श्री-शुक उवाच बलभद्रः कुरु-श्रेष्ठ भगवान् रथम् आस्थितः । सुहृद्-दिदृक्षुर् उत्कण्ठः प्रययौ नन्द-गोकुलम् ॥
śrī-śuka uvāca balabhadraḥ kuru-śreṣṭha bhagavān ratham āsthitaḥ / suhṛd-didṛkṣur utkaṇṭhaḥ prayayau nanda-gokulam //
परिष्वक्तश् चिरोत्कण्ठैर् गोपैर् गोपीभिर् एव च । रामो ऽभिवाद्य पितराव् आशीर्भिर् अभिनन्दितः ॥
pariṣvaktaś cirotkaṇṭhair gopair gopībhir eva ca / rāmo 'bhivādya pitarāv āśīrbhir abhinanditaḥ //
चिरं नः पाहि दाशार्ह सानुजो जगद्-ईश्वरः । इत्य् आरोप्याङ्कम् आलिङ्ग्य नेत्रैः सिषिचतुर् जलैः ॥
ciraṃ naḥ pāhi dāśārha sānujo jagad-īśvaraḥ / ity āropyāṅkam āliṅgya netraiḥ siṣicatur jalaiḥ //
गोप-वृद्धांश् च विधि-वद् यविष्ठैर् अभिवन्दितः । यथा-वयो यथा-सख्यं यथा-सम्बन्धम् आत्मनः ॥
gopa-vṛddhāṃś ca vidhi-vad yaviṣṭhair abhivanditaḥ / yathā-vayo yathā-sakhyaṃ yathā-sambandham ātmanaḥ //
समुपेत्याथ गोपालान् हास्य-हस्त-ग्रहादिभिः । विश्रान्तम् सुखम् आसीनं पप्रच्छुः पर्युपागताः ॥
samupetyātha gopālān hāsya-hasta-grahādibhiḥ / viśrāntam sukham āsīnaṃ papracchuḥ paryupāgatāḥ //
पृष्टाश् चानामयं स्वेषु प्रेम-गद्गदया गिरा । कृष्णे कमल-पत्राक्षे सन्न्यस्ताखिल-राधसः ॥
pṛṣṭāś cānāmayaṃ sveṣu prema-gadgadayā girā / kṛṣṇe kamala-patrākṣe sannyastākhila-rādhasaḥ //
कच्चिन् नो बान्धवा राम सर्वे कुशलम् आसते । कच्चित् स्मरथ नो राम यूयं दार-सुतान्विताः ॥
kaccin no bāndhavā rāma sarve kuśalam āsate / kaccit smaratha no rāma yūyaṃ dāra-sutānvitāḥ //
दिष्ट्या कंसो हतः पापो दिष्ट्या मुक्ताः सुहृज्-जनाः । निहत्य निर्जित्य रिपून् दिष्ट्या दुर्गं समाश्रीताः ॥
diṣṭyā kaṃso hataḥ pāpo diṣṭyā muktāḥ suhṛj-janāḥ / nihatya nirjitya ripūn diṣṭyā durgaṃ samāśrītāḥ //
गोप्यो हसन्त्यः पप्रच्छू राम-सन्दर्शनादृताः । कच्चिद् आस्ते सुखं कृष्णः पुर-स्त्री-जन-वल्लभः ॥
gopyo hasantyaḥ papracchū rāma-sandarśanādṛtāḥ / kaccid āste sukhaṃ kṛṣṇaḥ pura-strī-jana-vallabhaḥ //
कच्चित् स्मरति वा बन्धून् पितरं मातरं च सः । अप्य् असौ मातरं द्रष्टुं सकृद् अप्य् आगमिष्यति । अपि वा स्मरते ऽस्माकम् अनुसेवां महा-भुजः ॥
kaccit smarati vā bandhūn pitaraṃ mātaraṃ ca saḥ / apy asau mātaraṃ draṣṭuṃ sakṛd apy āgamiṣyati / api vā smarate 'smākam anusevāṃ mahā-bhujaḥ //
मातरं पितरं भ्रातॄन् पतीन् पुत्रान् स्वसॄन् अपि । यद्-अर्थे जहिम दाशार्ह दुस्त्यजान् स्व-जनान् प्रभो ॥
mātaraṃ pitaraṃ bhrātṝn patīn putrān svasṝn api / yad-arthe jahima dāśārha dustyajān sva-janān prabho //
ता नः सद्यः परित्यज्य गतः सञ्छिन्न-सौहृदः । कथं नु तादृशं स्त्रीभिर् न श्रद्धीयेत भाषितम् ॥
tā naḥ sadyaḥ parityajya gataḥ sañchinna-sauhṛdaḥ / kathaṃ nu tādṛśaṃ strībhir na śraddhīyeta bhāṣitam //
कथं नु गृह्णन्त्य् अनवस्थितात्मनो वचः कृत-घ्नस्य बुधाः पुर-स्त्रियः अम्प्; गृह्णन्ति वै चित्र-कथस्य सुन्दर- स्मितावलोकोच्छ्वसित-स्मरातुराः ॥
kathaṃ nu gṛhṇanty anavasthitātmano vacaḥ kṛta-ghnasya budhāḥ pura-striyaḥ amp; gṛhṇanti vai citra-kathasya sundara- smitāvalokocchvasita-smarāturāḥ //
किं नस् तत्-कथया गोप्यः कथाः कथयतापराः । यात्य् अस्माभिर् विना कालो यदि तस्य तथैव नः ॥
kiṃ nas tat-kathayā gopyaḥ kathāḥ kathayatāparāḥ / yāty asmābhir vinā kālo yadi tasya tathaiva naḥ //
इति प्रहसितं शौरेर् जल्पितं चारु-वीक्षितम् । गतिं प्रेम-परिष्वङ्गं स्मरन्त्यो रुरुदुः स्त्रियः ॥
iti prahasitaṃ śaurer jalpitaṃ cāru-vīkṣitam / gatiṃ prema-pariṣvaṅgaṃ smarantyo ruruduḥ striyaḥ //
सङ्कर्षणस् ताः कृष्णस्य सन्देशैर् हृदयं-गमैः । सान्त्वयाम् आस भगवान् नानानुनय-कोविदः ॥
saṅkarṣaṇas tāḥ kṛṣṇasya sandeśair hṛdayaṃ-gamaiḥ / sāntvayām āsa bhagavān nānānunaya-kovidaḥ //
द्वौ मासौ तत्र चावात्सीन् मधुं माधवं एव च । रामः क्षपासु भगवान् गोपीनां रतिम् आवहन् ॥
dvau māsau tatra cāvātsīn madhuṃ mādhavaṃ eva ca / rāmaḥ kṣapāsu bhagavān gopīnāṃ ratim āvahan //
पूर्ण-चन्द्र-कला-मृष्टे कौमुदी-गन्ध-वायुना । यमुनोपवने रेमे सेविते स्त्री-गणैर् वृतः ॥
pūrṇa-candra-kalā-mṛṣṭe kaumudī-gandha-vāyunā / yamunopavane reme sevite strī-gaṇair vṛtaḥ //
वरुण-प्रेषिता देवी वारुणी वृक्ष-कोटरात् । पतन्ती तद् वनं सर्वं स्व-गन्धेनाध्यवासयत् ॥
varuṇa-preṣitā devī vāruṇī vṛkṣa-koṭarāt / patantī tad vanaṃ sarvaṃ sva-gandhenādhyavāsayat //
तं गन्धं मधु-धाराया वायुनोपहृतं बलः । आघ्रायोपगतस् तत्र ललनाभिः समं पपौ ॥
taṃ gandhaṃ madhu-dhārāyā vāyunopahṛtaṃ balaḥ / āghrāyopagatas tatra lalanābhiḥ samaṃ papau //
उपगीयमानो गन्धर्वैर् वनिता-शोभि-मण्डले । रेमे करेणु-यूथेशो माहेन्द्र इव वारणः ॥
upagīyamāno gandharvair vanitā-śobhi-maṇḍale / reme kareṇu-yūtheśo māhendra iva vāraṇaḥ //
नेदुर् दुन्दुभयो व्योम्नि ववृषुः कुसुमैर् मुदा । गन्धर्वा मुनयो रामं तद्-वीर्यैर् ईडिरे तदा ॥
nedur dundubhayo vyomni vavṛṣuḥ kusumair mudā / gandharvā munayo rāmaṃ tad-vīryair īḍire tadā //
उपगीयमान-चरितो वनिताभिर् हलायुध । वनेषु व्यचरत् क्षीवो मद-विह्वल-लोचनः ॥
upagīyamāna-carito vanitābhir halāyudha / vaneṣu vyacarat kṣīvo mada-vihvala-locanaḥ //
स्रग्व्य् एक-कुण्डलो मत्तो वैजयन्त्या च मालया । बिभ्रत् स्मित-मुखाम्भोजं स्वेद-प्रालेय-भूषितम् ॥
sragvy eka-kuṇḍalo matto vaijayantyā ca mālayā / bibhrat smita-mukhāmbhojaṃ sveda-prāleya-bhūṣitam //
स आजुहाव यमुनां जल-क्रीडार्थम् ईश्वरः । निजं वाक्यम् अनादृत्य मत्त इत्य् आपगां बलः ॥
sa ājuhāva yamunāṃ jala-krīḍārtham īśvaraḥ / nijaṃ vākyam anādṛtya matta ity āpagāṃ balaḥ //
अनागतां हलाग्रेण कुपितो विचकर्ष ह । पापे त्वं माम् अवज्ञाय यन् नायासि मयाहुता । नेष्ये त्वां लाङ्गलाग्रेण शतधा काम-चारिणीम् ॥
anāgatāṃ halāgreṇa kupito vicakarṣa ha / pāpe tvaṃ mām avajñāya yan nāyāsi mayāhutā / neṣye tvāṃ lāṅgalāgreṇa śatadhā kāma-cāriṇīm //
एवं निर्भर्त्सिता भीता यमुना यदु-नन्दनम् । उवाच चकिता वाचं पतिता पादयोर् नृप ॥
evaṃ nirbhartsitā bhītā yamunā yadu-nandanam / uvāca cakitā vācaṃ patitā pādayor nṛpa //
राम राम महा-बाहो न जाने तव विक्रमम् । यस्यैकांशेन विधृता जगती जगतः पते ॥
rāma rāma mahā-bāho na jāne tava vikramam / yasyaikāṃśena vidhṛtā jagatī jagataḥ pate //
परं भावं भगवतो भगवन् माम् अजानतीम् । मोक्तुम् अर्हसि विश्वात्मन् प्रपन्नां भक्त-वत्सल ॥
paraṃ bhāvaṃ bhagavato bhagavan mām ajānatīm / moktum arhasi viśvātman prapannāṃ bhakta-vatsala //
ततो व्यमुञ्चद् यमुनां याचितो भगवान् बलः । विजगाह जलं स्त्रीभिः करेणुभिर् इवेभ-राट् ॥
tato vyamuñcad yamunāṃ yācito bhagavān balaḥ / vijagāha jalaṃ strībhiḥ kareṇubhir ivebha-rāṭ //
कामं विहृत्य सलिलाद् उत्तीर्णायासीताम्बरे । भूषणानि महार्हाणि ददौ कान्तिः शुभां स्रजम् ॥
kāmaṃ vihṛtya salilād uttīrṇāyāsītāmbare / bhūṣaṇāni mahārhāṇi dadau kāntiḥ śubhāṃ srajam //
वसित्वा वाससी नीले मालां आमुच्य काञ्चनीम् । रेये स्व्-अलङ्कृतो लिप्तो माहेन्द्र इव वारणः ॥
vasitvā vāsasī nīle mālāṃ āmucya kāñcanīm / reye sv-alaṅkṛto lipto māhendra iva vāraṇaḥ //
अद्यापि दृश्यते राजन् यमुनाकृष्ट-वर्त्मना । बलस्यानन्त-वीर्यस्य वीर्यं सूचयतीव हि ॥
adyāpi dṛśyate rājan yamunākṛṣṭa-vartmanā / balasyānanta-vīryasya vīryaṃ sūcayatīva hi //
एवं सर्वा निशा याता एकेव रमतो व्रजे । रामस्याक्षिप्त-चित्तस्य माधुर्यैर् व्रज-योषिताम् ॥
evaṃ sarvā niśā yātā ekeva ramato vraje / rāmasyākṣipta-cittasya mādhuryair vraja-yoṣitām //