अथ द्व्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः
atha dvyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
पुष्पाध्यायकथनं
puṣpādhyāyakathanaṃ
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
पुष्पगन्धधूपदीपनैवेद्यैस्तुष्यते हरिः
puṣpagandhadhūpadīpanaivedyaistuṣyate hariḥ
पुष्पाणि देवयोग्यानि ह्य् अयोग्यानि वदामि ते
puṣpāṇi devayogyāni hy ayogyāni vadāmi te
पुष्पं श्रेष्ठं मालती च तमालो भुक्तिमुक्तिमान्
puṣpaṃ śreṣṭhaṃ mālatī ca tamālo bhuktimuktimān
मल्लिका सर्वपापघ्नी यूथिका विष्णुलोकदा
mallikā sarvapāpaghnī yūthikā viṣṇulokadā
अतिमुक्तमयं तद्वत् पाटला विष्णुलोकदा
atimuktamayaṃ tadvat pāṭalā viṣṇulokadā
करवीरैर् विष्णुलोकी जवापुष्पैश् च पुण्यवान्
karavīrair viṣṇulokī javāpuṣpaiś ca puṇyavān
पावन्तीकुब्जकाद्यैश् च तगरैर् विष्णुलोकभाक्
pāvantīkubjakādyaiś ca tagarair viṣṇulokabhāk
कर्णिकारैर् विष्णुलोकः करुण्ठैः पापनाशनं
karṇikārair viṣṇulokaḥ karuṇṭhaiḥ pāpanāśanaṃ
पद्मैश् च केतकीभिश् च कुन्दपुष्पैः परा गतिः
padmaiś ca ketakībhiś ca kundapuṣpaiḥ parā gatiḥ
वाणपुष्पैर् वर्वराभिः कृष्णाभिर्हरिलोकभाक्
vāṇapuṣpair varvarābhiḥ kṛṣṇābhirharilokabhāk
अशोकैस्तिलकैस्तद्वदटरूषभवैस् तथा
aśokaistilakaistadvadaṭarūṣabhavais tathā
मुक्तिभागी बिल्वपत्रैः शमीपत्रैः परा गतिः
muktibhāgī bilvapatraiḥ śamīpatraiḥ parā gatiḥ
विष्णुलोकी भृङ्गराजैस्तमालस्य दलैस् तथा
viṣṇulokī bhṛṅgarājaistamālasya dalais tathā
तुलसी कृष्णगौराख्या कल्हारोत्पलकानि च
tulasī kṛṣṇagaurākhyā kalhārotpalakāni ca
पद्मं कोकनदं पुण्यं शताब्जमालया हरिः
padmaṃ kokanadaṃ puṇyaṃ śatābjamālayā hariḥ
नीपार्जुनकदम्बैश् च वकुलैश् च सुगन्धिभिः
nīpārjunakadambaiś ca vakulaiś ca sugandhibhiḥ
किंशुकैर् मुनिपुष्पैस्तु गोकर्णैर् नागकर्णकैः
kiṃśukair munipuṣpaistu gokarṇair nāgakarṇakaiḥ
सन्ध्यापुष्पैर् बिल्वतकै रञ्जनीकेतकीभवैः
sandhyāpuṣpair bilvatakai rañjanīketakībhavaiḥ
कुष्माण्डतिमिरोत्थैश् च कुशकाशशरोद्भवैः
kuṣmāṇḍatimirotthaiś ca kuśakāśaśarodbhavaiḥ
द्यूतादिभिर्मरुवकैः पत्रैरन्यैः सुगन्धिकैः
dyūtādibhirmaruvakaiḥ patrairanyaiḥ sugandhikaiḥ
भुक्तिमुक्तिः पापहानिर्भक्त्या सर्वैस्तु तुष्यति
bhuktimuktiḥ pāpahānirbhaktyā sarvaistu tuṣyati
स्वर्णलक्षाधिकं पुष्पं माला कोटिगुणाधिका
svarṇalakṣādhikaṃ puṣpaṃ mālā koṭiguṇādhikā
स्ववने ऽन्यवने पुष्पैस्त्रिगुणं वनजैः फलं
svavane 'nyavane puṣpaistriguṇaṃ vanajaiḥ phalaṃ
विशीर्णैर्नार्चयेद्विष्णुन्नाधिकाङ्गैर्न मोटितैः
viśīrṇairnārcayedviṣṇunnādhikāṅgairna moṭitaiḥ
काञ्चनारैस्तथोन्मत्तैर्गिरिकर्णिकया तथा
kāñcanāraistathonmattairgirikarṇikayā tathā
कुटजैः शाल्मलीयैश् च शिरीषैर् नरकादिकं
kuṭajaiḥ śālmalīyaiś ca śirīṣair narakādikaṃ
सुगन्धैर्ब्रह्मपद्मैश् च पुष्पैर्नीलोत्पलैर्हरिः
sugandhairbrahmapadmaiś ca puṣpairnīlotpalairhariḥ
अर्कमन्दारधुस्तूरकुसुमैरर्च्यते हरः
arkamandāradhustūrakusumairarcyate haraḥ
कुटजैः कर्कटीपुष्पैः केतकीन्न शिवे ददेत्
kuṭajaiḥ karkaṭīpuṣpaiḥ ketakīnna śive dadet
कुष्माण्डनिम्बसम्भूतं पैशाचं गन्धवर्जितं
kuṣmāṇḍanimbasambhūtaṃ paiśācaṃ gandhavarjitaṃ
अहिंसा इन्द्रियजयः क्षान्तिर्ज्ञानं दया श्रुतं
ahiṃsā indriyajayaḥ kṣāntirjñānaṃ dayā śrutaṃ
भावाष्तपुष्पैः सम्पूज्य देवान् स्याद् भुक्तिमुक्तिभाक्
bhāvāṣtapuṣpaiḥ sampūjya devān syād bhuktimuktibhāk
अहिंसा प्रथमं पुष्पं पुष्पमिन्द्रियनिग्रहः
ahiṃsā prathamaṃ puṣpaṃ puṣpamindriyanigrahaḥ
सर्वपुष्पं दया भूते पुष्पं शान्तिर्विशिष्यते
sarvapuṣpaṃ dayā bhūte puṣpaṃ śāntirviśiṣyate
शमः पुष्पं तपः पुष्पं ध्यानं पुष्पं चसप्तमं
śamaḥ puṣpaṃ tapaḥ puṣpaṃ dhyānaṃ puṣpaṃ casaptamaṃ
सत्यञ्चैवाष्टमं पुष्पमेतैस्तुष्यति केशवः
satyañcaivāṣṭamaṃ puṣpametaistuṣyati keśavaḥ
एतैरेवाष्टभिः पुष्पैस्तुष्यत्येवार्चितो हरिः
etairevāṣṭabhiḥ puṣpaistuṣyatyevārcito hariḥ
पुष्पान्तराणि सन्त्यत्र वाह्यानि मनुजोत्तम
puṣpāntarāṇi santyatra vāhyāni manujottama
भक्त्या दयान्वितैर्विष्णुः पूजितः परितुष्यति
bhaktyā dayānvitairviṣṇuḥ pūjitaḥ parituṣyati
वारुणं सलिलं पुष्पं सौम्यं घृतपयोदधि
vāruṇaṃ salilaṃ puṣpaṃ saumyaṃ ghṛtapayodadhi
प्राजापत्यं तथान्नादि आग्नेयं धूपदीपकं
prājāpatyaṃ tathānnādi āgneyaṃ dhūpadīpakaṃ
फलपुष्पादिकञ्चैव वानस्पत्यन्तु पञ्चमं
phalapuṣpādikañcaiva vānaspatyantu pañcamaṃ
पार्थिवं कुशमूलाद्यं वायव्यं गन्धचन्दनं
pārthivaṃ kuśamūlādyaṃ vāyavyaṃ gandhacandanaṃ
श्रद्धाख्यं विष्णुपुष्पञ्च सर्वदा चाष्टपुष्पिकाः
śraddhākhyaṃ viṣṇupuṣpañca sarvadā cāṣṭapuṣpikāḥ
आसनं मूर्तिपञ्चाङ्गं विष्णुर्वा चाष्टपुष्पिकाः
āsanaṃ mūrtipañcāṅgaṃ viṣṇurvā cāṣṭapuṣpikāḥ
विष्णोस्तु वासुदेवाद्यैरीशानाद्यैः शिवस्य वा
viṣṇostu vāsudevādyairīśānādyaiḥ śivasya vā
इत्य् आग्नेये महापुराणे पुष्पाध्यायो नाम द्व्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahāpurāṇe puṣpādhyāyo nāma dvyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||