श्री-ब्रह्मोवाच नौमीड्य ते ऽभ्र-वपुषे तडिद्-अम्बराय गुञ्जावतंस-परिपिच्छ-लसन्-मुखाय नौमीड्य ते ऽभ्र-वपुषे तडिद्-अम्बराय गुञ्जावतंस-परिपिच्छ-लसन्-मुखाय वन्य-स्रजे कवल-वेत्र-विषाण-वेणु- लक्ष्म-श्रिये मृदु-पदे पशुपाङ्गजाय ॥
śrī-brahmovāca naumīḍya te 'bhra-vapuṣe taḍid-ambarāya guñjāvataṃsa-paripiccha-lasan-mukhāya naumīḍya te 'bhra-vapuṣe taḍid-ambarāya guñjāvataṃsa-paripiccha-lasan-mukhāya vanya-sraje kavala-vetra-viṣāṇa-veṇu- lakṣma-śriye mṛdu-pade paśupāṅgajāya //
अस्यापि देव वपुषो मद्-अनुग्रहस्य स्वेच्छा-मयस्य न तु भूत-मयस्य को ऽपि । नेशे महि त्व् अवसितुं मनसान्तरेण साक्षात् तवैव किम् उतात्म-सुखानुभूतेः ॥
asyāpi deva vapuṣo mad-anugrahasya svecchā-mayasya na tu bhūta-mayasya ko 'pi / neśe mahi tv avasituṃ manasāntareṇa sākṣāt tavaiva kim utātma-sukhānubhūteḥ //
ज्ञाने प्रयासम् उदपास्य नमन्त एव जीवन्ति सन्-मुखरितां भवदीय-वार्ताम् अम्प्; स्थाने स्थिताः श्रुति-गतां तनु-वाङ्-मनोभिर् ये प्रायशो ऽजित जितो ऽप्य् असि तैस् त्रि-लोक्याम् ॥
jñāne prayāsam udapāsya namanta eva jīvanti san-mukharitāṃ bhavadīya-vārtām amp; sthāne sthitāḥ śruti-gatāṃ tanu-vāṅ-manobhir ye prāyaśo 'jita jito 'py asi tais tri-lokyām //
श्रेयः-सृतिं भक्तिम् उदस्य ते विभो क्लिश्यन्ति ये केवल-बोध-लब्धये श्रेयः-सृतिं भक्तिम् उदस्य ते विभो क्लिश्यन्ति ये केवल-बोध-लब्धये तेषाम् असौ क्लेशल एव शिष्यते नान्यद् यथा स्थूल-तुषावघातिनाम् ॥
śreyaḥ-sṛtiṃ bhaktim udasya te vibho kliśyanti ye kevala-bodha-labdhaye śreyaḥ-sṛtiṃ bhaktim udasya te vibho kliśyanti ye kevala-bodha-labdhaye teṣām asau kleśala eva śiṣyate nānyad yathā sthūla-tuṣāvaghātinām //
पुरेह भूमन् बहवो ऽपि योगिनस् त्वद्-अर्पितेहा निज-कर्म-लब्धया । विबुध्य भक्त्यैव कथोपनीतया प्रपेदिरे ऽञ्जो ऽच्युत ते गतिं पराम् ॥
pureha bhūman bahavo 'pi yoginas tvad-arpitehā nija-karma-labdhayā / vibudhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire 'ñjo 'cyuta te gatiṃ parām //
तथापि भूमन् महिमागुणस्य ते विबोद्धुम् अर्हत्य् अमलान्तर्-आत्मभिः । अविक्रियात् स्वानुभवाद् अरूपतो ह्य् अनन्य-बोध्यात्मतया न चान्यथा ॥
tathāpi bhūman mahimāguṇasya te viboddhum arhaty amalāntar-ātmabhiḥ / avikriyāt svānubhavād arūpato hy ananya-bodhyātmatayā na cānyathā //
गुणात्मनस् ते ऽपि गुणान् विमातुं हितावतीऋनस्य क ईशिरे ऽस्य । कालेन यैर् वा विमिताः सु-कल्पैर् भू-पांशवः खे मिहिका द्यु-भासः ॥
guṇātmanas te 'pi guṇān vimātuṃ hitāvatīṛnasya ka īśire 'sya / kālena yair vā vimitāḥ su-kalpair bhū-pāṃśavaḥ khe mihikā dyu-bhāsaḥ //
तत् ते ऽनुकम्पां सु-समीक्षमाणो भुञ्जान एवात्म-कृतं विपाकम् । हृद्-वाग्-वपुर्भिर् विदधन् नमस् ते जीवेत यो मुक्ति-पदे स दाय-भाक् ॥
tat te 'nukampāṃ su-samīkṣamāṇo bhuñjāna evātma-kṛtaṃ vipākam / hṛd-vāg-vapurbhir vidadhan namas te jīveta yo mukti-pade sa dāya-bhāk //
पश्येश मे ऽनार्यम् अनन्त आद्ये परात्मनि त्वय्य् अपि मायि-मायिनि । मायां वितत्येक्षितुम् आत्म-वैभवं ह्य् अहं कियान् ऐच्छम् इवार्चिर् अग्नौ ॥
paśyeśa me 'nāryam ananta ādye parātmani tvayy api māyi-māyini / māyāṃ vitatyekṣitum ātma-vaibhavaṃ hy ahaṃ kiyān aiccham ivārcir agnau //
अतः क्षमस्वाच्युत मे रजो-भुवो ह्य् अजानतस् त्वत्-पृथग्-ईश-मानिनः । अजावलेपान्ध-तमो-ऽन्ध-चक्षुष एषो ऽनुकम्प्यो मयि नाथवान् इति ॥
ataḥ kṣamasvācyuta me rajo-bhuvo hy ajānatas tvat-pṛthag-īśa-māninaḥ / ajāvalepāndha-tamo-'ndha-cakṣuṣa eṣo 'nukampyo mayi nāthavān iti //
क्वाहं तमो-महद्-अहं-ख-चराग्नि-वार्-भू- संवेष्टिताण्ड-घट-सप्त-वितस्ति-कायः अम्प्; क्वेदृग्-विधाविगणिताण्ड-पराणु-चर्या- वाताध्व-रोम-विवरस्य च ते महित्वम् ॥
kvāhaṃ tamo-mahad-ahaṃ-kha-carāgni-vār-bhū- saṃveṣṭitāṇḍa-ghaṭa-sapta-vitasti-kāyaḥ amp; kvedṛg-vidhāvigaṇitāṇḍa-parāṇu-caryā- vātādhva-roma-vivarasya ca te mahitvam //
उत्क्षेपणं गर्भ-गतस्य पादयोः किं कल्पते मातुर् अधोक्षजागसे । किम् अस्ति-नास्ति-व्यपदेश-भूषितं तवास्ति कुक्षेः कियद् अप्य् अनन्तः ॥
utkṣepaṇaṃ garbha-gatasya pādayoḥ kiṃ kalpate mātur adhokṣajāgase / kim asti-nāsti-vyapadeśa-bhūṣitaṃ tavāsti kukṣeḥ kiyad apy anantaḥ //
जगत्-त्रयान्तोदधि-सम्प्लवोदे नारायणस्योदर-नाभि-नालात् । विनिर्गतो ऽजस् त्व् इति वाङ् न वै मृषा किन्त्व् ईश्वर त्वन् न विनिर्गतो ऽस्मि ॥
jagat-trayāntodadhi-samplavode nārāyaṇasyodara-nābhi-nālāt / vinirgato 'jas tv iti vāṅ na vai mṛṣā kintv īśvara tvan na vinirgato 'smi //
नारायणस् त्वं न हि सर्व-देहिनाम् आत्मास्य् अधीशाखिल-लोक-साक्षी । नारायणो ऽङ्गं नर-भू-जलायनात् तच् चापि सत्यं न तवैव माया ॥
nārāyaṇas tvaṃ na hi sarva-dehinām ātmāsy adhīśākhila-loka-sākṣī / nārāyaṇo 'ṅgaṃ nara-bhū-jalāyanāt tac cāpi satyaṃ na tavaiva māyā //
तच् चेज् जल-स्थं तव सज् जगद्-वपुः किं मे न दृष्टं भगवंस् तदैव अम्प्; किं वा सु-दृष्टं हृदि मे तदैव किं नो सपद्य् एव पुनर् व्यदर्शि ॥
tac cej jala-sthaṃ tava saj jagad-vapuḥ kiṃ me na dṛṣṭaṃ bhagavaṃs tadaiva amp; kiṃ vā su-dṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva kiṃ no sapady eva punar vyadarśi //
अत्रैव माया-धमनावतारे ह्य् अस्य प्रपञ्चस्य बहिः स्फुटस्य । कृत्स्नस्य चान्तर् जठरे जनन्या मायात्वम् एव प्रकटी-कृतं ते ॥
atraiva māyā-dhamanāvatāre hy asya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya / kṛtsnasya cāntar jaṭhare jananyā māyātvam eva prakaṭī-kṛtaṃ te //
यस्य कुक्षाव् इदं सर्वं सात्मं भाति यथा तथा । तत् त्वय्य् अपीह तत् सर्वं किम् इदं मायया विना ॥
yasya kukṣāv idaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā / tat tvayy apīha tat sarvaṃ kim idaṃ māyayā vinā //
अद्यैव त्वद् ऋते ऽस्य किं मम न ते मायात्वम् आदर्शितम् एको ऽसि प्रथमं ततो व्रज-सुहृद्-वत्साः समस्ता अपि अम्प्; तावन्तो ऽसि चतुर्-भुजास् तद् अखिलैः साकं मयोपासितास् तावन्त्य् एव जगन्त्य् अभूस् तद् अमितं ब्रह्माद्वयं शिष्यते ॥
adyaiva tvad ṛte 'sya kiṃ mama na te māyātvam ādarśitam eko 'si prathamaṃ tato vraja-suhṛd-vatsāḥ samastā api amp; tāvanto 'si catur-bhujās tad akhilaiḥ sākaṃ mayopāsitās tāvanty eva jaganty abhūs tad amitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate //
अजानतां त्वत्-पदवीम् अनात्मन्य् आत्मात्मना भासि वितत्य मायाम् । सृष्टाव् इवाहं जगतो विधान इव त्वम् एषो ऽन्त इव त्रिनेत्रः ॥
ajānatāṃ tvat-padavīm anātmany ātmātmanā bhāsi vitatya māyām / sṛṣṭāv ivāhaṃ jagato vidhāna iva tvam eṣo 'nta iva trinetraḥ //
सुरेष्व् ऋषिष्व् ईश तथैव नृष्व् अपि तिर्यक्षु यादःस्व् अपि ते ऽजनस्य । जन्मासतां दुर्मद-निग्रहाय प्रभो विधातः सद्-अनुग्रहाय च ॥
sureṣv ṛṣiṣv īśa tathaiva nṛṣv api tiryakṣu yādaḥsv api te 'janasya / janmāsatāṃ durmada-nigrahāya prabho vidhātaḥ sad-anugrahāya ca //
को वेत्ति भूमन् भगवन् परात्मन् योगेश्वरोतीर् भवतस् त्रि-लोक्याम् । क्व वा कथं वा कति वा कदेति विस्तारयन् क्रीडसि योग-मायाम् ॥
ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīr bhavatas tri-lokyām / kva vā kathaṃ vā kati vā kadeti vistārayan krīḍasi yoga-māyām //
तस्माद् इदं जगद् अशेषम् असत्-स्वरूपं स्वप्नाभम् अस्त-धिषणं पुरु-दुःख-दुःखम् अम्प्; त्वय्य् एव नित्य-सुख-बोध-तनाव् अनन्ते मायात उद्यद् अपि यत् सद् इवावभाति ॥
tasmād idaṃ jagad aśeṣam asat-svarūpaṃ svapnābham asta-dhiṣaṇaṃ puru-duḥkha-duḥkham amp; tvayy eva nitya-sukha-bodha-tanāv anante māyāta udyad api yat sad ivāvabhāti //
एकस् त्वम् आत्मा पुरुषः पुराणः सत्यः स्वयं-ज्योतिर् अनन्त आद्यः । नित्यो ऽक्षरो ऽजस्र-सुखो निरञ्जनः पूर्णाद्वयो मुक्त उपाधितो ऽमृतः ॥
ekas tvam ātmā puruṣaḥ purāṇaḥ satyaḥ svayaṃ-jyotir ananta ādyaḥ / nityo 'kṣaro 'jasra-sukho nirañjanaḥ pūrṇādvayo mukta upādhito 'mṛtaḥ //
एवं-विधं त्वां सकलात्मनाम् अपि स्वात्मानम् आत्मात्मतया विचक्षते । गुर्व्-अर्क-लब्धोपनिषत्-सुचक्षुषा ये ते तरन्तीव भवानृताम्बुधिम् ॥
evaṃ-vidhaṃ tvāṃ sakalātmanām api svātmānam ātmātmatayā vicakṣate / gurv-arka-labdhopaniṣat-sucakṣuṣā ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim //
आत्मानम् एवात्मतयाविजानतां तेनैव जातं निखिलं प्रपञ्चितम् । ज्ञानेन भूयो ऽपि च तत् प्रलीयते रज्ज्वाम् अहेर् भोग-भवाभवौ यथा ॥
ātmānam evātmatayāvijānatāṃ tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapañcitam / jñānena bhūyo 'pi ca tat pralīyate rajjvām aher bhoga-bhavābhavau yathā //
अज्ञान-संज्ञौ भव-बन्ध-मोक्षौ द्वौ नाम नान्यौ स्त ऋत-ज्ञ-भावात् । अजस्र-चित्य् आत्मनि केवले परे विचार्यमाणे तरणाव् इवाहनी ॥
ajñāna-saṃjñau bhava-bandha-mokṣau dvau nāma nānyau sta ṛta-jña-bhāvāt / ajasra-city ātmani kevale pare vicāryamāṇe taraṇāv ivāhanī //
त्वाम् आत्मानं परं मत्वा परम् आत्मानम् एव च । आत्मा पुनर् बहिर् मृग्य अहो ऽज्ञ-जनताज्ञता ॥
tvām ātmānaṃ paraṃ matvā param ātmānam eva ca / ātmā punar bahir mṛgya aho 'jña-janatājñatā //
अन्तर्-भवे ऽनन्त भवन्तम् एव ह्य् अतत् त्यजन्तो मृगयन्ति सन्तः । असन्तम् अप्य् अन्त्य् अहिम् अन्तरेण सन्तं गुणं तं किम् उ यन्ति सन्तः ॥
antar-bhave 'nanta bhavantam eva hy atat tyajanto mṛgayanti santaḥ / asantam apy anty ahim antareṇa santaṃ guṇaṃ taṃ kim u yanti santaḥ //
अथापि ते देव पदाम्बुज-द्वय- प्रसाद-लेशानुगृहीत एव हि । जानाति तत्त्वं भगवन्-महिम्नो न चान्य एको ऽपि चिरं विचिन्वन् ॥
athāpi te deva padāmbuja-dvaya- prasāda-leśānugṛhīta eva hi / jānāti tattvaṃ bhagavan-mahimno na cānya eko 'pi ciraṃ vicinvan //
तद् अस्तु मे नाथ स भूरि-भागो भवे ऽत्र वान्यत्र तु वा तिरश्चाम् । येनाहम् एको ऽपि भवज्-जनानां भूत्वा निषेवे तव पाद-पल्लवम् ॥
tad astu me nātha sa bhūri-bhāgo bhave 'tra vānyatra tu vā tiraścām / yenāham eko 'pi bhavaj-janānāṃ bhūtvā niṣeve tava pāda-pallavam //
अहो ऽति-धन्या व्रज-गो-रमण्यः स्तन्यामृतं पीतम् अतीव ते मुदा । यासां विभो वत्सतरात्मजात्मना यत्-तृप्तये ऽद्यापि न चालम् अध्वराः ॥
aho 'ti-dhanyā vraja-go-ramaṇyaḥ stanyāmṛtaṃ pītam atīva te mudā / yāsāṃ vibho vatsatarātmajātmanā yat-tṛptaye 'dyāpi na cālam adhvarāḥ //
अहो भाग्यम् अहो भाग्यं नन्द-गोप-व्रजौकसाम् । यन्-मित्रं परमानन्दं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥
aho bhāgyam aho bhāgyaṃ nanda-gopa-vrajaukasām / yan-mitraṃ paramānandaṃ pūrṇaṃ brahma sanātanam //
एषां तु भाग्य-महिमाच्युत तावद् आस्ताम् एकादशैव हि वयं बत भूरि-भागाः अम्प्; एतद्-धृषीक-चषकैर् असकृत् पिबामः शर्वादयो ऽङ्घ्र्य्-उदज-मध्व्-अमृतासवं ते ॥
eṣāṃ tu bhāgya-mahimācyuta tāvad āstām ekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūri-bhāgāḥ amp; etad-dhṛṣīka-caṣakair asakṛt pibāmaḥ śarvādayo 'ṅghry-udaja-madhv-amṛtāsavaṃ te //
तद् भूरि-भाग्यम् इह जन्म किम् अप्य् अटव्यां यद् गोकुले ऽपि कतमाङ्घ्रि-रजो-ऽभिषेकम् तद् भूरि-भाग्यम् इह जन्म किम् अप्य् अटव्यां यद् गोकुले ऽपि कतमाङ्घ्रि-रजो-ऽभिषेकम् यज्-जीवितं तु निखिलं भगवान् मुकुन्दस् त्व् अद्यापि यत्-पद-रजः श्रुति-मृग्यम् एव ॥
tad bhūri-bhāgyam iha janma kim apy aṭavyāṃ yad gokule 'pi katamāṅghri-rajo-'bhiṣekam tad bhūri-bhāgyam iha janma kim apy aṭavyāṃ yad gokule 'pi katamāṅghri-rajo-'bhiṣekam yaj-jīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukundas tv adyāpi yat-pada-rajaḥ śruti-mṛgyam eva //
एषां घोष-निवासिनाम् उत भवान् किं देव रातेति नश् चेतो विश्व-फलात् फलं त्वद्-अपरं कुत्राप्य् अयन् मुह्यति एषां घोष-निवासिनाम् उत भवान् किं देव रातेति नश् चेतो विश्व-फलात् फलं त्वद्-अपरं कुत्राप्य् अयन् मुह्यति सद्-वेषाद् इव पूतनापि स-कुला त्वाम् एव देवापिता यद्-धामार्थ-सुहृत्-प्रियात्म-तनय-प्राणाशयास् त्वत्-कृते ॥
eṣāṃ ghoṣa-nivāsinām uta bhavān kiṃ deva rāteti naś ceto viśva-phalāt phalaṃ tvad-aparaṃ kutrāpy ayan muhyati eṣāṃ ghoṣa-nivāsinām uta bhavān kiṃ deva rāteti naś ceto viśva-phalāt phalaṃ tvad-aparaṃ kutrāpy ayan muhyati sad-veṣād iva pūtanāpi sa-kulā tvām eva devāpitā yad-dhāmārtha-suhṛt-priyātma-tanaya-prāṇāśayās tvat-kṛte //
तावद् रागादयः स्तेनास् तावत् कारा-गृहं गृहम् । तावन् मोहो ऽङ्घ्रि-निगडो यावत् कृष्ण न ते जनाः ॥
tāvad rāgādayaḥ stenās tāvat kārā-gṛhaṃ gṛham / tāvan moho 'ṅghri-nigaḍo yāvat kṛṣṇa na te janāḥ //
प्रपञ्चं निष्प्रपञ्चो ऽपि विडम्बयसि भू-तले । प्रपन्न-जनतानन्द- सन्दोहं प्रथितुं प्रभो ॥
prapañcaṃ niṣprapañco 'pi viḍambayasi bhū-tale / prapanna-janatānanda- sandohaṃ prathituṃ prabho //
जानन्त एव जानन्तु किं बहूक्त्या न मे प्रभो । मनसो वपुषो वाचो वैभवं तव गो-चरः ॥
jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho / manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava go-caraḥ //
अनुजानीहि मां कृष्ण सर्वं त्वं वेत्सि सर्व-दृक् । त्वम् एव जगतां नाथो जगद् एतत् तवार्पितम् ॥
anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ vetsi sarva-dṛk / tvam eva jagatāṃ nātho jagad etat tavārpitam //
श्री-कृष्ण वृष्णि-कुल-पुष्कर-जोष-दायिन् क्ष्मा-निर्जर-द्विज-पशूदधि-वृद्धि-कारिन् अम्प्; उद्धर्म-शार्वर-हर क्षिति-राक्षस-ध्रुग् आ-कल्पम् आर्कम् अर्हन् भगवन् नमस् ते ॥
śrī-kṛṣṇa vṛṣṇi-kula-puṣkara-joṣa-dāyin kṣmā-nirjara-dvija-paśūdadhi-vṛddhi-kārin amp; uddharma-śārvara-hara kṣiti-rākṣasa-dhrug ā-kalpam ārkam arhan bhagavan namas te //
श्री-शुक उवाच इत्य् अभिष्टूय भूमानं त्रिः परिक्रम्य पादयोः । नत्वाभीष्टं जगद्-धाता स्व-धाम प्रत्यपद्यत ॥
śrī-śuka uvāca ity abhiṣṭūya bhūmānaṃ triḥ parikramya pādayoḥ / natvābhīṣṭaṃ jagad-dhātā sva-dhāma pratyapadyata //
ततो ऽनुज्ञाप्य भगवान् स्व-भुवं प्राग् अवस्थितान् । वत्सान् पुलिनम् आनिन्ये यथा-पूर्व-सखं स्वकम् ॥
tato 'nujñāpya bhagavān sva-bhuvaṃ prāg avasthitān / vatsān pulinam āninye yathā-pūrva-sakhaṃ svakam //
एकस्मिन्न् अपि याते ऽब्दे प्राणेशं चान्तरात्मनः । कृष्ण-मायाहता राजन् क्षणार्धं मेनिरे ऽर्भकाः ॥
ekasminn api yāte 'bde prāṇeśaṃ cāntarātmanaḥ / kṛṣṇa-māyāhatā rājan kṣaṇārdhaṃ menire 'rbhakāḥ //
किं किं न विस्मरन्तीह माया-मोहित-चेतसः । यन्-मोहितं जगत् सर्वम् अभीक्ष्णं विस्मृतात्मकम् ॥
kiṃ kiṃ na vismarantīha māyā-mohita-cetasaḥ / yan-mohitaṃ jagat sarvam abhīkṣṇaṃ vismṛtātmakam //
ऊचुश् च सुहृदः कृष्णं स्व्-आगतं ते ऽति-रंहसा । नैको ऽप्य् अभोजि कवल एहीतः साधु भुज्यताम् ॥
ūcuś ca suhṛdaḥ kṛṣṇaṃ sv-āgataṃ te 'ti-raṃhasā / naiko 'py abhoji kavala ehītaḥ sādhu bhujyatām //
ततो हसन् हृषीकेशो ऽभ्यवहृत्य सहार्भकैः । दर्शयंश् चर्माजगरं न्यवर्तत वनाद् व्रजम् ॥
tato hasan hṛṣīkeśo 'bhyavahṛtya sahārbhakaiḥ / darśayaṃś carmājagaraṃ nyavartata vanād vrajam //
बर्ह-प्रसून-वन-धातु-विचित्रिताङ्गः प्रोद्दाम-वेणु-दल-शृङ्ग-रवोत्सवाढ्यः अम्प्; वत्सान् गृणन्न् अनुग-गीत-पवित्र-कीर्तिर् गोपी-दृग्-उत्सव-दृशिः प्रविवेश गोष्ठम् ॥
barha-prasūna-vana-dhātu-vicitritāṅgaḥ proddāma-veṇu-dala-śṛṅga-ravotsavāḍhyaḥ amp; vatsān gṛṇann anuga-gīta-pavitra-kīrtir gopī-dṛg-utsava-dṛśiḥ praviveśa goṣṭham //
अद्यानेन महा-व्यालो यशोदा-नन्द-सूनुना । हतो ऽविता वयं चास्माद् इति बाला व्रजे जगुः ॥
adyānena mahā-vyālo yaśodā-nanda-sūnunā / hato 'vitā vayaṃ cāsmād iti bālā vraje jaguḥ //
श्री-राजोवाच ब्रह्मन् परोद्भवे कृष्णे इयान् प्रेमा कथं भवेत् । यो ऽभूत-पूर्वस् तोकेषु स्वोद्भवेष्व् अपि कथ्यताम् ॥
śrī-rājovāca brahman parodbhave kṛṣṇe iyān premā kathaṃ bhavet / yo 'bhūta-pūrvas tokeṣu svodbhaveṣv api kathyatām //
श्री-शुक उवाच सर्वेषाम् अपि भूतानां नृप स्वात्मैव वल्लभः । इतरे ऽपत्य-वित्ताद्यास् तद्-वल्लभतयैव हि ॥
śrī-śuka uvāca sarveṣām api bhūtānāṃ nṛpa svātmaiva vallabhaḥ / itare 'patya-vittādyās tad-vallabhatayaiva hi //
तद् राजेन्द्र यथा स्नेहः स्व-स्वकात्मनि देहिनाम् । न तथा ममतालम्बि- पुत्र-वित्त-गृहादिषु ॥
tad rājendra yathā snehaḥ sva-svakātmani dehinām / na tathā mamatālambi- putra-vitta-gṛhādiṣu //
देहात्म-वादिनां पुंसाम् अपि राजन्य-सत्तम । यथा देहः प्रियतमस् तथा न ह्य् अनु ये च तम् ॥
dehātma-vādināṃ puṃsām api rājanya-sattama / yathā dehaḥ priyatamas tathā na hy anu ye ca tam //
देहो ऽपि ममता-भाक् चेत् तर्ह्य् असौ नात्म-वत् प्रियः । यज् जीर्यत्य् अपि देहे ऽस्मिन् जीविताशा बलीयसी ॥
deho 'pi mamatā-bhāk cet tarhy asau nātma-vat priyaḥ / yaj jīryaty api dehe 'smin jīvitāśā balīyasī //
तस्मात् प्रियतमः स्वात्मा सर्वेषाम् अपि देहिनाम् । तद्-अर्थम् एव सकलं जगद् एतच् चराचरम् ॥
tasmāt priyatamaḥ svātmā sarveṣām api dehinām / tad-artham eva sakalaṃ jagad etac carācaram //
कृष्णम् एनम् अवेहि त्वम् आत्मानम् अखिलात्मनाम् । जगद्-धिताय सो ऽप्य् अत्र देहीवाभाति मायया ॥
kṛṣṇam enam avehi tvam ātmānam akhilātmanām / jagad-dhitāya so 'py atra dehīvābhāti māyayā //
वस्तुतो जानताम् अत्र कृष्णं स्थास्नु चरिष्णु च । भगवद्-रूपम् अखिलं नान्यद् वस्त्व् इह किञ्चन ॥
vastuto jānatām atra kṛṣṇaṃ sthāsnu cariṣṇu ca / bhagavad-rūpam akhilaṃ nānyad vastv iha kiñcana //
सर्वेषाम् अपि वस्तूनां भावार्थो भवति स्थितः । तस्यापि भगवान् कृष्णः किम् अतद् वस्तु रूप्यताम् ॥
sarveṣām api vastūnāṃ bhāvārtho bhavati sthitaḥ / tasyāpi bhagavān kṛṣṇaḥ kim atad vastu rūpyatām //
समाश्रिता ये पद-पल्लव-प्लवं महत्-पदं पुण्य-यशो मुरारेः । भवाम्बुधिर् वत्स-पदं परं पदं पदं पदं यद् विपदां न तेषाम् ॥
samāśritā ye pada-pallava-plavaṃ mahat-padaṃ puṇya-yaśo murāreḥ / bhavāmbudhir vatsa-padaṃ paraṃ padaṃ padaṃ padaṃ yad vipadāṃ na teṣām //
एतत् ते सर्वम् आख्यातं यत् पृष्टो ऽहम् इह त्वया । तत् कौमारे हरि-कृतं पौगण्डे परिकीर्तितम् ॥
etat te sarvam ākhyātaṃ yat pṛṣṭo 'ham iha tvayā / tat kaumāre hari-kṛtaṃ paugaṇḍe parikīrtitam //
एतत् सुहृद्भिश् चरितं मुरारेर् अघार्दनं शाद्वल-जेमनं च । व्यक्तेतरद् रूपम् अजोर्व्-अभिष्टवं शृण्वन् गृणन्न् एति नरो ऽखिलार्थान् ॥
etat suhṛdbhiś caritaṃ murārer aghārdanaṃ śādvala-jemanaṃ ca / vyaktetarad rūpam ajorv-abhiṣṭavaṃ śṛṇvan gṛṇann eti naro 'khilārthān //
एवं विहारैः कौमारैः कौमारं जहतुर् व्रजे । निलायनैः सेतु-बन्धैर् मर्कटोत्प्लवनादिभिः ॥
evaṃ vihāraiḥ kaumāraiḥ kaumāraṃ jahatur vraje / nilāyanaiḥ setu-bandhair markaṭotplavanādibhiḥ //