Chapter 84

अथ प्रातः समुत्थाय कृतस्ननादिको गुरुः

atha prātaḥ samutthāya kṛtasnanādiko guruḥ

दध्यार्द्रमांसमद्यादेः प्रशस्ताभ्यवहारिता

dadhyārdramāṃsamadyādeḥ praśastābhyavahāritā

गजाश्वरोहणं स्वप्ने शुभं शुक्लांशुकादिकं

gajāśvarohaṇaṃ svapne śubhaṃ śuklāṃśukādikaṃ

तैलाभ्यङ्गादिकं हीनं होमो घोरेण शान्तये

tailābhyaṅgādikaṃ hīnaṃ homo ghoreṇa śāntaye

नित्यकर्मद्वयं कृत्वा प्रविश्य मखमण्डपं

nityakarmadvayaṃ kṛtvā praviśya makhamaṇḍapaṃ

स्वाचान्तो नित्यवत् कर्म कुर्यान्नैमित्तिके विधौ

svācānto nityavat karma kuryānnaimittike vidhau

ततः संशोध्य चात्मानं शिवहस्तं तथात्मनि

tataḥ saṃśodhya cātmānaṃ śivahastaṃ tathātmani

विन्यस्य कुम्भगं प्रार्च्य इन्द्रादीनामनुक्रमात्

vinyasya kumbhagaṃ prārcya indrādīnāmanukramāt

मण्डले स्थण्डिले वापि प्रकुर्वीत शिवर्चनं

maṇḍale sthaṇḍile vāpi prakurvīta śivarcanaṃ

तर्पणं पूजनं वह्नेः पूर्णान्तं मन्त्रतर्पणं

tarpaṇaṃ pūjanaṃ vahneḥ pūrṇāntaṃ mantratarpaṇaṃ

दुःखप्रदोषमोषाय शस्त्रेणाष्टाधिकं शतं

duḥkhapradoṣamoṣāya śastreṇāṣṭādhikaṃ śataṃ

हुत्वा हूं सम्पुटेनैव विदध्यात् मन्त्रदीपनं

hutvā hūṃ sampuṭenaiva vidadhyāt mantradīpanaṃ

अन्तर्बलिविधानञ्च मध्ये स्थण्डिलकुम्भयोः

antarbalividhānañca madhye sthaṇḍilakumbhayoḥ

कृत्वा शिष्यप्रवेशाय लब्धानुज्ञो वहिर्व्रजेत्

kṛtvā śiṣyapraveśāya labdhānujño vahirvrajet

कुर्यात्समयवत्तत्र मण्डलारोपणादिकं

kuryātsamayavattatra maṇḍalāropaṇādikaṃ

सम्पातहोमं तन्नाडीरूपदर्भकरानुगं

sampātahomaṃ tannāḍīrūpadarbhakarānugaṃ

तत्सन्निधानाय तिस्त्रो हुत्वा मूलाणुना.अहुतीः

tatsannidhānāya tistro hutvā mūlāṇunā.ahutīḥ

कुम्भस्थं शिवमभ्यर्च्य पाशसूत्रमुपाहरेत्

kumbhasthaṃ śivamabhyarcya pāśasūtramupāharet

स्वदक्षिणोर्ध्वकायस्य शिष्यस्याभ्यर्चितस्य च

svadakṣiṇordhvakāyasya śiṣyasyābhyarcitasya ca

तच्छिखायां निबध्नीयात् पादाङ्गुष्ठावलम्बितं

tacchikhāyāṃ nibadhnīyāt pādāṅguṣṭhāvalambitaṃ

तं निवेश्य निवृत्तेस्तु व्याप्तिमालोक्य चेतसा

taṃ niveśya nivṛttestu vyāptimālokya cetasā

ज्ञेयानि भुवनान्यस्यां शतमष्टाधिकं ततः

jñeyāni bhuvanānyasyāṃ śatamaṣṭādhikaṃ tataḥ

कपालो ऽजश् च बुद्धश् च वज्रदेहः प्रमर्दनः

kapālo 'jaś ca buddhaś ca vajradehaḥ pramardanaḥ

विभूतिरव्ययः शास्ता पिनाकी त्रिदशाधिपः

vibhūtiravyayaḥ śāstā pinākī tridaśādhipaḥ

अग्नी रुद्रो हुताशो च पिङ्गलः खादको हरः

agnī rudro hutāśo ca piṅgalaḥ khādako haraḥ

ज्वलनो दहनो बभ्रुर्भस्मान्तकक्षपान्तकौ

jvalano dahano babhrurbhasmāntakakṣapāntakau

याम्यमृत्युहरो धाता विधाता कार्यरञ्जकः

yāmyamṛtyuharo dhātā vidhātā kāryarañjakaḥ

कालो धर्मो ऽप्यधर्मश् च संयोक्ता च वियोगकः

kālo dharmo 'pyadharmaś ca saṃyoktā ca viyogakaḥ

नैरृतो मारणो हन्ता क्रूरदृष्टिर्भयानकः

nairṛto māraṇo hantā krūradṛṣṭirbhayānakaḥ

ऊर्ध्वांशको विरूपाक्षो धूम्रलोहितदंष्ट्रवान्

ūrdhvāṃśako virūpākṣo dhūmralohitadaṃṣṭravān

बलश्चातिबलश् चैव पाशहस्तो महाबलः

balaścātibalaś caiva pāśahasto mahābalaḥ

श्वेतश् च जयभद्रश् च दीर्घबाहुर्जलान्तकः

śvetaś ca jayabhadraś ca dīrghabāhurjalāntakaḥ

वडवास्यश् च भीमश् च दशैते वारुणाः स्मृताः

vaḍavāsyaś ca bhīmaś ca daśaite vāruṇāḥ smṛtāḥ

शीघ्रो लघुर्वायुवेगः सूक्ष्मस्तीक्ष्णः क्षपान्तकः

śīghro laghurvāyuvegaḥ sūkṣmastīkṣṇaḥ kṣapāntakaḥ

पञ्चान्तकः पञ्चशिखः कपर्दी मेघवाहनः

pañcāntakaḥ pañcaśikhaḥ kapardī meghavāhanaḥ

जटामुकुटधारी च नानारत्नधरस् तथा

jaṭāmukuṭadhārī ca nānāratnadharas tathā

निधीशो रूपवान् धन्यो सौम्यदेहः प्रसादकृत्

nidhīśo rūpavān dhanyo saumyadehaḥ prasādakṛt

प्रकाशो ऽप्यथ लक्ष्मीवान् कामरूपो दशोत्तरे

prakāśo 'pyatha lakṣmīvān kāmarūpo daśottare

विद्याधरो ज्ञानधरः सर्वज्ञो वेदपारगः

vidyādharo jñānadharaḥ sarvajño vedapāragaḥ

मातृवृत्तश् च पिङ्गाक्षो भूतपालो बलिप्रियः

mātṛvṛttaś ca piṅgākṣo bhūtapālo balipriyaḥ

सर्वविद्याविधता च सुखदुःखहरा दश

sarvavidyāvidhatā ca sukhaduḥkhaharā daśa

अनन्तः पालको धीरः पातालाधिपतिस् तथा

anantaḥ pālako dhīraḥ pātālādhipatis tathā

वृषो वृषधरो वीर्यो ग्रसनः सर्वतोमुखः

vṛṣo vṛṣadharo vīryo grasanaḥ sarvatomukhaḥ

लोहितश् चैव विज्ञेया दश रुद्राः फणिस्थिताः

lohitaś caiva vijñeyā daśa rudrāḥ phaṇisthitāḥ

शम्भुर्विभुर्गणाध्यक्षस्त्र्यक्षस्त्रिदशवन्दितः

śambhurvibhurgaṇādhyakṣastryakṣastridaśavanditaḥ

संहारश् च विहारश् च लाभो लिप्सुर्विचक्षणः

saṃhāraś ca vihāraś ca lābho lipsurvicakṣaṇaḥ

अत्ता कुहककालाग्निरुद्रो हाटक एव च

attā kuhakakālāgnirudro hāṭaka eva ca

कुष्माण्डश् चैव सत्यश् च ब्रह्मा विष्णुश् च सप्तमः

kuṣmāṇḍaś caiva satyaś ca brahmā viṣṇuś ca saptamaḥ

रुद्रश्चाष्टाविमे रुद्राः कटाहाभ्यन्तरे स्थिताः

rudraścāṣṭāvime rudrāḥ kaṭāhābhyantare sthitāḥ

एतेषामेव नामानि भुवनानामपि स्मरेत्

eteṣāmeva nāmāni bhuvanānāmapi smaret

भवोद्भवः सर्वभूतः सर्वभूतसुखप्रदः

bhavodbhavaḥ sarvabhūtaḥ sarvabhūtasukhapradaḥ

सर्वसान्निध्यकृद् ब्रह्मविष्णुरुद्रशरार्चितः

sarvasānnidhyakṛd brahmaviṣṇurudraśarārcitaḥ

अष्टाविंशति पादानि व्योमव्यापि मनो गुह

aṣṭāviṃśati pādāni vyomavyāpi mano guha

सद्योहृदस्त्रनेत्राणि मन्त्रवर्णाष्टको मतः

sadyohṛdastranetrāṇi mantravarṇāṣṭako mataḥ

वीजाकारो मकारश् च नाड्याविडापिङ्गलाह्वये

vījākāro makāraś ca nāḍyāviḍāpiṅgalāhvaye

प्राणापानावुभौ वायू घ्राणोपस्थौ तथेन्द्रिये

prāṇāpānāvubhau vāyū ghrāṇopasthau tathendriye

गन्धस्तु विषयः प्रोक्तो गन्धादिगुणपञ्चके

gandhastu viṣayaḥ prokto gandhādiguṇapañcake

पार्थिवं मण्डलं पीतं वज्राङ्गं चतुरस्रकं

pārthivaṃ maṇḍalaṃ pītaṃ vajrāṅgaṃ caturasrakaṃ

विस्तारो योजनानान्तु कोटिरस्य शताहता

vistāro yojanānāntu koṭirasya śatāhatā

अत्रैवान्तर्गता ज्ञेया योनयो ऽपि चतुर्दश

atraivāntargatā jñeyā yonayo 'pi caturdaśa

प्रथमा सर्वदेवानां मन्वाद्या देवयोनयः

prathamā sarvadevānāṃ manvādyā devayonayaḥ

मृगपक्षी च पशवश् चतुर्धा तु सरीसृपाः

mṛgapakṣī ca paśavaś caturdhā tu sarīsṛpāḥ

स्थावरं पञ्चमं सर्वं योनिः षष्ठी अमानुषी

sthāvaraṃ pañcamaṃ sarvaṃ yoniḥ ṣaṣṭhī amānuṣī

पैशाचं राक्षसं याक्षं गान्धर्वं चैन्द्रमेव च

paiśācaṃ rākṣasaṃ yākṣaṃ gāndharvaṃ caindrameva ca

सौम्यं प्राणेश्वरं ब्राह्ममष्टमं परिकीर्तितं

saumyaṃ prāṇeśvaraṃ brāhmamaṣṭamaṃ parikīrtitaṃ

अष्टानां पार्थिवन्तत्त्वमधिकारास्पदं मतं

aṣṭānāṃ pārthivantattvamadhikārāspadaṃ mataṃ

लयस्तु प्रकृतौ बुद्धौ भोगो ब्रह्मा च कारणं

layastu prakṛtau buddhau bhogo brahmā ca kāraṇaṃ

ततो जाग्रदवस्थानैः समस्तैर् भुवनादिभिः

tato jāgradavasthānaiḥ samastair bhuvanādibhiḥ

निवृत्तिं गर्भितां ध्यात्वा स्वमन्त्रेण नियोज्य च

nivṛttiṃ garbhitāṃ dhyātvā svamantreṇa niyojya ca

ब्रह्मन् तवाधिकारे ऽस्मिन् मुमुक्षुं दोक्ष्ययाम्यहं

brahman tavādhikāre 'smin mumukṣuṃ dokṣyayāmyahaṃ

भाव्यं त्वयानुकूलेन विधिं विज्ञापयेदिति

bhāvyaṃ tvayānukūlena vidhiṃ vijñāpayediti

आवाहयेत्ततो देवीं रक्षां वागीश्वरीं हृदा

āvāhayettato devīṃ rakṣāṃ vāgīśvarīṃ hṛdā

इच्छाज्ञानक्रियारूपां षड्विधां ह्य् एककारणं

icchājñānakriyārūpāṃ ṣaḍvidhāṃ hy ekakāraṇaṃ

पूजयेत्तर्पयेद्देवीं प्रकारेणामुना ततः

pūjayettarpayeddevīṃ prakāreṇāmunā tataḥ

वागीश्वरीं विनिःशेषयोनिविक्षोभकारणं

vāgīśvarīṃ viniḥśeṣayonivikṣobhakāraṇaṃ

हृत्सम्पुटार्थवीजादिहूं फडन्तशराणुना

hṛtsampuṭārthavījādihūṃ phaḍantaśarāṇunā

ताडयेद्धृदये तस्य प्रविशेत्स विधानवित्

tāḍayeddhṛdaye tasya praviśetsa vidhānavit

ततः शिष्यस्य चैतन्यं हृदि वह्निकणोपमं

tataḥ śiṣyasya caitanyaṃ hṛdi vahnikaṇopamaṃ

निवृत्तिस्थं युतं पाशैर् ज्येष्ठया विभजेद्यथा

nivṛttisthaṃ yutaṃ pāśair jyeṣṭhayā vibhajedyathā

ओं हां हूं हः हूं फटों हां स्वाहेत्यनेनाथ पूरकेणाङ्कुशमुद्रया

oṃ hāṃ hūṃ haḥ hūṃ phaṭoṃ hāṃ svāhetyanenātha pūrakeṇāṅkuśamudrayā

तदाकृष्य स्वमन्त्रेण गृहीत्वा.अत्मनि योजयेत्

tadākṛṣya svamantreṇa gṛhītvā.atmani yojayet

पित्रोर्विभाव्य संयोगं चैतन्यं रेचकेन तत्

pitrorvibhāvya saṃyogaṃ caitanyaṃ recakena tat

ब्रह्मादिकारणत्यागक्रमान्नीत्वा शिवास्पदं

brahmādikāraṇatyāgakramānnītvā śivāspadaṃ

गर्भाधानार्थमादाय युगपत् सर्वयोनिषु

garbhādhānārthamādāya yugapat sarvayoniṣu

क्षिपेद्वागीश्वरीयोनौ वामयोद्भवमुद्रया

kṣipedvāgīśvarīyonau vāmayodbhavamudrayā

पूजयेदप्यनेनैव तर्पयेदपि पञ्चधा

pūjayedapyanenaiva tarpayedapi pañcadhā

अन्ययोनिषु सर्वासु देहशुद्धिं हृदा चरेत्

anyayoniṣu sarvāsu dehaśuddhiṃ hṛdā caret

नात्र पुंसवनं स्त्र्यादिशरीरस्यापि सम्भवात्

nātra puṃsavanaṃ stryādiśarīrasyāpi sambhavāt

सीमन्तोन्नयनं वापि दैवान्यङ्गानि देहवत्

sīmantonnayanaṃ vāpi daivānyaṅgāni dehavat

शिरसा जन्म कुर्वीत जुगुप्सन् सर्वदेहिनां

śirasā janma kurvīta jugupsan sarvadehināṃ

तथैव भावयेदेषामधिकारं शिवाणुना

tathaiva bhāvayedeṣāmadhikāraṃ śivāṇunā

भोगं कवचमन्त्रेण शस्त्रेण विषयात्मना

bhogaṃ kavacamantreṇa śastreṇa viṣayātmanā

मोहरूपमभेदश् च लयसज्ञं विभावयेत्

moharūpamabhedaś ca layasajñaṃ vibhāvayet

शिवेन श्रोतसां शुद्धिं हृदा तत्त्वविशोधनं

śivena śrotasāṃ śuddhiṃ hṛdā tattvaviśodhanaṃ

पञ्च पञ्चाहुतीः कुर्यात् गर्भाधानादिषु क्रमात्

pañca pañcāhutīḥ kuryāt garbhādhānādiṣu kramāt

मायया मलकर्मादिपाशबन्धनिवृत्तये

māyayā malakarmādipāśabandhanivṛttaye

निष्कृत्यैव हृदा पश्चाद् यजेत शतमाहुतीः

niṣkṛtyaiva hṛdā paścād yajeta śatamāhutīḥ

मलशक्तिनिरोधेन पाशानाञ्च वियोजनं

malaśaktinirodhena pāśānāñca viyojanaṃ

स्वाहान्तायुधमन्त्रेण पञ्चपञ्चाहुतीर्यजेत्

svāhāntāyudhamantreṇa pañcapañcāhutīryajet

मायाद्यन्तस्य पाशस्य सप्तवारास्त्रजप्तया

māyādyantasya pāśasya saptavārāstrajaptayā

कर्तर्या छेदनं कुर्यात् कल्पशस्त्रेण तद्यथा

kartaryā chedanaṃ kuryāt kalpaśastreṇa tadyathā

बन्धकत्वञ्च निर्वर्त्य हस्ताभ्याञ्च शराणुना

bandhakatvañca nirvartya hastābhyāñca śarāṇunā

विसृज्य वर्तुलीकृत्य घृतपूर्णे स्रुवे धरेत्

visṛjya vartulīkṛtya ghṛtapūrṇe sruve dharet

दहेदनुकलास्त्रेण केवलास्त्रेण भस्मसात्

dahedanukalāstreṇa kevalāstreṇa bhasmasāt

कुर्यात् पञ्चाहुतीर्दत्वा पाशाङ्कुशनिवृत्तये

kuryāt pañcāhutīrdatvā pāśāṅkuśanivṛttaye

प्रायश्चित्तं ततः कुर्यादस्त्राहुतिभिरष्टभिः

prāyaścittaṃ tataḥ kuryādastrāhutibhiraṣṭabhiḥ

अथावाह्य विधातारं पूजयेत्तर्पयेत्तथा

athāvāhya vidhātāraṃ pūjayettarpayettathā

दग्धनिःशेषपापस्य ब्रह्मन्नस्य पशोस्त्वया

dagdhaniḥśeṣapāpasya brahmannasya paśostvayā

बन्धाय न पुनः स्थेयं शिवाज्ञां श्रावयेदिति

bandhāya na punaḥ stheyaṃ śivājñāṃ śrāvayediti

ततो विसृज्य धातारं नाड्या दक्षिणया शनैः

tato visṛjya dhātāraṃ nāḍyā dakṣiṇayā śanaiḥ

संहारमुद्रयात्मानं कुम्भकेन निजात्मना

saṃhāramudrayātmānaṃ kumbhakena nijātmanā

राहुयुक्तैकदेशेन चन्द्रविम्बेन सन्निभं

rāhuyuktaikadeśena candravimbena sannibhaṃ

आदाय योजयेत् सूत्रे रेचकेनोद्भवाख्यया

ādāya yojayet sūtre recakenodbhavākhyayā

पूजयित्वार्घ्यपात्रस्थतोयविन्दुसुधोपमं

pūjayitvārghyapātrasthatoyavindusudhopamaṃ

विसृज्य पितरौ दद्याद्वौषडन्तशिवाणुना

visṛjya pitarau dadyādvauṣaḍantaśivāṇunā

पूरणाय विधिः पूर्णा निवृत्तिरिति शोधिता

pūraṇāya vidhiḥ pūrṇā nivṛttiriti śodhitā