अथ सप्तविंशो ऽध्यायः
atha saptaviṃśo 'dhyāyaḥ
दीक्षाविधिकथनं
dīkṣāvidhikathanaṃ
नारद उवाच
nārada uvāca
वक्ष्ये दीक्षां सर्वदाञ्च मण्डलेब्जे हरिं यजेत्
vakṣye dīkṣāṃ sarvadāñca maṇḍalebje hariṃ yajet
दशम्यामुपसंहृत्य यागद्रव्यं समस्तकं
daśamyāmupasaṃhṛtya yāgadravyaṃ samastakaṃ
विन्यस्य नारसिंहेन सम्मन्त्र्य शतवारकं
vinyasya nārasiṃhena sammantrya śatavārakaṃ
सर्षपांस्तु फडन्तेन रक्षोघ्नान् सर्वतः क्षिपेत्
sarṣapāṃstu phaḍantena rakṣoghnān sarvataḥ kṣipet
शक्तिं सर्वात्मकां तत्र न्यसेत् प्रासादरूपिणीं
śaktiṃ sarvātmakāṃ tatra nyaset prāsādarūpiṇīṃ
सर्वौषधिं समाहृत्य विकिरानभिमन्त्रयेत्
sarvauṣadhiṃ samāhṛtya vikirānabhimantrayet
शतवारं शुभे पात्रे वासुदेवेन साधकः
śatavāraṃ śubhe pātre vāsudevena sādhakaḥ
संसाध्य पण्जगव्यन्तु पञ्चभिर्मूलमूर्तिभिः
saṃsādhya paṇjagavyantu pañcabhirmūlamūrtibhiḥ
नारायणान्तैः सम्प्रोक्ष्य कुशाग्रैस्तेन तांभुवं
nārāyaṇāntaiḥ samprokṣya kuśāgraistena tāṃbhuvaṃ
विकिरान्वासुदेवेन क्षिपेदुत्तानपाणिना
vikirānvāsudevena kṣipeduttānapāṇinā
त्रिधा पूर्वमुखस्तिष्ठन् ध्यायेत् विष्णुं तथा हृदि
tridhā pūrvamukhastiṣṭhan dhyāyet viṣṇuṃ tathā hṛdi
वर्धन्या सहिते कुम्भे साङ्गं विष्णुं प्रपूजयेत्
vardhanyā sahite kumbhe sāṅgaṃ viṣṇuṃ prapūjayet
शतवारं मन्त्रयित्वा त्वस्त्रेणैव च वर्धनीं
śatavāraṃ mantrayitvā tvastreṇaiva ca vardhanīṃ
अच्छिन्नधारया सिञ्चन् ईशानान्तं नयेच्च तं
acchinnadhārayā siñcan īśānāntaṃ nayecca taṃ
कलसं पृष्ठतो नीत्वा स्थापयेद्विकिरोपरि
kalasaṃ pṛṣṭhato nītvā sthāpayedvikiropari
संहृत्य विकिरान् दर्भैः कुम्भेशं कर्करीं यजेत्
saṃhṛtya vikirān darbhaiḥ kumbheśaṃ karkarīṃ yajet
सवस्त्रं पञ्चरत्नाढ्यं खण्डिले पूजयेद्धरिं
savastraṃ pañcaratnāḍhyaṃ khaṇḍile pūjayeddhariṃ
अग्नावपि समभ्यर्च्य मन्त्रान् सञ्जप्य पूर्ववत्
agnāvapi samabhyarcya mantrān sañjapya pūrvavat
प्रक्षाल्य पुण्डरीकेन विलिप्यान्तः सुगन्धिना
prakṣālya puṇḍarīkena vilipyāntaḥ sugandhinā
उखामाज्येन संपूर्य गोक्षीरेण तु साधकः
ukhāmājyena saṃpūrya gokṣīreṇa tu sādhakaḥ
आलोक्य वासुदेवेन ततः सङ्कर्षणेन च
ālokya vāsudevena tataḥ saṅkarṣaṇena ca
तण्डुलानाज्यसंसृष्टान् क्षिपेत् क्षीरे सुसंस्कृते
taṇḍulānājyasaṃsṛṣṭān kṣipet kṣīre susaṃskṛte
प्रद्युम्नेन स्मालोड्य दर्व्या सङ्घट्टयेच्छनैः
pradyumnena smāloḍya darvyā saṅghaṭṭayecchanaiḥ
पक्वमुत्तारयेत् पश्चादनिरुद्धेन देशिकः
pakvamuttārayet paścādaniruddhena deśikaḥ
प्रक्षाल्यालिप्य तत् कुर्यादूर्ध्वपुण्ड्रं तु भस्मना
prakṣālyālipya tat kuryādūrdhvapuṇḍraṃ tu bhasmanā
नारायणेन पार्श्वेषु चरुमेवं सुसंस्कृतं
nārāyaṇena pārśveṣu carumevaṃ susaṃskṛtaṃ
भागमेकं तु देवाय कलशाय द्वितीयकं
bhāgamekaṃ tu devāya kalaśāya dvitīyakaṃ
तृतीयेन तु भागेन प्रदद्यादाहुतित्रयं
tṛtīyena tu bhāgena pradadyādāhutitrayaṃ
शिष्यैः सह चतुर्थं तु गुरुरद्याद्विशुद्धये
śiṣyaiḥ saha caturthaṃ tu gururadyādviśuddhaye
नारायणेन सम्मन्त्र्य सप्तधा क्षीरवृक्षजम्
nārāyaṇena sammantrya saptadhā kṣīravṛkṣajam
दन्तकाष्ठं भक्षयित्वा त्यक्त्वा ज्ञात्वास्वपातकं
dantakāṣṭhaṃ bhakṣayitvā tyaktvā jñātvāsvapātakaṃ
ऐन्द्राग्न्युत्तरकेशानीमुखं पतितमुत्तमं
aindrāgnyuttarakeśānīmukhaṃ patitamuttamaṃ
शुभं सिंहशतं हुत्वा आचम्याथ प्रविश्य च
śubhaṃ siṃhaśataṃ hutvā ācamyātha praviśya ca
पूजागारं न्यसेन्मन्त्री प्राच्यां विष्णुं प्रदक्षिणं
pūjāgāraṃ nyasenmantrī prācyāṃ viṣṇuṃ pradakṣiṇaṃ
संसारार्णवमग्नानां पशूनां पाशमुक्तये
saṃsārārṇavamagnānāṃ paśūnāṃ pāśamuktaye
त्वमेव शरणं देव सदा त्वं भक्तवत्सल
tvameva śaraṇaṃ deva sadā tvaṃ bhaktavatsala
देवदेवानुजानीहि प्राकृतैः पाशबन्धनैः
devadevānujānīhi prākṛtaiḥ pāśabandhanaiḥ
पाशितान्मोचयिष्यामि त्वत्प्रसादात् पशूनिमान्
pāśitānmocayiṣyāmi tvatprasādāt paśūnimān
इति विज्ञाप्य देवेशं सम्प्रविश्य पशूंस्ततः
iti vijñāpya deveśaṃ sampraviśya paśūṃstataḥ
धारणाभिस्तु संशोध्य पूर्वज्ज्वलनादिना
dhāraṇābhistu saṃśodhya pūrvajjvalanādinā
संस्कृत्य मूर्त्या संयोज्य नेत्रे बद्ध्वा प्रदर्शयेत्
saṃskṛtya mūrtyā saṃyojya netre baddhvā pradarśayet
पुष्पपूर्णाञ्जलींस्तत्र क्षिपेत्तन्नाम योजयेत्
puṣpapūrṇāñjalīṃstatra kṣipettannāma yojayet
अमन्त्रमर्चनं तत्र पूर्ववत् कारयेत् क्रमात्
amantramarcanaṃ tatra pūrvavat kārayet kramāt
यस्यां मूर्तौ पतेत् पुष्पं तस्य तन्नाम निर्दिशेत्
yasyāṃ mūrtau patet puṣpaṃ tasya tannāma nirdiśet
शिखान्तसम्मितं सूत्रं पादाङ्गुष्ठादि षड्गुणं
śikhāntasammitaṃ sūtraṃ pādāṅguṣṭhādi ṣaḍguṇaṃ
कन्यासु कर्तितं रक्तं पुनस्तत्त्रिगुणीकृतम्
kanyāsu kartitaṃ raktaṃ punastattriguṇīkṛtam
यस्यां संलीयते विश्वं यतो विश्वं प्रसूयते
yasyāṃ saṃlīyate viśvaṃ yato viśvaṃ prasūyate
प्रकृतिं प्रक्रियाभेदैः संस्थितां तत्र चिन्तयेत्
prakṛtiṃ prakriyābhedaiḥ saṃsthitāṃ tatra cintayet
तेन प्राकृतिकान् पाशान् ग्रथित्वा तत्त्वसङ्ख्यया
tena prākṛtikān pāśān grathitvā tattvasaṅkhyayā
कृत्वा शरावे तत् सूत्रं कुण्डपार्श्वे निधाय तु
kṛtvā śarāve tat sūtraṃ kuṇḍapārśve nidhāya tu
ततस्तत्त्वानि सर्वाणि ध्यात्वा शिष्यतनौ न्यसेत्
tatastattvāni sarvāṇi dhyātvā śiṣyatanau nyaset
सृष्टिक्रमात् प्रकृत्यादिपृथिव्यन्तानि देशिकः
sṛṣṭikramāt prakṛtyādipṛthivyantāni deśikaḥ
तत्रैकधा पण्चधा स्याद्दशद्वादशधापि वा
tatraikadhā paṇcadhā syāddaśadvādaśadhāpi vā
ज्ञातव्यः सर्वभेदेन ग्रथितस्तत्त्वचिन्तकैः
jñātavyaḥ sarvabhedena grathitastattvacintakaiḥ
अङ्गैः पञ्चभिरध्वानं निखिलं विकृतिक्रमात्
aṅgaiḥ pañcabhiradhvānaṃ nikhilaṃ vikṛtikramāt
तन्मात्रात्मनि संहृत्य मायासूत्रे पशोस्तनौ
tanmātrātmani saṃhṛtya māyāsūtre paśostanau
प्रकृतिर्लिङ्गशक्तिश् च कर्ता बुद्धिस् तथा मनः
prakṛtirliṅgaśaktiś ca kartā buddhis tathā manaḥ
पञ्चतन्मात्रबुद्ध्याख्यं कर्माख्यं भूतपञ्चकं
pañcatanmātrabuddhyākhyaṃ karmākhyaṃ bhūtapañcakaṃ
ध्यायेच्च द्वादशात्मानं सूत्रे देहे तथेच्छया
dhyāyecca dvādaśātmānaṃ sūtre dehe tathecchayā
हुत्वा सम्पातविधिना सृष्टेः सृष्टिक्रमेण तु
hutvā sampātavidhinā sṛṣṭeḥ sṛṣṭikrameṇa tu
एकैकं शतहोमेन दत्त्वा पूर्णाहुतिं ततः
ekaikaṃ śatahomena dattvā pūrṇāhutiṃ tataḥ
शरावे सम्पुटीकृत्य कुम्भेशाय निवेदयेत्
śarāve sampuṭīkṛtya kumbheśāya nivedayet
अधिवास्य यथा न्यायं भक्तं शिष्यं तु दीक्षयेत्
adhivāsya yathā nyāyaṃ bhaktaṃ śiṣyaṃ tu dīkṣayet
करणीं कर्तरीं वापि रजांसि खटिकामपि
karaṇīṃ kartarīṃ vāpi rajāṃsi khaṭikāmapi
अन्यदप्युपयोगि स्यात् सर्वं तद्वायुगोचरे
anyadapyupayogi syāt sarvaṃ tadvāyugocare
संस्थाप्य मूलमन्त्रेण परामृश्याधिवाधिवासयेत्
saṃsthāpya mūlamantreṇa parāmṛśyādhivādhivāsayet
नमो भूतेभ्यश् च बलिः कुशे शेते स्मरन् हरिं
namo bhūtebhyaś ca baliḥ kuśe śete smaran hariṃ
मण्डपं भूषयित्वाथ वितानघटलड्डुकैः
maṇḍapaṃ bhūṣayitvātha vitānaghaṭalaḍḍukaiḥ
मण्डलेथ यजेद्विष्णुं ततः सन्तर्प्य पावकं
maṇḍaletha yajedviṣṇuṃ tataḥ santarpya pāvakaṃ
आहूय दीक्षयेच्छिष्यान् बद्धपद्मासनस्थितान्
āhūya dīkṣayecchiṣyān baddhapadmāsanasthitān
सम्मोक्ष्य विष्णुं हस्तेन मूर्धानं स्पृश्य वै क्रमात्
sammokṣya viṣṇuṃ hastena mūrdhānaṃ spṛśya vai kramāt
प्रकृत्यादिविकृत्यन्तां साधिभूताधिदैवतां
prakṛtyādivikṛtyantāṃ sādhibhūtādhidaivatāṃ
सृष्टिमाध्यात्मिकीं कृत्वा हृदि तां संहरेत् क्रमात्
sṛṣṭimādhyātmikīṃ kṛtvā hṛdi tāṃ saṃharet kramāt
तन्मात्रभूतां सकलां जीवेन समतां गतां
tanmātrabhūtāṃ sakalāṃ jīvena samatāṃ gatāṃ
ततः सम्प्रार्थ्य कम्भेशं सूत्रं संहृत्य देशिकः
tataḥ samprārthya kambheśaṃ sūtraṃ saṃhṛtya deśikaḥ
अग्नेः समीपमागत्य पार्श्वे तं सन्निवेश्य तु
agneḥ samīpamāgatya pārśve taṃ sanniveśya tu
मूलमन्त्रेण सृष्टीशमाहुतीनां शतेन तं
mūlamantreṇa sṛṣṭīśamāhutīnāṃ śatena taṃ
उदासीनमथासाद्य पूर्णाहुत्या च देशिकः
udāsīnamathāsādya pūrṇāhutyā ca deśikaḥ
शुक्लं रजः समादाय मूलेन शतमन्त्रितं
śuklaṃ rajaḥ samādāya mūlena śatamantritaṃ
सन्ताड्य हृदयन्तेन हुंफट्कारान्तसंयुतैः
santāḍya hṛdayantena huṃphaṭkārāntasaṃyutaiḥ
वियोगपदसंयुक्तैर् वीजैः पदादिभिः क्रमात्
viyogapadasaṃyuktair vījaiḥ padādibhiḥ kramāt
पृथिव्यादीनि तत्त्वानि विश्लिष्य जुहुयात्ततः
pṛthivyādīni tattvāni viśliṣya juhuyāttataḥ
वह्नावखिलतत्त्वानामालये व्याहृते हरौ
vahnāvakhilatattvānāmālaye vyāhṛte harau
नीयमानं क्रमात्सर्वं तत्राध्वानं स्मरेद्बुधः
nīyamānaṃ kramātsarvaṃ tatrādhvānaṃ smaredbudhaḥ
ताडनेन वियोज्यैवं आदायापाद्य शाम्यतां
tāḍanena viyojyaivaṃ ādāyāpādya śāmyatāṃ
प्रकृत्याहृत्य जुहुयाद्यथोक्ते जातवेदसि
prakṛtyāhṛtya juhuyādyathokte jātavedasi
गर्भाधानं जातकर्म भोगञ्चैव लयन्तथा
garbhādhānaṃ jātakarma bhogañcaiva layantathā
शुद्धं तत्त्वं समुद्धृत्य पूर्णाहुत्या तु देशिकः
śuddhaṃ tattvaṃ samuddhṛtya pūrṇāhutyā tu deśikaḥ
सन्नयेद्द्विपरे तत्त्वे यावदव्याहृतं क्रमात्
sannayeddvipare tattve yāvadavyāhṛtaṃ kramāt
तत् परं ज्ञानयोगेन विलाप्य परमात्मनि
tat paraṃ jñānayogena vilāpya paramātmani
विमुक्तबन्धनं जीवं परस्मिन्नव्यये पदे
vimuktabandhanaṃ jīvaṃ parasminnavyaye pade
निवृत्तं परमानन्दे शुद्धे बुद्धे स्मरेद्बुधः
nivṛttaṃ paramānande śuddhe buddhe smaredbudhaḥ
दद्यात् पूर्णाहुतिं पश्चादेवं दीक्षा समाप्यते
dadyāt pūrṇāhutiṃ paścādevaṃ dīkṣā samāpyate
प्रयोगमन्त्रान् वक्ष्यामि यैर् दीक्षा होमसंलयः
prayogamantrān vakṣyāmi yair dīkṣā homasaṃlayaḥ
ओं यं भूतानि विशुद्धं हुं फट्
oṃ yaṃ bhūtāni viśuddhaṃ huṃ phaṭ
अनेन ताडनं कुर्याद्वियोजनमिह द्वयं
anena tāḍanaṃ kuryādviyojanamiha dvayaṃ
ओं यं भूतान्यापातयेहं आदानं कृत्वा चानेन प्रकृत्या योजनं शृणु
oṃ yaṃ bhūtānyāpātayehaṃ ādānaṃ kṛtvā cānena prakṛtyā yojanaṃ śṛṇu
ओं यं भूतानि पुंश्चाहो होममन्त्रं प्रवक्ष्यामि ततः पूर्णाहुतेर्मनुं
oṃ yaṃ bhūtāni puṃścāho homamantraṃ pravakṣyāmi tataḥ pūrṇāhutermanuṃ
ओं भूतानि संहर स्वाहा । ओं अं ओं नमो भगवते वासुदेवाय वौषट्
oṃ bhūtāni saṃhara svāhā / oṃ aṃ oṃ namo bhagavate vāsudevāya vauṣaṭ
पूर्णाहुत्यनन्तरे तु तद्वै शिष्यन्तु साधयेत्
pūrṇāhutyanantare tu tadvai śiṣyantu sādhayet
एवं तत्त्वानि सर्वाणि क्रमात्संशोधयेद् बुधः
evaṃ tattvāni sarvāṇi kramātsaṃśodhayed budhaḥ
नमोन्तेन स्ववीजेन ताडनादिपुरःसरम्
namontena svavījena tāḍanādipuraḥsaram
ओं वां वर्मेन्द्रियाणि । ओं दें बुद्धीन्द्रियाणि
oṃ vāṃ varmendriyāṇi / oṃ deṃ buddhīndriyāṇi
यं वीजेन समानन्तु ताडनादिप्रयोगकम्
yaṃ vījena samānantu tāḍanādiprayogakam
ओं सुंगन्धतन्मात्रे वियुङ्क्ष्व हुं फट् । ओं सम्पाहिं हा ॥ ओं खं खं क्ष प्रकृत्या । ओं सुं हुं गन्धतन्मात्रे संहर स्वाहा ततः पूर्णाहुतिश् चैवमुत्तरेषु प्रयुज्यते
oṃ suṃgandhatanmātre viyuṅkṣva huṃ phaṭ / oṃ sampāhiṃ hā // oṃ khaṃ khaṃ kṣa prakṛtyā / oṃ suṃ huṃ gandhatanmātre saṃhara svāhā tataḥ pūrṇāhutiś caivamuttareṣu prayujyate
ओं रां रसतन्मात्रे । ओं भें रूपतन्मात्रे । ओं रं स्पर्शतन्मात्रे । ओं एं शब्दतन्मात्रे । ओं भं नमः । ओं सों अहङ्कारः । ओं नं बुद्धे । ओं ओं प्रकृते
oṃ rāṃ rasatanmātre / oṃ bheṃ rūpatanmātre / oṃ raṃ sparśatanmātre / oṃ eṃ śabdatanmātre / oṃ bhaṃ namaḥ / oṃ soṃ ahaṅkāraḥ / oṃ naṃ buddhe / oṃ oṃ prakṛte
एकमूर्तावयं प्रोक्तो दीक्षायोगः समासतः
ekamūrtāvayaṃ prokto dīkṣāyogaḥ samāsataḥ
एवमेव प्रयोगस्तु नवव्यूहादिके स्मृतः
evameva prayogastu navavyūhādike smṛtaḥ
दग्धापरस्मिन् सन्दध्यान्निर्वाणे प्रकृतिन्नरः
dagdhāparasmin sandadhyānnirvāṇe prakṛtinnaraḥ
अविकारे समादध्यादीश्वरे प्रकृतिन्नरः
avikāre samādadhyādīśvare prakṛtinnaraḥ
शोधयित्वाथ भुतानि कर्माङ्गानि विशोधयेत्
śodhayitvātha bhutāni karmāṅgāni viśodhayet
बुद्ध्याख्यान्यथ तन्मात्रमनोज्ञानमहङ्कृतिं
buddhyākhyānyatha tanmātramanojñānamahaṅkṛtiṃ
लिङ्गात्मानं विशोध्यान्ते प्रकृतिं शोधायेत् पुनः
liṅgātmānaṃ viśodhyānte prakṛtiṃ śodhāyet punaḥ
पुरुषं प्राकृतं शुद्धमीश्वरे धाम्नि संस्थितं
puruṣaṃ prākṛtaṃ śuddhamīśvare dhāmni saṃsthitaṃ
स्वगोचरीकृताशेषभोगमुक्तौ कृतास्पदं
svagocarīkṛtāśeṣabhogamuktau kṛtāspadaṃ
ध्यायन् पूर्णाहुतिं दद्याद्दीक्षेयं त्वधिकारिणी
dhyāyan pūrṇāhutiṃ dadyāddīkṣeyaṃ tvadhikāriṇī
अङ्गैर् आराध्य मन्त्रस्य नीत्वा तत्त्वगणं समं
aṅgair ārādhya mantrasya nītvā tattvagaṇaṃ samaṃ
क्रमादेवं विशोध्यान्ते सर्वसिद्धिसमन्वितं
kramādevaṃ viśodhyānte sarvasiddhisamanvitaṃ
ध्यायन् पूर्णाहितिं दद्यात्दीक्षेयं साधके स्मृता
dhyāyan pūrṇāhitiṃ dadyātdīkṣeyaṃ sādhake smṛtā
द्रव्यस्य वा न सम्पत्तिरशक्तिर्वात्मनो यदि
dravyasya vā na sampattiraśaktirvātmano yadi
इष्ट्वा देवं यथा पूर्वं सर्वोपकरणान्वितं
iṣṭvā devaṃ yathā pūrvaṃ sarvopakaraṇānvitaṃ
सद्योधिवास्य द्वादश्यां दीक्षयेद्देशिकोत्तमः
sadyodhivāsya dvādaśyāṃ dīkṣayeddeśikottamaḥ
भक्तो विनीतः शारीरैर् गुणैः सर्वैः समन्वितः
bhakto vinītaḥ śārīrair guṇaiḥ sarvaiḥ samanvitaḥ
शिष्यो नातिधनी यस्तु स्थण्डिलेभ्यर्च्य दीक्षयेत्
śiṣyo nātidhanī yastu sthaṇḍilebhyarcya dīkṣayet
अध्वानं निखिलं दैवं भौतं वाध्यात्मिकी कृतं
adhvānaṃ nikhilaṃ daivaṃ bhautaṃ vādhyātmikī kṛtaṃ
सृष्टिक्रमेण शिष्यस्य देहे ध्यात्वा तु देशिकः
sṛṣṭikrameṇa śiṣyasya dehe dhyātvā tu deśikaḥ
अष्टाष्टाहुतिभिः पूर्वं क्रमात् सन्तर्प्य सृष्टिमान्
aṣṭāṣṭāhutibhiḥ pūrvaṃ kramāt santarpya sṛṣṭimān
स्वमन्त्रैर् वासुदेवादीन् जननादीन् विसर्जयेत्
svamantrair vāsudevādīn jananādīn visarjayet
होमेन शोधयेत् पश्चात्संहारक्रमयोगतः
homena śodhayet paścātsaṃhārakramayogataḥ
योनिसूत्राणि बद्धानि मुक्त्वा कर्माणि देशिकः
yonisūtrāṇi baddhāni muktvā karmāṇi deśikaḥ
शिष्यदेहात्समाहृत्य क्रमात्तत्त्वानि शोधयेत्
śiṣyadehātsamāhṛtya kramāttattvāni śodhayet
अग्नौ प्राकृतिके विष्णौ लयं नीत्वाधिदैवके
agnau prākṛtike viṣṇau layaṃ nītvādhidaivake
शुद्धं तत्त्वमशुद्धेन पूर्णाहुत्या तु साधयेत्
śuddhaṃ tattvamaśuddhena pūrṇāhutyā tu sādhayet
शिष्ये प्रकृतिमापन्ने दग्ध्वा प्राकृतिकान् गुणान्
śiṣye prakṛtimāpanne dagdhvā prākṛtikān guṇān
मौचयेदधिकारे वा नियुञ्ज्याद्देशिकः शिशून्
maucayedadhikāre vā niyuñjyāddeśikaḥ śiśūn
अथान्यान् शक्तिदीक्षां वा कुर्यात् भावे स्थितो गुरुः
athānyān śaktidīkṣāṃ vā kuryāt bhāve sthito guruḥ
भक्त्या सम्प्रातिपन्नानां यतीनां निर्धनस्य च
bhaktyā samprātipannānāṃ yatīnāṃ nirdhanasya ca
सम्पूज्य स्थण्डिले विष्णुं पार्श्वस्थं स्थाप्य पुत्रकं
sampūjya sthaṇḍile viṣṇuṃ pārśvasthaṃ sthāpya putrakaṃ
देवताभिमुखः शिष्यस्तिर्यगास्यः स्वयं स्थितः
devatābhimukhaḥ śiṣyastiryagāsyaḥ svayaṃ sthitaḥ
अध्वानं निखिलं ध्यात्वा पर्वभिः स्वैर् विकल्पितं
adhvānaṃ nikhilaṃ dhyātvā parvabhiḥ svair vikalpitaṃ
शिष्यदेहे तथा देवमाधिदैविकयाचनं
śiṣyadehe tathā devamādhidaivikayācanaṃ
ध्यानयोगेन सञ्चिन्त्य पूर्ववत्ताडनादिना
dhyānayogena sañcintya pūrvavattāḍanādinā
क्रमात्तत्त्वानि सर्वाणि शोधयेत् स्थण्डिले हरौ
kramāttattvāni sarvāṇi śodhayet sthaṇḍile harau
ताडनेन वियोज्याथ गृहीत्वात्मनि तत्परः
tāḍanena viyojyātha gṛhītvātmani tatparaḥ
देवे संयोज्य संशोध्य गृहीत्वा तत् स्वभावतः
deve saṃyojya saṃśodhya gṛhītvā tat svabhāvataḥ
आनीय शुद्धभावेन सन्धयित्वा क्रमेण तु
ānīya śuddhabhāvena sandhayitvā krameṇa tu
शोधयेद्ध्यानयोगेन सर्वतो ज्ञानमुद्रया
śodhayeddhyānayogena sarvato jñānamudrayā
शुद्धेषु सर्वतत्त्वेषु प्रधाने चेश्वरे स्थिते
śuddheṣu sarvatattveṣu pradhāne ceśvare sthite
दग्ध्वा निर्वापयेच्छिष्यान् पदे चैशे नियोजयेत्
dagdhvā nirvāpayecchiṣyān pade caiśe niyojayet
निनयेत् सिद्धिमार्गे वा साधकं देशिकोत्तमः
ninayet siddhimārge vā sādhakaṃ deśikottamaḥ
एवमेवाधिकारस्थो गृही कर्मण्यतन्द्रितः
evamevādhikārastho gṛhī karmaṇyatandritaḥ
आत्मानं शोधयंस्तिष्ठेद् यावद्रागक्षयो भवेत्
ātmānaṃ śodhayaṃstiṣṭhed yāvadrāgakṣayo bhavet
क्षीणरागमथात्मानं ज्ञात्वा संशुद्धिकिल्विषः
kṣīṇarāgamathātmānaṃ jñātvā saṃśuddhikilviṣaḥ
आरोप्य पुत्रे शिष्ये वा ह्य् अधिकारन्तु संयमी
āropya putre śiṣye vā hy adhikārantu saṃyamī
दग्ध्वा मायामयं पाशं प्रव्रज्य स्वात्मनि स्थितः
dagdhvā māyāmayaṃ pāśaṃ pravrajya svātmani sthitaḥ
शरीरपातमाकाङ्क्षन्नासीताव्यक्तलिङ्गवान्
śarīrapātamākāṅkṣannāsītāvyaktaliṅgavān
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये सर्वदीक्षाकथनं नाम सप्तविंशोध्यायः
ity ādimahāpurāṇe āgneye sarvadīkṣākathanaṃ nāma saptaviṃśodhyāyaḥ
