Chapter 60

पिण्डिकास्थापनार्थन्तु गर्भागारं तु सप्तधा

piṇḍikāsthāpanārthantu garbhāgāraṃ tu saptadhā

विभजेद् ब्रह्मभागे तु प्रतिमां स्थापयेद् बुधः

vibhajed brahmabhāge tu pratimāṃ sthāpayed budhaḥ

देवमनुषपैशाचभागेषु न कदाचन

devamanuṣapaiśācabhāgeṣu na kadācana

ब्रह्मभागं परित्यज्य किञ्चिदाश्रित्य चाण्डज

brahmabhāgaṃ parityajya kiñcidāśritya cāṇḍaja

देवमानुषभागाभ्यां स्थाप्या यत्नात्तु पिण्डिका

devamānuṣabhāgābhyāṃ sthāpyā yatnāttu piṇḍikā

नपुंसककशिलायान्तु रत्नन्यासं समाचरेत्

napuṃsakakaśilāyāntu ratnanyāsaṃ samācaret

नारसिंहेन हुत्वा रत्नन्यासं च तेन वै

nārasiṃhena hutvā ratnanyāsaṃ ca tena vai

व्रीहीन् रत्नांस्त्रिधातूंश् च लोहादींश् चन्दनादिकान्

vrīhīn ratnāṃstridhātūṃś ca lohādīṃś candanādikān

पूर्वादिनवगर्तेषु न्यसेन् मध्ये यथारुचि

pūrvādinavagarteṣu nyasen madhye yathāruci

अथ चेन्द्रादिमन्त्रैश् च गर्तो गुग्गुलुनावृतः

atha cendrādimantraiś ca garto guggulunāvṛtaḥ

रत्नन्यासविधिं कृत्वा प्रतिमामालभेद्गुरुः

ratnanyāsavidhiṃ kṛtvā pratimāmālabhedguruḥ

सशलाकैर् दर्भपुञ्जैश् च सहदेवैः समन्वितैः

saśalākair darbhapuñjaiś ca sahadevaiḥ samanvitaiḥ

सवाह्यन्तैश् च संस्कृत्य पञ्चगव्येन शोधयेत्

savāhyantaiś ca saṃskṛtya pañcagavyena śodhayet

प्रोक्षयेद्दर्भतोयेन नदीतीर्थोदकेन च

prokṣayeddarbhatoyena nadītīrthodakena ca

होमार्थे खण्डिलं कुर्यात् सिकताभिः समन्ततः

homārthe khaṇḍilaṃ kuryāt sikatābhiḥ samantataḥ

सार्धहस्तप्रमाणं तु चतुरस्रं सुशोभनं

sārdhahastapramāṇaṃ tu caturasraṃ suśobhanaṃ

अष्टदिक्षु यथान्यासं कलशानपि विन्यसेत्

aṣṭadikṣu yathānyāsaṃ kalaśānapi vinyaset

पूर्वाद्यानष्टवर्णेन अग्निमानीय संस्कृतं

pūrvādyānaṣṭavarṇena agnimānīya saṃskṛtaṃ

त्वमग्नेद्युभिरिति गायत्र्या समिधो हुनेत्

tvamagnedyubhiriti gāyatryā samidho hunet

अष्टार्णेनाष्टशतकं आज्यं पूर्णां प्रदापयेत्

aṣṭārṇenāṣṭaśatakaṃ ājyaṃ pūrṇāṃ pradāpayet

शान्त्युदकं आम्रपत्रैः मूलेन शतमन्त्रितं

śāntyudakaṃ āmrapatraiḥ mūlena śatamantritaṃ

सिञ्चेद्देवस्य तन्मूर्ध्नि श्रीश् च ते ह्य् अनया ऋचा

siñceddevasya tanmūrdhni śrīś ca te hy anayā ṛcā

ब्रह्मयानेन चोद्धृत्य उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते

brahmayānena coddhṛtya uttiṣṭha brahmaṇaspate

तद्विष्णोरिति मन्त्रेण प्रासादाभिमुखं नयेत्

tadviṣṇoriti mantreṇa prāsādābhimukhaṃ nayet

शिविकायां हरिं स्थाप्य भ्रामयीत पुरादिकं

śivikāyāṃ hariṃ sthāpya bhrāmayīta purādikaṃ

गीतवेदादिशब्दैश् च प्रासादद्वारि धारयेत्

gītavedādiśabdaiś ca prāsādadvāri dhārayet

स्त्रीभिर्विप्रैर् मङ्गलाष्टघटैः संस्नापयेद्धरिं

strībhirviprair maṅgalāṣṭaghaṭaiḥ saṃsnāpayeddhariṃ

ततो गन्धादिनाभ्यर्च्य मूलमन्त्रेण देशिकः

tato gandhādinābhyarcya mūlamantreṇa deśikaḥ

अतो देवेति वस्त्राद्यमष्टाङ्गार्घ्यं निवेद्य च

ato deveti vastrādyamaṣṭāṅgārghyaṃ nivedya ca

स्थिरे लग्ने पिण्डिकायां देवस्य त्वेति धारयेत्

sthire lagne piṇḍikāyāṃ devasya tveti dhārayet

ओं त्रैलोक्यविक्रान्ताय नमस्तेस्तु त्रिविक्रम

oṃ trailokyavikrāntāya namastestu trivikrama

संस्थ्याप्य पिण्डिकायान्तु स्थिरं कुर्याद्विचक्षणः

saṃsthyāpya piṇḍikāyāntu sthiraṃ kuryādvicakṣaṇaḥ

ध्रुवा द्यौरिति मन्त्रेण विश्वतश् चक्षुरित्यपि

dhruvā dyauriti mantreṇa viśvataś cakṣurityapi

पञ्चगव्येन संस्नाप्य क्षाल्य गन्धदकेन च

pañcagavyena saṃsnāpya kṣālya gandhadakena ca

पूजयेत् सकलीकृत्य साङ्गं सावरणं हरिं

pūjayet sakalīkṛtya sāṅgaṃ sāvaraṇaṃ hariṃ

ध्यायेत् स्वं तस्य मूर्तिन्तु पृथिवी तस्य पीठिका

dhyāyet svaṃ tasya mūrtintu pṛthivī tasya pīṭhikā

कल्पयेद्विग्रहं तस्य तैजसैः परमाणुभिः

kalpayedvigrahaṃ tasya taijasaiḥ paramāṇubhiḥ

जीवमावाहयिष्यामि पञ्चविंशतितत्त्वगं

jīvamāvāhayiṣyāmi pañcaviṃśatitattvagaṃ

चैतन्यं परमानन्दं जाग्रत्स्वप्नविवर्जितं

caitanyaṃ paramānandaṃ jāgratsvapnavivarjitaṃ

देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितं

dehendriyamanobuddhiprāṇāhaṅkāravarjitaṃ

ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं हृदयेषु व्यवस्थितं

brahmādistambaparyantaṃ hṛdayeṣu vyavasthitaṃ

हृदयात् प्रतिमाविम्बे स्थिरो भव परेश्वर

hṛdayāt pratimāvimbe sthiro bhava pareśvara

सजीवं कुरु बिम्बं त्वं सवाह्याभ्यन्तरस्थितः

sajīvaṃ kuru bimbaṃ tvaṃ savāhyābhyantarasthitaḥ

अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो देहोपाधिषु संस्थितः

aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo dehopādhiṣu saṃsthitaḥ

ज्योतिर्ज्ञानं परं ब्रह्म एकमेवाद्वितीयकं

jyotirjñānaṃ paraṃ brahma ekamevādvitīyakaṃ

सजीवीकरणं कृत्वा प्रणवेन निबोधयेत्

sajīvīkaraṇaṃ kṛtvā praṇavena nibodhayet

सान्निध्यकरणन्नाम हृदयं स्पृश्य वै जपेत्

sānnidhyakaraṇannāma hṛdayaṃ spṛśya vai japet

सूक्तन्तु पौरुषं ध्यायन् इदं गुह्यमनुं जपेत्

sūktantu pauruṣaṃ dhyāyan idaṃ guhyamanuṃ japet

नमस्तेस्तु सुरेशाय सन्तोषविभवात्मने

namastestu sureśāya santoṣavibhavātmane

ज्ञानविज्ञानरूपाय ब्रह्मतेजोनुयायिने

jñānavijñānarūpāya brahmatejonuyāyine

गुणातिक्रान्तवेशाय पुरुषाय महात्मने

guṇātikrāntaveśāya puruṣāya mahātmane

अक्षयाय पुराणाय विष्णो सन्निहितो भव

akṣayāya purāṇāya viṣṇo sannihito bhava

यच्च ते परमं तत्त्वं यच्च ज्ञानमयं वपुः

yacca te paramaṃ tattvaṃ yacca jñānamayaṃ vapuḥ

तत् सर्वमेकतो लीनमस्मिन्देहे विबुध्यतां

tat sarvamekato līnamasmindehe vibudhyatāṃ

आत्मानं सन्निधीकृत्य ब्रह्मादिपरिवारकान्

ātmānaṃ sannidhīkṛtya brahmādiparivārakān

स्वनाम्ना स्थापयेदन्यानायुधान् स्वमुद्रया

svanāmnā sthāpayedanyānāyudhān svamudrayā

यात्रावर्षादिकं दृष्ट्वा ज्ञेयः सन्निहितो हरिः

yātrāvarṣādikaṃ dṛṣṭvā jñeyaḥ sannihito hariḥ

नत्वा स्तुत्वा स्तवाद्यैश् च जप्त्वा चाष्टाक्षरादिकं

natvā stutvā stavādyaiś ca japtvā cāṣṭākṣarādikaṃ

चण्डप्रचण्डौ द्वारस्थौ निर्गत्याभ्यर्चयेद्गुरुः

caṇḍapracaṇḍau dvārasthau nirgatyābhyarcayedguruḥ

अग्निमण्डपमासाद्य गरुडं स्थाप्य पूजयेत्

agnimaṇḍapamāsādya garuḍaṃ sthāpya pūjayet

दिगीशान् दिशि देवांश् च स्थाप्य सम्पूज्य देशिकः

digīśān diśi devāṃś ca sthāpya sampūjya deśikaḥ

विश्वक्सेनं तु संस्थाप्य शङ्खचक्रादि पूजयेत्

viśvaksenaṃ tu saṃsthāpya śaṅkhacakrādi pūjayet

सर्वपार्षदकेभ्यश् च बलिं भूतेभ्य अर्चयेत्

sarvapārṣadakebhyaś ca baliṃ bhūtebhya arcayet

परमवस्त्रसुवर्णादि गुरवे दक्षिणां ददेत्

paramavastrasuvarṇādi gurave dakṣiṇāṃ dadet

यागोपयोगिद्रव्याद्यमाचार्याय नरोर्पयेत्

yāgopayogidravyādyamācāryāya narorpayet

आचार्यदक्षिणार्धन्तु ऋत्विग्भ्यो दक्षिणां ददेत्

ācāryadakṣiṇārdhantu ṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ dadet

अन्येभ्यो दक्षिणां दद्याद्भोजयेद् ब्राह्मणांस्ततः

anyebhyo dakṣiṇāṃ dadyādbhojayed brāhmaṇāṃstataḥ

अवारितान् फलान् दद्याद्यजमानाय वै गुरुः

avāritān phalān dadyādyajamānāya vai guruḥ

विष्णुं नयेत् प्रतिष्ठाता चात्मना सकलं कुलं

viṣṇuṃ nayet pratiṣṭhātā cātmanā sakalaṃ kulaṃ

सर्वेषामेव देवानामेष साधारणो विधिः

sarveṣāmeva devānāmeṣa sādhāraṇo vidhiḥ