिग्-गजेन्द्रः । वितत्य नृत्यत्य् उदितास्त्र-दोर्-ध्वजान् उच्चाट्ट-हास-स्तनयित्नु-भिन्न-दिक् ॥
yas tv anta-kāle vyupta-jaṭā-kalāpaḥ sva-śūla-sūcy-arpita-dig-gajendraḥ / vitatya nṛtyaty uditāstra-dor-dhvajān uccāṭṭa-hāsa-stanayitnu-bhinna-dik //
अमर्षयित्वा तम् असह्य-तेजसं मन्यु-प्लुतं दुर्निरीक्ष्यं भ्रु-कुट्या । कराल-दंष्ट्राभिर् उदस्त-भागणं स्यात् स्वस्ति किं कोपयतो विधातुः ॥
amarṣayitvā tam asahya-tejasaṃ manyu-plutaṃ durnirīkṣyaṃ bhru-kuṭyā / karāla-daṃṣṭrābhir udasta-bhāgaṇaṃ syāt svasti kiṃ kopayato vidhātuḥ //
बह्व् एवम् उद्विग्न-दृशोच्यमाने जनेन दक्षस्य मुहुर् महात्मनः । उत्पेतुर् उत्पाततमाः सहस्रशो भयावहा दिवि भूमौ च पर्यक् ॥
bahv evam udvigna-dṛśocyamāne janena dakṣasya muhur mahātmanaḥ / utpetur utpātatamāḥ sahasraśo bhayāvahā divi bhūmau ca paryak //
तावत् स रुद्रानुचरैर् महा-मखो नानायुधैर् वामनकैर् उदायुधैः । पिङ्गैः पिशङ्गैर् मकरोदराननैः पर्याद्रवद्भिर् विदुरान्वरुध्यत ॥
tāvat sa rudrānucarair mahā-makho nānāyudhair vāmanakair udāyudhaiḥ / piṅgaiḥ piśaṅgair makarodarānanaiḥ paryādravadbhir vidurānvarudhyata //
केचिद् बभञ्जुः प्राग्-वंशं पत्नी-शालां तथापरे । सद आग्नीध्र-शालां च तद्-विहारं महानसम् ॥
kecid babhañjuḥ prāg-vaṃśaṃ patnī-śālāṃ tathāpare / sada āgnīdhra-śālāṃ ca tad-vihāraṃ mahānasam //
रुरुजुर् यज्ञ-पात्राणि तथैके ऽग्नीन् अनाशयन् । कुण्डेष्व् अमूत्रयन् केचिद् बिभिदुर् वेदि-मेखलाः ॥
rurujur yajña-pātrāṇi tathaike 'gnīn anāśayan / kuṇḍeṣv amūtrayan kecid bibhidur vedi-mekhalāḥ //
अबाधन्त मुनीन् अन्ये एके पत्नीर् अतर्जयन् । अपरे जगृहुर् देवान् प्रत्यासन्नान् पलायितान् ॥
abādhanta munīn anye eke patnīr atarjayan / apare jagṛhur devān pratyāsannān palāyitān //
भृगुं बबन्ध मणिमान् वीरभद्रः प्रजापतिम् । चण्डेशः पूषणं देवं भगं नन्दीश्वरो ऽग्रहीत् ॥
bhṛguṃ babandha maṇimān vīrabhadraḥ prajāpatim / caṇḍeśaḥ pūṣaṇaṃ devaṃ bhagaṃ nandīśvaro 'grahīt //
सर्व एवर्त्विजो दृष्ट्वा सदस्याः स-दिवौकसः । तैर् अर्द्यमानाः सुभृशं ग्रावभिर् नैकधाद्रवन् ॥
sarva evartvijo dṛṣṭvā sadasyāḥ sa-divaukasaḥ / tair ardyamānāḥ subhṛśaṃ grāvabhir naikadhādravan //
जुह्वतः स्रुव-हस्तस्य श्मश्रूणि भगवान् भवः । भृगोर् लुलुञ्चे सदसि यो ऽहसच् छ्मश्रु दर्शयन् ॥
juhvataḥ sruva-hastasya śmaśrūṇi bhagavān bhavaḥ / bhṛgor luluñce sadasi yo 'hasac chmaśru darśayan //
भगस्य नेत्रे भगवान् पातितस्य रुषा भुवि । उज्जहार सद-स्थो ऽक्ष्णा यः शपन्तम् असूसुचत् ॥
bhagasya netre bhagavān pātitasya ruṣā bhuvi / ujjahāra sada-stho 'kṣṇā yaḥ śapantam asūsucat //
पूष्णो ह्य् अपातयद् दन्तान् कालिङ्गस्य यथा बलः । शप्यमाने गरिमणि यो ऽहसद् दर्शयन् दतः ॥
pūṣṇo hy apātayad dantān kāliṅgasya yathā balaḥ / śapyamāne garimaṇi yo 'hasad darśayan dataḥ //
आक्रम्योरसि दक्षस्य शित-धारेण हेतिना । छिन्दन्न् अपि तद् उद्धर्तुं नाशक्नोत् त्र्यम्बकस् तदा ॥
ākramyorasi dakṣasya śita-dhāreṇa hetinā / chindann api tad uddhartuṃ nāśaknot tryambakas tadā //
शस्त्रैर् अस्त्रान्वितैर् एवम् अनिर्भिन्न-त्वचं हरः । विस्मयं परम् आपन्नो दध्यौ पशुपतिश् चिरम् ॥
śastrair astrānvitair evam anirbhinna-tvacaṃ haraḥ / vismayaṃ param āpanno dadhyau paśupatiś ciram //
दृष्ट्वा संज्ञपनं योगं पशूनां स पतिर् मखे । यजमान-पशोः कस्य कायात् तेनाहरच् छिरः ॥
dṛṣṭvā saṃjñapanaṃ yogaṃ paśūnāṃ sa patir makhe / yajamāna-paśoḥ kasya kāyāt tenāharac chiraḥ //
साधु-वादस् तदा तेषां कर्म तत् तस्य पश्यताम् । भूत-प्रेत-पिशाचानां अन्येषां तद्-विपर्ययः ॥
sādhu-vādas tadā teṣāṃ karma tat tasya paśyatām / bhūta-preta-piśācānāṃ anyeṣāṃ tad-viparyayaḥ //
जुहावैतच् छिरस् तस्मिन् दक्षिणाग्नाव् अमर्षितः । तद्-देव-यजनं दग्ध्वा प्रातिष्ठद् गुह्यकालयम् ॥
juhāvaitac chiras tasmin dakṣiṇāgnāv amarṣitaḥ / tad-deva-yajanaṃ dagdhvā prātiṣṭhad guhyakālayam //