श्री-शुक उवाच इति भागवतः पृष्टः क्षत्त्रा वार्तां प्रियाश्रयाम् । प्रतिवक्तुं न चोत्सेह औत्कण्ठ्यात् स्मारितेश्वरः ॥
śrī-śuka uvāca iti bhāgavataḥ pṛṣṭaḥ kṣattrā vārtāṃ priyāśrayām / prativaktuṃ na cotseha autkaṇṭhyāt smāriteśvaraḥ //
यः पञ्च-हायनो मात्रा प्रातर्-आशाय याचितः । तन् नैच्छद् रचयन् यस्य सपर्यां बाल-लीलया ॥
yaḥ pañca-hāyano mātrā prātar-āśāya yācitaḥ / tan naicchad racayan yasya saparyāṃ bāla-līlayā //
स कथं सेवया तस्य कालेन जरसं गतः । पृष्टो वार्तां प्रतिब्रूयाद् भर्तुः पादाव् अनुस्मरन् ॥
sa kathaṃ sevayā tasya kālena jarasaṃ gataḥ / pṛṣṭo vārtāṃ pratibrūyād bhartuḥ pādāv anusmaran //
स मुहूर्तम् अभूत् तूष्णीं कृष्णाङ्घ्रि-सुधया भृशम् । तीव्रेण भक्ति-योगेन निमग्नः साधु निर्वृतः ॥
sa muhūrtam abhūt tūṣṇīṃ kṛṣṇāṅghri-sudhayā bhṛśam / tīvreṇa bhakti-yogena nimagnaḥ sādhu nirvṛtaḥ //
पुलकोद्भिन्न-सर्वाङ्गो मुञ्चन् मीलद्-दृशा शुचः । पूर्णार्थो लक्षितस् तेन स्नेह-प्रसर-सम्प्लुतः ॥
pulakodbhinna-sarvāṅgo muñcan mīlad-dṛśā śucaḥ / pūrṇārtho lakṣitas tena sneha-prasara-samplutaḥ //
शनकैर् भगवल्-लोकान् नृलोकं पुनर् आगतः । विमृज्य नेत्रे विदुरं प्रीत्याहोद्धव उत्स्मयन् ॥
śanakair bhagaval-lokān nṛlokaṃ punar āgataḥ / vimṛjya netre viduraṃ prītyāhoddhava utsmayan //
उद्धव उवाच कृष्ण-द्युमणि निम्लोचे गीर्णेष्व् अजगरेण ह । किं नु नः कुशलं ब्रूयां गत-श्रीषु गृहेष्व् अहम् ॥
uddhava uvāca kṛṣṇa-dyumaṇi nimloce gīrṇeṣv ajagareṇa ha / kiṃ nu naḥ kuśalaṃ brūyāṃ gata-śrīṣu gṛheṣv aham //
दुर्भगो बत लोको ऽयं यदवो नितराम् अपि । ये संवसन्तो न विदुर् हरिं मीना इवोडुपम् ॥
durbhago bata loko 'yaṃ yadavo nitarām api / ye saṃvasanto na vidur hariṃ mīnā ivoḍupam //
इङ्गित-ज्ञाः पुरु-प्रौढा एकारामाश् च सात्वताः । सात्वताम् ऋषभं सर्वे भूतावासम् अमंसत ॥
iṅgita-jñāḥ puru-prauḍhā ekārāmāś ca sātvatāḥ / sātvatām ṛṣabhaṃ sarve bhūtāvāsam amaṃsata //
देवस्य मायया स्पृष्टा ये चान्यद् असद्-आश्रिताः । भ्राम्यते धीर् न तद्-वाक्यैर् आत्मन्य् उप्तात्मनो हरौ ॥
devasya māyayā spṛṣṭā ye cānyad asad-āśritāḥ / bhrāmyate dhīr na tad-vākyair ātmany uptātmano harau //
प्रदर्श्यातप्त-तपसाम् अवितृप्त-दृशां नृणाम् । आदायान्तर् अधाद् यस् तु स्व-बिम्बं लोक-लोचनम् ॥
pradarśyātapta-tapasām avitṛpta-dṛśāṃ nṛṇām / ādāyāntar adhād yas tu sva-bimbaṃ loka-locanam //
यन् मर्त्य-लीलौपयिकं स्व-योग- माया-बलं दर्शयता गृहीतम् । विस्मापनं स्वस्य च सौभगर्द्धेः परं पदं भूषण-भूषणाङ्गम् ॥
yan martya-līlaupayikaṃ sva-yoga- māyā-balaṃ darśayatā gṛhītam / vismāpanaṃ svasya ca saubhagarddheḥ paraṃ padaṃ bhūṣaṇa-bhūṣaṇāṅgam //
यद् धर्म-सूनोर् बत राजसूये निरीक्ष्य दृक्-स्वस्त्ययनं त्रि-लोकः । कार्त्स्न्येन चाद्येह गतं विधातुर् अर्वाक्-सृतौ कौशलम् इत्य् अमन्यत ॥
yad dharma-sūnor bata rājasūye nirīkṣya dṛk-svastyayanaṃ tri-lokaḥ / kārtsnyena cādyeha gataṃ vidhātur arvāk-sṛtau kauśalam ity amanyata //
यस्यानुराग-प्लुत-हास-रास- लीलावलोक-प्रतिलब्ध-मानाः । व्रज-स्त्रियो दृग्भिर् अनुप्रवृत्त- धियो ऽवतस्थुः किल कृत्य-शेषाः ॥
yasyānurāga-pluta-hāsa-rāsa- līlāvaloka-pratilabdha-mānāḥ / vraja-striyo dṛgbhir anupravṛtta- dhiyo 'vatasthuḥ kila kṛtya-śeṣāḥ //
स्व-शान्त-रूपेष्व् इतरैः स्व-रूपैर् अभ्यर्द्यमानेष्व् अनुकम्पितात्मा । परावरेशो महद्-अंश-युक्तो ह्य् अजो ऽपि जातो भगवान् यथाग्निः ॥
sva-śānta-rūpeṣv itaraiḥ sva-rūpair abhyardyamāneṣv anukampitātmā / parāvareśo mahad-aṃśa-yukto hy ajo 'pi jāto bhagavān yathāgniḥ //
मां खेदयत्य् एतद् अजस्य जन्म- विडम्बनं यद् वसुदेव-गेहे । व्रजे च वासो ऽरि-भयाद् इव स्वयं पुराद् व्यवात्सीद् यद्-अनन्त-वीर्यः ॥
māṃ khedayaty etad ajasya janma- viḍambanaṃ yad vasudeva-gehe / vraje ca vāso 'ri-bhayād iva svayaṃ purād vyavātsīd yad-ananta-vīryaḥ //
दुनोति चेतः स्मरतो ममैतद् यद् आह पादाव् अभिवन्द्य पित्रोः । ताताम्ब कंसाद् उरु-शङ्कितानां प्रसीदतं नो ऽकृत-निष्कृतीनाम् ॥
dunoti cetaḥ smarato mamaitad yad āha pādāv abhivandya pitroḥ / tātāmba kaṃsād uru-śaṅkitānāṃ prasīdataṃ no 'kṛta-niṣkṛtīnām //
को वा अमुष्याङ्घ्रि-सरोज-रेणुं विस्मर्तुम् ईशीत पुमान् विजिघ्रन् । यो विस्फुरद्-भ्रू-विटपेन भूमेर् भारं कृतान्तेन तिरश्चकार ॥
ko vā amuṣyāṅghri-saroja-reṇuṃ vismartum īśīta pumān vijighran / yo visphurad-bhrū-viṭapena bhūmer bhāraṃ kṛtāntena tiraścakāra //
दृष्टा भवद्भिर् ननु राजसूये चैद्यस्य कृष्णं द्विषतो ऽपि सिद्धिः । यां योगिनः संस्पृहयन्ति सम्यग् योगेन कस् तद्-विरहं सहेत ॥
dṛṣṭā bhavadbhir nanu rājasūye caidyasya kṛṣṇaṃ dviṣato 'pi siddhiḥ / yāṃ yoginaḥ saṃspṛhayanti samyag yogena kas tad-virahaṃ saheta //
तथैव चान्ये नर-लोक-वीरा य आहवे कृष्ण-मुखारविन्दम् । नेत्रैः पिबन्तो नयनाभिरामं पार्थास्त्र-पूतः पदम् आपुर् अस्य ॥
tathaiva cānye nara-loka-vīrā ya āhave kṛṣṇa-mukhāravindam / netraiḥ pibanto nayanābhirāmaṃ pārthāstra-pūtaḥ padam āpur asya //
स्वयं त्व् असाम्यातिशयस् त्र्यधीशः स्वाराज्य-लक्ष्म्य्-आप्त-समस्त-कामः । बलिं हरद्भिश् चिर-लोक-पालैः किरीट-कोट्य्-एडित-पाद-पीठः ॥
svayaṃ tv asāmyātiśayas tryadhīśaḥ svārājya-lakṣmy-āpta-samasta-kāmaḥ / baliṃ haradbhiś cira-loka-pālaiḥ kirīṭa-koṭy-eḍita-pāda-pīṭhaḥ //
तत् तस्य कैङ्कर्यम् अलं भृतान् नो विग्लापयत्य् अङ्ग यद् उग्रसेनम् । तिष्ठन् निषण्णं परमेष्ठि-धिष्ण्ये न्यबोधयद् देव निधारयेति ॥
tat tasya kaiṅkaryam alaṃ bhṛtān no viglāpayaty aṅga yad ugrasenam / tiṣṭhan niṣaṇṇaṃ parameṣṭhi-dhiṣṇye nyabodhayad deva nidhārayeti //
अहो बकी यं स्तन-काल-कूटं जिघांसयापाययद् अप्य् असाध्वी । लेभे गतिं धात्र्य्-उचितां ततो ऽन्यं कं वा दयालुं शरणं व्रजेम ॥
aho bakī yaṃ stana-kāla-kūṭaṃ jighāṃsayāpāyayad apy asādhvī / lebhe gatiṃ dhātry-ucitāṃ tato 'nyaṃ kaṃ vā dayāluṃ śaraṇaṃ vrajema //
मन्ये ऽसुरान् भागवतांस् त्र्यधीशे संरम्भ-मार्गाभिनिविष्ट-चित्तान् । ये संयुगे ऽचक्षत तार्क्ष्य-पुत्रम् अंसे सुनाभायुधम् आपतन्तम् ॥
manye 'surān bhāgavatāṃs tryadhīśe saṃrambha-mārgābhiniviṣṭa-cittān / ye saṃyuge 'cakṣata tārkṣya-putram aṃse sunābhāyudham āpatantam //
वसुदेवस्य देवक्यां जातो भोजेन्द्र-बन्धने । चिकीर्षुर् भगवान् अस्याः शम् अजेनाभियाचितः ॥
vasudevasya devakyāṃ jāto bhojendra-bandhane / cikīrṣur bhagavān asyāḥ śam ajenābhiyācitaḥ //
ततो नन्द-व्रजम् इतः पित्रा कंसाद् विबिभ्यता । एकादश समास् तत्र गूढार्चिः स-बलो ऽवसत् ॥
tato nanda-vrajam itaḥ pitrā kaṃsād vibibhyatā / ekādaśa samās tatra gūḍhārciḥ sa-balo 'vasat //
परीतो वत्सपैर् वत्सांश् चारयन् व्यहरद् विभुः । यमुनोपवने कूजद्- द्विज-सङ्कुलिताङ्घ्रिपे ॥
parīto vatsapair vatsāṃś cārayan vyaharad vibhuḥ / yamunopavane kūjad- dvija-saṅkulitāṅghripe //
कौमारीं दर्शयंश् चेष्टां प्रेक्षणीयां व्रजौकसाम् । रुदन्न् इव हसन् मुग्ध- बाल-सिंहावलोकनः ॥
kaumārīṃ darśayaṃś ceṣṭāṃ prekṣaṇīyāṃ vrajaukasām / rudann iva hasan mugdha- bāla-siṃhāvalokanaḥ //
स एव गो-धनं लक्ष्म्या निकेतं सित-गो-वृषम् । चारयन्न् अनुगान् गोपान् रणद्-वेणुर् अरीरमत् ॥
sa eva go-dhanaṃ lakṣmyā niketaṃ sita-go-vṛṣam / cārayann anugān gopān raṇad-veṇur arīramat //
प्रयुक्तान् भोज-राजेन मायिनः काम-रूपिणः । लीलया व्यनुदत् तांस् तान् बालः क्रीडनकान् इव ॥
prayuktān bhoja-rājena māyinaḥ kāma-rūpiṇaḥ / līlayā vyanudat tāṃs tān bālaḥ krīḍanakān iva //
विपन्नान् विष-पानेन निगृह्य भुजगाधिपम् । उत्थाप्यापाययद् गावस् तत् तोयं प्रकृति-स्थितम् ॥
vipannān viṣa-pānena nigṛhya bhujagādhipam / utthāpyāpāyayad gāvas tat toyaṃ prakṛti-sthitam //
अयाजयद् गो-सवेन गोप-राजं द्विजोत्तमैः । वित्तस्य चोरु-भारस्य चिकीर्षन् सद्-व्ययं विभुः ॥
ayājayad go-savena gopa-rājaṃ dvijottamaiḥ / vittasya coru-bhārasya cikīrṣan sad-vyayaṃ vibhuḥ //
वर्षतीन्द्रे व्रजः कोपाद् भग्नमाने ऽतिविह्वलः । गोत्र-लीलातपत्रेण त्रातो भद्रानुगृह्णता ॥
varṣatīndre vrajaḥ kopād bhagnamāne 'tivihvalaḥ / gotra-līlātapatreṇa trāto bhadrānugṛhṇatā //
शरच्-छशि-करैर् मृष्टं मानयन् रजनी-मुखम् । गायन् कल-पदं रेमे स्त्रीणां मण्डल-मण्डनः ॥
śarac-chaśi-karair mṛṣṭaṃ mānayan rajanī-mukham / gāyan kala-padaṃ reme strīṇāṃ maṇḍala-maṇḍanaḥ //