Chapter 249

पूर्णायतं द्विजः कृत्वा ततो मांसैर् गदायुधान्

pūrṇāyataṃ dvijaḥ kṛtvā tato māṃsair gadāyudhān

सुनिर्धौतं धनुः कृत्वा यज्ञभूमौ विधापयेत्

sunirdhautaṃ dhanuḥ kṛtvā yajñabhūmau vidhāpayet

ततो वाणं समागृह्य दंशितः सुसमाहितः

tato vāṇaṃ samāgṛhya daṃśitaḥ susamāhitaḥ

तूर्णमासाद्य बध्नीयादृढां कक्षाञ्च दक्षिणाम्

tūrṇamāsādya badhnīyādṛḍhāṃ kakṣāñca dakṣiṇām

विलक्ष्यमपि तद्वाणं तत्र चैव सुसंस्थितं

vilakṣyamapi tadvāṇaṃ tatra caiva susaṃsthitaṃ

ततः समुद्धरेद्वाणं तूणाद्दक्षिणपाणिना

tataḥ samuddharedvāṇaṃ tūṇāddakṣiṇapāṇinā

तेनैव सहितं मध्ये शरं सङ्गृह्य धारयेत्

tenaiva sahitaṃ madhye śaraṃ saṅgṛhya dhārayet

वामहस्तेन वै कक्षां धनुस्तस्मात्समुद्धरेत्

vāmahastena vai kakṣāṃ dhanustasmātsamuddharet

अविषण्णमतिर्भूत्वा गुणे पुङ्खं निवेशयेत्

aviṣaṇṇamatirbhūtvā guṇe puṅkhaṃ niveśayet

सम्पीड्य सिंहकर्णेन पुङ्खेनापि समे दृढं

sampīḍya siṃhakarṇena puṅkhenāpi same dṛḍhaṃ

वामकर्णोपविष्तञ्च फलं वामस्य धारयेत्

vāmakarṇopaviṣtañca phalaṃ vāmasya dhārayet

वर्णान् मध्यमया तत्र वामाङ्गुल्या च धारयेत्

varṇān madhyamayā tatra vāmāṅgulyā ca dhārayet

मनो लक्ष्यगतं कृत्वा मुष्टिना च विधानवित्

mano lakṣyagataṃ kṛtvā muṣṭinā ca vidhānavit

दक्षिणे गात्रभागे तु कृत्वा वर्णं विमोक्षयेत्

dakṣiṇe gātrabhāge tu kṛtvā varṇaṃ vimokṣayet

ललाटपुटसंस्थानं दण्डं लक्ष्ये निवेशयेत्

lalāṭapuṭasaṃsthānaṃ daṇḍaṃ lakṣye niveśayet

आकृष्य ताडयेत्तत्र चन्द्रकं षोडशाङ्गुलम्

ākṛṣya tāḍayettatra candrakaṃ ṣoḍaśāṅgulam

मुक्त्वा वाणं ततः पश्चादुल्काशिक्षस्तदा तया

muktvā vāṇaṃ tataḥ paścādulkāśikṣastadā tayā

निगृह्णीयान् मध्यमया ततो ऽङ्गुल्या पुनः पुनः

nigṛhṇīyān madhyamayā tato 'ṅgulyā punaḥ punaḥ

अक्षिलक्ष्यं क्षिपेत्तूणाच्चतुरस्रञ्च दक्षिणम्

akṣilakṣyaṃ kṣipettūṇāccaturasrañca dakṣiṇam

चतुरस्रगतं वेध्यमभ्यसेच्चादितः स्थितः

caturasragataṃ vedhyamabhyaseccāditaḥ sthitaḥ

तस्मादनन्तरं तीक्ष्णं परावृत्तं गतञ्च यत्

tasmādanantaraṃ tīkṣṇaṃ parāvṛttaṃ gatañca yat

निम्नमुन्नतवेधञ्च अभ्यसेत् क्षिप्रकन्ततः

nimnamunnatavedhañca abhyaset kṣiprakantataḥ

वेध्यस्थानेष्वथैतेषु सत्त्वस्य पुटकाद्धनुः

vedhyasthāneṣvathaiteṣu sattvasya puṭakāddhanuḥ

हस्तावापशतैश्चित्रैस्तर्जयेद्दुस्तरैर् अपि

hastāvāpaśataiścitraistarjayeddustarair api

तस्मिन् वेध्यगते विप्र द्वे वेध्ये दृढसञ्ज्ञके

tasmin vedhyagate vipra dve vedhye dṛḍhasañjñake

द्वे वेध्ये दुष्करे वेध्ये द्वे तथा चित्रदुष्करे

dve vedhye duṣkare vedhye dve tathā citraduṣkare

न तु निम्नञ्च तीक्ष्णञ्च दृढवेध्ये प्रकीर्तिते

na tu nimnañca tīkṣṇañca dṛḍhavedhye prakīrtite

निम्नं दुष्करमुद्दिष्टं वेध्यमूर्ध्वगतञ्च यत्

nimnaṃ duṣkaramuddiṣṭaṃ vedhyamūrdhvagatañca yat

मस्तकायनमध्ये तु चित्रदुष्करसञ्ज्ञके

mastakāyanamadhye tu citraduṣkarasañjñake

एवं वेध्यगणङ्कृत्वा दक्षिणेनेतरेण च

evaṃ vedhyagaṇaṅkṛtvā dakṣiṇenetareṇa ca

आरोहेत् प्रथमं वीरो जितलक्षस्ततो नरः

ārohet prathamaṃ vīro jitalakṣastato naraḥ

एष एव विधिः प्रोक्तस्तत्र दृष्टः प्रयोक्तृभिः

eṣa eva vidhiḥ proktastatra dṛṣṭaḥ prayoktṛbhiḥ

अधिकं भ्रमणं तस्य तस्माद्वेध्यात् प्रकीर्तितम्

adhikaṃ bhramaṇaṃ tasya tasmādvedhyāt prakīrtitam

लक्ष्यं स योजयेत्तत्र पत्रिपत्रगतं दृढम्

lakṣyaṃ sa yojayettatra patripatragataṃ dṛḍham

भ्रान्तं प्रचलितञ्चैव स्थिरं यच्च भवेदिति

bhrāntaṃ pracalitañcaiva sthiraṃ yacca bhavediti

समन्तात्ताडयेद् भिन्द्याच्छेदयेद्व्यथयेदपि

samantāttāḍayed bhindyācchedayedvyathayedapi

कर्मयोगविधानज्ञो ज्ञात्वैवं विधिमाचरेत्

karmayogavidhānajño jñātvaivaṃ vidhimācaret

मनसा चक्षुषा दृष्ट्या योगशिक्षुर्यमं जयेत्

manasā cakṣuṣā dṛṣṭyā yogaśikṣuryamaṃ jayet