अथ द्व्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः
atha dvyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
अङ्गाक्षरार्चनम्
aṅgākṣarārcanam
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
यदा जन्मर्क्षगश् चन्द्रो भानुः सप्तसराशिगः
yadā janmarkṣagaś candro bhānuḥ saptasarāśigaḥ
पौष्णः कालः स विज्ञेयस्तदा ग्रासं परीक्षयेत्
pauṣṇaḥ kālaḥ sa vijñeyastadā grāsaṃ parīkṣayet
कण्टोष्ठौ चलतःस्थानाद्यस्य वक्रा च नासिका
kaṇṭoṣṭhau calataḥsthānādyasya vakrā ca nāsikā
कृष्णा च जिह्वा सप्ताहं जीवितं तस्य वै भवेत्
kṛṣṇā ca jihvā saptāhaṃ jīvitaṃ tasya vai bhavet
तारो मेषो विषं दन्ती नरो दीर्घो वणा रसः
tāro meṣo viṣaṃ dantī naro dīrgho vaṇā rasaḥ
क्रूद्धोल्काय महोल्काय वीरोल्काय शिखा भवेत्
krūddholkāya maholkāya vīrolkāya śikhā bhavet
ह्यल्काय राहसोल्काय वैष्णवोष्टाक्षरो मनुः
hyalkāya rāhasolkāya vaiṣṇavoṣṭākṣaro manuḥ
कनिष्ठादितदष्टानामङ्गुलीनाञ्च पर्वसु
kaniṣṭhāditadaṣṭānāmaṅgulīnāñca parvasu
ज्येष्ठाग्रेण क्रमात्तावन् मूर्धन्यष्टाक्षरं न्यसेत्
jyeṣṭhāgreṇa kramāttāvan mūrdhanyaṣṭākṣaraṃ nyaset
तर्जन्यान्तारमङ्गुष्ठे लग्ने मध्यमया च तत्
tarjanyāntāramaṅguṣṭhe lagne madhyamayā ca tat
तलेङ्गुष्ठे तदुत्तारं वीजोत्तारं ततो न्यसेत्
taleṅguṣṭhe taduttāraṃ vījottāraṃ tato nyaset
रक्तगौरधूम्रहरिज्जातरूपाः सितास्त्रयः
raktagauradhūmraharijjātarūpāḥ sitāstrayaḥ
एवं रूपानिमान् वर्णान् भावबुद्धान्न्यसेत् क्रमात्
evaṃ rūpānimān varṇān bhāvabuddhānnyaset kramāt
हृदास्यनेत्रमूर्धाङ्घ्रितालुगुह्यकरादिषु
hṛdāsyanetramūrdhāṅghritāluguhyakarādiṣu
अङ्गानि च न्यसेद्वीजान्न्यस्याथ करदेहयोः
aṅgāni ca nyasedvījānnyasyātha karadehayoḥ
यथात्मनि तथा देवे न्यासः कार्यः करं विना
yathātmani tathā deve nyāsaḥ kāryaḥ karaṃ vinā
हृदादिस्थानगान् वर्णान् गन्धपुष्पै समर्चयेत्
hṛdādisthānagān varṇān gandhapuṣpai samarcayet
धर्माद्यग्न्याद्यधर्मादि गात्रे पीठे ऽम्बुजे न्यसेत्
dharmādyagnyādyadharmādi gātre pīṭhe 'mbuje nyaset
यत्र केशरकिञ्जल्कव्यापिसूर्येन्दुदाहिनां
yatra keśarakiñjalkavyāpisūryendudāhināṃ
मण्डलन्त्रितयन्तावद् भेदैस्तत्र न्यसेत् क्रमात्
maṇḍalantritayantāvad bhedaistatra nyaset kramāt
गुणाश् च तन्त्रसत्वाद्याः केशरस्थाश् च शक्तयः
guṇāś ca tantrasatvādyāḥ keśarasthāś ca śaktayaḥ
विमलोत्कर्षणीज्ञानक्रियायोगाश् च वै क्रमात्
vimalotkarṣaṇījñānakriyāyogāś ca vai kramāt
प्रह्वी सत्या तथेशानानुग्रहा मध्यतस्ततः
prahvī satyā tatheśānānugrahā madhyatastataḥ
योगपीठं समभ्यर्च्य समावह्य हरिं यजेत्
yogapīṭhaṃ samabhyarcya samāvahya hariṃ yajet
पाद्यार्घ्याचमनीयञ्च पीतवस्त्रविभूषणं
pādyārghyācamanīyañca pītavastravibhūṣaṇaṃ
एतत् पञ्चोपचारञ्च सर्वं मूलेन दीयते
etat pañcopacārañca sarvaṃ mūlena dīyate
वासुदेवादयः पूज्याश् चत्वारो दिक्षु मूर्तयः
vāsudevādayaḥ pūjyāś catvāro dikṣu mūrtayaḥ
विदिक्षु श्रीसरस्वत्यै रतिशान्त्यै च पूजयेत्
vidikṣu śrīsarasvatyai ratiśāntyai ca pūjayet
शङ्खं चक्रं गदां पद्मं मुषलं खड्गशार्ङ्गिके
śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ padmaṃ muṣalaṃ khaḍgaśārṅgike
वनमालान्वितं दिक्षु विदिक्षु च यजेत् क्रमात्
vanamālānvitaṃ dikṣu vidikṣu ca yajet kramāt
अभ्यर्च्य च वहिस्तार्क्ष्यं देवस्य पुरतो ऽर्चयेत्
abhyarcya ca vahistārkṣyaṃ devasya purato 'rcayet
विश्वक्सेनञ्च सोमेशं मध्ये आवरणाद्वहिः
viśvaksenañca someśaṃ madhye āvaraṇādvahiḥ
इन्द्रादिपरिचारेण पूज्य सर्वमवाप्नुयात्
indrādiparicāreṇa pūjya sarvamavāpnuyāt
इत्य् आग्नेये महापुराणे अङ्गाक्षरार्चनं नाम द्व्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahāpurāṇe aṅgākṣarārcanaṃ nāma dvyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ ||
