अथ नवाधिकशततमो ऽध्यायः
atha navādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
तीर्थमाहात्म्यं
tīrthamāhātmyaṃ
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
माहात्म्यं सर्वतीर्थानां वक्ष्ये यद्भक्तिमुक्तिदं
māhātmyaṃ sarvatīrthānāṃ vakṣye yadbhaktimuktidaṃ
यस्य हस्तौ च पादौ च मनश् चैव सुसंयतं
yasya hastau ca pādau ca manaś caiva susaṃyataṃ
विद्या तपश् च कीर्तिश् च स तीर्थफलमश्नुते
vidyā tapaś ca kīrtiś ca sa tīrthaphalamaśnute
प्रतिग्राहादुपावृत्तो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः
pratigrāhādupāvṛtto laghvāhāro jitendriyaḥ
निष्पपस्तीर्थयात्री तु सर्वयज्ञफलं लभेत्
niṣpapastīrthayātrī tu sarvayajñaphalaṃ labhet
अनुपोष्य त्रिरात्रीणि तीर्थान्यनभिगम्य च
anupoṣya trirātrīṇi tīrthānyanabhigamya ca
अदत्वा काञ्चनं गाश् च दरिद्रो नाम जायते
adatvā kāñcanaṃ gāś ca daridro nāma jāyate
तीर्थाभिओगमने तत् स्याद्यद्यज्ञेनाप्यते फलं
tīrthābhiogamane tat syādyadyajñenāpyate phalaṃ
पुष्करं परमं तीर्थं सान्निध्यं हि त्रिसन्ध्यकं
puṣkaraṃ paramaṃ tīrthaṃ sānnidhyaṃ hi trisandhyakaṃ
दशकोटिसहस्राणि तीर्थानां विप्र पुष्करे
daśakoṭisahasrāṇi tīrthānāṃ vipra puṣkare
ब्रह्मा सह सुरैर् आस्ते मुनयः सर्वमिच्छवः
brahmā saha surair āste munayaḥ sarvamicchavaḥ
देवाः प्राप्ताः सिद्धिमत्र स्नाताः पितृसुरार्चकाः
devāḥ prāptāḥ siddhimatra snātāḥ pitṛsurārcakāḥ
अश्वमेधफलं प्राप्य ब्रह्मलोकं प्रयान्ति ते
aśvamedhaphalaṃ prāpya brahmalokaṃ prayānti te
कार्त्तिक्यामन्नदानाच्च निर्मलो ब्रह्मलोकभाक्
kārttikyāmannadānācca nirmalo brahmalokabhāk
पुष्करे दुष्करं गन्तुं पुष्करे दुष्करं तपः
puṣkare duṣkaraṃ gantuṃ puṣkare duṣkaraṃ tapaḥ
दुष्करं पुष्करे दानं वस्तुं चैव सुदुष्करं
duṣkaraṃ puṣkare dānaṃ vastuṃ caiva suduṣkaraṃ
तत्र वासाज्जपच्छ्राद्धात् कुलानां शतमुद्धरेत्
tatra vāsājjapacchrāddhāt kulānāṃ śatamuddharet
जम्बुमार्गं च तत्रैव तीर्थन्तण्डुलिकाश्रमं
jambumārgaṃ ca tatraiva tīrthantaṇḍulikāśramaṃ
कर्णाश्रमं कोटितीर्थं नर्मदा चार्वुदं परं
karṇāśramaṃ koṭitīrthaṃ narmadā cārvudaṃ paraṃ
तीर्थञ्चर्मण्वती सिन्धुः सोमनाथः प्रभासकं
tīrthañcarmaṇvatī sindhuḥ somanāthaḥ prabhāsakaṃ
सरस्वत्यब्धिसङ्गश् च सागरन्तीर्थमुत्तमं
sarasvatyabdhisaṅgaś ca sāgarantīrthamuttamaṃ
पिण्डारकं द्वारका च गोमती सर्वसिद्धिदा
piṇḍārakaṃ dvārakā ca gomatī sarvasiddhidā
भूमितीर्थं ब्रह्मतुङ्गं तीर्थं पञ्चनदं परं
bhūmitīrthaṃ brahmatuṅgaṃ tīrthaṃ pañcanadaṃ paraṃ
भीमतीर्थं गिरीन्द्रञ्च देविका पापनाशिनी
bhīmatīrthaṃ girīndrañca devikā pāpanāśinī
तीर्थं विनशनं पुण्यं नागोद्भेदमघार्दनं
tīrthaṃ vinaśanaṃ puṇyaṃ nāgodbhedamaghārdanaṃ
तीर्थं कुमारकोटिश् च सर्वदानीरितानि च
tīrthaṃ kumārakoṭiś ca sarvadānīritāni ca
कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि कुरुक्षेत्रे वसाम्यहं
kurukṣetraṃ gamiṣyāmi kurukṣetre vasāmyahaṃ
य एवं सततं ब्रूयात्सो ऽमलः प्राप्नुयाद्दिवं
ya evaṃ satataṃ brūyātso 'malaḥ prāpnuyāddivaṃ
तत्र विष्ण्वादयो देवास्तत्र वासाद्धरिं व्रजेत्
tatra viṣṇvādayo devāstatra vāsāddhariṃ vrajet
सरस्वत्यां सन्निहित्यां स्नानकृद्ब्रह्मलोकभाक्
sarasvatyāṃ sannihityāṃ snānakṛdbrahmalokabhāk
पांशवोपि कुरुक्षेत्रे नयन्ति परमां गतिं
pāṃśavopi kurukṣetre nayanti paramāṃ gatiṃ
धर्मतीर्थं सुवर्णाख्यं गङ्गाद्वारमनुत्तमं
dharmatīrthaṃ suvarṇākhyaṃ gaṅgādvāramanuttamaṃ
तीर्थं कणखलं पुण्यं भद्रकर्णह्रदन्तथा
tīrthaṃ kaṇakhalaṃ puṇyaṃ bhadrakarṇahradantathā
गङ्गासस्वतीसङ्गं ब्रह्मावर्तमघार्दनं
gaṅgāsasvatīsaṅgaṃ brahmāvartamaghārdanaṃ
भृगुतुङ्गञ्च कुब्जाम्रं गङ्गोद्भेदमघान्तकं
bhṛgutuṅgañca kubjāmraṃ gaṅgodbhedamaghāntakaṃ
वाराणसी वरन्तीर्थमविमुक्तमनुत्तमं
vārāṇasī varantīrthamavimuktamanuttamaṃ
कपालमोचनं तीर्थन्तीर्थराजं प्रयागकं
kapālamocanaṃ tīrthantīrtharājaṃ prayāgakaṃ
गोमतीगङ्गयोः सङ्गं गङ्गा सर्वत्र नाकदा
gomatīgaṅgayoḥ saṅgaṃ gaṅgā sarvatra nākadā
तीर्थं राजगृहं पुण्यं शालग्राममघान्तकं
tīrthaṃ rājagṛhaṃ puṇyaṃ śālagrāmamaghāntakaṃ
वटेशं वामन्न्तीर्थं कालिकासङ्गमुत्तमं
vaṭeśaṃ vāmanntīrthaṃ kālikāsaṅgamuttamaṃ
लौहित्यं करतोयाख्यं शोणञ्चाथर्षभं परं
lauhityaṃ karatoyākhyaṃ śoṇañcātharṣabhaṃ paraṃ
श्रीपर्वतं कोल्वगिरिं सह्याद्रिर्मलयो गिरिः
śrīparvataṃ kolvagiriṃ sahyādrirmalayo giriḥ
गोदावरी तुङ्गभद्रा कावेरो वरदा नदी
godāvarī tuṅgabhadrā kāvero varadā nadī
तापी पयोष्णी रेवा च दण्डकारण्यमुत्तमं
tāpī payoṣṇī revā ca daṇḍakāraṇyamuttamaṃ
कालञ्जरं मुञ्जवटन्तीर्थं सूर्पारकं परं
kālañjaraṃ muñjavaṭantīrthaṃ sūrpārakaṃ paraṃ
मन्दाकिनी चित्रकूटं शृङ्गवेरपुरं परं
mandākinī citrakūṭaṃ śṛṅgaverapuraṃ paraṃ
अवन्ती परमं तीर्थमयोध्या पापनाशनी
avantī paramaṃ tīrthamayodhyā pāpanāśanī
नैमिषं परमं तीर्थं भुक्तिमुक्तिप्रदायकं
naimiṣaṃ paramaṃ tīrthaṃ bhuktimuktipradāyakaṃ
इत्य् आग्नेये महापुराणे तीर्थयात्रा माहात्म्यं नाम नवाधिकशततमो ऽध्यायः
ity āgneye mahāpurāṇe tīrthayātrā māhātmyaṃ nāma navādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ