Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Agni Purāṇa

Chapter 27

अग्निपुराणम्

§

अथ सप्तविंशो ऽध्यायः

atha saptaviṃśo 'dhyāyaḥ

§

दीक्षाविधिकथनं

dīkṣāvidhikathanaṃ

§

नारद उवाच

nārada uvāca

AP_27.001ab

वक्ष्ये दीक्षां सर्वदाञ्च मण्डलेब्जे हरिं यजेत्

vakṣye dīkṣāṃ sarvadāñca maṇḍalebje hariṃ yajet

AP_27.001cd

दशम्यामुपसंहृत्य यागद्रव्यं समस्तकं

daśamyāmupasaṃhṛtya yāgadravyaṃ samastakaṃ

AP_27.002ab

विन्यस्य नारसिंहेन सम्मन्त्र्य शतवारकं

vinyasya nārasiṃhena sammantrya śatavārakaṃ

AP_27.002cd

सर्षपांस्तु फडन्तेन रक्षोघ्नान् सर्वतः क्षिपेत्

sarṣapāṃstu phaḍantena rakṣoghnān sarvataḥ kṣipet

AP_27.003ab

शक्तिं सर्वात्मकां तत्र न्यसेत् प्रासादरूपिणीं

śaktiṃ sarvātmakāṃ tatra nyaset prāsādarūpiṇīṃ

AP_27.003cd

सर्वौषधिं समाहृत्य विकिरानभिमन्त्रयेत्

sarvauṣadhiṃ samāhṛtya vikirānabhimantrayet

AP_27.004ab

शतवारं शुभे पात्रे वासुदेवेन साधकः

śatavāraṃ śubhe pātre vāsudevena sādhakaḥ

AP_27.004cd

संसाध्य पण्जगव्यन्तु पञ्चभिर्मूलमूर्तिभिः

saṃsādhya paṇjagavyantu pañcabhirmūlamūrtibhiḥ

AP_27.005ab

नारायणान्तैः सम्प्रोक्ष्य कुशाग्रैस्तेन तांभुवं

nārāyaṇāntaiḥ samprokṣya kuśāgraistena tāṃbhuvaṃ

AP_27.005cd

विकिरान्वासुदेवेन क्षिपेदुत्तानपाणिना

vikirānvāsudevena kṣipeduttānapāṇinā

AP_27.006ab

त्रिधा पूर्वमुखस्तिष्ठन् ध्यायेत् विष्णुं तथा हृदि

tridhā pūrvamukhastiṣṭhan dhyāyet viṣṇuṃ tathā hṛdi

AP_27.006cd

वर्धन्या सहिते कुम्भे साङ्गं विष्णुं प्रपूजयेत्

vardhanyā sahite kumbhe sāṅgaṃ viṣṇuṃ prapūjayet

AP_27.007ab

शतवारं मन्त्रयित्वा त्वस्त्रेणैव च वर्धनीं

śatavāraṃ mantrayitvā tvastreṇaiva ca vardhanīṃ

AP_27.007cd

अच्छिन्नधारया सिञ्चन् ईशानान्तं नयेच्च तं

acchinnadhārayā siñcan īśānāntaṃ nayecca taṃ

AP_27.008ab

कलसं पृष्ठतो नीत्वा स्थापयेद्विकिरोपरि

kalasaṃ pṛṣṭhato nītvā sthāpayedvikiropari

AP_27.008cd

संहृत्य विकिरान् दर्भैः कुम्भेशं कर्करीं यजेत्

saṃhṛtya vikirān darbhaiḥ kumbheśaṃ karkarīṃ yajet

AP_27.009ab

सवस्त्रं पञ्चरत्नाढ्यं खण्डिले पूजयेद्धरिं

savastraṃ pañcaratnāḍhyaṃ khaṇḍile pūjayeddhariṃ

AP_27.009cd

अग्नावपि समभ्यर्च्य मन्त्रान् सञ्जप्य पूर्ववत्

agnāvapi samabhyarcya mantrān sañjapya pūrvavat

AP_27.010ab

प्रक्षाल्य पुण्डरीकेन विलिप्यान्तः सुगन्धिना

prakṣālya puṇḍarīkena vilipyāntaḥ sugandhinā

AP_27.010cd

उखामाज्येन संपूर्य गोक्षीरेण तु साधकः

ukhāmājyena saṃpūrya gokṣīreṇa tu sādhakaḥ

AP_27.011ab

आलोक्य वासुदेवेन ततः सङ्कर्षणेन च

ālokya vāsudevena tataḥ saṅkarṣaṇena ca

AP_27.011cd

तण्डुलानाज्यसंसृष्टान् क्षिपेत् क्षीरे सुसंस्कृते

taṇḍulānājyasaṃsṛṣṭān kṣipet kṣīre susaṃskṛte

AP_27.012ab

प्रद्युम्नेन स्मालोड्य दर्व्या सङ्घट्टयेच्छनैः

pradyumnena smāloḍya darvyā saṅghaṭṭayecchanaiḥ

AP_27.012cd

पक्वमुत्तारयेत् पश्चादनिरुद्धेन देशिकः

pakvamuttārayet paścādaniruddhena deśikaḥ

AP_27.013ab

प्रक्षाल्यालिप्य तत् कुर्यादूर्ध्वपुण्ड्रं तु भस्मना

prakṣālyālipya tat kuryādūrdhvapuṇḍraṃ tu bhasmanā

AP_27.013cd

नारायणेन पार्श्वेषु चरुमेवं सुसंस्कृतं

nārāyaṇena pārśveṣu carumevaṃ susaṃskṛtaṃ

AP_27.014ab

भागमेकं तु देवाय कलशाय द्वितीयकं

bhāgamekaṃ tu devāya kalaśāya dvitīyakaṃ

AP_27.014cd

तृतीयेन तु भागेन प्रदद्यादाहुतित्रयं

tṛtīyena tu bhāgena pradadyādāhutitrayaṃ

AP_27.015ab

शिष्यैः सह चतुर्थं तु गुरुरद्याद्विशुद्धये

śiṣyaiḥ saha caturthaṃ tu gururadyādviśuddhaye

AP_27.015cd

नारायणेन सम्मन्त्र्य सप्तधा क्षीरवृक्षजम्

nārāyaṇena sammantrya saptadhā kṣīravṛkṣajam

AP_27.016ab

दन्तकाष्ठं भक्षयित्वा त्यक्त्वा ज्ञात्वास्वपातकं

dantakāṣṭhaṃ bhakṣayitvā tyaktvā jñātvāsvapātakaṃ

AP_27.016cd

ऐन्द्राग्न्युत्तरकेशानीमुखं पतितमुत्तमं

aindrāgnyuttarakeśānīmukhaṃ patitamuttamaṃ

AP_27.017ab

शुभं सिंहशतं हुत्वा आचम्याथ प्रविश्य च

śubhaṃ siṃhaśataṃ hutvā ācamyātha praviśya ca

AP_27.017cd

पूजागारं न्यसेन्मन्त्री प्राच्यां विष्णुं प्रदक्षिणं

pūjāgāraṃ nyasenmantrī prācyāṃ viṣṇuṃ pradakṣiṇaṃ

AP_27.018ab

संसारार्णवमग्नानां पशूनां पाशमुक्तये

saṃsārārṇavamagnānāṃ paśūnāṃ pāśamuktaye

AP_27.018cd

त्वमेव शरणं देव सदा त्वं भक्तवत्सल

tvameva śaraṇaṃ deva sadā tvaṃ bhaktavatsala

AP_27.019ab

देवदेवानुजानीहि प्राकृतैः पाशबन्धनैः

devadevānujānīhi prākṛtaiḥ pāśabandhanaiḥ

AP_27.019cd

पाशितान्मोचयिष्यामि त्वत्प्रसादात् पशूनिमान्

pāśitānmocayiṣyāmi tvatprasādāt paśūnimān

AP_27.020ab

इति विज्ञाप्य देवेशं सम्प्रविश्य पशूंस्ततः

iti vijñāpya deveśaṃ sampraviśya paśūṃstataḥ

AP_27.020cd

धारणाभिस्तु संशोध्य पूर्वज्ज्वलनादिना

dhāraṇābhistu saṃśodhya pūrvajjvalanādinā

AP_27.021ab

संस्कृत्य मूर्त्या संयोज्य नेत्रे बद्ध्वा प्रदर्शयेत्

saṃskṛtya mūrtyā saṃyojya netre baddhvā pradarśayet

AP_27.021cd

पुष्पपूर्णाञ्जलींस्तत्र क्षिपेत्तन्नाम योजयेत्

puṣpapūrṇāñjalīṃstatra kṣipettannāma yojayet

AP_27.022ab

अमन्त्रमर्चनं तत्र पूर्ववत् कारयेत् क्रमात्

amantramarcanaṃ tatra pūrvavat kārayet kramāt

AP_27.022cd

यस्यां मूर्तौ पतेत् पुष्पं तस्य तन्नाम निर्दिशेत्

yasyāṃ mūrtau patet puṣpaṃ tasya tannāma nirdiśet

AP_27.023ab

शिखान्तसम्मितं सूत्रं पादाङ्गुष्ठादि षड्गुणं

śikhāntasammitaṃ sūtraṃ pādāṅguṣṭhādi ṣaḍguṇaṃ

AP_27.023cd

कन्यासु कर्तितं रक्तं पुनस्तत्त्रिगुणीकृतम्

kanyāsu kartitaṃ raktaṃ punastattriguṇīkṛtam

AP_27.024ab

यस्यां संलीयते विश्वं यतो विश्वं प्रसूयते

yasyāṃ saṃlīyate viśvaṃ yato viśvaṃ prasūyate

AP_27.024cd

प्रकृतिं प्रक्रियाभेदैः संस्थितां तत्र चिन्तयेत्

prakṛtiṃ prakriyābhedaiḥ saṃsthitāṃ tatra cintayet

AP_27.025ab

तेन प्राकृतिकान् पाशान् ग्रथित्वा तत्त्वसङ्ख्यया

tena prākṛtikān pāśān grathitvā tattvasaṅkhyayā

AP_27.025cd

कृत्वा शरावे तत् सूत्रं कुण्डपार्श्वे निधाय तु

kṛtvā śarāve tat sūtraṃ kuṇḍapārśve nidhāya tu

AP_27.026ab

ततस्तत्त्वानि सर्वाणि ध्यात्वा शिष्यतनौ न्यसेत्

tatastattvāni sarvāṇi dhyātvā śiṣyatanau nyaset

AP_27.026cd

सृष्टिक्रमात् प्रकृत्यादिपृथिव्यन्तानि देशिकः

sṛṣṭikramāt prakṛtyādipṛthivyantāni deśikaḥ

AP_27.027ab

तत्रैकधा पण्चधा स्याद्दशद्वादशधापि वा

tatraikadhā paṇcadhā syāddaśadvādaśadhāpi vā

AP_27.027cd

ज्ञातव्यः सर्वभेदेन ग्रथितस्तत्त्वचिन्तकैः

jñātavyaḥ sarvabhedena grathitastattvacintakaiḥ

AP_27.028ab

अङ्गैः पञ्चभिरध्वानं निखिलं विकृतिक्रमात्

aṅgaiḥ pañcabhiradhvānaṃ nikhilaṃ vikṛtikramāt

AP_27.028cd

तन्मात्रात्मनि संहृत्य मायासूत्रे पशोस्तनौ

tanmātrātmani saṃhṛtya māyāsūtre paśostanau

AP_27.029ab

प्रकृतिर्लिङ्गशक्तिश् च कर्ता बुद्धिस् तथा मनः

prakṛtirliṅgaśaktiś ca kartā buddhis tathā manaḥ

AP_27.029cd

पञ्चतन्मात्रबुद्ध्याख्यं कर्माख्यं भूतपञ्चकं

pañcatanmātrabuddhyākhyaṃ karmākhyaṃ bhūtapañcakaṃ

AP_27.030ab

ध्यायेच्च द्वादशात्मानं सूत्रे देहे तथेच्छया

dhyāyecca dvādaśātmānaṃ sūtre dehe tathecchayā

AP_27.030cd

हुत्वा सम्पातविधिना सृष्टेः सृष्टिक्रमेण तु

hutvā sampātavidhinā sṛṣṭeḥ sṛṣṭikrameṇa tu

AP_27.031ab

एकैकं शतहोमेन दत्त्वा पूर्णाहुतिं ततः

ekaikaṃ śatahomena dattvā pūrṇāhutiṃ tataḥ

AP_27.031cd

शरावे सम्पुटीकृत्य कुम्भेशाय निवेदयेत्

śarāve sampuṭīkṛtya kumbheśāya nivedayet

AP_27.032ab

अधिवास्य यथा न्यायं भक्तं शिष्यं तु दीक्षयेत्

adhivāsya yathā nyāyaṃ bhaktaṃ śiṣyaṃ tu dīkṣayet

AP_27.032cd

करणीं कर्तरीं वापि रजांसि खटिकामपि

karaṇīṃ kartarīṃ vāpi rajāṃsi khaṭikāmapi

AP_27.033ab

अन्यदप्युपयोगि स्यात् सर्वं तद्वायुगोचरे

anyadapyupayogi syāt sarvaṃ tadvāyugocare

AP_27.033cd

संस्थाप्य मूलमन्त्रेण परामृश्याधिवाधिवासयेत्

saṃsthāpya mūlamantreṇa parāmṛśyādhivādhivāsayet

AP_27.034ab

नमो भूतेभ्यश् च बलिः कुशे शेते स्मरन् हरिं

namo bhūtebhyaś ca baliḥ kuśe śete smaran hariṃ

AP_27.034cd

मण्डपं भूषयित्वाथ वितानघटलड्डुकैः

maṇḍapaṃ bhūṣayitvātha vitānaghaṭalaḍḍukaiḥ

AP_27.035ab

मण्डलेथ यजेद्विष्णुं ततः सन्तर्प्य पावकं

maṇḍaletha yajedviṣṇuṃ tataḥ santarpya pāvakaṃ

AP_27.035cd

आहूय दीक्षयेच्छिष्यान् बद्धपद्मासनस्थितान्

āhūya dīkṣayecchiṣyān baddhapadmāsanasthitān

AP_27.036ab

सम्मोक्ष्य विष्णुं हस्तेन मूर्धानं स्पृश्य वै क्रमात्

sammokṣya viṣṇuṃ hastena mūrdhānaṃ spṛśya vai kramāt

AP_27.036cd

प्रकृत्यादिविकृत्यन्तां साधिभूताधिदैवतां

prakṛtyādivikṛtyantāṃ sādhibhūtādhidaivatāṃ

AP_27.037ab

सृष्टिमाध्यात्मिकीं कृत्वा हृदि तां संहरेत् क्रमात्

sṛṣṭimādhyātmikīṃ kṛtvā hṛdi tāṃ saṃharet kramāt

AP_27.037cd

तन्मात्रभूतां सकलां जीवेन समतां गतां

tanmātrabhūtāṃ sakalāṃ jīvena samatāṃ gatāṃ

AP_27.038ab

ततः सम्प्रार्थ्य कम्भेशं सूत्रं संहृत्य देशिकः

tataḥ samprārthya kambheśaṃ sūtraṃ saṃhṛtya deśikaḥ

AP_27.038cd

अग्नेः समीपमागत्य पार्श्वे तं सन्निवेश्य तु

agneḥ samīpamāgatya pārśve taṃ sanniveśya tu

AP_27.039ab

मूलमन्त्रेण सृष्टीशमाहुतीनां शतेन तं

mūlamantreṇa sṛṣṭīśamāhutīnāṃ śatena taṃ

AP_27.039cd

उदासीनमथासाद्य पूर्णाहुत्या च देशिकः

udāsīnamathāsādya pūrṇāhutyā ca deśikaḥ

AP_27.040ab

शुक्लं रजः समादाय मूलेन शतमन्त्रितं

śuklaṃ rajaḥ samādāya mūlena śatamantritaṃ

AP_27.040cd

सन्ताड्य हृदयन्तेन हुंफट्कारान्तसंयुतैः

santāḍya hṛdayantena huṃphaṭkārāntasaṃyutaiḥ

AP_27.041ab

वियोगपदसंयुक्तैर् वीजैः पदादिभिः क्रमात्

viyogapadasaṃyuktair vījaiḥ padādibhiḥ kramāt

AP_27.041cd

पृथिव्यादीनि तत्त्वानि विश्लिष्य जुहुयात्ततः

pṛthivyādīni tattvāni viśliṣya juhuyāttataḥ

AP_27.042ab

वह्नावखिलतत्त्वानामालये व्याहृते हरौ

vahnāvakhilatattvānāmālaye vyāhṛte harau

AP_27.042cd

नीयमानं क्रमात्सर्वं तत्राध्वानं स्मरेद्बुधः

nīyamānaṃ kramātsarvaṃ tatrādhvānaṃ smaredbudhaḥ

AP_27.043ab

ताडनेन वियोज्यैवं आदायापाद्य शाम्यतां

tāḍanena viyojyaivaṃ ādāyāpādya śāmyatāṃ

AP_27.043cd

प्रकृत्याहृत्य जुहुयाद्यथोक्ते जातवेदसि

prakṛtyāhṛtya juhuyādyathokte jātavedasi

AP_27.044ab

गर्भाधानं जातकर्म भोगञ्चैव लयन्तथा

garbhādhānaṃ jātakarma bhogañcaiva layantathā

AP_27.045ab

शुद्धं तत्त्वं समुद्धृत्य पूर्णाहुत्या तु देशिकः

śuddhaṃ tattvaṃ samuddhṛtya pūrṇāhutyā tu deśikaḥ

AP_27.045cd

सन्नयेद्द्विपरे तत्त्वे यावदव्याहृतं क्रमात्

sannayeddvipare tattve yāvadavyāhṛtaṃ kramāt

AP_27.046ab

तत् परं ज्ञानयोगेन विलाप्य परमात्मनि

tat paraṃ jñānayogena vilāpya paramātmani

AP_27.046cd

विमुक्तबन्धनं जीवं परस्मिन्नव्यये पदे

vimuktabandhanaṃ jīvaṃ parasminnavyaye pade

AP_27.047ab

निवृत्तं परमानन्दे शुद्धे बुद्धे स्मरेद्बुधः

nivṛttaṃ paramānande śuddhe buddhe smaredbudhaḥ

AP_27.047cd

दद्यात् पूर्णाहुतिं पश्चादेवं दीक्षा समाप्यते

dadyāt pūrṇāhutiṃ paścādevaṃ dīkṣā samāpyate

AP_27.048ab

प्रयोगमन्त्रान् वक्ष्यामि यैर् दीक्षा होमसंलयः

prayogamantrān vakṣyāmi yair dīkṣā homasaṃlayaḥ

§

ओं यं भूतानि विशुद्धं हुं फट्

oṃ yaṃ bhūtāni viśuddhaṃ huṃ phaṭ

AP_27.048cd

अनेन ताडनं कुर्याद्वियोजनमिह द्वयं

anena tāḍanaṃ kuryādviyojanamiha dvayaṃ

AP_27.049ab

ओं यं भूतान्यापातयेहं आदानं कृत्वा चानेन प्रकृत्या योजनं शृणु

oṃ yaṃ bhūtānyāpātayehaṃ ādānaṃ kṛtvā cānena prakṛtyā yojanaṃ śṛṇu

AP_27.049cd

ओं यं भूतानि पुंश्चाहो होममन्त्रं प्रवक्ष्यामि ततः पूर्णाहुतेर्मनुं

oṃ yaṃ bhūtāni puṃścāho homamantraṃ pravakṣyāmi tataḥ pūrṇāhutermanuṃ

§

ओं भूतानि संहर स्वाहा । ओं अं ओं नमो भगवते वासुदेवाय वौषट्

oṃ bhūtāni saṃhara svāhā / oṃ aṃ oṃ namo bhagavate vāsudevāya vauṣaṭ

AP_27.050ab

पूर्णाहुत्यनन्तरे तु तद्वै शिष्यन्तु साधयेत्

pūrṇāhutyanantare tu tadvai śiṣyantu sādhayet

AP_27.050cd

एवं तत्त्वानि सर्वाणि क्रमात्संशोधयेद् बुधः

evaṃ tattvāni sarvāṇi kramātsaṃśodhayed budhaḥ

AP_27.051ab

नमोन्तेन स्ववीजेन ताडनादिपुरःसरम्

namontena svavījena tāḍanādipuraḥsaram

§

ओं वां वर्मेन्द्रियाणि । ओं दें बुद्धीन्द्रियाणि

oṃ vāṃ varmendriyāṇi / oṃ deṃ buddhīndriyāṇi

AP_27.051cd

यं वीजेन समानन्तु ताडनादिप्रयोगकम्

yaṃ vījena samānantu tāḍanādiprayogakam

AP_27.052ab

ओं सुंगन्धतन्मात्रे वियुङ्क्ष्व हुं फट् । ओं सम्पाहिं हा ॥ ओं खं खं क्ष प्रकृत्या । ओं सुं हुं गन्धतन्मात्रे संहर स्वाहा ततः पूर्णाहुतिश् चैवमुत्तरेषु प्रयुज्यते

oṃ suṃgandhatanmātre viyuṅkṣva huṃ phaṭ / oṃ sampāhiṃ hā // oṃ khaṃ khaṃ kṣa prakṛtyā / oṃ suṃ huṃ gandhatanmātre saṃhara svāhā tataḥ pūrṇāhutiś caivamuttareṣu prayujyate

§

ओं रां रसतन्मात्रे । ओं भें रूपतन्मात्रे । ओं रं स्पर्शतन्मात्रे । ओं एं शब्दतन्मात्रे । ओं भं नमः । ओं सों अहङ्कारः । ओं नं बुद्धे । ओं ओं प्रकृते

oṃ rāṃ rasatanmātre / oṃ bheṃ rūpatanmātre / oṃ raṃ sparśatanmātre / oṃ eṃ śabdatanmātre / oṃ bhaṃ namaḥ / oṃ soṃ ahaṅkāraḥ / oṃ naṃ buddhe / oṃ oṃ prakṛte

AP_27.052cd

एकमूर्तावयं प्रोक्तो दीक्षायोगः समासतः

ekamūrtāvayaṃ prokto dīkṣāyogaḥ samāsataḥ

AP_27.052ef

एवमेव प्रयोगस्तु नवव्यूहादिके स्मृतः

evameva prayogastu navavyūhādike smṛtaḥ

AP_27.053ab

दग्धापरस्मिन् सन्दध्यान्निर्वाणे प्रकृतिन्नरः

dagdhāparasmin sandadhyānnirvāṇe prakṛtinnaraḥ

AP_27.053cd

अविकारे समादध्यादीश्वरे प्रकृतिन्नरः

avikāre samādadhyādīśvare prakṛtinnaraḥ

AP_27.054ab

शोधयित्वाथ भुतानि कर्माङ्गानि विशोधयेत्

śodhayitvātha bhutāni karmāṅgāni viśodhayet

AP_27.054cd

बुद्ध्याख्यान्यथ तन्मात्रमनोज्ञानमहङ्कृतिं

buddhyākhyānyatha tanmātramanojñānamahaṅkṛtiṃ

AP_27.055ab

लिङ्गात्मानं विशोध्यान्ते प्रकृतिं शोधायेत् पुनः

liṅgātmānaṃ viśodhyānte prakṛtiṃ śodhāyet punaḥ

AP_27.055cd

पुरुषं प्राकृतं शुद्धमीश्वरे धाम्नि संस्थितं

puruṣaṃ prākṛtaṃ śuddhamīśvare dhāmni saṃsthitaṃ

AP_27.056ab

स्वगोचरीकृताशेषभोगमुक्तौ कृतास्पदं

svagocarīkṛtāśeṣabhogamuktau kṛtāspadaṃ

AP_27.056cd

ध्यायन् पूर्णाहुतिं दद्याद्दीक्षेयं त्वधिकारिणी

dhyāyan pūrṇāhutiṃ dadyāddīkṣeyaṃ tvadhikāriṇī

AP_27.057ab

अङ्गैर् आराध्य मन्त्रस्य नीत्वा तत्त्वगणं समं

aṅgair ārādhya mantrasya nītvā tattvagaṇaṃ samaṃ

AP_27.057cd

क्रमादेवं विशोध्यान्ते सर्वसिद्धिसमन्वितं

kramādevaṃ viśodhyānte sarvasiddhisamanvitaṃ

AP_27.058ab

ध्यायन् पूर्णाहितिं दद्यात्दीक्षेयं साधके स्मृता

dhyāyan pūrṇāhitiṃ dadyātdīkṣeyaṃ sādhake smṛtā

AP_27.058cd

द्रव्यस्य वा न सम्पत्तिरशक्तिर्वात्मनो यदि

dravyasya vā na sampattiraśaktirvātmano yadi

AP_27.059ab

इष्ट्वा देवं यथा पूर्वं सर्वोपकरणान्वितं

iṣṭvā devaṃ yathā pūrvaṃ sarvopakaraṇānvitaṃ

AP_27.059cd

सद्योधिवास्य द्वादश्यां दीक्षयेद्देशिकोत्तमः

sadyodhivāsya dvādaśyāṃ dīkṣayeddeśikottamaḥ

AP_27.060ab

भक्तो विनीतः शारीरैर् गुणैः सर्वैः समन्वितः

bhakto vinītaḥ śārīrair guṇaiḥ sarvaiḥ samanvitaḥ

AP_27.060cd

शिष्यो नातिधनी यस्तु स्थण्डिलेभ्यर्च्य दीक्षयेत्

śiṣyo nātidhanī yastu sthaṇḍilebhyarcya dīkṣayet

AP_27.061ab

अध्वानं निखिलं दैवं भौतं वाध्यात्मिकी कृतं

adhvānaṃ nikhilaṃ daivaṃ bhautaṃ vādhyātmikī kṛtaṃ

AP_27.061cd

सृष्टिक्रमेण शिष्यस्य देहे ध्यात्वा तु देशिकः

sṛṣṭikrameṇa śiṣyasya dehe dhyātvā tu deśikaḥ

AP_27.062ab

अष्टाष्टाहुतिभिः पूर्वं क्रमात् सन्तर्प्य सृष्टिमान्

aṣṭāṣṭāhutibhiḥ pūrvaṃ kramāt santarpya sṛṣṭimān

AP_27.062cd

स्वमन्त्रैर् वासुदेवादीन् जननादीन् विसर्जयेत्

svamantrair vāsudevādīn jananādīn visarjayet

AP_27.063ab

होमेन शोधयेत् पश्चात्संहारक्रमयोगतः

homena śodhayet paścātsaṃhārakramayogataḥ

AP_27.063cd

योनिसूत्राणि बद्धानि मुक्त्वा कर्माणि देशिकः

yonisūtrāṇi baddhāni muktvā karmāṇi deśikaḥ

AP_27.064ab

शिष्यदेहात्समाहृत्य क्रमात्तत्त्वानि शोधयेत्

śiṣyadehātsamāhṛtya kramāttattvāni śodhayet

AP_27.064cd

अग्नौ प्राकृतिके विष्णौ लयं नीत्वाधिदैवके

agnau prākṛtike viṣṇau layaṃ nītvādhidaivake

AP_27.065ab

शुद्धं तत्त्वमशुद्धेन पूर्णाहुत्या तु साधयेत्

śuddhaṃ tattvamaśuddhena pūrṇāhutyā tu sādhayet

AP_27.065cd

शिष्ये प्रकृतिमापन्ने दग्ध्वा प्राकृतिकान् गुणान्

śiṣye prakṛtimāpanne dagdhvā prākṛtikān guṇān

AP_27.066ab

मौचयेदधिकारे वा नियुञ्ज्याद्देशिकः शिशून्

maucayedadhikāre vā niyuñjyāddeśikaḥ śiśūn

AP_27.066cd

अथान्यान् शक्तिदीक्षां वा कुर्यात् भावे स्थितो गुरुः

athānyān śaktidīkṣāṃ vā kuryāt bhāve sthito guruḥ

AP_27.067ab

भक्त्या सम्प्रातिपन्नानां यतीनां निर्धनस्य च

bhaktyā samprātipannānāṃ yatīnāṃ nirdhanasya ca

AP_27.067cd

सम्पूज्य स्थण्डिले विष्णुं पार्श्वस्थं स्थाप्य पुत्रकं

sampūjya sthaṇḍile viṣṇuṃ pārśvasthaṃ sthāpya putrakaṃ

AP_27.068ab

देवताभिमुखः शिष्यस्तिर्यगास्यः स्वयं स्थितः

devatābhimukhaḥ śiṣyastiryagāsyaḥ svayaṃ sthitaḥ

AP_27.068cd

अध्वानं निखिलं ध्यात्वा पर्वभिः स्वैर् विकल्पितं

adhvānaṃ nikhilaṃ dhyātvā parvabhiḥ svair vikalpitaṃ

AP_27.069ab

शिष्यदेहे तथा देवमाधिदैविकयाचनं

śiṣyadehe tathā devamādhidaivikayācanaṃ

AP_27.069cd

ध्यानयोगेन सञ्चिन्त्य पूर्ववत्ताडनादिना

dhyānayogena sañcintya pūrvavattāḍanādinā

AP_27.070ab

क्रमात्तत्त्वानि सर्वाणि शोधयेत् स्थण्डिले हरौ

kramāttattvāni sarvāṇi śodhayet sthaṇḍile harau

AP_27.070cd

ताडनेन वियोज्याथ गृहीत्वात्मनि तत्परः

tāḍanena viyojyātha gṛhītvātmani tatparaḥ

AP_27.071ab

देवे संयोज्य संशोध्य गृहीत्वा तत् स्वभावतः

deve saṃyojya saṃśodhya gṛhītvā tat svabhāvataḥ

AP_27.071cd

आनीय शुद्धभावेन सन्धयित्वा क्रमेण तु

ānīya śuddhabhāvena sandhayitvā krameṇa tu

AP_27.072ab

शोधयेद्ध्यानयोगेन सर्वतो ज्ञानमुद्रया

śodhayeddhyānayogena sarvato jñānamudrayā

AP_27.072cd

शुद्धेषु सर्वतत्त्वेषु प्रधाने चेश्वरे स्थिते

śuddheṣu sarvatattveṣu pradhāne ceśvare sthite

AP_27.073ab

दग्ध्वा निर्वापयेच्छिष्यान् पदे चैशे नियोजयेत्

dagdhvā nirvāpayecchiṣyān pade caiśe niyojayet

AP_27.073cd

निनयेत् सिद्धिमार्गे वा साधकं देशिकोत्तमः

ninayet siddhimārge vā sādhakaṃ deśikottamaḥ

AP_27.074ab

एवमेवाधिकारस्थो गृही कर्मण्यतन्द्रितः

evamevādhikārastho gṛhī karmaṇyatandritaḥ

AP_27.074cd

आत्मानं शोधयंस्तिष्ठेद् यावद्रागक्षयो भवेत्

ātmānaṃ śodhayaṃstiṣṭhed yāvadrāgakṣayo bhavet

AP_27.075ab

क्षीणरागमथात्मानं ज्ञात्वा संशुद्धिकिल्विषः

kṣīṇarāgamathātmānaṃ jñātvā saṃśuddhikilviṣaḥ

AP_27.075cd

आरोप्य पुत्रे शिष्ये वा ह्य् अधिकारन्तु संयमी

āropya putre śiṣye vā hy adhikārantu saṃyamī

AP_27.076ab

दग्ध्वा मायामयं पाशं प्रव्रज्य स्वात्मनि स्थितः

dagdhvā māyāmayaṃ pāśaṃ pravrajya svātmani sthitaḥ

AP_27.076cd

शरीरपातमाकाङ्क्षन्नासीताव्यक्तलिङ्गवान्

śarīrapātamākāṅkṣannāsītāvyaktaliṅgavān

§

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये सर्वदीक्षाकथनं नाम सप्तविंशोध्यायः

ity ādimahāpurāṇe āgneye sarvadīkṣākathanaṃ nāma saptaviṃśodhyāyaḥ

Source variants and edition notes (24)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

Edition note

1 sarṣapāṃstadvadastreṇa iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 kuśāgreṇaiva tāṃ bhuvamiti ṅa, cihnitapustakapāṭḥaḥ

Edition note

1 utthāyājyeneti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 āloḍya vāsudevena iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 vivṛddhaye iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 śubhaṃ siddhamiti jñātvā ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 mūrtyā samprokṣya iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 sūtramiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 tatra saṅkhyayā iti kha, ga, gha, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ

Edition note

4 nidhīyate iti gha, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

5 tatrārcā pañcadhā yā syādaṅgair dvādaśadhāpi veti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ / tatrātmā pañcadhā vā syāt daśadvadaśadhāpiveti gha, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

1 māyāsūtre suśobhane iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 karālaṃ kartarīñcāpi iti kha, ga, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

3 vitānabhavagandhakair iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ / vitānapaṭakendriyair iti ga, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

1 tāḍanena vimokṣyaivamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 tadvai śiṣyantusannayediti kha, gha, ṅa, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ

Edition note

2 oṃ suṃ āyāhi hāmiti kha,cihnitapustakapāṭhaḥ oṃ saṃ pāhi svāhā iti ga, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

3 aṃ duṃ stva prakṛtyā iti oṃ khaṃ khaṃ stva prakṛtyā iti ca kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 karmākhyāni ca śodhayediti gha, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

1 likhitaṃ daivamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 pūjāṃ kṛtvā visarjayediti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ vimalādīn visarjayediti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 pūrṇāhutyā tu sannayediti kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

1 paśūniti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 tat punariti kha, ga, gha, ṅa, cihnitapustakacatuṣṭayapāṭhaḥ

Edition, source and reuse
Edition
Rajendralal Mitra, Asiatic Society of Bengal, Calcutta, 1870–1879, 3 volumes, Bibliotheca Indica 65, 1–3.
Electronic text
Jun Takashima · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः