सूत उवाच यं ब्रह्मा वरुणेन्द्र-रुद्र-मरुतः स्तुन्वन्ति दिव्यैः स्तवैर् वेदैः साङ्ग-पद-क्रमोपनिषदैर् गायन्ति यं साम-गाः यं ब्रह्मा वरुणेन्द्र-रुद्र-मरुतः स्तुन्वन्ति दिव्यैः स्तवैर् वेदैः साङ्ग-पद-क्रमोपनिषदैर् गायन्ति यं साम-गाः ध्यानावस्थित-तद्-गतेन मनसा पश्यन्ति यं योगिनो यस्यान्तं न विदुः सुरासुर-गणा देवाय तस्मै नमः ॥
sūta uvāca yaṃ brahmā varuṇendra-rudra-marutaḥ stunvanti divyaiḥ stavair vedaiḥ sāṅga-pada-kramopaniṣadair gāyanti yaṃ sāma-gāḥ yaṃ brahmā varuṇendra-rudra-marutaḥ stunvanti divyaiḥ stavair vedaiḥ sāṅga-pada-kramopaniṣadair gāyanti yaṃ sāma-gāḥ dhyānāvasthita-tad-gatena manasā paśyanti yaṃ yogino yasyāntaṃ na viduḥ surāsura-gaṇā devāya tasmai namaḥ //
पृष्ठे भ्राम्यद् अमन्द-मन्दर-गिरि-ग्रावाग्र-कण्डूयनान् निद्रालोः कमठाकृतेर् भगवतः श्वासानिलाः पान्तु वः पृष्ठे भ्राम्यद् अमन्द-मन्दर-गिरि-ग्रावाग्र-कण्डूयनान् निद्रालोः कमठाकृतेर् भगवतः श्वासानिलाः पान्तु वः यत्-संस्कार-कलानुवर्तन-वशाद् वेला-निभेनाम्भसां यातायातम् अतन्द्रितं जल-निधेर् नाद्यापि विश्राम्यति ॥
pṛṣṭhe bhrāmyad amanda-mandara-giri-grāvāgra-kaṇḍūyanān nidrāloḥ kamaṭhākṛter bhagavataḥ śvāsānilāḥ pāntu vaḥ pṛṣṭhe bhrāmyad amanda-mandara-giri-grāvāgra-kaṇḍūyanān nidrāloḥ kamaṭhākṛter bhagavataḥ śvāsānilāḥ pāntu vaḥ yat-saṃskāra-kalānuvartana-vaśād velā-nibhenāmbhasāṃ yātāyātam atandritaṃ jala-nidher nādyāpi viśrāmyati //
पुराण-सङ्ख्या-सम्भूतिम् अस्य वाच्य-प्रयोजने । दानं दानस्य माहात्म्यं पाठादेश् च निबोधत ॥
purāṇa-saṅkhyā-sambhūtim asya vācya-prayojane / dānaṃ dānasya māhātmyaṃ pāṭhādeś ca nibodhata //
ब्राह्मं दश सहस्राणि पाद्मं पञ्चोन-षष्टि च । श्री-वैष्णवं त्रयो-विंशच् चतुर्-विंशति शैवकम् ॥
brāhmaṃ daśa sahasrāṇi pādmaṃ pañcona-ṣaṣṭi ca / śrī-vaiṣṇavaṃ trayo-viṃśac catur-viṃśati śaivakam //
दशाष्टौ श्री-भागवतं नारदं पञ्च-विंशति । मार्कण्डं नव वाह्नं च दश-पञ्च चतुः-शतम् ॥
daśāṣṭau śrī-bhāgavataṃ nāradaṃ pañca-viṃśati / mārkaṇḍaṃ nava vāhnaṃ ca daśa-pañca catuḥ-śatam //
चतुर्-दश भविष्यं स्यात् तथा पञ्च-शतानि च । दशाष्टौ ब्रह्म-वैवर्तं लैङ्गम् एकादशैव तु ॥
catur-daśa bhaviṣyaṃ syāt tathā pañca-śatāni ca / daśāṣṭau brahma-vaivartaṃ laiṅgam ekādaśaiva tu //
चतुर्-विंशति वाराहम् एकाशीति-सहस्रकम् । स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम् ॥
catur-viṃśati vārāham ekāśīti-sahasrakam / skāndaṃ śataṃ tathā caikaṃ vāmanaṃ daśa kīrtitam //
कौर्मं सप्त-दशाख्यातं मात्स्यं तत् तु चतुर्-दश । एकोन-विंशत् सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु ॥
kaurmaṃ sapta-daśākhyātaṃ mātsyaṃ tat tu catur-daśa / ekona-viṃśat sauparṇaṃ brahmāṇḍaṃ dvādaśaiva tu //
एवं पुराण-सन्दोहश् चतुर्-लक्ष उदाहृतः । तत्राष्टदश-साहस्रं श्री-भागवतं इष्यते ॥
evaṃ purāṇa-sandohaś catur-lakṣa udāhṛtaḥ / tatrāṣṭadaśa-sāhasraṃ śrī-bhāgavataṃ iṣyate //
इदं भगवता पूर्वं ब्रह्मणे नाभि-पङ्कजे । स्थिताय भव-भीताय कारुण्यात् सम्प्रकाशितम् ॥
idaṃ bhagavatā pūrvaṃ brahmaṇe nābhi-paṅkaje / sthitāya bhava-bhītāya kāruṇyāt samprakāśitam //
आदि-मध्यावसानेषु वैराग्याख्यान-संयुतम् । हरि-लीला-कथा-व्राता- मृतानन्दित-सत्-सुरम् ॥
ādi-madhyāvasāneṣu vairāgyākhyāna-saṃyutam / hari-līlā-kathā-vrātā- mṛtānandita-sat-suram //
सर्व-वेदान्त-सारं यद् ब्रह्मात्मैकत्व-लक्षणम् । वस्त्व् अद्वितीयं तन्-निष्ठं कैवल्यैक-प्रयोजनम् ॥
sarva-vedānta-sāraṃ yad brahmātmaikatva-lakṣaṇam / vastv advitīyaṃ tan-niṣṭhaṃ kaivalyaika-prayojanam //
प्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यां हेम-सिंह-समन्वितम् । ददाति यो भागवतं स याति परमां गतिम् ॥
prauṣṭhapadyāṃ paurṇamāsyāṃ hema-siṃha-samanvitam / dadāti yo bhāgavataṃ sa yāti paramāṃ gatim //
राजन्ते तावद् अन्यानि पुराणानि सतां गणे । यावद् भागवतं नैव श्रूयते ऽमृत-सागरम् ॥
rājante tāvad anyāni purāṇāni satāṃ gaṇe / yāvad bhāgavataṃ naiva śrūyate 'mṛta-sāgaram //
सर्व-वेदान्त-सारं हि श्री-भागवतम् इष्यते । तद्-रसामृत-तृप्तस्य नान्यत्र स्याद् रतिः क्वचित् ॥
sarva-vedānta-sāraṃ hi śrī-bhāgavatam iṣyate / tad-rasāmṛta-tṛptasya nānyatra syād ratiḥ kvacit //
निम्न-गानां यथा गङ्गा देवानाम् अच्युतो यथा । वैष्णवानां यथा शम्भुः पुराणानाम् इदम् तथा ॥
nimna-gānāṃ yathā gaṅgā devānām acyuto yathā / vaiṣṇavānāṃ yathā śambhuḥ purāṇānām idam tathā //
क्षेत्राणां चैव सर्वेषां यथा काशी ह्य् अनुत्तमा । तथा पुराण-व्रातानां श्रीमद्-भागवतं द्विजाः ॥
kṣetrāṇāṃ caiva sarveṣāṃ yathā kāśī hy anuttamā / tathā purāṇa-vrātānāṃ śrīmad-bhāgavataṃ dvijāḥ //
श्रीमद्-भागवतं पुराणम् अमलं यद् वैष्णवानां प्रियं यस्मिन् पारमहंस्यम् एकम् अमलं ज्ञानं परं गीयते अम्प्; तत्र ज्ञान-विराग-भक्ति-सहितं नैष्कर्म्यम् आविस्कृतं तच् छृण्वन् सु-पठन् विचारण-परो भक्त्या विमुच्येन् नरः ॥
śrīmad-bhāgavataṃ purāṇam amalaṃ yad vaiṣṇavānāṃ priyaṃ yasmin pāramahaṃsyam ekam amalaṃ jñānaṃ paraṃ gīyate amp; tatra jñāna-virāga-bhakti-sahitaṃ naiṣkarmyam āviskṛtaṃ tac chṛṇvan su-paṭhan vicāraṇa-paro bhaktyā vimucyen naraḥ //
कस्मै येन विभासितो ऽयम् अतुलो ज्ञान-प्रदीपः पुरा तद्-रूपेण च नारदाय मुनये कृष्णाय तद्-रूपिणा कस्मै येन विभासितो ऽयम् अतुलो ज्ञान-प्रदीपः पुरा तद्-रूपेण च नारदाय मुनये कृष्णाय तद्-रूपिणा योगीन्द्राय तद्-आत्मनाथ भगवद्-राताय कारुण्यतस् तच् छुद्धं विमलं विशोकम् अमृतं सत्यं परं धीमहि ॥
kasmai yena vibhāsito 'yam atulo jñāna-pradīpaḥ purā tad-rūpeṇa ca nāradāya munaye kṛṣṇāya tad-rūpiṇā kasmai yena vibhāsito 'yam atulo jñāna-pradīpaḥ purā tad-rūpeṇa ca nāradāya munaye kṛṣṇāya tad-rūpiṇā yogīndrāya tad-ātmanātha bhagavad-rātāya kāruṇyatas tac chuddhaṃ vimalaṃ viśokam amṛtaṃ satyaṃ paraṃ dhīmahi //
नमस् तस्मै भगवते वासुदेवाय साक्षिणे । य इदम् कृपया कस्मै व्याचचक्षे मुमुक्षवे ॥
namas tasmai bhagavate vāsudevāya sākṣiṇe / ya idam kṛpayā kasmai vyācacakṣe mumukṣave //
योगीन्द्राय नमस् तस्मै शुकाय ब्रह्म-रूपिणे । संसार-सर्प-दष्टं यो विष्णु-रातम् अमूमुचत् ॥
yogīndrāya namas tasmai śukāya brahma-rūpiṇe / saṃsāra-sarpa-daṣṭaṃ yo viṣṇu-rātam amūmucat //
भवे भवे यथा भक्तिः पादयोस् तव जायते । तथा कुरुष्व देवेश नाथस् त्वं नो यतः प्रभो ॥
bhave bhave yathā bhaktiḥ pādayos tava jāyate / tathā kuruṣva deveśa nāthas tvaṃ no yataḥ prabho //
नाम-सङ्कीर्तनं यस्य सर्व-पाप प्रणाशनम् । प्रणामो दुःख-शमनस् तं नमामि हरिं परम् ॥
nāma-saṅkīrtanaṃ yasya sarva-pāpa praṇāśanam / praṇāmo duḥkha-śamanas taṃ namāmi hariṃ param //
